Oratio gratulatoria ad excellentissimun D. Petrum Nuñez Guzmanum, comitem villae vmbrosae, et castri novi, marchionem quintanae, dominum villarum Sancti Thomae, in Portu novo, naviani ...

H|- /h ORATIO __ GRATVLA T ORIA ad excellentissimvm Id petrvm P-OC. Jg^NVNEZ CVZMANVU ^ COMITEM VILL/fT VMBROS^, ET CASTRI NOVI, "n§i§r ^ MARCHIONEM QVINTANjE, DOMINVM VILLARVM SANCTI THOMjE , IN PORTV NOVO _ NAVIANRAC NVEZ.-pRATECTVM CASTRI DE ” LENTAN,ET PR^ESIDEM CASTELLjE MERITISSIMVM. SCRIPTA Jl£ A B V. I. D.D. HIERONYMO ^^SICVLO MESSANENSI, IVDIC£ REGL2T CVRL^ STRATICOTXALIS lAf % srrc VRBIS MESSANA, ET IN SVPREMIS CASTEL M M®k LJ! raiBVNALIBVS, REGNIQyE SICILIA Ss REGIO advocato. 3&S& regio advocato. M A TRITI, Jg >!» IN OFFICINA LVC/E ANTONII DE BEDMAR ^3 Anno M.DC.LXX. * «r V i ■ "r\ 'f ' . r . M I . i i ;io - a j v r i .. iAVMieii ... ■ .y:z\ jr \ 7 c i j cj "•-* ■ f • ■ -.'.a mv /1 1 jj. i •’•* MVMAMSVD SaHYM \ii§P •. ■■ > ' LTf^AO 73 t '5v?.03SMY 15.JJIY M2iSK'.>- ••':' ■ viiwoci .s^atki vp ~T •U^MT-K • ' J.II'. zr*?; r >V*5$JS? .'A- T/H 77.? O* TII •••..’ .O/! i I Vy : V : ' ilQ WT2AO RV' ‘ 3.IJ3T3A ; •• : ^ATKH. * 'x ^>r aeir • :• ;Aii.:niA?’ ^*CTI 5 ! . »* 3 V. I Ii , ;_ ■ ■ *-* ■ .-• ■ —i» ' ■ • ' i.-> if\r ■■ : . ** . ,-. ' ■ ' -: . f Sf - - • . • £T . ;....; -* i'V'..f. *.. r- ^ "i' ; ■ " i •.•.:.^X • ‘> ;• \ - . •• • - <• . . : ■ - ■ • - r A /r L i Vi a 1 v •>. i % % * v*w v. /. -'• ‘ V'.- r V’ - V V/ic-'- JS- ^ ** . * ?• . ;• *>T. *VA. .<», : • ■ ■ sw ;V, .. <•-•••.- . C J „1 '•/„ - X •, * 1 --‘.i • -J3T2AO i - ■ • IpTAOOYQA OIDH/I T ’T [ sr T &. \A 1 1 •. A r.vrrf V'.;_ . ■ /.. ■ A- 2 \ "Vt\ EXCELLENTISSIMO DOMINO Aloyfio Francifco Nunez Guzmano, Marchioni Montis AllegrlDomino V illarumMenefes 3 & Villimer,Commendatario Ordinis Calatraug „ Oeconomo Domus Regi^Indiarum, earumque Came¬ re , Bellicique congrelTus Confiliario. S.P. ;RATIONEM hancGratuIatoriam^uamex communis gaudij , lastitheque Ggnificationibus, arque impcriofifsima vi llluftrium virtutum Exccllcntifsimi Caftellar Prse fidis, tuique Ger¬ mani, compulfus,elaboraui, icripG, & quibus potui,rcuerentise magis,quam eloquende flo¬ ribus con(perfi,obfequenufsiroo animo tibi dedicojinfcribo^onfecro, Guzmano Gentis, & clarifsimum decus^ & nobilifsimum ornamentum. Cui enim magis,qu&m tibi de¬ bebatur illa laus,quse,& fi ab illo dimanat,in maiori parte tua eft, atque ad te redundat. Sicut enim ius fanguinis inaiferetum ,& indiflblubilc eft, ita, & eius gloria,ac fplendor tacita vi ad fuos diffunditur, & cum ijs participatur, ac communicatur. Accedit etiam,quod in hac laudatione tuas virtutes, tnafque dotes,ac pnerogatiuasinfpicics,miraberis,admiraberis: occurres tu tibi ipfi, depi£ius,acdelcriptus in Germano: & verifiirau cognofccs, quod fi ex Ianguine,& natura Germani no fuifletis, ex virtutibus fuifletis. Nam illius ftudium ad inermem Sapientiam, tuus militaris,’ ac nobilis ardor,ad arma, tuus ludor illius placidum otium, tuus emicans gladius illius calamum, tuum bellicum fagum, vrbanam illius Togam squauit, atqueexornauit:&quando ille Rcrapublttam,terra(que rexit,tu ad Mare moderandum,animum intendifti; Proinde ,& Sicili?, & Neapolitani Regni, & Indiarum ClafTem*’ quam Galeonum vocant, Summus Prxfeftus,tanta vigilantia^ tanta prudentia,tantafalicitate rexifti; vt imperare ventis,frena¬ te tcmpcftates, totoque Mari leges praefcribcre videreris. Tuo enim enimfub Imperio,aicPr*feduris nullam,vel lenem calamitatem, iaduramquepaUsfiunt. Ita,vtfa(litas,& laetitia,cjuam tituloexprimis, terum nauigare viderentur. Illud vero mirari nondelino,quod veftrx Dignitatcs.GueTogatg ilis fuerint,fiue Milita¬ res fummisomiumgaudijs,& gratulationibus exceptglunt.Nitn, vt de ijs,qu* apud nos ficulos contigerunt, & qu* nos oculati teftes vidimus,loquar vbi in fatalibus illis nutantis ficui* Reiptiblic* motibus, ab Excellentifsimo Marchione delos Velez,Clarifsimo Principe,& iam monente,Sicili* Prorex.in eius vicem conftiumis fuiftistanta in omnium animishetiti* vis orta eft.vc Populi, torrentum inftar ad tuam gdemaccurrentes, Te omnium humeris elatum , fauftis acclamationibus , vndiquerefonan— tibus, in Regium Palatium inuexerint, nec modo Regni ha¬ benas inffl edendas, fed'fortunarum, fedcorporum, fed animo¬ rum abfolutum Imperium concefierint. Et certe fi illa tui regi¬ minis adminiftratio diuturnior fuiflecplla tempeftas,qu*dki !*• uijt,&qu*ad Neapolitanum Regnum, tanto impetu fe diffudit, vel fradta, vel declinata, fcelicifsimc refediffet ,ac fe ferenairet. Quod fi vbi infanientibus, atque oblatrantibus in Mari procellis, multo iam nodis,Tyndaridum fratrum lucida, & comantia fidera Irradiant,l*nitam,f*datamque tempeftatem,vicinamque ferenitatemfollicid natus,fibi lpondent,ac felliuo celeumate confalutant,quare,& eundis (perare non licebit,quod vbi Vos non minus fanguine, quam amore,&dotibus coniundifsimi fratres, & non Guzmani folum,fcdHifpanici Cceli bcatifsima fidera, tam faufta luce irradiatis,turbids procelle, f*u*que tempeftates, tranquilladg,ac fugand* Gnti&quodaurea,plenaque fcelicitatas reducen¬ da,ac reuocandaeft. Et fi inter ftellantesfratresdiuiram immor¬ talitatem credidit Antiquitas-, in vobis non interruptam,non redemptam,non interpolatam sternitatem nominis,fed fcelici glo¬ ri* curfu continuatam,prouedam,perpetuatam,pr*Ientes admi¬ rabuntur , polleri pr*aicabunt. Matriti, anno Orbis Chriftiani millefimplcxcetefunofeptuagefimo,, Februarij vigefimoquinto. Excellenti# tu* deditifsimus. D. Hieronymus Bafilico,' FoI.t^ r Carolo Secundo ,Hifpaniarum non minus Regi, quamlpei,& Hifjxmica? Monarchia?, & tori prope modum Chriftiana? Reipublica? 