Por Doña Bernarda, y Doña Magdalena de Villaverde, hermanas, mugeres legítimas de Don Ioseph Méndez de Sotomayor, y de D.Alonso de la Cueua, y Guzmán en el pleyto, con Don Gonzalo de León Garabito, todos vezinos de la ciudad de Málaga
Full text
Fol.i; AW POR r\* mj iSi '\f\'w xrr\ DONA BERNARDA, ydoña Magdalena de Viliaverde, hermanas ,mugeres legitimas de Don Iofeph Méndez deSotomayor,yde D. Alonfo de la Cueua.yCuzman. (***) EN EL PLEITO, (***} CON DONGONZALQ de León Garabito, todos vezinos de Ja Ciudad de Malaga. N.i. LHECHO DESTE pleycoconfiíte. Lo prime ro ,en que don luán de ¡a Peñuela ,citando cafado con doña luana de Efpinofa yde la Cueua fu nruger ,yteniendo por fu hijo vnico ádon Lope de la Peñuela ,de edad de diez yfey srnefes ,por el teíl amento cerrado ,que otorgó en zo. de Febrero de (Szj.concuyadifpoficion murió en 10. cíe Marco fíguicntcde elmefmoaño ,djfpufocn laforma üguience. ^Declaro ,que cHoy cafado con Dona JuanadeEsfinofa mimuger%decuyomatrimonio Ateñe
unimospor ntuñro hijo adon Lopede UPemeja , qdeprefenteesde edaddedit&yfejs mefes,y<vjandodcla potejiadque el Derechomeconcede, quiero, Jes mi voluntad, quefi murierearries déla edad de CAtorce años ,queesUpnpdar ,fucejL en todos les bienes,herencias,ylegitimas que el dicho mi Iyo ta mere,yleperteneciere,afsi míos,como enmraquaf quiera manera,don Goncalo deLeón Salabar mi Johrino,hijo de mi hermana,yfus defc.cndientes,co ciertas condiciones deprohibición de eñagenacfbÁ yllamamientos de otros ,prefiriendo el mayor al menor,yel varón ala hembra. 3Lofcgundo 5queladichadoñaluan£ de Efpinofa quedó preñada del dicho don luán de la Pcñuelafu marido,la qual parióochomcfcsdefpuesdelamuertedeirufodicho^^^Juanadcj laPcñiiclatibhija* 4^Lo tercero ,que auiendo muerto el dicho Don Lope de edad de veyntemefes ,(yantes de el nacimiento de la pofthumá,) ypretendí: do eldicho donGon^alo de León en virtud de íu llamamiento,por lafubítñucionpapilar, que fe 1c auia de dar lapoíícfsion de los biencsde don luán déla Peñuela futió. Laíaliócontradiziendodoña luanade Efpinofa,por fi,y por el vientre. Ydcípues por la pofthumá fu curador ,pretendiendo auerfe anulado el teftamento dicha fubft itució ,por la pre tcricion ,ynacimiento de la fufodicha, ytocarla mitadde la herencia de cldonluan, pormuertede don Lopeíiihijo abinteftato,a la dicha doñaluana fu madre ,yla otra mitad por fu propio derecho á dicha pofthumá. ^ 5^Sobre lo qualfe formo pleyto ,yen contrad¡¿lorio juyzio hechas probarlas por las { artes,ycócluío rccufado el Alcalde mayorde Maaga ,yacompañado con el "DoctorSufana, Aboj gadodeesia Corte, prouey óauto en \i.del mesde Mayode icíid.cnquemandó^r/^ poffefsionpro^ indiuifo de la mitadde los bienes quedexo don lúa de laPcñuelaádoñaluanadelaPeñuela,menor , como
rJ no vnadedos hijos^y herederos defupudre ,Jyde la otra mitad aDoña Inana de Ejpmofayde Id Cueua,como heredera vniuerfdt de don Lopeded-a, c Peñuelafu hijo Jdeldichofu marido rquemurió . en la edadpupilar. Tdeclaro no auerlugar Upof fefsion pedida por eldicho'Don Gonpalo de Leen, delos bienes,yherencia deldicho donLopede UPc~ nuelayyqueefiofuejfefinperjüyzjio del derecho de lapropiedad ,y con quedicha Doña luana de la Cueuadiejfefianfas,de quefi este auto fuejfe reuocado,rejlituiria los bienes con losfrutos.Conel qual fe conformó el Alcalde mayor de Malaga. 6Lo qiiarro ,que aunque fe rnterpufo apelación por parte del dicho donGon^alo de Leo, no Iaprofiguió,ni facó mejora: yauiendefe fuñan ciado el articulo con las rebeldías ordinarias 3filió auto en iz. deJulio de 6x9. en quefe declaro por paffado en cofa juagada el proueido por el dicho DodorSufana,yAlcalde mayor, quefe conformocon el 7fLoquinto,que la dicha doñaluanade la Peñuela pofthuma ,murió en\ 6. deOtübredtJ 6$7Siendo de cerca de catorce años ,como ccnña de la certificación que eftá en los autos foL±56. 8Lo fcxto,queenó.deNouicíribie de ¿“41.el dicho don Gon^alodeLconGarauito,parce contraria, pufo demanda en juyzio de propiedad á las dichas doña Bernarda,ydoña Magdalena de Vi liaverde yCueva,como áhijas, yherederas de la dicha doña luana dcEfpinofa de laCueua fu madre, y áD.Luis de Villaverde fufegundo marido,pretendiéndole pertenecen los bienes del dicho don luán de la Peñuelacn virtud de la fubñitucion pupifir, y que por el nacimiento de la pofthuma no feanulo* clteftamcnto ,fino folo en la parte quetocauaála fufodichá,y qucauicndo íidola voluntad de fu rio, que fuccdieíTcn los llamados ,íc dcue obfervaren la parte que tocó al dicho don Lope?mcnor?puesmu rió en la edad pupilas yconcluyó fe le reftituyefien los bienes con frutos. Pufíc-
9í* PüíicrofiexdcpciotttsIosRcásdízicn do ,que por el nacimiento de la dicha Doña luana * fcanulóelteftamemodefupadre,y lo quedó también la fubftitucion papilar,que lo fue de toda la he renda del dicho Don Lope,menor,ymas aüicndc>, ignorado ddicho don luán ,que íu mugerquedaua preñada, yrefultando cambien ep perjuyzio de . doñaluanade Efpinofa, madre deles dos, con que no podia valer por parte la difpoficion, (iendo ind i uidua,y porotras razones,yfundamentos que adelante fe advertirán. 10 Reccbido el pleytóáprucua ,yhechas nuevas prouancas encftejuyzio perlas partes,lafentencia del Alcaide mayorde Malaga ,que pronuncios iz*deOtubrtde6^$.fue declarar per tenecer al dicho donGonzalode León la mitad de los bienes que quedaron por muerte del dicho don luán de la Peñuela, en fuerza de la ílibílitucicn papilar que hizo adon Lope de ]a Peñuela fu hijo ,y mandó fe le reftir uyan con los frutos,de fdc la muer te del dicho don Lope,yla otra mitad declaró pertenecer alas dichas doña Magdalena, ydoña Bernarda de Villaverde, como hijas, yherederas de la dicha doñaluana de la Cueua fu madre ,que lo fue de la dichaD.Iuana de laPcñuela fu hija pofthuma. 11 De que fe apeló por cítaspartes ála Chancilleria,donde tray dos les autos, expreífaron agrauios ,ypor la otra de bien fcntenciado, yquedó el pleytoconclufodefdeclañopaíTadodc 646’. jz ^Hafta queaora efte prefente de ¿o. fe ha continuado,y cmplazadaslas partcsporpleytoretardado, ycftavifto. 13Ypara que fe re.uoque lafentencia de dinferior,ylasdichasdüñaMagdaiena>y doñaBer narda,y donlofcph Méndez de Sotomayor,y don Alonfo de la Cucua fus maridos, lean abfueltos ,y dados por libres, imponiendo ála contraria perpetuo filencio ,reprefentamoslos fundamentos que les afsiftcn,y procuraremos en ellos dar fatísfaciou álosde que fe vale el dicho don Goncalo de Lcon. *TRI-
i trímero FUNDAMENTO de eshpspartes, :r. !;. .. 'v.. ; 14 Elle confifte cn!a regla,yprincipios de! Derecho, que diTpone ,que fi el padre por fu rCp_ tamcncoomitierceliilftituyráclpofthumojó poíthuma que naciere áeTpucs de fu muerte de fu nm gerlegitima,quedando preñadaduegoqnacec! ral pofthunio,ó poilhuma,rompe,yanula ¡n roturad tcftamento,fin quefe confcrven legados,ni otra co faal<mnadclo contenido en c¡, y fe íiicede abintef* tato?/.?uipaterfihumzó.l.quiptures 3%.§.fn.jf de vulg. I. ) . l.posíbumi 13 . inprineip. &tn^.m his,l.ccrtum ,1-poslhumus iz. (j?ferepertotumittulum, ff.de truntío rupia, l .íntercuera 3ofj.de líber. tSpoílbum.l. máximum utítum^. wjin. C. todemtit.l. I-f-dsposthum.her.init. ibi :Cumag-* nadonepoilhumi, velpojtkumdt entus no meminit tíftamentHmruptnm¡iu exruptoautem tejíamen~ to, nihtldeben, ñequepettpojfe exploran iurisejh «J |j poflhumtJnsl.de txher.Uber.mwScdpostea agnationepoflhumiJuepofihum* rumpitur, & ea rattont totum infrmatur. j5- ^Bartol. in l. pupdan 14.jp. de 'vulgar. de communitcr DD.&coníonat /, 20. tit. 1¿ parí. 6. ibi rPoslhumus,es llamado en Latín propiamente el mojo que nacedespués de la muertede fu padre Ede e.fa manera puedefellamar el hijo q nieto déibues queelpadreafecho tejlammopoftfi mero Eeílosf)osd tales quebrantan los teslamen tos defuspadres,en que non ouiefen fetdos establecidosporherederos. dbi Gttgot.yub.quebrantan, OPOSICION DE D. GONZALOs 16 ^Dizc,pues,que aunque cscicrta»j¿ fin difputa dicha refoluciou, eñálimitada porla Authent.ex caufa, C.de libcr.pr.iter. illic :tfccaufa ex beredationis ,iselprMerittonis a¡rritum efltefla- Br»en*.
