Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae, Quo continentur Optimi quique Scriptores, Qui Bononiae, Urbium Status Ecclesiastici et Aliarum ad Mare Adriaticum ... Tomi septimi, pars prima

A Ñ 1 ¡ p yn j IB y > ¡E ei Pr Ei A Su ds a E AA 6 1 ATL z 508 a ei THESAVRVS. ANTIQVITATVM HISTORIARVM CFAETFTAE: BONONIAE, VRBIVM STATVS ECCLESIASTICI, ALIARVM AD MARE ADRIATICVM. TOMISEPTIMIPARS PRIMA e DA 3 Se: bl E o e a E A POS . A A E ES es 5 ad a AS DUGADAIA un TOTO” DENIA LADA A o ia Pedido Ps 'Ñ ll IM | | A a a a A rr rape a al e o ni A A a a A A A na] e] A road a a as A A ne a] A ra A in. a nd Ae o A e y a Y arc a a a o A cr Y WA AS a ESG CN N | Í (Y | | ] | il CN LENCADAN | | AE q O NES ANUN A o N Ñ É Y MO ! lll Vies An NES | Mill WM y xi LVebodo Da. . : O AM. Pool Scubp. . Y e ARI a E ON A ad A a Ed tr A AE ARA TATESAVEREYOS ANTIQ V 1T ATVM HISTORIA ARVM I E 5d dr e E, Quy continentur | Optimi quique Scriptores , Sl Qui E : BONONIAE, VRBIVM SIAIVS ECCLESIASTICI ALIARVM AD MARE ADRIATICVM, Confiniumque Populormn ac Civitatium Res Antiquas , aliasque vario. sempore geflas , memoriae prodiderunt : - Digeri olim coeptus Cura $ Studio JOANNIS GEORGII GRAEVIL Acce/]e ol] erunt Variac € accuratae Tabulae, tam Geographicae , quam aliae, ut € Indices ad fingulos Libros locupletifimi: CVM PRAEFATIONIBVS PETRASD VE MANNI, U. D. Hifioriarum, Graecae Linguae, Eloquentiae > Hifiorsae Joederar: Belo; él al in Academia Lugduno-Batava Profe/Jorss. ) 2%, | TOMI SEPTIMI PARS PRIMA: Scriptores hujus Tomi papa Praefationem reperientur. IN ad A Excudit_.P ET R VS VANDER As, Bibliopola, Civitatis atque Academiae Typographus, MDCCXXTI. Cum (peciali Privilegio lluftr. ac Praepotent. Ordinum Hollandiae X Welt-Frifiae. * A lid or fa o dd 5 rm bra ad AL e Fo « Y ¡- 4 A ” Se má de 6 ao di de 08 | Pag, (1) PETRI BVRMANNI. PRA E PATO IN TOMVM SEPTIMVM 'THESAVRI ANTIQVITATVM ET HISTORIARVM ITALIAE. XA LECTORI AEQVO ET BENEVOLO D. PeE>T REVES BORO MANN Ves S/ujus tomi primum locum occupat Bartholome Dulcini,Canoni- e) ci Bononienís, liber de vario JratuBonourae, live Bononia pre es /co fuo Jplendors refistuta , quam fecundis curis- ediderat A. lh MDCXXX1. cujts praecipuam Auétor fibi cauflam fuifle dicic, y Reg ut antiquitatem urbis, ignoratam alts, luculentius illuftra- ret. An vero argumenta, dea Ánnis qua- dringentis ante Roman: conditam: repetat, Ine exceptione admittenda fint, vehementer dubito, cum .omne opinionis fuae fundamentum ponat, non in. . Certis 8 indubitatis Hiltoricorum veterum monumentis, fed in duorum Poé- taram Virgili, 82 Silis teltimoniis. Quam vero fallax fit illa verae antiqui- tatis eruendac ratio fatis inter. eruditos conítas ; cum Pottae non obligare _ verba fua hiftorica Aide, fed faepe Urbibus 8c gentibus antiquiora adfignare, quam vere fuerunt, tempora, écnomina locorum, fua vel majorum memo- ria nota, per ae) aliquando memorare, de hominibus, quos fingunt, in- - de appellationes addere foleant. Primum deducit argumentum EX Virgili Ecloga LX. ubi fingit Lycidam alloqui Moerin (male Menalcam Dulcisrrs ha. et) qui Mantua Romain pereret, Scver/. 