5 c u i u s p otifsima,&: infigniorpars Htfpania e fi:, gratulari mc hoc nomi¬ ne oportet, Priefis Excell. quod in excclfe, Sc poft Regiam magnitudinem, Suprema? Digni tatis faftigium, Caftellse Pradidis collocatus es, non modo Prudentifsimse Regin? , fid Dei optimi maximi Confilio , ac be¬ neficio : qui ad Hilpanias refpiciens ,& piorum defideria excepit, & expetentium preces impleuit vt a praeteritis malis refpiraremus, Sc a minantibus , 8c circumfrementibus fecuri, incolumefque redderemur,Te ad hiincamplifsimum,&alcifsimumDignitatis gradum, Sc communis aram falutis, fapientifsimedeftinauir, inftruxit,collocauit,euexit: vt fortaffehoc argumento intelligeremusjfummo illi numini curae potius, non efle vltionem noftram, effc felicitatem. Et licet ha zc tua ele&io diuite laudum materia abundet, illud tamen peculiare fibi vendicat, quod vbi eius fama peruafir,nefcio quos, non iamvulgaris ,& mediocris , fed eximia, & infignis feitije fenfus in omnium animos , infpirauit, infudit,imprefsit: piauferunt Magnates,gauifa eftNobilitas,Isetatus eft litteratorum ordo, omnis £tas, omnis gradus, omnis fixus \ Sc qui te nouerunt;& qui te non nouerunt infolitam, iucundifiimatr que betitiatn perfenfire:ipfaqueHi(paniafuis elata montibus, feftiuifque accenfis facibus fuosPopulos, &qui maritimas,& qui montanas incolunt oras ad gaudia convocaffe, &excitafie vifaeft: quafi dilapfoe coelo Palladio omnium filus in tuaeledione lita fuerit. Neque vero huius,quafi extra fi redundantis, communis I xticio fignificationis fcaturiens riuus fine viuofonte dimanatrcum eniti* Caftefe Prarfidis dignitas: tam amplafiqtam clara,t*m ingens,hoc pradertimtepore,quoMonarchi? gubernatio inhaeret,primumque fuffragium in Gubernatorum confiflu,&quam olim Regiusfinguis adminiftrauit,&cumquaHifpaniarumfilus adeoconiuncta efie vi¬ detur: vtqui in eamafcendat inpuppi fidere,clauum moderari, totiufque nauigationis curfum regere,& falvam Reipublic? Nauim in Portum collocare poffe videatur i proinde diu omnes fufpenlos detinuit, in quem Hcroem tanta fefe inclinarer, ac caderet fortuna: vbi vero Tu renuntiatus elingentibus gaudijs elati funt,& quod ad hunc graduro,teepeQ:umfuifleyideruc, ad quem omnes te euehem AD EXCELL. PR&SIDEM CASTELLA, dum fnifTe volebant, & quod optimum Fa&nmfuifTe cognofcerent, quod pefsimum fifadum non fuiflet diiudicaftent: confiderantes enim tuam animi magnitudinem , natalium Iplendorem, ingenij prxftantiam, fcientiarum prxfidia, & ornamen ta, labore culta, ftudijs au<£la,reium maximarum experientia comprobata ,Conftantiam,Iuftitiam, Prudentiam,caeterafque Animi, & corporis Dotes omnibus numeris ablolutas, in eam cercifsimam PpeminduSi funt, vt iftis omnibus tam infignibus donis , & nomini tuo gloriam immortalem,& Hifpanicis rebus ornamentum , & calamkofis iftis temporibus, non parum fubfidij, atque emolumenti fis allaturus: & proinde omniumfuitfenfus,quod ad hanc dignitatem multo ante non eras eligendus modo ,fed&cogcndus invitus, &quod noftris vuineribus, nondum cicatricibus obductis,nullg ali^quamtue medic£ manus erant admouendg. Quis enim melius Hiljpanica?Monar¬ chia corpus eflet moderaturus, eo qui lingulas eiuspartesfumma cum laude rexifiet? Quomodo non erat omnium votis expeten¬ dus, qui in fuis Magiftratibus ad omnium commoda laborauerat? Quomodo fummis nonfuifletpraemijs afficiendus /qui integerrimo vitaecurfu infignium virtutum immortalia documenta praeftiterat? Atque vtinam eius virtutibus mea par efTepollet oratio,certe inter celebres Oratores meum nomen pervolitaret, ficut inter fummos Viros merito ille eft enumerandus. Accedit praeterea earum numerus,vt fi eas recenfere velim, &vigor,&Vires me deficerent, linguae centum , oraque centum eflent praeoptanda. Faciam itaque, quod ia magna copiafolct, cligamque ex omnibus eius vir¬ tutibus vnam; eaque erit Infignis, apertifsimifque Ipe&ata docutnentis Prudentia,quae inter reliquas Animi Dotes Principem libi locum polcit, contcndamque,vt cognolcat Orbis,quantum reliqua cius virtutes laudaripoffunt, fi hxc vna integram orationem abliimit. Et nequisexiftimet mcinferacifsima encomiorum fegete vulga¬ re laudis argumentum clegiffe,in memoriam reducat operx pretiumeft,quodquamnos in hominibus Prudentiam appellamus in Deo Prouidcntia eft,quae Diuin? Sapientiae lateri afsidens, & de Or * oc iam condendo cogitanti vaftam hanc immcnfi corporis molem Coelum,maria,terrafque ambitu fuocompleftentem,muficamhane armoniam, cunftis fuis partibus cohaerentem, ac confonantcm, Diuinique Artificis gloriam decantantem, difcreuit,difpofuit,effbrma- Ult >cffinxir,?ternifque vinculis, ac foederibus colligauit ,coniunxir, conexuit,compegit. Haec vagumhominum genus,&fubquercu glandes eru ^antium in Cinitates coegit, condidit leges,arma paranitjinltruxit exercitus,iufsitque,v t fer viret alij alij imperarent:Haec f terna reddidit imperia^eataRegna, florentes Relpub[icas>harcpro- ORATIO GRATV L AT ORIA: i fanas res, haec facras, haec priuatas, haec publicas domi, forifque fupra invidiam euexit,fortunauit,foelicitauiti hic demum eft ille ipiritus, quo millia homiriu trhautur,& viuuc,alias futura onus,&cofufiQ.Pro inde a Deo optimo maximo hac donatos in Sacris Litteris legimus Principes illosHeroes,SumosP6tifices,Populorumdu<3:ores,Diuinae Potens vices prxftates in terris, qua tradita Religionem promulgarent,<3cfancirenr,inaniafimulacra,emckitumquecultuextirparem,& deleret,incondita effrenat^que multitudinis animos flefterent im¬ pellerent, moderarentur, & a miferrima fervitute abftra&os per bi¬ partita maria,per radiantes illuftribus facibus nodes, diefque, per hoftium ludibria,ac victorias,ad beatifsimas,&per immenfa itine¬ rum fpatia fugientes terrascopijs omnibus,atque omnium rerum abundantia affluentes, fifterent, inducerent, collocarent. Proinde Ifdraeliticorum Regum gloria Salomon in initio fuae dominationis poft habitis quibufcumquealijsAnimi,& corporis bonis,eam folam a Deo enixe petijt, fumoque beneficio impetrauit; ex quo, effedumeft,vtdiffufa per Orbem terrarum fui nominis celebritate qui e longinquis Regionibus ad eum vifendum accederent, Maieftate perculfi,animo linquerentur. Meritifsimo profedo,cum enim virtutesomnes Rerumpublicarummoderatori neceifariae fint,h^c in primis effulgeat neceile eft,qu? virtutes omnes vinculoquodam connexasfubfecontinet,ac compleditur. Nam, &confulte omnia agere,&feipfum nofcere,&quod cuique debeatur reddere,& fua retinere, &dc alienis non