mentam^quantum admfiitutiones:CAtera:nam(fi firmapermanente 17Induziendo de aquellas palabras tera namqtsefirma permanente Que las demas cofas efelitas en el te fta menso ,comofonlibertades, tutelas, legados, fidcicommiflos particulares ,ylas fubftituciones directas ,por lascjualesnofefucecic áel difunto, comofon papilares ^exemplaies, fe confervan fin embargo deanularfe la infticueion. 18%Gloff'm le ieff.de vulg. BartuL in L i%§.fubfiituerc> num.3 . ffi.de vulg. é§ tnífil\9 pretérito ,num. iz.jf. imufi.rupt .Caftrenf \n di$> $< fuftitucrednfin. Rippa in iz.num. 3ififi Je voigari.knt-Gom.defiuflttut. vulgar. num.z^.C^cct* libA.var.C4p.^Jeteflam.num.$z.ky\\.záhmQV\- Gómez tom,i<cap.$.?mm. 34. Donde jumamuchos,afsi antiguos, comomodernos)yRegnícolas que fon deftc fentir. ip ^Aquefatisfacemos.Loynp,cQnquq dichas palabras ,calera* afirman algunos Dodtores magnxauthoritatis ,no auer fidodc luftinianp 5í] noañadidas de Trnerto,quc fue mucho tiempo deípues,Vt ínquit Dom.Couarr.//? cap. Raynutmsje iefilam.§.6.num.<\.circafiinem 3ibi ;Detnde yerba illa ,cactera namque ,inAutb. excaufa 9nonfunt Juíiwiani,fed Trnerfifiquidem Authentfia,C0^ d¡ciinfert¿>nonfiuereeidcmoperipcrlufiimanum> ñequeeo tempore,nequee¡Hi authoriiate adficript/, fedmultopofilea eodem Trnerio ,Alberto Búlgaro, (f ali/s3quod &Gregorios Halaanderinprafattone Codicie, Jufíiniani ,gfplcrjque aly adnota runt.Matien^o in l\.ttk$m.$glof14«§1 , infintj. 20 ^Lootro,que ademas de auerfe dexado engañar Barí. yotros de dichas palabras c&tcra namque,dize Ant.Fabr. que hablan de teftamento dclaniadremocmperode la preterición del padre, íicutflo nota lib.9. conieif.c. 14. .24. ibi:Qjfam~ quam venus tsl eam confi¿tutto.new> nondcwiufiotiíiamento tmttare ,fid ¿c eo dumtaxat^ quod rup-
T* rnptum ,Wirritumfitttimfit ,&confequintes voride praterit10nepaterna ,fedde materna , pro exheredationecjl ,vtAiolocofcrihcrms, coniraBartolum,{£ aliosYrnerij verbis decepíos 3¿g Authent.ex caifa, C.de Itberis,prateritis. xi^Lo tercero ,porque licct certa fint verba pr^efa¿ia>&a:quipoIeantálasdcI Auth. vt cum de appcll.cog.§ fdhacpfov.St catem tefamevti capttaliSyinfio rabónpermancntibus ,¿T y7veroconiigerit ,iilic :ZJelquahbet alia capitut# conceffa legibus nominan.Toda via noparece que íegun lo decidido en las antccedetes indict. Auth. ex califa ,es pofsiblc conícrvaríe la fuílitucion papilar. 2zUPorquc fi ha dicho excaufa exhcrcdationis ,velprateirnionti irritum eftteJla[menta. quantumadinJhtutwnesiDc la meímaforma que el ceftamcnto fe anula ,enquanto á%ínftitaejon primera, ita fimiliter, en quanto ála fuñicado qpa: cft fecunda heredis infticutioj.fiqaiscarn tejíame tum z^f.deteiíament.l.i. íbi: Inftitutipyimogr^ dufujtitatfecundo, vel tertiofde vulgar. &jbi IDDd.neqaeemm i^.aliasjjdemeíí 13.§.fin.\h\: primo, £üf dfecundó herede ,ff. demilitaritelf, cxprcílc /. 1.tit.$.pArt.6.\bi:Subslitutus enLatín* tanto quieredeliren romance,como otro heredfro que es csiAbiteido delfa&cdordel testamento en el fegundogrado,después de elprimero heredero. Vbí Gxc^ot.glojf. 1.ib\: Sufiitutioefifecunda militatío.Gómez 1•rvartar.cap.i .num. 1.Dcm.Couarr. jncap.Kayñutios,$.* tnprinc. Spino deteílam. glofz 1Jñama .Dom.fichard.mprtnc. Injl.deu vulg.dnuma. 23 ,^OpumcBald•indict.Auth,txcqu~ f*> num.15. ilüc:^dmfctst irrítameflteil^rvff tum,quoadinilitationemprnnam, ita, quoad fecundamJuccedaneam/jUAvocaturfjlitutiodh retía, &valgaris,^) ejlratio,quiaJivaleretvu) garisfijlitutio,ergo valerettnjiitutio, narrinobit fushtatio eflcondftionalis tnftitatio >l.inr*tipPe\ jM
'Q.fiinfilUmf adlegemfalcidUtn. Etfivakret juíUtutioy etgo Ufaranon desereníurexprou ifsto ve, huius Auth.Jed ex vtribus infi/tutioñts,quod eílfalfurru. 24 «ff Tü.Porquepupilansfuílitutionopo tcftficri,nifi pater tcftcrurXibi antea ,quafilio>& iría cftnatura papilaris íliíl icutio nis . 5ceiusordo,qtn pmermitei non poteft ,/. t•$find. 2.§.¿ideo, gT $. priuefdevulg. §Mberi$,lnfi< devulg. (ffpupiL Vnde prouenit: -ATon valenpupi/ a remfifiti utio nem,nam vnum eH teílarnentum patris ,&fifi> nonpoteíí decederefdim teííatus*nifipatertef tatusobierit ,tice t¿contrafolius patris valeat tef tamentum,quia diprincipóle ,perfettum infe ipJbyVtf.de vulgdfiquis eut?j,§ .fin.que fon palabrastambién del nléífno Bald .tndtA.Authcnt.ex caufa,num.iJ. 25fYpotqucnocra jnílorepetirjioman ceando antes los fundamentos que por efta feo tencia trae eíle grande Maeílro,valiéndote de parte de lo que antes auiaconfideradoDyno,repvouando a Bartulo ,quefuc el primero áquien figuíeron tantos :intertaremos fus palabras ,donde con grande elegancia fe explica, yperfuade ,aunque juzgando el punto pordificultofojficindiíhAiith.excaafa, v.iy.injin.incpit* 26^ItiepafmdtpupilarififiituUontJ eíídifficitis, Djnus emm dicit, non valere ,quia perucmturadcafum dquo incipere nonpotcSí-.ergo per" regulan*generalcm non valetequiafuperuenit impedimentum,antequam acíus ejfetconfirmatus> argfdefidewflVranius ,§.fed cum dúo. Quod autem non pofsit incipere tesiamentumá pt*pilari fujlitutioncy tía ,quodpupiUrisfifiitutio siet per JiyCertumeíl ,qmePÍex itadettrminat >vtdififi. priiíSy(f mérito,quiapupilartsfu tiitutio debet co firman, per aditionem hereditatis ,ex teflamentb paterno, quACumque cnim non confir¡nanu*r fiab alio dependent,inaniafant,fde leg. $tifiare. 27 <g PrAlereamillafuQíttítip valeat, fi