59. a 00 inc adeo nobis media efi via: namque fepulcbram > Jucipit apparere Biamoris: Ey a AO ad: A a E E e A da AE 2 ó Unde coll¡ AN fepulchrum iltud Branor:s elle ter (Mantuam St. 0RAM y lo- cumque ¡llum effe, qui hodie ad oótavum a Bowonia lapidem Planor, “cor- | no tupto vocabulo , nominatur. Quae mihi longe a Poétae mente aberrare expo- E - fitio videtur. Non enim Paltores hi Mantua Re petunt , Led ex agro | : uo Mantuam, ut ibi merces fuas, haedos, é: alía in mercatum, vel potiu ES po A los DP: ce la E O E dono 4rrio, qui dividundis agris pracfeétas erat nit, deferrent, . Sed decepir viram eraditum pr . JBbgens Moejasy rogat.. tea e O, ES 29 E Quo te, Moert, pedes? an a : - ja o > ad É in arbera ubi Urbs non Roma, fed Mantua debet intelligi, ut ex. fequentibus appa- (cribit agrum five /HMenalcac , id elt Virgelis, live patris e EE" AS 2% A 08 E: ; Virgilis , five omnium Lantuanorumt , quem Poéta carminibus fuis fer- vavit; hic vero fuit prope Mantuam, non Romam E Praeterca dum hi pa- Mores, jam junéti ¡ter ad Urbem facientes, progrediantar , Lyeidos dicie, pe da e did A Sd Es S RO Mn see POETA A ENTRY í (2) PETRIBURMANNI PRAEFATIO fibi jam apparere fepulchrum Branoris, quod media via, inter locum'unde proceflerant, 8 Mantuam, quo ibant, erat politum, unde colligit fe ven- turos tamen in urbem, licet paullum ibi quiefeant 8z cantent; aut [1 ve- _reatur Moeris, ne pluviam nox colligat, vult ut cantantes, quia minus tunc via laedit, eant. Unde certo apparet, non pofle Bzamorss fepulchrum poni inter Mantuam St Romam qual media via de intervallo eflet inter duas urbes, led medio loco inter Paftorum fedes, Scurbem , quam petebant, de ante noótem ingredi volebant, quae elt Mantua. An vero ille Brazor fit idem qui Ocaas, fola Interpretum veterum auétoritate definitar : potuit tamen éc alius efe, cum co nomine plures fuerint; 8 inter Trojamos alius rex occurrat ab Aya- memmone Caelus [/. a. 92, nomenque illud, five cognomen, fuifle fatis ufita- tum docet Ovidias, qui e Centauro impofuit xx1. Met. 345. €: polt fabulo- la tempora Bsanor Ácarnam memoratur Arrian. 11. 12, ita ut hine nihil certi colligi poflit , nec dijudicari , an interpretes reóte Branmora fecerint eum- dem 8 Oca. Alterúm argumentum deducit ex 5%/%o, qui 6.1111. cum e- numeraflet multas urbes, unde copiae militares provenerint, polt Mantuam nominatim appellatam, 8c alias urbes, addit ver/ 600. | Es quondam Teucris comes mm Laurentia bella —Ocmi prifta domus, parvique Bononta Rhen. El 5d quae Dulcigms exponit , ac fi de fola Bononza eflent intelligenda , quae fuit prifca domus Ocní, antequam conderet Marntuam. Unde E V¿rg1.x, 203. dicit Man- tuae vires elle de Thu/co fanguine; quae ¡lle capit, ac £i ex Bononza, quae olim Felfina , Etrurtae caput cum eflet, coloniam duxerit Martuam., * Sed reéte notarunt interpretes, 8 Cluverius [tal Antig. 1. 26. Poétam hic in gratiam Patriac fuac Mantnam facere caput omnibus populis Ktrm/tis, 8 cum duodecim eflent fub totidem Lucamon:bas , corum omnium principem ce- lebrare Mantua, cujus vires conftabant fanguine 7hm/co ,id eft populis Etru- fis. Nihil ibi de coloniac deduétione, quae ex Bononia Mantuam e duéta, fed de Ocno, qui ex omni Etraria copias adducebat, de vires fas, id eft exerci- tum, habebat ex7hx/co fanguine , vel juventute 8c milicibus 7h4/cs; ita Mantuae tribuens, quod alii Felfímae , capiti Etrarsae, adferibebant: quamquam Agocchus a duodecim civitatibus Ltrurzae, quaram caput erat Fel/ima, diverfas facit alias duodecim, quas Zyrrheni, viétis Umbris 8c Pelafzss, in