certare Prudentia eft. Mox eunda ad vir¬ tutem dirigere, honeftefadis gloriam quaerere, inter vera,&falfe bona diiudicare, publicam falutempropn? ance ferre, nocere nolle*» cum pofsit s P rudentia eft:cuentum rerum profpicere,declinare fubitos malorum impetus, vno gradu ire, fed non vna via, fer vire tem¬ pori, & fccenae,iter arripere, media difponere, quae ad veram fcelidtatem conducant,honeftumque finem confequantur, Prudentia eft: Hinc eam virtutum omnium Reginam appellauit Philofophorum Princeps Plato, & eam propriam virtutem Refpublicas, ac Regna moderantium efte docuit Ariftoteles , & Satyricorum acutifsimus cecinit: NuUnmnumen abefl [ifit prudentia, Vndeeft Excellentifsime Praefes,quodab ipfoSole exorientis aeta* tis,omnes te fummum Rcipublicae moderatorem futurum, & ia fummum Virum euafurum conceperint,vbi illam tuam Gngularem Prudentiam , natiuamque fapientiam admirati funt-.cum penitus intuemibus ipfa tccum natauifa fit,vel tu ad eam natus effe v idearis^ Nam per omnes aetatis gradus, tanta Prudentia te exornatum exhi* buifti, quanta vix iuorumdefideru,ac vota optare potuiflentiit* vt setatem Prudentia viceris, Prudentiam gloria coronaueris,eaque Duce per varios, honeftilsimofque gradus, adhunc Supremum afcendifti, vitra quem procedere non pofsU, Quae AD EXCELL. PRjESIDEM CASTELLjE; Qnjccnm ita fint.mirari certe non defino Sapientifsim? Regina: ConfiIium,omni laude dignif$imum,qu? tchis temporibus refervauit in quibus, nec tuse gloria poterat felicior campus aperiri, nec Hifpanijs poterat propitius auxilium pr^ftari. Nam fi vlla vnquam temporaPrsefidem Caftellae prudentem defiderauerunr,h?c noftra prudentirsimum requifiverunt, cum ex eius lapientia, ac confilijs totiusMonarchi? incolumitas fpiritum , ac vitam accipere a bfolutifsime videatur,cum enim ob minorem aetatem Caroli Regis, hoftes Hifpani nominis certam Ipem penitus deuorandi , Hiipanicam Monarchiam concepiffent,cum fubdolis machinationibus, ma lignis fraudibus,occultis dolis,in noftra vifcera ignem fubijeere pofle pro certo fperafTcnt,quo fatalibus flammis exardefeente lupra noftrarum cinerum cumulum erigerent infauftatrophaea,per malas artes quaefitsefelicitatis:is erateligenduscuius inclytae.de fpeftata? vir¬ tutis fplendor ad verfariorum oculos feriret,& in fui admirationem raperet; cuius Sapientia cum inlania,Pietas cum perfidia, Prudentia cum inverecundia, Fortitudo cum audacia , Iuftitia cum immenfa alieni habendi libidine,Religio,veritas, confilium,cum furore, cum mendacijs,cum leuitaternaleferiatorum hominum,ex ?quo dimi¬ care , & vi&oriam reportare potuiffet. Et fi enim armorum illa tempeftas, quae tantum fanguinis fudit , quae tantas calamitates ChriftianoOrbi intulit interpofita pace defaeuijt, tamen nefcio,que prseteritf procell? reliquiafelfum mare,turbant,afperant, lacenunr, ita v t mei no timeri polsit,quod fub hac tranquilitate tempeftas iam picina tumefeae ; quod coelum hoc illuftre , nullifque nubibus obdu£tum procellas armet,& fulmina,quodfubcmenutae pietatis offieijs impia arma, ignei fclopi,ac tormenta parentur,&quod fub candidifsimis floribus lateant anguens adverfus nos erupturi. Vnde precari oportet,Te Deus optime maxime Hifpanici Fundator, ac confervator Imperij,Cuftos Regum Princeps Pacis, Pupillorum Parens,Iuftitiae vindex, vt bonam, melioremquccaufam adiuues,reprimas inimicorum audaciam; petulantiam retundas; pereant fiiis artibus,quas in nos moliuntur,cadant fuis telis,quae blandis illita ve¬ nenis in nos acuminanr, incidant infoueasquas parant,&machina¬ tionum , quas improbe exornant , infane extollunt auaacifsimc ruftentant, ruinis, conterantur, obruantur,fepcliantur: Neque enim aliter fperare licet, dum his temporibus talem nobis Praefidem dedifti,qualem vix nos meliorem votis concipere potuiflemus„ Hinc cft Excell.Praefes, quod omnium in tcconverfi funt oculi,omnium ^vouconcepca,omnium fpes collocatae,qui non modo afflictam rem reftitueSjjfedflorentemfelicemqueconftitues. Quod enim,ita nos acritas amet,tam riunofum efTe poteft,quod eius Prudentia non re¬ parabit? Qiiod tam infirmum,atque immedicabile,quod in bonam tValetudinem non rediget? Quod tam quaflum,quod tam perditum, S u 95 ? ^W?rum,quq^ reddere, non reficere, ORATIO GRATVLATORIA. 3 nonftabilire poterit? Ipfaprofanas,ipfa facras, ipfa publicas, ipfa priuatas res ad priftinam formam, decoremque, reuocabit, exorna¬ bit, augebit, tanta acccfsionc gloria?, quanta eorum ruina nulla hu¬ mana ope reparari, ac fuftineripotfe videbatur. Neque enim cafu eueniffe exiftimandum eft,quod ha?c clcdio in hoc tempus incide¬ rit,in quo HifpanaMonarcbiacompofitis bellis, martialemque exuta ^gidaminpacequiefcitiiniflisenira indicijs habebit ex eiusprudentia,quoadverfu$ latentes inimicorum dolos, & in aperta bella, quod Deus auertat, erupturos, fortiter armetur, nouoque accepto ipiritnanimofior exurgat,atque exardefeat. Ex eminenti enim ipecula eius Prudentia,quantum mortalitati licebit futura profpedabit praeuidebit prouidebit, & ladisaltifsime radicibus malis,fubpullulantibus,ac fubnafcentibusfcftinanter occurret f fbrticer oppri¬ me t,foelicifsime eradicabit. Illa coget milites, parabit Exercitus, inftruet ad aciem, animabit adpugnas, indurabit ad vidorias. Mox arcana,& occultafalutariumconfiliorum vifirmabic cum longinquis Regibus foedera,confirmabit cum propinquis,in fide retinebit ami¬ cos, infidos deterrebit invidos, anteuertet noftiumconfiIia,pra?uertet aftus,male fibi cohaerentes machinas euertet, & fuis artibus fe capi pofle docebit. Nam Exccllcntifsimo Praefidi ad concipiendas, perficiendafque res magnas nihil arduum, ac difficile reddi potefh Si enim aliquid fublime,ac fe dignum moliri voluerit,nobilis pedo¬ ris magnanimitas elaute, &obltantia eunda aperiet percalcabir,dite fqlvenatque illud nobile ingenium ad omnia fumma natuminvenict,perficiet,confumabir. Si confilijs, authoritatem conciliare vo¬ luerit,abundepraeftabit illa tenguinisjquain clarifsimo totius terra¬ rum Orbis nobilitatis Theatro, exceptis Regibus, nulla iplcndidior. Si