fiíiustfipr*leritus, <vtff.de líber. &poilhuml Gallus,§.inómnibus,menon,tn eadem lGallas inprinc. Non ob ditilo cMera, o /ha edhia o¡uia ittira appirte dictt ¡quodilla catera “'nbnincludunt injlitutionem hereda, vtpatee ibt,dt4mdicit, qud~ tlimad wñitutionem.Sedommsfufiitutio directa efi inñituiio conditionalts,crgó ejl hicexprefitinu, c¡uodfkffitutiodirecta non valet. z8 yPrAlcrea isia jhffttulio ,dirifitur nominatimjn ipfumprMeritum, velexhercdasú5 ergonon valet ,ff. delegal. 3./. exfilto. Triturea ctirn ipfe idemprfferittes, Delexherédalas rampa15 ergo qmdpromfam eñmfuumfauorem ,non valet, vtff.delegal.pretiland. Ifilium$.ómnibus. 29JSedcontra pradictapacit5amatute la testamentaria remanesfirma, &finealia confirmatione Pratorís, ergo ídem inpupilarifubjlitu tione, fedcert'e, isla non eñbondfimilitudo ,'quia tcxt.appcrtt sÍAtiiit,vnuminwltiuitione,&‘ con tamim in tutela, namtutela nonabforuet tura U- gitimoru heredum,fedfujhtutioJic,v¡ff-deincfte- jíament.L Papimanus,§ .Jed ñeque in púberis. 30 •f[ Tratera impofstbile est, quod\ ' fufti tutiopupilaris nonJit tejiamentumpatrts,&Ji!jy nampatrts teñamentum eñ, quoad volunta!em , filij vero ,quo adefectualitaiem 5carnereo patrts teñamentum validum ejfe nonpofsit ,propter vi~ ñuprMmtiónis^rgo nccjilij. Siciií Cyn. Baru uprobantglofi 31fEgo vero aprobo E>Jn. &c natura Jubñitutionispuptlaris ,quern babetature ,quod nonpofsit valere,fine testamentopaterno ,necreoe rifarh'accorrettum, &text. incorpore loquitur de capitulis teñamente* fcdfubfittutto puptlaris non eflcápitulum tefiamentt ,fed eñ tpfem teñamente, rj cbputidfuminjlituttonis íjciljceter^otext. incorpore, in$.f/autem hacobferuata nonfuctint \ prafcr1nilitutionemheredi tarnenfub ijlis verbis CVM~
fert,qttoddifh'o Ule/dcóntineat inte/ aliajufttu* t\onem,l.qttipiares,^.Jin.jf^devulgat. í. nam qtiod.§.vltim.jf. ad ‘P'rtbel.Nam tdprocederé,niíi ratto diuerfaplañe dictaretnon e£ecapitula exprejstmdnobelaIujtiniani conjrmata adfubjlitu tionem trahenda.f/íaxim'tcumfuHitutio verédi cipofsit inflitutio,quiaper eam heres inflituitur, (f tamen ipfa nobela inflitutiortem haredis tnfpe cíe rumpi,jj lnprobare voluitEt profequitur, vfque ad finemomnino videdus ,&fepius relcgédus. 54 ff Didac.Pcrez mdifí.l.i.tit.i .lib.$. Ordinam.fol.8 5 .veri.Eamtamen ,de ture Regni non admitterem-.quia txprejfa conñilutione cantumdl,quoddtfoluaturfuHituiiopupillaris rup to tejlamento .par!-ó.cuius verba tranjcnbiEi profequitur ibi: Ncqucrefragaturtexjfle ('qiíxcft la Ordinamcnti)^ l.Lu]itanU,qwtjir mantequifsime,quodnon additahereditate abheredefenpto legata, &catetajcripta inteflamento jetnanda ejfe:nam intelligenda eíl in his ,quapr¿- cifs'e injhtu!tonem heredisnorequiruntjecus vero in bis,quaabfqueheredis injlitutíoneminimejiíbjifiunf.vtdocet Couarr.m di&.Q.Ó.nttm.q.Ei timenconcluditillic ;Ex quibus injertar tnualidam ejfe juñtlutionem puptllarem contentar» in tedíamelo inualtdo ex cauta iniujia exberedationts, velpratentionis :raptonamque teslamen- to,nondaturheredis infl/tutio,necaditio, quartquirunturad validitatemjujlitutionis papillaris, etiamftante tjla legetquamuisminasbinéjrmaueritaliud. Antón. Gom.devltim. volúntate. cap.á [.n.¿s c.hanc legem i.injpecie citando. 55 fAndrea* Angulo indifU.ü.gloji. dnum.z6.ácídc donde propone laqucñion,y refiere las dos opiniones. Etnum. 28.inquit: Sed qutdquidjit de ture communi ,multan) Hringtt dtfid.Partita ,qungeneraliterloquitur, td) magtsadapta!tiradcafiim exhercdationis, velpratentionis,quam adjólemnitatis dejeffur». Aliasji textus traciaretjí ^imde nullitate teflamenti ex de3
•«X defectu\fblemnitatis,'neceffc non erat 9quodexpmx pupilarem corruerejum omnia contentacorraere t, Lhacconfoltif$ima,§. ex imperfecto ,C. de tejíament. fEt tándem concludit num, jn hxc verba.* NonobfUtl. ijitQ.fopr.Vbi contenta in teftartiento ^valent^etiamJi in eo baresfirtptus non(ityvelfcriptns repudiauent ,in quibmtermi - rnsfobíhneripupillaremfobfiitutionem existima MtGomezjy (5* alij.Qno argumento vidétu? Ídem fiatuendum ejfe ,quando injlitutio dcjjecijjet ex preteritione ,velexheredatione ,curn matardejfefftts verfeturnullojcripto herede,anteo repudiante(quibus cafibus omnia corruebant,Lfimmo> de_j teJtament.ttitel/j.camquam3(S.dej¿deicom.)qMam rupta injlittitioneexprateritioneivel exheredatione( (jaocafo rehqua conjeruabantur >sút in dici. Aathent.ex caufoyprout cvideturobiicere Grepbr. ($*firmauitMatienp, in dicb. I \ i.glofj^num.S3. £ttnimreí fiorideo 9opinionem veram non e(fe 9& d.l.l.clft intelligedam eodemodo,quoddici.l. Partiuifcilicct in alijs,exceptapupidarifubñitlancj, proutexiflimauit Couarr.vbifupr. Px eademrationt, gffundamento,quodeajine infiitutione <ua tere nonpófsit,<vt in dici. turibus,&pro haeparte retorqneo dict. argumentum. Namfilex Partiu ob leuiorem defeSumpmeritioms,<vclexheredatio rits,quononobftantefolcntrdiquafubBin¿ri,adhucnoluitf'VtpupilUrisfubflitHtio conferttaretur, dforttort dicd. iex i.non eñpr&fumenda valutffE, ConferuarepMptllarem,ex tantomaiori dejfe&nhcredts,autaditianis ,ex quo omnia corrttebam. Et quamuts mtermina diel•1° primA^optnio i, qyho~ Xjtj cjfet ‘uera:ea tamen /. tanquamcorretforia non ffl'ctextendendaiCtiamcxtnaiwitaterationisadca fum,quid¡£t.l.Partit*deciffuseji,l;J¡<V(r' 0^'j¿( ie <vtra,ff.filut. matrirn. &in haricparten mdetur inclinare Greg. <vbifupr. &quidemcum dift.lex Partlt* (qtíantúmuisdura) ttaferiptafit ,fiiura uEua-
eoaleartUf*) Ugíbusiudicandum efijuc opinio videturpracijfa. $7 fAque añadimos ,quereíultandola confervacion defta foftitucio pupilar,en od io déla pofthuma,refpetode quedar exheredada por íu ha* mano5yáfauordclfoftiuuo5queese[liTiño 5deucná en duda inclinarte el arbitrio por la pofthuma ,comoaun iure communi,antes de la LdePartída,te rcfolvioPaul.de Caftr. indtcr. Authent. ex caufaj quenirefcrt Dom.Couarr./tf dict-cap.Raynutizfs, Q.ó.num.4. infin, ibi: fihta ratione,adhi¿ciureco+ munucumopwio communis dubtafit,méritoforet reílringenda ,vtea 5ñequequam admitíerePar ¿ vbi extrañen* ejfetf'sbflitutuspupillo>Qmifsispu* pillifiatrtbus. ssyymasillado paíTa fin efcrupulo ,ni grauamede cocieneia la exhcredacionq el herma* nohaze defuhazienda contra el hermano pobre, fin aiufaycap.jiquesreliqucritú o.diíUn. Ancharr. incap.maUfideipojfefibrAeregul.inrjnó.rmm.i^ loan.Fab./« 1.de her.qu&abintesl. defer. Didac* Pérez adSegur.//?/, enm Paironas ,fp. delégate. i?«//?.4.Guillerm.Benedi¿l./>7 cap. Raynutius.vct bo¡tefíamentum ,el 1.num.y. Anr.Gómez in ¡M Tatir.nu.q. Gutierr. 3.praílicar.quafi. 17 .Cencd. qu&íl.Canomc.i y.pertotam.Sobre que dixo San Aguílinr-í/ quis habetconfiangutneumpaupemm> extraneum infiituit heredew, almmqueratpro confilio quem Auguíiinum ,quemrefert Gómez ¡ndfft.l.q.Pdur.n.q.infin. $9 $Prxcipué,aumcntandofecl incovc mente ,porfer también dicha fuftirucion en peíjuyziode doña luana delaCueua ,madre delmepor,yaundcl mefino :con que por euitarlo,parece jufto feguir la fencencia que pretendemos, por cor tenermayorequidad ,ficutiinterminisconfidcrat Angulé//? diñ.1. 8.tit.de las me]oras>glofi1.#0.28. illic :Etlicet'ture commun i ,tnpuncio inriscom ~ mnis opinio vera ejfet tamen Regio haclex Partita,