Iuftitiam,eam fuggeret ciuilis fcientia, qua Romanae Sapientia* Templum,hoc eft leges omnes in fuipedoris ferinio confer vare vi¬ detur: fi tpediorum difpofitionem eam fubminiftrabit experientia &adminiftratio,quam tot negotiorum euentus inftruxcrunt, & cognitio conditionum illorum hominum,qui rebus gerendis,vel obefle, vclprodefie poterunt. Si demum felicitatem eam plenis manibus concedet Deus,Optimus,Maximus,qui eum inviolis, rofifque natum, hoc eft,Infignis Nobilitatis fplendorc clarum , in¬ gentium dotium cumulis Illuftrem, laureatis Dignitatum infulis cohoneftatum,innumeris experimentis beneada? vitaeconipicuum, omnibus demum illis ornamentis fpedandum, quf Supremum Confiliarium decent,ad hoc fummumfaftigium,quafi fuis manibus colioceuit , & invexit. O firmas,itaque bene fperandi caufas! o fuaucS laetitia fontes' Ofirmifsimas ipes,dmfolidisfundamentis innixas ,ac fuftentatas' Foelices iam nunc Hifpani?, dignifsimam tanc eledionem inter Infignes, fecundofque euentus confcribitei Serenifsimum diem aureis veftri Orbis Gemmis Margaritifque nojatei Plegifsima gattdia jtcrms; raonimentis incidite ^ <NobiIif$*. jjiiiini * M artio*; AD E^CELL. PIUESIDEM CASTELLA, dixiffes: Io fedandis vero,ac reftingucndis inimicitiarum, ac difcordiarum facibus,quamfoehci prudentia vrebatur? Nam,& primis motibus opportunis remedijs prarfto erat: & controvcrfias tranfattionibus, mimcitias conccrdijs animorum difsidiapacis fcxdcribns rnnciliabat,& in priftinum flatum reponebat. Nam,& mortalia pdt a,immortales vero,a^rernafque amicitias effe debere diflitabat. Quando vero,& cum aliter fieri non pollet,ad iudicandum cogeba¬ tur tanta lapientia, atque aequitate iudicabar.vt etiam qui caufa ca¬ derent, eadem,qua antea reuerentia, & amore profequerentur. Hinc ii!? voces, vndique refonabant,pupillorum qui Parentem, Vidua¬ rum, qui Tutamen, miierorum, qui Afy Ium,omnium qui abfolotum, ac perfeftum illius antiquf probitatis,acfapientix exemplum plenis, encomijspraedicabant. Exquoefte&um elt, vtiola fui veneratione, ac cultu,in omnium Animis tenaci Bime impreflo,id confequerctur, quod ali jacerbitate,ac feneritatepanarunyvix conftquipotuiflent. Nam occurrebat flagitijs,antequam admitterentur,& leueritatem exercebat,potius,ne peccaretur,quam in peccantesjftultum enim pu¬ tabat,quod poflet caucri,admittere, Yt puniatur i cumfalubrior illa aeftimaridebeat medicina,qua? morbum anteuertat,eaquae laboran¬ ti infirmo affli&am valetudinem reftituatifi enim mala ellent tenera,& nafcentiaradicituseuellebat, fi adulta , inueterata,ac robufta, quorum pertinacia omne remedium eludebat» 3 c ex genere eorum qusediuelli finediuellentiumexitio nonpoterant,leniebat,diuertebat,miferebatur,& finonconfequebatur,vt decrefcerent,certe obti¬ nebat,ne crefcerent i & prudentifsimo medendi genere, curabar, vt vclcomparatione bonorum emendarentur,vel ex fe ipfis confide¬ rent, acconfumerentur.Celebrent itaque fuum Herculem Hifpaniae, quod femiferos^indomitosCentaurosdeleuic,quod aurea rutilan¬ tis nemoris poma Draconi, vitamque eripuit, quod Hydram e fuo funere rediuiuam,acrenafcentem flammis,&fagittis extinxit,quod in fuocafii refumentem aniroamAnthfum exammauir,quod tricipi¬ tem Cerberum ex vmbrarum, noftifque Regno ad Solis Lucem captivum eduxit, quod poft alios nobiles labores, dubia Aftra, labenfque Coelum Humeris fuppofitis luftencauit; Extollant fuum Vliflem,Itaca,Iafonem Athen?,ThefeumThcb?,& fi quos alios He¬ roes peremnis fama decantat, qui non fabulofa monftra, fed in rei .Veritate vitijs, flagitiofilque hominibus Regiones, Prouinciafque purgarunt; dummodo, quod Guzmano Heroi pares Triumphos de¬ cernant, eafJem texant Coronas, Arcus erigant, exornent Troph^a, excitent Columnas,plaufus ingeminent,qui inermis, & folis fuis virtutiEusinftru£tus,hoc eft Conflantia,Fortitudine,Integritate, Prudential luis Magiftratibus,ac Dignitatibus, Rerumpublicarum pelles,vitiorum monftra, deformes fcelerum formas, oppugnauit, proHigauit,exterminauit, excinxit. in io* veracum iam ad finemproperet Oratio mea, illud faten- ORATIO GRATVLATORIA. 7 fatendum eft, eximi? Prudentia? tribuendumefTeicjtiod fummo Viro in toto vita: inftituto, hoc fixum, fiummique infedeiit ;iioc femper intenderit,mhoc totis Viribusinfudauerit.vt per maiorum ferum veftigia graderetur, virtutes eipflmeret,celebrita tern '&qi?aret:& tantam gloriam Guzmano fanguini refunderet, quantamab eo accepiflet. Hoc enim proprium onus, hoc Nobile pcfteiorum munus eft,gloria?, Icilicet, Patrimonium a maioribus accepturo nouis accefsionibus,multipjicatoquefenore,augere,accumulare, 8c cum reliqua ha?reditatepcfteris exfoIvere,prjeftare,tranfmittere* Nam fi vlla vnquam in toto terrarum Orbe pr?ftans colitur priuara Nobilitate Familia,vel Guzmanaeft, vel nulla eft. Ex ea enim pro- . dierunt fummi Viri,& Armorum,& Litterarum pr?ftant;a Clarifsimi,Invidi Heroes, Celcbratifsima? Heroinar,Nobilifsimi Principes, qui ingeminantes virtutibus genus,cum Antiquis,Maximifquc He¬ roibus, non modo comparari, fed fuperextolli meruerunt. Nam fi bellorum fulminadefideres, fi Alexandrcs,fi Scipiones, fi Csdares inter Gnzmanos Clariores habebis. Si Scientiarum Oracula, fi cb res egregie geftas,ob Icrvata Regna,©b /pedatam fidem Regibus Charifsimosrequires,Guzmanifuppeditabut.*fifuprahordinesinter homines habitos, &poft mortem inter Sandos relatos ,-Guzmani erunr.fi quid Pr^clarum,fiquid Auguftum inter reliquum mortale genus admirationem vnquam meruit,inter Guzmanos meliori Iuce,maioribus cumulis,dignioribusornamentisau(ftum,cumulatum, exornatum invenies. IIluftres Anima:,Qarifsima Orbis terrarum decoraj&ornamentainbonampartemaccipite,fi Splendidifsimum, acSacrofandum veftra: gloriae'pSrium temerarius aduena,&ciiriofus admirator ingredior? Parcite fi immortalia veftca fafia^u? gemmisfuIgidirsimisinfculpra,fuo finu fervat,ac fervabit Aternitas,hicproferre, & enumerare obfcurus audeam Orator? Ignofcitc fi veftrarum virtutum P^rc!arifsimam,&Nobilifsimam Imaginem, quarum lumina claritudinem Solis:, vel aequarunt ,veffuperariint, fulcis meis coloribus,acmaIeperdudis lineamentis potius inficiam, quam colorabo ,Sc illuftraboi Nam pulcherrim? res, &: Illuftres, Sc Ibo Iplendore radiantes in tenebris delirefeere, &obvoiufnon pa¬ tiuntur. Et omnia benefida ad pofterorum admirationem,& exem¬ plum in lucem coliociri volunt: Et fi ignoraffent homines, vel obmutuiirentiipfa tamen per fe loquerentur,atque innotefeerent, Et Vos non tam eximiasfacere debmfletis,fi filentio obrui,atque obnigrari voluifletis? Quod fi dignis laudibus, qu? pie , fomterqu$ gefsiftis,celebrari non poffunt * debita tamen,& non ingrata obfequi j recordatione, fraudari non poffunt. Quis enim in toto-terra¬ rum Orbe locus,qua: tam remota Regio,qua: tamfurda gens, vel in Nili fefe prarcipitantis Catadupis inhabitans, vbi veftrarum virtutum fama non peruenerit? Vos Hifpaniarum firmitas,atque or¬ namentum .! Vos Maurorum flagella: Vos afli&e Religionis Co- P lamnas:. AD EXCEIrL. PRiESIDEM CASTELLA lumnas : Vos Chrifti brachia? Sine quorum facinoribus in glorij fuiflent vcdrorum temporum Annales, & obfcura,& fine honore fecula delituiflent! Cum enim Hilpania diuturno illo , grauifsi*. moqueiugo ne dicam,an bello?per tot annos opprefla fuerit, quo tempore imtnanifsimseilfebellu?,humanifanguinis fitientes,vada¬ bant agroSjdiripiebant oppida,ferro,flammilque Sacra, prophana eunda depopulabantur,cum oppugnatam,& pene expugnatam Re¬ ligionem,furens l'celus,& impietas,pcrcalcabant,irridebant,cum fuperditio horribili Vttltu,vndcquaque triumphabat, cum Eumeni* dum agmina crinalibus anguibus horrenda , prophanis, atriique facibus arrnatajfanguineis^ortifque flagellis cie baccham ia, omnia (anguineceletibus,ruinis implebant, inflammabant, cruentabam: Cum demu luduofoHifpaniarum funeri inhumanacrudclitas bo¬ norum omnium extremis malis parentabat:Guzmanam gentem illi Diuinitus datam credendum ed,vt obiedu corporum, fortunifque, vt inviQaanimorumcondantia,&: fortitudine, vtmifitari virtute, vc oculata ad omnes cafus vigilantia, liberarent ab obfidionibus Vrbe$,a direptionibus oppida, a depopulationibus agros, ab excidi js priuatorum domos, ac fortunas,a federibusTempla, i prophanationibus AraMbomniumiagulis crucntos,mucrone$ aucrterent, catenas dilrumperent,atque in inimicorumcoliaconijcercnt,& de¬ mum captfuasHrfpaniaSjliberisHifpanijsreftituerenc. Vbicumque enim eorum arma direxerunt, ea felices enemus infectui funr,& quafiproilli$pugnaretPeus,fupravotafuercvictoria?. Rubuerunt pluries Maurorum fanguine decolorata flumina, intumuerat operti cadaueribnscampi,decreueruntcumulauexofsibus montes,& manubijsex hoftium fpolijs reportatisChrifti Templa triumpharunt. Nullum enim vnquam militare negotium PaPceperunt, quod non fqelicitcrconfecerint^nunquamhoftes adorti funt,quos nonfugauerint, nunquam cum exercitibus £quo Marte contenderunt,quin non deicuerint,nullas Vrbes vallo cinxerunt,atqueoppugnanerunr,quin vidores,nonexpugnauerint,curn nullis Regibusdimicaucrtint,quin capriuos non duxerint, vinxerint, triumphaucrinr. Sed quid ego oftendo,apertifsimodie Solem? Qjiid inani,& infruduoPo me la¬ bore fatigo? Quando vnus eGuzmanis poterit omnes pod homi¬ num memoriam,Tortifsimos Duces , Claros Imperatotes, Invidos Reges,bellica gloria,ae fortitudine longifsime, vincere,ac fuperare! Sed iamquem innuam,quem fignificem,non inobfcuroeip Nam quando vnquam, & quibus ignotus eflepotclt Alpbonfus Guzmannsitotius humani generis vocibus celebrandus’ Hic cui cx boni¬ tate,boni cognomen Tu it, cum Ioannes Regis Sancij frater, ardente inter e&s bello, Tariffam,tunc temporis NobihTsimam, atque Ampiiisimam vrbem,valido Maqrorum Exercitu obfidione cinxiffct: Cui Rex Alpbonfum ftrenuifsimum fu£ artatis Ducem praefecerat, tuendamque ad omnes hoftium conatus, repentinofque incurfos G tra- ORATIO GR AT V I ATORI A. cta g jrradidcratihic inquam, cum ad prandium fc recepi fler, Petrus filius cumftrcnuis aliquot nobilibus iubicam in hoites irruptionem fecit, a quorum multitudine, circumventus, licec eorum multo /anguine cruemus,amirsis/ocijs,inhoftium poteftatem venit: Itaque Ioannes vidoriam in finum a Goeio dilap/am ratus, luuenem \ vindum ad portas Vrbis fiftiti patremque ad colloquium vocat, oppidani,qui ad excubias (labant,fubito motu perculfi,clamorem mgentem ex¬ tollunt : Ad quem Alphon/us rei ignarus aduolat i fiientibufque omnibus,& lacrymantibus filium captivum, vindumque videt,& Ioanoem infultantem, fi filium a morte /alvum vellet, Vrbisdedi¬ tionem faceretquibus verbis in nihilum commotus Alphonfus,moleftum mihi eftre/pondit, quodquinque alios filios in tam gloriofo vit^ diferimine non video? Vcinam hic adeffent,nam fratri, vel palmam prseripuiflent,vel cum eo fortiter dimicantes occubuiflent. Qnos fi pro Pietate in Deum,pro Fide in Regem, pro incolumitate Ciuium,pro /alute bonorum,pro Fortitudine, pro Conflantia vidi* mas cruencas,futurosgenuiffem> lummopcremc ad hanc Nobilem Palmam genuific Fetandum foret. Tu interim perge., & filium meum,occide difleca, dtfccrpe,& ne tuae defint mortis inftrumenta libidini pugionem e vaginadenudatumproijcio:vt icias tam firmi¬ ter Patrem pofle filij mortem ficcis oculis afpicereiatque accelerare, quam filium invido animo excipere,&fuftincre. Et cum dido, dif- 'cefsit. Hoftis in furias adlus Patris ferro filij pedus tranfverberar, tranfadagit,difrumpit. QuovifocumCiues denuo Iacrymas,eiulatumque,ingeminanent,totamque Vrbe, fama percrebe/cens, horro¬ re, gemitibu/que compleuiffet: Accurrit emenfa Alphonfus, &cum Juvenem exanimem,iteratifquc vulneribus di/cifiumjvidi/TetjCOnverfusad fuos.