..JO ttU,contrarium approbat:prom RtgniAutbores fatentar.Etcji opinio ¿quior,fiexclnfa matrAilio fubsiituerentur extranei. ‘T'unc enimflíbjlttliio qua alias fauorcpuptlli indulta eíí ,l-Jtfiupillir veiflUtilitatem impuberis,ff.de acqtttf/ktr.odtv- _fapottiij est,fecund. lafj'.tn l-inteí lamento, nu .y C.deteslam. miltt. Aienchac.defúccejj. p/ógreJJ] a, 15.rwm.55 .Etficoptnio tllicontrarta ernfauora bdtor,cap.odia,de regísLtur. in 6. 60 §Namlicét,fcalom3scierto,y prouablc ,que valdrálafuftitucionpupilar ,aclvcríus naatrem. Yafefabc la contradicion que efió tiene* afiide DD.antiguos ,que aun en conciencia licuaron lo contrario,c.omo fueronArcbid.incap.Jipa^ ter,dctesiarn.in 6.(gKm í'cquntur i'oid. Dcc. n.10. Corraf. num.50.C0m.1n l.precibm ,C.deimpub. num.^.Domin.in cap.jipater .de¡eslam. mim. 6. Gai\den(.d(arte tesiand.tit.5.caut.6.nnm.z. vbi hanctjfecommunem opinionem attefiatar, Lancelot. Poli, in traft. defubíl.pupil. 1n5.effechi.pap. yMAlcxand. inl. Céntimo ,jf. depupil.fubft. quos rcfcrtTrentacinq. defubíkqttufti í.cnp.ió. num.5 .Lomo de modernos,que juman/».au nnton.Gom•1•variar, cap.q.. num. 8.verf. Pttpillarenu. •. < 61 <f Tümetiam,dcquepordicha Ai .tih áf.lib.5. Recop. noquedafc derogadala de Partida. Parece fe colige de lo difpuefto por ¿a zr\.de loro, que á\ZC‘.Q»ando el tejíame»toferompierefo anulareporcau(a depreterición, oexheredacion,» en tí qualbuitre mejora de tercio, bquinto, noporejfofe rompa ,ni menos dexe de valer el dicho tercio ,y quinto ,comofieldicho teslamenionoferompiera; 6z fDonde para confervar la mejora en elcafodeanulaife el teftamentoporcaufadcpretc ricion,fe difpufo por ley particular, clara ,yfindifputa ,quando nojuzgaria nadie fu promulgación por ncceffaria ,rcipeco de fer prelegado la mejora, ycftar exceptuada indtft. Authem, excaufa , ve noranC /¡&i
uotant Dom. Couarr. indicl.cap. Rajnntim , Ó.num.^Dkv.Ycxcz indicí. l.z. Ordtn.vbi fapr. Tell.Fcrni tndift.l.'zq. L Taur. num. i.vbi Antón. Gómez mm.3.i\Á:Sedconirariu.m eíídjcendum. lmbyqiiodpY&dittamdioratioyvaleat, ttmaí-, ($ non irriteturrupto ,vil anuílato tejíamentoex pr^diclis catifis heredatioms ,vel exheredationk? cuius ratio, quiatalismehoratio ,potitos cenfeiur prdegatum >quam mltUuUo vniuerfalts.Tell]> JFern.ibid.num.i. 61 £Ecfic nullatenus, fe deuc prefuniir; cpxoáditt.l. i.f/f. 4.//¿.5.i?^¿>/?;7.quelimuadame ce habla cncaufadc nodexai hcrcdcroel teftador, onoqueriendo acetar 3fi conjeruen las mandas ,y otrascofat'i fccxtendieííe aotroscafosdiuctíos, ni ámas,nialicndcjni áderogarla LdeTarttda ,que cxpreífa>y literalmente anuló las foílicucione^pupilarcs. 64 LfOptimequaíiiníimilinegotio>opo niendofedefta mefmaleyReahDom.Molin./^.i, cap. 1j.num.z 3.ibi tura exdecifsionel. 1.tit. zMb.5.Ordinam.quA ejl Ln .tit.4.hbr. 5.*'» legutnRcgnicollc¿iione9quacauctttrvaleretc¥lamcntumabfqueberedis inííituttone,inouata yfeü corrctta nonjunt.Qtm entm illa lexcorrettonajiu vltrncafui in eajfecijicidecijfos non extenditury quodejifummenotandumad intellectum di&arto legumiDovx\SZ2^\\\dib.i\cap.\ytdnum.\zj.cum jeqq¿praecipuc num.144. vbi late ,bien ánucílro íto. 65 ff Tümdcniquc.Porquccnconformi ciad delo que pretendemos,en cafo, ypley to fe mcjante ,1odeterminó cfta RealChancillcria /defendiendolo contrario Tello Fernandez,comolo con fieffa el mifmo ,fiendo Iuez el feñor Couárruvias, (contra cuya autoridad es toda fu impugnación) inquit Tcll.m dttt.L3.Taur.q.pnrt. num,3 .infin¿ Scií. < Vcrümi[\\iQ :'UerUm emm vcreortantáauíío ninúYtjífi ItbcMerHCQntradictionedifctde-
rer,tiifii titnewn opinionerA eim efife periculofanu , íf ex inde vniuerfireipubítcapojfe aferré detrimenturn, tarn in indicando ,c¡uamincobfulendomáxime in loets ,vbt nonplene excutiuntur ¡Wa iamme adnocato, Ttpfo Domino Epifiopo /'« dteantefuperhoccontrouerfumfiuif3pfifeenndutru eius opmionemfuit ludicatunu. 66 f[ Cuyo cxemplar bañará (por ícren punto de Derecho, ycft cxplicaciódeleyes )de tan alto,yfupremo Tribunal,para el vencimiento defta caula (quando nohuvicra otros fundamentos, quantomasafsiítíendonos tantos\)l.filias,ff.addevern Corneliamjeficarts, ibi.-JTte wueniScnatum ccnfuifie,cdncaufa ,defententia tn re iudicat. /.14. tit.zi.pArí.l.Gpmm. decif.33.««w.z.Dom.Va- \cn<¿. confi40. dnam.55. Dom.Caftill.tom.5.cap. 8?J mm-97* Dom.Perez de Lara mcomp,cap. i, TE RCERO FVNDAMENTQ defias partes. 67 fAdemasdeIosantecedentes,añadímos,el coníiderar.que D.Lope,menor,murió quatro mefesantes que nacieffe la pofthuma fu hermana,cncuyaefpecie.nila Authent.excaufa,m losq con ocafion dclla,y de la ley de Partida ,yRccopiL fupr.refcrid.difpucaronpor vna, yotra parte. Vtrü Cedicet natimtate poñbumi fubílituuo irrita ht necne 1han tocado hablar del cafo ;antes fuponen viuia el hijotcmporcnatiuitatispoñhumi,alioqui eiusinftitutio nonirritareturagnationeillius ,/. 5", pofidefiedtntnfif.de iniuníl.rapt.ioi: 1ost déficitamantem condittonis nataspofibumiisgradutn non rumpitrfuia Millas eft. 68 «f Etfic,nospareceqeiíeftaefpecicno fe halla derogado el Derecho comun,y afsi.ferapre cifo recurrirá el. 69 fifi Porcuyadifpoficion es notorio,que )afubílicucion,etiam pupila: feamdainítnutiolir, Ftalicer.
talitcr ,qüodfublatá prima remanet pura ,&eius fubintrat locumd.cum quídam4. O.de necejf.feru. her.injldSPapinianus,^ fiqms impúberi, de inof Uft.fS alíjsfupr.num. 70 Deque proviene,que auicndo falcadola inftitucion pormuerte de don Lope,entró en fulugar la fubftitucion (en que fe funda la pretensión contraria )fubftenicndo el te(lamento baila Ver fi nacía,óno lapoílhuma, para que naciendo le iompicffc ,y en calo de no nacer, quedaífe firme ,y fuccdicffc elfubfticutocnfuerca della. 7\ yQuoddeducitur,ex Imam &fifib Conditione$.jf. deimuñ.rupt. íbi :Nam &fifub conditionejit heres inflitutus quis,dquopolihumusnonefí exheredatas ,tamenpendente cddtttonerampiturgradas,att &Sultanasfcripfit. Sedfi fiteifubftitutus qms,ettam deficientecomilitones primigradasnonadmitleturfubftitutus-, dqaofei licctpoflhumts exheredatus non efi. 7z§Mejor text. la l.jtJifias heres ¡6fifí delíber. & poflhum. Stfiltus heresiníiitutus eñ omijfopofihumo ,filioquefubslttutus nepos, exea ftt,fi interim moriaturfiliaspolihamo non nato, nepotemtampatri,quamauofuu hereden,futura. 73 fYannquccíluvoelfentirdclosDD. fobre cftc texto vlcimo,/» dt£U.fifilias heres, ff.de líber. &poühumxtsn vario ,queBartul.y otros fus fequazes, íc vieronobligadosádezir ,ex ijs verbis: Nepotern tampatri,qaamauofaumheredemfiattírum ,que porla fubñitücion vulgar íc priuó al Jiijodeldercchodc fuidad. ,74 ,JLo contrario ,yque no perdió la fuidad el hijo, fe tiene pormascierto,comoinexplicationc huius text.póíl Chrift. de Cáftcll. cum Paul.íc Aretin.Bald.diít.l.fifilius 1Ó.Corraf. mtfi CtlLlibr, 1.capit.í .Dom.Mcnchac.^ffaccef.creat. Itbr. 3. §.it.ánumer. 1Sq.Cald.l’crcy r./rr/./Zí'wratorem habens ,numer. áfi. verf. Sed contraria Jententía, C.deintegr. reñitut. Ccuall. comman. fontr,commun.qafi.Coz, J[)otii.Cnñiü.controa. tom-i .
12, tom.i .cap. 1 í.n.z.íx Fab.Ortliald. &aliís D.Vclá dijfert.1 1 «.40. f5* 41. 1 75' fYla razón de dczidírdel texe ydel di'ícuL-fo que fe ha hecho^confifte en que en la efpccic del fe nalló vn porthumo preterido,vn hi'jo.iríft¡tuido,y áelle dadoporíubílituto vnhijoíuyo ,y nietodel teftador :yporauermuerto clhijoanré agnationem pofthumi ,refuclvc que de ninguna forma feraheredero,porauermuerto ante agnatio ncmpofthumñ&dumpcndcbatcaufaceftainenti, &mediadpropterfubftitudonem. 76 fSiccúDom.Menchac.ífó?. $. 2,„ num.184.Cald.Pereyr. dict.num. q6. Dom.Pich, in §.ita demum,/nji.de her.quaabinfi, defer.dn.j] pracipu'ea num.^o, ppj adtit.deacq.hered. cap. jo, num.14-Porn.CaíliIl.^/¿í.r^.i 1.num.z.MiKf’e pací etiam nullopactovaleat,quin ipjemetauthores, (f catien humsfecundapartísfecíatocesdecepti fuerintcirca intelleftumrfiff.l.fi'Jilius heces,de lib . (*) pojlhum.Siuequodmimisbeneeiufdemfenfum perceperint, ibinamqueper dationemfubílituti <uulgarienonfuitfublatajuitafjUij ,pep licetnepos auojuo herísJit exalto qutdemprouenit ,Jcilicet, qma patri tius nonfuit delata hereditae ,propter pendentem poiihumi natiuitatcm. Ec poítea ibi: Certum namejejtquandiupofihumu nafciíberabaturtandiluheresferiptusnonpoteratejjv eheres,ne queiureaditionü, ael ¿mmijlionú ,ñeque iurefuitatis,l.illud,§ .fin.cum lfeqjf.de bon.pojfejf.contr. tabul.l.'ventrepretérito Úq.ff.deacq. hered. Pendente itaquepoílhumi natmitate,fhus illefuus heresejfenullo modopoterat ,ñequeex tejlamento propter incertametufdem >validitatem exiifdcmj iurtbus,ñequeabintejiato, quiaquandiulocus t>oteft efefuccefsioni ex teílamento,fuccefsto abmuriato locum non habet. J -77 f^ítas ¿odrinas baftantemente fe reconoce,que au.cndp en nueftro pley to nacido có efedo lapofthuma conqfalimosde otraduda q fosDD. mueven ind.Ld fuc abortoc|parco ,óno) irt
itt tiempo que antapremuerto don Lopefu hermano ,csprecifo qucrorcpicffcclgradodclafuftúuc¡on,&pcrconí'cqucns;qucfucaÍ!cíTecllaabiníeftatoafupadrccn todo, fin dar pane alaconuatia, que es eftraño ,que fe vale folo de la íüftitucion refuclta,yanulada. 78 fYeldarlahercnciaJiít.l.fifiliusffl. de líber. &pofihumÁ el nieto foflituido, fue para que cntraflerationefuitatis ,corno herederoabinteftatode fu abuelo. no empero en fuerza de la íbfiitucionqucfc rompió natiuitatc pofihumi. 73 ff. Eleganter Culac.lib.q.ad African, in explicat. dioí. I.Jijüius 16. ibi; Etjiliu squtdem mortuusefí intenm nondurn natopofthumo,pofí ¿lindepojthumus natas portea ibi :$texfu# perfonanepos abinteflato ,nonlantum patrifuo authores mi 5fed etiam dúo vna cum pofíkumc % quiain hereditatem am legittmam amboconciarunt>ex 1z.tab Jicct nonjinteiufdem gradas, non poteflauoexfubfiittitionc heres eJfe 9quiaagnatio pofihumitcJlamentumntmpitXázmlib.i.obferu, cap.21 . 80 f [hnt.Vabx.hb.t.conicbf.cdp.io. & libr.p.cap.$.num.%. &de etror.pragm.decad.il. errorá.num. 18.ibi: ¡taquequodAfricanas indi Jlinffc ,&fimpltcitcra¡tnepGtem>tam*utfuuinj beredem forenon impugnatnoflramftntentiamjy fedopas adiubatjum vehmusidnjemm ejfeamnjg cajuyidefifui natusfitpoftbwn.fiue nonJjt,fedm hacíame explicattone dijlincfionc-, *vtJ; nafus fitpofihumu$yTieposfms heresftauo abinteflato* fveroftnataspofihumusft heresfuus ,tdenu auoextefiam. 81fAlias enim ,fe figuiera confervarfe la foftitucion >ex teftamento ,yfuccder enfueica del la otra parte, yclpoílhumoabintcftato, quod iusabhorrct,ex regula l. lusnojlrum ¡dcnguldur. BalcUtf dttt. Eltíth.ex caufa> num.37. &aíijs iuiiá busfuprarepetitis.^ 82 fSinglo embarace la ley del Reyno, P°r-
>. TJ porque en la verdad no lo permite 3fin embarco de aucr parecido afsi áalgunos DD.cuyo íenrir prouadojcomoenmasfucrrcstcrnufios ,fe il icex quando vno es inílicuido in re certa ccníeatur vniuerfalis heres,&non detur locus veniencibus abiu rcftato,nepro parte deccdar ex teftamenco,<Vpartina abinteftatodic Dom.Molin. libr. i.c. 17.^22 .1•-' &z3.Dom.Caftill.//¿.3‘.^. 17.##. 124. &127. cumfcqq.Dom.Pich. Inji. deacqu1r. hered.cap,3o , Dom.Larrea deciffyo. num.68.AyII on/« ^ Gom.cap. 1oMt.de tur. adere fe. n. 1o. verf. Anautcm diJpoJMo textus. nniyj i , Slníolrfn 83 fYfolo fe limitará iurc Regio, quando ay Voluntad clara del teftadorque dilponVraio --.-«i— Trr tnmiir /nr^ contrario.vt inquít Dom.Caftijl. diA. cap. ij. m\ jjo. &Dom* Larrea dift.decif.a [o. n.ó'S.in med. 84 Ñequemomenti crir,el oponerque citas doctrinashablan en íubíticucion vulgar ,y, cq nueftro cafo fe trata de confervar vna pupilar. Porque fe fatisfacc. 85 fLovno,porquc cnlapupilarfecom prchcndc la tacita vulgar, /. 4. de vulg. Dom.Goqarruv./#£»/>. KaJ’nnliití ,de teñam. §$, nutn,?^ ^Lootro.porqucíi la ex preda fe rom pcparafucederclpoítliumo eiusnatiuitaicmaiorr ratione,quando no halla otro gradoquecl delafoílitucion,quaeeíl fecunda inftitutio-, ex iurjbusfupracongcftis. 87 jf Yporquc noobftanteclnacimien- .todc el poílhurno, citando el hijoaquienfcdióe] fubftitutoinftituido, fe confervara la foftituciou tratádofe de fuccdcren bienesdclpadrc,alias faltara elrCquifitoprincipahfcilicct.quodíitheres^fnfra pubcrtatcmdecedat,/.2.^.i.J^íff'ü^/ff puprt* hberisjndít. depup.fibst.cum vttlgatis. ‘^ " 88 Quod nequáquam,fc halla derogadopor la Ah,th•e. v cauja,m porlos que co/iocatioQ -úi¿i Gdella.