-Abftinete alacrymis,inquit,filius meus,nec felicius, nechoneftiusmori potuit: Mortalem genui,immortalem fua fors, & virtus reddidit. Ego huc veni,quiaputaueram, quod hoftesm Vrbempenetraflent. Necplura:platido vultu, reuer/us,ad domum prandium redintegrauit. Hoftis fadi magnitudine perculfusobfidionemfolvit. Sed iam fifte hic parum per Oratio mea, tequeipfam reuoca, & tam Nobilem narrationem attenta confidcrationc reiiolue? Qnibus enim laudibus, tam egregium facinus extollere, atque exornare poteris? Appellabis numquid hoc fadum? Si nihil vnquam talefadumeft? Qnod prajteritagaecukdnuidebunt, futura defiderabunt! Numquid hominem dices Alphonfum,qui fupra natnxx reclamantis leges,& maior homine, tam fublimjter aflurgit, m cum toto ccelo,& fuperis £X$quari pofsit? Numquid Iudicem? Et vbinam terrarum Iuftmaadedin pretio fuit,vt adverfus innoCem tem mortis fententiaproferatur, vulneribufijue ^ac coedi, Iudicis enfisaccomodetur? Si vero Patrem nuncupabis? Et quonam iurc? Siadafpedum,& morientis,& mortui charifsimi filij,nec hdrrb&L runt viicera,nec vultus expalluit,ncc animus defecit, nec largis, in* AD EXCELL. ERjESIDEM CASTELLA, iufsifquelacrymarum imbribus ora rigaiiu? Vos vos ego compello, preceruorum foculorum, praclar?, ihfjgnefque memoria?? Exite lame latebris, inclarefcite e tenebris, ex vetuftifsima temporis arce pedem reuocate? Et.fi quid habetis in comparationem acjmirandi facinoris,producite,exhibete? JMam,& Abraham Sanfiifsimus fenex filium fuum,infpem generis,claritudinemque fue gentis educatum, quoadipfumfuit,occidit,fedmadante Deo:Dauid coedem perduel¬ lis Abfaionisfuftinuit ,fed fcedifsimo proditionis in Patrem, & Re¬ gem fcelerecommaculatum?Alij filios,velfuauifsima regnandicupidineaccenfos, &noua molientes,vel illo, vel illo grauifsimo fcelere deturpatos a viuis fuftuierunt 5 vnus Alphonfus,nec a Deo praemoni¬ tus, nec aliquo fcelere incitatus,filifi,hoc eft charifsima fuoru vifceru parrem,ftrenuifsimu Iuu e ne, in aeratis flore, in fpem magnaru rerum crcfcete,in ipfiusocculis,in hoftium manibus,morti d e u o u e c . n o alie¬ no ferrojedfuo:mortuum illacrymandbusomnibus,indeieftis, & quafiferreis luminibus, viderefuftincc,imperterritus,immotus, im* perturbatus,ita vt non dicam hominibus,fed fenfu caret ibus, feni um admirationis,atque horroris incutiat, atq inducat? Fordfsime Heros, & quantum mortali licuit, omnium mortalium beadfsime i Tui fili j morte effccifti, vt ille in te viuerer; tu in illius funere triumphares? Ex emento illo faucij pe&oris fonte plus gloria? defluxit * quamfanguinis? Extremus ille morientis amatus Poetarum ple&ra, Retho* <*um voces animauit? Illo cruore nobilitafti Hifpanos fartus, irrigafti a?ternos tuis temporibus lauros, erexifti Jn purpureo Occeano, non Herculeas, fed Guzmanas columnas, vitra quas procedere human^ vetitum efietfortitudini? Ferreo illo mucrone ftylos acuifti Famae* quibus in numquam intermorituris Annalibus,tam nobilefaftum t tnlcriberet? Exornafti aureas tubas Gloria?,quibus tuum,filijque no¬ men per Orbem terrarum decantaret, BeatasGoronas Chriftian^ Pie¬ tati,ac Fortitudini impofuifti,quibus per omne teuum inciarelcerenr, fuperpirentgloriarentur: & ne de tuis laudibus vlla obmntefcerec «casjimmortaliaorain mortalibus tui filij vulneribus aperuifti?Agb te iam Alexandri, Ca?fares, & quotquot exercituum clarifsimi Duces magnum apudpofteros nomen confectui eftis ;qui capduprum ia* c/ymis laeti, denudatorum Ipolijs onufti,humano (anguine cruen¬ ti,^coedibus exfaturad,exun&arum Vrbium cineribus fordidi,ex mag¬ irus l^rrocinijs fuperiya Regna paraftis, Alphonfo Guzmano fafccs, & tVexillafubmittite,dePnncipatu decedite vobis fuperiore, & clariore confitemini? Q^i non liberam, florenc€que Rcpubhcam, & Patriam iuam( ub egit,Ciuiumquecerbicibus iugum fervitutis impofuit,non anum finitimum Regem, non Laceffentcm,nec inquietacem amplig limaRegnqmm poffefsione,auitoque Soliodciecit, ac fpoIiauit,non aliorum caUmitates fuum qua?ftumfecit,fed ex Pietate fed ex Fide, JipIv ex v j&ima filij Deo oblata, immortalesCoronas l^leltmRegna, ycram jfoUdamquc glorum , non fucatam, non adum* ORATIO GRATVL ATORIA. j, adumbratam,non fanguinolentam.non fugitiuam, non cnanefcentem, fibi parauit,ac cohlecutuseil? Et 6 quam ex veritate affirmarepoflcm, ad tam infigne fpecfaculum fuperos ex omnibus Cadi partibus accurrifle,in(pexifie,inadmirationem raptos plenis manibusplaufiife,&beatifsimam illam Animam e cruento corpore candidifsimam exeuntem triumphali pompa excepi fle , immortalibufque rofis, ac floribus coronatam inter Martyrum Choros fublimi in Solio coliocafle. Proinde Rex Sancius tanta veneratione, atque admiratione hoc facium excepit, vt publico ad Alphonfnm miflb, diplomate cum San&ifsimo Abrahamo eum comparaueriti tantifque eum Dignitatibus cohoneftauerit, vt Tuam poteftatem velut ex .rquo cum ipfo diuifiile videretur. Et certe huius amplifsitnx domus, hoc femper proprium fuit ornamentum, ob ingentia nimirum merita, charifsimos Reges habere , ita vt Vicaria eorum potefhs, ac pars publicarum curarum illis, non lemel demandata fuerit. Nam, &Alphonfus quem laudaui, tanta apud Sancium Re¬ gem gratia valuit,vt nihil,neque in pace,neque in bello fine eius voluntate,&confilio agereturuta vt partiti mter eos fafces vide¬ rentur. Certefubiecutis temporibus Alphonfus Prudentifsimus,& Pijfsimus Rex,tanto honorc.tantifque beneuolentix Ggnificationi-, bus Ramirum Guzmanum profecutus eft, vt eum Primarium Miniftrumdeclarauerit,&quo hate celebritas ad omnes innotefeerer, publicoeumconviuioexcepit,&ineodern vafe vitreo intinto, in vinum,pane amicitis, fincerique amoris ilio folemni, veterique Ri¬ tu, non vulgare documentum exprefsit : tantaque fuit Ramiri in omnibus Regni momentis authoritas.vtpneter Reg s Infigma.ni hil in e o d efideraripotuiflet:prstereoalios,qaospoft longum ^culo¬ rum ambitum, viuos, immortalelque, non minus eorum prelhntia, 'quam Regum gratia dimifsitneferv abit. Noftris certe temporibus inter Philippum Quartum,cuius Animam in Coelum receptam cre¬ dimus, & quem (empcrHdpanijs defideratifsimum Pietas, & Regia liberahtas reddet, inter ipfum inquam, <ScD. Gaiparem Guzmanum tantum beneuolentis vinculum,tantaanimorum inclinatio mtercefsit, vt eius humeris totius Monarchia? moderationem impofuc. rif&certe fatis clarum eius nomen fuiflet,mfi illuftres viri virtutes calamitates temporum obfcuraflfent Eodemque tempore D. Ra¬ mbus philippezGuzmanus,Dux Medin? Turnum,adeo Regisanimum rapuit,vt nihil eoabfente Regi