tusdece fsijfet ,melqaateuus peritus.deefcalla d. daufuUcodicilaris.eam in tejiamento non appof futjfct,neccarncmfuamodinmhabuijfe endentar, *vt exlraneum eipraferre.argum. Lcumañus ,vbi Socin.num.^1 .Jf.decandil. fíf dcrrjonjlr.l.cum ¿cu tifsimiy C.defideicomm.glcfm Ltalepatínr» f]de paCtis, £§* §.probibemus, &§.quam ob rem tnA u thent.de trien. &femi. JSlequeenim prtfumendií eft yquém aratione >&equilate naturah,tamd'e viare yvtnatura in iuriam inferendo voluentfinecaufapraferre extrañeumfilio ,quemhabtlurn ignorauat, &contrapietatisoffetum Hilan$.pri mum,Anth.dc her.& Falcid.l.i.ígj z.f'.danof gloff.in diCt. Auth. ex cauja, fj? ibiigne. num.yz. C.ddiber.prM.Vhdelegis mens^voluntas tejíatorisdefeit. in fYcncomprobaciondcPiodixoBo' logncc.tn dití. Auth.ex caufa, C.delíber. prat, mt. 19‘QjjpdDD. inconfcientia tenuerunt harte opinioxemequtorem ,licet cupidilate lucri confulue- Yintcontrariaw:ibidemGozad, nu. 27.&:Cáuagn. num.i 24.&Iaffo. num.y.Bertrán .cerf 10. voLz. tfcorfji .vol.i .vbi inquit :Hancpartem vt.ncrem,&infuaconfctentia ampleftiturf!>m(i\tj¡ff. confi$.n.zz. ni ^Etlgncuscx mente aliorumpcifua de» vtanimaconfulatur ,qua nihilprettojas hanc opinioncmamplettendaman dict.Auth.excaufa, dnum.101. ¿3* nu.21 i.infn.Rmn.corfó.etf conf j/.w/^.Alciatus depr&Junt.reg. 1-pr&f 13.luí. Ciar.indict.fy.tcjlamentumdibr. 3.quajt.47.httcrens, Jldediolanenfem Senatumfatiscelebrcm m iudicando7talemopinioncmfequifolitum>tanqud •veriorcmyCommunioremxachumamore,aqua in prattica pvel indicando esl mmimé recedendum. 11? fLo propioel Parlamento del final, ícfte Mantuan.ft?/7/Ti 64.wfn.ibi :Eamcommu - nemSjjfecundum eampermagnamParlamenta Delfín.alias ludicatumfmfj'e 26c canonizatam>& ab
ab ómnibus approbatam,Alcht.conf^2,^. Veroi: confi 118.num. 15vol.z. 114 fEc extra antíquiorcs,tenent ctiam Caprar¿/S/«M 11.num.1% .GziUib.2 .obfi j13.^ 1i^.pertotas,Gtümn.diceptation.cap.^^, nrm. lo.r^.2.Sim.dc Ytct.de interpret.vltimar.fkali) congefti áBurfat.¿//¿?. confi 15. pertotum, que es grande alegación en derecho para el punto. 115 ^Regnícolas, Dom.Mcnchac.¿/<?/¿/ccefsreaÜib'iJiLdecodicülis^.ioMtm.^i .Ccua líospraft.commnn.qgíafi. 18o.auicndo referido las dos opiniones,que da con cfta¿y dizc: Sedaprima opimoncreccdere non lket,cumfit verior ,com* mmiorSJÍ magis infcholisrecepta,^dicit verio* rcffjyfjf aquiorem,PauLdeAdontep/coconfii .nu* mer.io- 116 fAnton.Gom.7#dictJ.iq.Taur. ne 3.donde oponiendofe de algunas íímiraciones,y en tre ellas de la cUufiulacodicilar,ver.fsclindo modo xefpondc in hxc scxb^Sedbis non objiantibus^go tcneo contrariarafententiamjrnoquodomncspr<t~ ditfA limitadones9nonfiní vera, neqtu procedant$ < Jedin dkiittdehoccafiu anullentur ,&irritentur legata, fj> fideicommijfia ,qutadifipojitio tejíataris déficit rationeprafiumpta voluntatis^ex defectii confenfus. Sxqutbus infero maximam, £§*jingu- Uremdedarationem adnoiiram L2.4. fTauri cjua caueturtfUodruptQ testamento excanfiaprateritio nis, vel ex heredattoms confemeturmeliorátia ,vt intelligatur>& procedat ¿¡liandofilms eíi praterí* tusficienter.Secns verofiignoraraesquía non conferaabiturfederitnuíiiHS momenti. l} y^Azctícd.indictJ.i.tit.q.ltb.f. Re* copil.num. j73 .vbi 5aíTentandoeftaconclu(ion ,y icYpondicoáo ^lfiftfi.de her. injt. lomifmoquc Anton.Gomjn diti.bz4, nu. 3.yafianzando mas cita opinión,profequicuribi;£r tntanttimes vera hacfecunda éommunior optnio,qnod etiamfi lefia rnentumfierel cumclanfulacodicillari ,poftbumo ignotanterprMerifo,rion debentur leíala tneo conl~tentaj
tenta,etiamex remedioAuthentexcatifijproutúb tirne,(f? laíidefendttRipp.<vbtfeípr.num<¿\z.imo) ñeque etiamjíejjetadpiascaufas fecundara (Bavt. . tnL i.num.^.f.defacrofewft. Eccíef. (Sfofedict. l.zoJÍt.i.part.6.& Ant.GomJ.zq.Tdur.nu. 3. Gtfacit illud Cenarán cap.relatumi .mi, 9. de tejía ment. eo quoddéficit teflamintum rationeprefum p t* evoluntatis,& exdefeítu concenfus. 118 ^Dubitaturtamen,nnnc quiderit9 atienta lege nofira ,fecundara quamfi keresrepudiatytA non vult addire,debenturlégala te(lamen ti>an idemfitfikeres non potuentpropter poflhumiprAtentionem ignorunterfactam? Etmd'éür tur9quodfic9attentisfupr.dift. reguéis in pnnap. huiusglojfaafeignatis, &quia ncc ipfi tejtatorcogitamtdenoluntateheredis nolentis addire, 119 ff Sed mhilomimis contranutn efí tenendumjnmfecunda tnagis commum epímone, lex enimnofira non efiamplíanda ,necextendeuda *vltra términosfetos.tnagis adcorreftionem pluntíiurium>&rationumcommunem opiniommfortifícantium9cum tantu lexnofira prouideatindúobuscafibusaddendoaddtft.Antk.ex iauja9qua in pratentione,gf ex hmdationeloqmtur,vt ídem fcihcetfit9cumnon injvitmturheres^velfe mfíttuttur,repudíAtnon •vero in alio cafa ,&jtc remanet dicta quAÍiiOytn termtntsdift. Auth.ex caufa y¡ & in termines cius dictacommunwropimo efí tencada9vtfeliteet,pofíhumo ignoranterpretérito ,non fuíiincaturtefiamentum9etiam quo adlegata ,{gj etiamlegc nofira fiante ,qua mmillo korum cafetínmloquitur.Non enim tefiatortotlegatafeci fe feffedepoflhumofcientiam9notttiara haberes, namquem aliumiefiatorplusdihgeret9quampofe thumumfiliumfuum?Certenullumí Ñullusefi enim amor.qui qjmcatpaternumpircafilios.necpo tefl9quis habere mehorem arnicum, quampatrem. Et fie íatis munita remunet hcc refoiutio ,probatüque íatis hoc quartum fundaincntiuiienquanto a el derecho. x