iucundum,aut voluptuofutn efle poflet Et certe hicdicipotuit,aIterum Guzmans Domus, vel oculus,vel brachium. Deus Bone,qiisdotes,vel Animi, vel corpo¬ ris in eo micantibus radiis non eftuirere? Ingens Conlilij vis,incre¬ dibilis animi magnitudo,alnfsima Prudentia vfu ingentium mune¬ rum qusecum Dignitate, adminiftrauerar,perfera, & exornataiarcan0 r u m Monarchi* exaCta notitia,ingens dmitiaruro,ac Dignitatum £ cumq- AD EXCELL. PRjESIDEM CASTELLA cumulus manifeftus foriunarobfecundantjs fauor, flexanima elo¬ quentia, demum in omnibus fui$ adiombus, virieque modo fupra pnuatumhominemfplendor, 6 cRege digna Maieftas,itavt omnium confeniu dignus habitus fuerit , anteimperare,quam nafei ;&fimul hominem,ac Regemconfalutari,ex quo quidem Regumfauore , ac continuata beneuolemia efiedum eft, vc quae Dignitates flngulie , alias domos, & prseciarifsimas illuftrant , omnes fimul iundae in Guzmanorum Familijs mirum in modum elucefcant. Propterea fi Titulos Magnarum Hifpaniarum,G Ducum,fi Marchionum,fi CcmitumjGopeSjreditus^ppida^ominUjdiriones^aioratus,peculiares praeeminendas, munera,qu£ pacis,ac belli tempori¬ bus,vel in perpetu nm Familijs emancipata, vel ad tempus retinent referre contenderem i idem cflec,ac fi feren 3 , atque adulta node, immenfa fiderum agminadiRinguere:atque enumerare velim. Illud tantum filentiopraeterire non poffum,quod primus Ducis Titulus, eorumquinuuc extam,&qui inHifpanijs Princeps eft, cum Princi¬ pis nuncupatio in Caftdlae Regnis nunquam fuerit admifla,in Excellerifsima: Domo Ducis Me-dm^Sydoniae, tato fplendore refulget, quanto proueda, & illuftri node aurea Luna pleno iam Orbe, cotaque lucc rcfplendet. Foccunditas vero huius praeclarifsima? Do¬ mus, tanta extat,atque extitit, v t nunquam afflida fenio, vel tempeftat e, felicium comarum decus amilenqaut ramos,trunco fterilelcctedemiferitiNec celebris,aut ramofa,adeo fuit vlla Platanus,vel in gelidis Licia? foncibus culta, vel in Cretae amoenitatibus, Europa?, louifque concubitu celebrata, vel in Romanis villis,vino generoflcre iigaxa,fiiiequ?Cy ro in amoribus fuit,gemmaus donata monthbusjfiuequie Dionifij Syracufarum Regis miracula,ac viridaria nobilitauit , fiue qu? Muriam Proconfulis conviuijs, concamerato, mulcoloque finu.opacas menfas,atque vmbrofa fediliapraebuit;quae tot fluctuantibus nemoribus,excelfutn,aeriumquccaput coronaueric, tot frondibus annofa brachia veftierit, tot vmbris latifsimos campos protexerit,atqueoccupaucnt,quanta Guzmana Arbor, non inHifpanijs motio,fed in vniuerfa pene Europa felici fecunditate fele amplifleauerit,extenderit,diffuderit: Nec cius fecunditas ex eo laudatifsima fuit,quod ramo? Vno auHlfo^non deficit, alter aureus, &firmh frondefeit virga metallo,kd quod vno deficiente,plures iuboriuncur,fuboleicunt,ac repullulant: & vnius mortalitas alio¬ rum ortu reparatur; ita vt Arborem illam apud Virgilium prope Auernum,frondefentemdicere$,fi illa,non vnum tantum,fed au¬ reos omnes ramos habuiffet. Antiquifsimam vero Famili? origi¬ nem,eg 0 hic non inquiro,cum apud Veteres Authores, nihil cerri ut,nam^alfj ad Reges referunt, alij ad externos Principes, ali j ad anos. Hoc enimPraeclarifsimarumFamiliarum,vel fatum videtur, vel iaus,vt cutn ea,rmn incrementa ab omnibus confpiciantur,origmes,& principia lateant, ita Domu^Auftriaca: m Germania, qua ORATIO GRATVLATORIA. * 0 quanullapoft Orbem conditum, nec fuit,nec erit, Praeclarior Nobi¬ litas, a quibus initijs originem, trahat,apud non improbata Fidei Authores,ignotum efbC^od,& peremnibus,maxirmique flumini- Incommune elfedignofcimiis,quorum aluei ingentium aquarum vi,& fomtu inciarefcunt, fontium vero principia, & fcaturigines, ablconduntur, & obfcuntant. Proinde Excellent ipsimus Medinae Sydoni? Dux, iamfenexdicere folitus,quod Puae;Domus ipfe pefpes, ipfe,caput erat. Sed iam mede huius Excellentifsiraae Domus lau¬ dibus dicentem,&iam de fine cogitantem,non mediocriter pertur¬ bat, quod vbi vdacontrahere,lecundis,& blandientibus auris Por¬ tum intrare,& incolumitatis Ar? votum excivere, putaueram,no¬ na Maximarum,& Nobilifsimarum rerum facies, ac fplendida,&foecunda laudum materies mentis oculis fefe offert,& ex mari in quo nauigo,nouus,imnl£nfufque fefe,aperit Occeanus. Nam,& Guzmanorum Heroum hietas,fefe ad memoriam reuocar,<Sc ne filentio pr^tereatur ,ipfa me feueris vocibus obiurgat Oratio? Cum enim femper apud eosponorfuerit DiuiniNuminis Cultus,pro quo nullos labores,nulla pericula detredarunt,Principem certe locum habere meruillet. Nam in Hifpanijs nulla Vrbs clari nominis eft,nulla obfcuri,nullum oppidum, nullus pagus, in quibus huiufmodi Pietatis, quam plurima, imo centum & mille infignia teftimonia non reperuncur. Vno in loco extant a fundamentis excitata celeberrima Templa,alibi iam ruinam minantia reparata, & refeda, hic florent Religiofifsima Monafteria condita a Guzmanis, ac ditata. Illic San&ifsima Virginum Clauftra,in quibus diledoSponfo Intada fer¬ vantur Lilia, & celeberrima Coenobia 4 & recuperandae valetudini Infignia valetudinaria,& orphanorum Domus,& fubleuandis pau¬ perum necefsitatibus ingens pecuniarum legata copia, & demum Ecclefiafticarum Dignitatum innumerabilis numerus j ita vt Pietas ad alias Domos,quafi ex itinerediuertifie,inGuzmanorum vero aedi¬ bus fixam, ftabilemque ftationem collocafle vifa fit. Sed quid ego his vulgaribus forfican laudibus immoror? Quibus,& aliae Familiae gloriari lure merito poliunt, fi fingularia,fi praeclarifsima, G prope Diuina Guzmanorum Pietatis documenta a me referri poflunt?Qoae licet noua non fint,cum nota omnibus fint,plurimum tamen Ora¬ tionem meam exornandi,& cbfirmandi vim obtinent? Dicam igitur, quod fi Guzmani, in Orbe Chnftiano non fuiffent, Ecclefi^ nunc non ellet. Mentiar? Si ex veritatis poenu , ea ad bpc argumenta non producam, quae fine percinacifsimaetemeritatis nota, negari non poliunt, Propterea vnns Tu mihi fis teftis loco multorum, Beatifsime Dominice Guzmane, D. Petri Guzmani, Nobilifsima , & Sandilsima Proles. Tu huius Domus de Toral incorruptus, & fin^ cerifsimus