MO fy(aj Uñándolo 3el verdadero hecho) deque don luán de la Peñuela ¡gnoraíTe ,qUe doña luana de la Cueva fu muger eftuvicra preñada áel ciempoque otorgó fu teftamenro ,patct £x fcquentibus. ni ff Lovno,exgeneral¡ regula, quadicimus ignorantian'i pra?fumi,vbi fcientía non probatu£¡cap. ignoran!ta,deregul. jur. m6. Menoch. Itb.q.prtfumpt. 1 1 6.nu.-$ $.Malcatd.condtf.iíyy% anum.i.Magon.decitflucenf^s). nu. ij.Azeucd. in l.z.tit.i o.Ub.6.Recopil. Aguíb Barbof. axiom . 113.nu.iz.tf 1ncap.prtfumuur4j.de regul. tur . in 6.dn.\. izz íLootro,porque de taircorto tiempo,conio oe poco másde vn mes que el vientte tendría ffegun el dia en que defpues nazió/no parece pofsibleauer reconocidofeel preñado ,nofolopar D. Iuan,pero ni aun por doña luana fu mugeiyíegp lofallax delosindieiosque lo deinue(l:ran,como en temámoslos reficrcnCagnoI./tf l.JNjmspregnahie, mm.si.tf.de regul. tur. loicph. de Ruftic .in /. cum mus,cap. 15.««-i3.Pacían.deprobas.cap.^ .n.aq . 1 AiX.Gvxí.inconfuetud.Metfarunf.cap.%.glotf,z, dnum.j.cum.fpq.Cananq.depart. cap. fde.conceptione,fecíio. 1.detfgnisconceptio, *nu. 23 .cum fcqq. 123 -f Etfic,nofedácreditoafolaladecla ración de la madre,por fer fácil el engañarfe, Ljjá. muliertf.de liber.agntfc.Ba.n.inl.(j allus, delíber. &poílh.Gmb.diíl.cap.% gUtf.z.num:<. vbi multas congerie Paul. Zachia. ittfwmedie. ter gal.tit.z.qúxsi. liCanan .diét.cdp. 1. num.zAfe po(tca,num.z$Ábi:Cume¡/ue mulleres inatfepfíóni busilhstfbt ipjis non conftent,0ptfsimtflUn- tur..E,tentmgen¡turnm adfinentem ,tfp¿ mulleres mnfentmnf¡tf ex contrario,multa etusfdperflua humiditates,quasgenituramputaatea retela prn- JltMnt, sonde conceptionemtfpe.fSfepuis nonfentiunt.'Boer dc. if.zzo.tnfn.Jefep¡j _gddáiuve. com- •tffUnnit.denalotn octano ntentf,conciufvnie.ideo
VI éddiáfanaconceptionis externó,eam apertiys in dicantia nobis corfagiendum vidctnr,preferíim tn primoribusconceptidiebusMincenim nihilcerti tn hacreextrinfecus datur: Cagnol. indict.Lfiquis prxnantem>ni4mA%7*Merioch>confi¿Ac.nu, 41 .. tib.3 . 124 .fLo tercero,porque aun defpues do muerto don Lope,menor ,éimroduzidotc el primerjuyzio,y falidola madreen nombre de del par- to,impidiendolapoflcfsion ala otra parte» dudaua lacontrariaiquefuefic cierto el preñado ,yen vna mefmapeticionalcgó3quedonIuandelaPcñucla, aunque le confió del pofthumo, hizo la fuílitucio* yal fin della dixa:Tcon lo que todo efld acabado ,es, conquedoña Juana no ejld preñada,)1para ‘verificacióndefiofie ha demandar,quedosmatronasferíalas miren el vientre enprefiencta devnMedico, tfc.fol.iq.buelta. ÍZ S9Yla pregunta 5. de fu interrogatoriofuq:Sicl tefladorfi4piera>quefú nmger quedaría preñadaytodzuiz dilpuficra >¿cc. Yfus tefligos Jodifcurrcnafshconquefuponcnla ignorancia. 126ff Et tándem,Fernando Carnlío,cf crinano^ntequienpotorgo el testamento ,en la 4. pregunta dixo,que don luán quería mejorar adon Lope}menor ,yque ¡e aduii tio ,que no pedia 9por fcrvnicohijo3íinohazcríbílituci6pupilar,yquec5 c(Toladiípufo3yordcnóclteílioo;yaÍaquioca precrunta concluye :Que lo referido en Uantecedente escierto.Tquejamasfe entendió,que la dicha dona luana de la Cueua quedajfe preñada ,haítaque muerto el dichofu mandofiepublicó lo estova ffil 89.£5*po.videndus. 127 ^Quefiendoprefcntadosporla con traria,aduerfus eum plcne prubant Surd Jecfiz84. 8.SarmicncJib afieleftar.cap. 11.fl,8.Nogucr. ^lleg.z^.m 114.vbi multos congerunc. 128 fLicét vnicus tant uní fuiíTct ,HéctorAmil *de tefitb.ver. tefiis aduerfit partts>nu.z. Rimúhiun-conf^^rmm^voUim. \.Ccphal.ftwjC y.,
J ft. &«»/82.»«».47.Burfat. w»/:p7.»*». , . ^««.4.Ancón.Gabr.o?w«.//¿ ,tít deteft',1, cañe..jnm.1*Máfcard;«t*wtf. ,3<yz deteSlib.quaSl.62.dnum.226.DD.l6fcph. Vela difer 129 jf* últimamente fi fe ponderare la proban- ^ade laotra parte ,en orden ainterpretarla voluntad de don luán de la Peñucla,dizicndo ,que fi fupicra quedaua fu mugerpreñadaJlamara ála porthüma.y porfu muerte ala otra parte ,fin dexarcofaalgunaádichafumugen Aduertimos3quefegunelcafoquclbbreuinó3rcíultaiaen todoafauordeftaspartes. Jjo 5Porque,ficogitarec de pofthuma, parece ynoüm\\,y cierto,quela instituyeraporheredera,junta mentecon donLope fu hijo,y dixera,que muriendo los dos dentro dela edadpupilar,facediejfenfuskiencsybazjie dala otrapartey los demasllamados ,como lo bilocan dicho donLope. j31*Conqueauicndomtiercoeílc,antes de el racimicntodefuhcrmana,que fuc heredera abfoiutá de todo,yllegado atener dicha pofthumacafi catorze años deedad ,conquequando falleció eftaua fuera de la pupflar, que cumplió con los dozc (fcgu'n conñadel teííimonio,quc eftáfol. 226. del I pleyco )nihil dúbij aueríc defvanecido dicha foftitucion pupílar ,&p;r coníequens el llamamientode la otra parte ,que pendía de ella, fin poderfe fuftentar,ncquc in vim fidejcommifsr ,Werhisciuilih.y.l.tnpupilari uy-[f.devulyat.l.qua atate,fF, detefiam.Q.fin. Lnít.quib.mod.tuté/fn.ffubFtituifur ) /nfl.depupil.i\kc •Mafiulomtur ,vjqueadquatuof decim annos fubShtui potéSifamine ,vfque ad duodecim annos, fihoctempus exccjferitfubsiituttocúanef Cttsl.fd.i O.ibi.’ Defatafiiafojlnucton quees llamada pupilar,porquatro tabones. Laprimera es ,quando el móZjO vieneaedaddecatorceaños,¿ la mozja adoz-e,a quien establecedfoslituto,tit.$ .part.6.\bi Gre^ .(tIcCa . ’i 25Petr.Gregor./)»;^. 3,parL 2J Jtíb nMM.o-iicntzc.dejMjr.z.pay't.cap' 19.77.3 .Mant. deconie£t.lib.$.titA2.nu.d.m\i\iO% congerie Intri^riol. defufiitutfententA .quasl.99. »«. 11.Spinotetesfam. K*W
glof.i 20.Dom.PichardjW/¿?. §.fiubíiituitnr.VZiLMaficulo.Mcúin.delegit.lib.l.tit.z. quasí. tj.^atbon.deAtate^qujjl.^.num^. íbi: Quod locum obtinet^etiam vbi in longius tempuspupilUremfiujittuitonetrhfueteflamentum paterpfoduxer¡t,jiquidem tunedécimo quarto anno ,quo incipitpubertas euaneficet9adeo vtposi id tempus, ñeque iurejideicommijsi efjicaxfit,LverbíSciuibus,di£t.$.mafiulo i i.Von enim euenaficeretfinireturfirujlrauejieretjiílapfioeo tempore veladfideicommijfumfiaretadhuc. 153f[ Exquibusomnibusiamiam fatís pater, &claré,que atodas luzes que fe mire,yconíidciccítc negocio^porquantos medios fe difeurra en todos, fe halla xa afsiftida de juíticia conocida la defenfa de las dosherjuanas ,paraobtener determinación fauorablc . QJfiINTO FVNDAMENTO deítaspartes* J34 fPeroquando por algún camino que no alcancemos,cftuvicra dudofa,efte fulo medio poríi es fuficicme paraen dudavencer cftas partes. 135 ^Lovno. Portenerenfu fauor[fentencia paffada éncofa juzgada dclDottorSufana ,Abogado de citaCorte,de mayor crédito en le tras,yjuftificacion que huvoen fu tiempo,yaunque en juyzio poíTeíTorio fue co conocimientode caufa,hechas proíi an jas por las partes* ydiscutido plenariamente ,que tiene caíi tuerca de cofa juzgada para efte de propriedad. j 3 6fAfsiloafirman (jlojf.tf DD.inl.z. C. deordin*cogn.con Akx.decfi.Panorm.Rlppa, &Socin, ian.V&c\iin.coñtrouJtb.io.cap.%o.inprin.Tukxonclufi 174.00*0. 17.(3^ 3<í.tó.í.Barbof. in l.ditiortto,§ .fin.nu. 5Sjffilutomarrim.lmnBaut.Lup.denatur.lsber.com* mi*n.z.§.i éM4m.6\.vci(.jNtJ¡cJ]it,Su\'d.dealiment.ut. J*quAft.\z6mum.\o.Dom.\¿[ctuj.confiéÜ.numj, 157 .ff Stephan.Grax.cap 445.anu. 1.prrecipué num.ó.ibi;Jdax/mePqu/a incafu noitro.non (olum tudexplenecognoHtt (edetiam refipeCiupartísfuitplenifi fimecogmtumxumpars conatafuerltproducen,Gfpro~ bareJíCujjiordtnaneacfumfiutjfet ,tta vt nonpotuijfet mamwtyltgenttamfacerctn ludido ordinario 5quod *Jmti
facit,vt tunedicaturpleñecognitum, ohñauitexceptíoreimdicatx. _ ., 138 ff Dom Caftill.//£r.$.cap. xo^.d num. 29. ^txcipuénumer.^.ibi-.Qpiamuisfententiaiataiuditlo fummario,non noceat^nequeobfet inplen¿tytOyeti¿itD íntercafdemperfonas .Portea ibi: Attamen non ídemdicen dumefi,vbi tn inditío > fummariofuitplene cognitum de eo,quoddeduciturtn iuditioplenario. £tprofequitur rcfixicndomuchos. *¡- 139 tf Lootro,porauerdilatado ponerla dcm5 dafobr; la propiedad mastiempo de 1J. años deípues de la determinación en el juyzio poíleílorio, loqual induze prefumpeionde falta dc]\ilFicii,capfhrifliamsi 1.q.x. tnfnSbv.O uia qui indician» refugit appareteum deiuftttiadijifum¿ap.decernimMíquefl. 9. Rom. conf 169. num.^ÁbuQutnlm°i f Sf>tisíidiníiantmm Pauhope - ratur,quodfuus aduerfarius tuditiumfuiterfugiat,pr* fumiturenimiudttiumfngtcnsde iuffitiadiffdere: AfñiA.decifi l,nu. ibi :Frxfumituremmiaditiumfugttns defuáiu¡htiadiffidere. Mcnoch.lib-z.prtfpi.n- 1 ; fbiiguíiuditmm refugitjefua iuAitiadiffidereprsfurntur. ' --• : 140 fYpuede feria introduxefíe (quando tam pocoarrieígauaen hazerlo )por prouar fortuna >cortió dize el texc./w l.feruus 13.ff.de jiatthdñf.ibi-Fortuna iuditío,Leos quiify.fsiperhis 3.C.deappell.iibc :Vi meritis toruntconfideralisprofortunafngulorumfententta pro feraturj. -vnic. C. quando Imper. ínterpup. vid. ibi: ¿xperianturiurgandifortunam.D.Vác.dcíOittisconf. l.num.19. ... 141 ff Bufcandolaocafiondelluezamigojque en lugar dcdárle la gracia,como dizeclotro tcxx.inl.denunuajfe 17 .§ qutíritur.jf.adl.Iul.de adulrer.úlic: For tafis,(A optmere,velgratia,veliuíiitia,vel legis auxiliopofsit.Lchddb tal»quedetcrminóafufauor,Íiaziendo tan notoria injurticia.comoademasdedeclararle por fue ceflbr3condenó aellas partes en rertitucion de lahazicndayconlosfrutos que han podido rentar defde la muerte deldicho don Lop^menor,c¡üc fue el año de da 3. *4*JSitndo afsi >que por vn titulo can legitimo)
ttló,cómo Iaíér.tencia tri]ufzjopoffe¡forte;plenatic,paf fadaen cofaJuagada,abian entradoa pallea,yios auian hecho íhyos,fin obligado de reíl ituii los, aunque pcrdicffen en la propiedad intentada,fino es dcfde la conceftaciS áedc\kimo)\iyzio,G\o{.tn cap.cumfmper,ycíb.refhtuenium,sb\ hbb.decaufapejf. (ffpupl&ocx.dtctf 340. nu.y.Kox.in antiq.$ .tit.decatofpoj].¿$pnp.Gai\. praffs obferb. num.x Mkx.dematar.1.part.(juast.z^ dnu. 42.Dom.Caftill.Mr.5.Cíí/7.i 35.wJ.d7.verf. Infecundo. 143 ^Lotercero,porfcr Adorla otra parte cótra quien enduda deuéfalirlafentcncia, yafau<jt délos Reosdemandados,cap.Jin.§ fane ,detur. wr.tstdlrnanusajff.deobltg- &atUond.tsqitidefínameff.de-B../; l.extatz$.ff.de turefif.l.qutaceufare, C.de&dend.l.pn» C.deret <vendic.l.a¿lorzl.C.deprobat.l.\ .tit.iq.part.$ . Etpafsimomnes. 144 ff Loquarto,y vltimo,porfer poílecdores legitimqscftas partes,aquien les baña efle titulo ,mientras con cuidencia noconfiare de la jufticia de don Gon~ ca\o,l-vttfmt, jf.fvfusfmctuspetat,i\\k:V¿ncettarnen iure,quopoj]ejjüres/unt potiores ,licetmiilumtushabeant,l.z.ff. rvtipopid.\b\:Q^talipumque enimpojjejjor, hocipfó,quodpoffef]orejl,plus inris baba,quam iUe,qui\ 1 nonpofstdetd.qo.tit . 1C.part. 3.wfin.Dom. Cañill./,-¿r ’ G3bt.V3zq.ad 1¿IbMham, difput.66.cap.y.numffz.in lixc verba: ¿ídde,quodnul~ lus índex inforo exteriori ,propter 'vrgentioresrationes, non calentesaffenfumgenerare,poffefforem re quampcf. fdetfpoliaret ,ficertum tudittum ,(fffententiam/erre rvellet.- .* MS .fCon que cfpcramos dcuerfc rcuocar la fcntcnciadellnferior,yabfolvcr,ydarporlibrcsacftaspar tes de la demandacontraria,imponiéndole perpetuo filéclo<Salva in ómnibus tanti Senatus, &Iudicis D. C. L.D.Iuande Herrera Pareja.