fanguis? Tu clarifsimi Fontis rivus, ne dicam, an Mare? Tu fcelicifsimie Arboris fuauifsimusfrudus? Tu Hilpaniarum De¬ cus, Tu Ecclefiae Fax, Tu adverfus Haereticorum, & praefertim Albigen- AD EXCELL. PRj&SIDEM CASTELLA, genuum pertinacifsimos errores primus Inquifitor? Tu Catholica? veri tatis,vbique defenfor acerrimus, Tu Religionis, ac Sandicatis penedeperdit ?reftitutor,ac propagator? Tu breuitux vnx ipatio, fi ad annosrcfpicimus,largirsimo,(i ad merita,tot dignaxcernb lau¬ dibus operauise§,vt fiaureis inveda quadrigis eCodo ailaberetur elooucnuaobrui earum cumulo fateretur. Ingenua enim veritatis vox i eft,ac firmifsimum teftimoninm,quodDoimnicus fuis Sandifsimus moribus,ac vit? aiperitatecultum, ac Pietatem ab hominum Animis pene deperditum,ac deletum exlufcitauit,ac reuocauit: ad quem finem,ne cum eius vita fuum inceptum interiret, Illuftrifsimum Ordinem inftituiohoc eft Seminarium Sandifsimorum Vi ro¬ rum,Martyrum,Virginum,Anuftitum Summorum Pontificum,qui obhonorem Diuini CultU^ob zelum Catholice Religionis,cumi to¬ to Erebo, cum vitijsfceleflifsimorumhominum, cum fefelatediffundente H?refi bellum fufceperunt,fufceptum infinitis exantlatis la¬ boribus, vulneribus, vitasque difcrimine, ac iadura, continuarunt, continuatum clanfsimis Vidorijs,nobiiifsimifquc Triumphis con¬ fecerunt. Qui vero fuerit Dominici Sandddmx vitx tenor, qua? aufteritas,qui difcipbna,quas afsiduitas precum, qux cum Deo allo¬ cutiones, qui labores,no£tes,die{que,qu? inedia,qux ab humanis ab alienatio,qux flagella ad multumfanguinem,& languorem, fuper- 'vacuum eit referre? Cum Deus, Optimus,Maximus,clanfsimis mi¬ raculis patefecerit,atqueilluftrauerit. Nam etiam nolens miracula operabatur. Vnde,& malisdaemonibus exagitatos,lymphatcfquc liberauit, captos pedibus Domum fuam redire iufsit, ccecos, ?ternaque nocle caligantes illummauit , fepulturx demandatos ,&£ mortis faucibus deuoratos extorfit,reuocauit,eduxit, charifsimifquc Parentibus reftituit. Verum, & fi hxemagoa funt maiora illa fue¬ runt, quod quotidie Coeleftes,Bcatxque mentes eum invifebant,inforviebant, comitabantur, quod Sandilsimus Humani Generis Re¬ demptor fxpius afsidere xgro,alloqui,fermones milcere vifus eft, quod Beatifsima Virgo, tanto cum amore profecuta eft, vt proprijs manibus prxtiofifsimum illud Sandifsimi Rofarij munus illi de¬ derit,quo apud Chriftianam Fidem proficentes,nihil maiori cultu, ac veneratione colitur, frequentatur, receptum eft * cum Sacra tifsimis illis Globulis, quafi igneis glandibus foeda orci agmina pofternuntur, vincuntur,profligantur,fuauifsimo illo Cceleftium Rofarum odore mali genij fugentur,auertantur,repellantur:illis dulcifsimis precibus,quafi conceptis Sacri foederis Verbis,& Chriftianu s Or¬ bis virgini obftringatur, & Virginis Protedio Orbi Chriftiano oppignqretur. Demum poft eius Animam in Ccelo recejnam,quod fingularifsim? grati? tribuendum eft, caltifsimi corporis formam immortalibus penicillis delineatam,cceleftibufque coloribus illumi¬ natam Beatifsima Redemptoris Mater,Luela, & Catherina, Virgini¬ bus rnneutata, Angelorum Rofcis, odoratifque facibus, xthereis, - u feftilquc ORATIO GRATVLATORIA. n fcfti{queignibnscolliiccntibus,cunaif(jueruisfplcndiJioribusAftris nofte irradiante,Soriani in Templo Fidelibus adorandam adduxit, expofuit*, collocauit. O praeclaram! O pulcherrimam gloriam! Sed Bone Deus , quam longe a meo Infticuto diftrahor , atque abducor? Ad meum itaque argumentum proprius accedo. Iam enim crefcentibus hominum flaginjs, cum Diuina Iuftitia Orbem delendum decreuiffet, vindicibulque flammis obruendum,iamque operi manus admoueret,Beatifsima Virgo, illa Mifericordiae Fons, illaHumani Generis Reparatrix,Filium enixe rogat,animum emolli¬ ret, iuftifsimam iram frangeret,pauliiper a rigore difccderet,ac tem¬ peraret? Cumque obduratum,reluftantemquc iuuenifiet,Domini¬ cum,& Francifcum oftendit, quorum laboribus, atque exhortatio¬ nibus breui homines ad meliorem vitam redituros efie pollicita eft. Audijt hax Filius,aoimumque ad Mifcricordiam inflexit, trifulcaque tela,quae in homines vibraturus erat, abiecit, excufsit, extinxit. Quod fi quis aliud, & firmifsimum tellimonium exquirat, in manibus habeo: Honorius infignium virtutum Pontifex,& cuiti veteribus comparandus, cum de Dominici Ordine confirmando ageretur,dubius haerebat, durioremque fe praebebat * & ecce per fomnium diuinitus illapfum, videt Ecclcfiam Diui Ioannis Latera*» nenfis, vt dicitur, a fundamentis ruentem,ac fefe praecipitantem,& Dominicum,& Francifcum,totis Viribus illam fubftentantes: fta~ timque cceleftis illa fpecies per fomnium oblata , reliquit. Vndc horrore plenus in haec verba prorupit; Sentio Domine, quod k me vis? Iam clare percipio, vt fcilicet, faueam Ordinibus Dominici, Francifci, quorum opera tuaEcclefia,tuufque Cultus reparabitur. O quamcitifsime,&libenti animo parebo! Nec mora,primo mao& indido purpuratorum Patrum Concilio,quod nodu viderat, ape¬ rit,indicat, enarrat; & non folum Ordinem confirmat, fed, & an v plifsimis Priuilegi js,ac benefici js exornat. Et erit Fortaffe quiipiana, qui vt abinitio propofui, in dubitationem reuocare pofsit, Guzm.anumHeroem nonfuiffe, vt ita dicam,Atlantem, Herculem,Coluntnam,ac verifsimam,& folidifsimum Labantis Ecclefi? Firmamentum? Demus igitur Guzmanae Pietati Flores, ac Lilia, reddamws immortales gratias, «ternas grati animi fignificationes perfolvanuis:qu2c Orbem Chrifto,ChriftumEcclefia:,Ecclefiam fibi foeiicifsime rehituit,reftitutara ftabiliuic,ftabilitam exornauit,atque amplificauit. Merito itaque SandiPsim£ Parens DominiriMn quacumque Ccelipartc,inter Principes Religio(brumcoetuura,difciplinarumquc Authores effulges, precibus omnibus oramus,& obteftamur,vt Serenifsimum,& Catholicum Regem, Carolum Secundum, hoc eft, omnium quos vnquam educauit Sol, fuauifsimum, ac purpurantem Florem,noftris votis, ac nccefsitatibus nimis tenerum, & ladefccntem,bona,profperaque valetudine firmes^c ferves incolumem.Illam mentcluminibusDiuinitus immifsis Illuftres^CandidujSLncerumque E - - pcftus