Tranfpadana regione condiderint, 8 quarum Mantua erat Princeps. Nunc de Silto videamus, quem de - duobus diverfis locis agere manifeftum eft: nam licet Domumiillam prifcam Ocn; non exprimat nominatim,tamen ex Cellars0 8 Marfo colligit Cl.Drakenborchias, diverfam a Mantua efle, 8: vicinam Bononsae Urbem, five regionem monta- nam ex qua 72berís Oca? pater ortus. Quod licet infirmare, 8: cum Dulcino quis contendere velit, Sz/700 de una Urbe Boxonza hic agere, ex fabulis tamen his 82 commentis Poéticis nihil ad hiftoricam veritatem pofle effici, graviter cenfit Cluverins. melinfque efle puto Originem hujus urbis veram ,ut infinitarum alias rum ignorare, Ses ex balas arceflere. Ceterum Dalcinas id praecipue agit, ut ab origine urbis Bononzae fara 8c viciffitudines, ad fa fere tempora deducat: urima etiam ex Sigomo defcribens, ut notavit Foannes Baprifa Capponias apud Caef. Malvafiam in Marmorsbus Felfíness, p. xro. qui multa quoque cum debere Hlluftri Archispilcopo 4mafrae Agoccho, cum quo faepe a tdo Me notavit. Hic enim a Dulcmo confultus de Orzgime Bononiae, in ejus gra- tiam diflertationem, quam Hiforsolam vocat, confcriplit, cujus praecipua capita in Epiftolam, quae ante Dulcins librum legitur, conjecerar, 8 quae effecit, ut Dulcins alteram editionem emitterct, multaque , quae antea Anniana commenta fécutus , temere adfirmaverat, mutarct. ipla vero 4 3 chi diflertatio, polt mortem auétoris inter fcripta ejus jacebat, nec ab he- | | ! re- IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIQ. ET HIST. ITAL.'. 3 redibus eam Duldcinus latis in tempore confequi poterat, ut alteri editioni adjun- geret.Cum vero poftea tumultuario opere feriptam et chartis commixtam acce- piflet, 8 in ordinem redactam edere vellet, morte fuperveniente eacura ad fra- tris filium traníit, qui cuna publico communicavit. In ea latius exponit ÁAgoc= chus, quae in Epiltola perftrinxerat, $e contra Sigonium, alioíque ltalos, quí caeco quodam furore, ut urbibus patriis antiquiores, quam hiftorica fide probare poflent, origines adferiberent, 4auna Varerbsenfas veltigia fallacia pre- mere amabant, egregie difputat ; nec Regem Le//22um, nec Boxum um- " quam exftitifle contendit. Bononzae vero originem , conjeéturis non admo- dum ablurdis, 8 vero magis fimilibus , quam Dalczams fecerat , refertad An- nos quingentos ante Romam conditam, $ centum quinquaginta ante 770jae ruinam. De Umbrorum, Tyerbenorum , Pelafgorum, Gallorus 8 alioram fedibus 8: migrationibus erudite etiam omnia ex hiftoricorum monumentis conquirit. Urbis vero tres diverías, quas fubiit, conditiones $e vicifhitudines ftatuit; primam fub 7hu/c:s, alteram fub Bojss Gallis, Sr tertiam fub Romanis. Thu- Jos diverlos a Zyrrbenis faciens, indigenas fuifle credit, éc ab. illis Felfinam conditam, captis opportunitate loci, ubi tranfitus 4penntm montis aperie= ' batur. Deinde Thufcorura cum Umbrss bella, cum Pela/zís foedera 82 armo- rum focietatem, 8 tandem eorum in Ktruría ra recenfet ; quo- modo deinde a Bojas fubaéra Felfina, Bojonia, 8: deinde Bononia dicta fuerit, oltendit , €: ut in ditionem Romanorum conceflerit ,breviter tangit. Deinde lo- caVirgala 8 Sil de Mantua ad examen vocat, Si/umque duas, uno in ver- lu, 8 diverías urbes defignare contendit, $e Bononiam fuille Ocnz patriam, unde ille coloniam duxerit, 8 Mantuam condiderit, $ in Ecloga Virgil explicanda idem, quod Dulcinus ab eo edoétus ,Lentit. in quibus omnibus in- genium $: eruditionem non vulgarem probavit ayétor,. quamvis ipfe in tam remotae a memoria hominum antiquitatis inveftigatione fibi_non fatisfaciat, facpe etiam ingenue fateatur, conjeétare le potius, quam adfeyerare aliquid certi pofle; 8c ubique animum a fabulis 8 commentis, quibus patriae amore duéti laepe feriptores nugas agunt, alienifimum oftendar. Hujus viri me- rita Se eruditionem ampliori oratione prolequi cuperemus, fi de ejus vita $ ftudiis certius quid conftaret, aut Li Andreae Taurellz, cujus 8: Epiltolae ad Dulcinum hic legunitur, Oratio , qua defunéto .Agoccho jufta perfolvit, Se quae inter 7awre/l feripta recenferur in Gloria Incogustorum pag. 36. in ma- Aulas rente socia | | Unicum adhuc, antequam Dalcinum dimittam , ubi notavero, ad alios traníitum faciam : nimirum quod antiquitatem urbis 8: originem Etr4/2am, ut multi fecerunt, deducat ex Dromy/0 Halicarnaf]eo, qui lib. 1. cap. 26. 7 y7- rhexos diétos a quibuídam ait, quia rúgrus, id elt turres, eorum lingua vo- cabantur. in quo praceuntem etiam (bi Agocchum habuit. Sed nolter non - reéte has turres mihi cepille videtur, cum eas altiflimas 8 olim fuifle, se adhuc -Superefle. plurimas Bononsae dicit. Cum minime Diony pus de turribus, quibus templa vel Opera publica extolluntur (quod Urbibus /2alís ornamentam fuifle frequens infra in Porentia videbimus ,) agat , fed de ¡llis, quae Jn muris Urbium, tutelae cauffa erigi folebant, 82 quae ¿góuara Íunt, $ ira 29) — geyaval olugeeis» Ec hoc. docent omnes Grammatici Graecs, quos hic.cumulare nibil attiner. Unde pro ipíis urbibus munitis capit Vicander Alexiph. initio: EL) pan Uy MeR xar Acida rea duos ¡Pepi as ; e E BART TP ARIS RAE AA CAT A ubi Schol. «rúgras, mis macs, du mis imdadas > ¿ d muelas Algeria. - Sequitur De/ersptio Urbis Bononiae antiquae ES hodiernae, ex plurimis aétori- bus diligenter fatis colleéta, qui liber fere fimilis ¡li PEO part, nl PARA (4) PETRIBURMANNI PRAEFATIO 111. exhúbuit Editor, Urbis Menetzae Splendorem ¡infcriptum. Quales primaria. rum Urbium defcriptiones utiliffimae 82 gratae illis effe debent, quí qual in rem praelentem venire geltientes, quod oculis non poflunt, mente fitus 8: formas urbium confiderare amant. Etcum hic 7he/anrus non folis literatis, 8e quí monumenta tantum antiqua fcrutantur, fed omnis generis fludiofis, 8cin rebus 8 urbibus /tal:cís curiofis patererdebeat, non inutiliter tales libri inter- feruntur, qui prefentis etiam temporis fplendorem, quo urbes elucent , pro- - Ponunt, ut fi quando impetus eos ceperit peregrinandi , Ícire poílint, quid in quaque urbe confpici 82 notari mereatur. GAR Ex Bononia ad Ferrariam gradum facimus, cujus urbis $e vicinae regio nis dominatio cum 4 longo tempore in Familiam Efen/em, Live Ateftinam conceflerit, nobiliffimae ejus inter /ta/os gentis origines eruditiflimi viri in- - dagare ftuduerunt. Er cum, fia fola Medicea difcefleris, nulla inter poten- tes /tahae foruerit a renatis literis familia, quae prolixius €c liberalis literas Sc literatos viros foverit, plena funt omnium doétorum Ateftinae gentis lau- dibus volumina. inter quos primum hic locum ocenpat Cyntbras Joanmes Bapti- fa Gyraldus, Ferrarienfis,Chriftopbor? Gyrald: filias, cajus vitam breviter in Theatro Lsteratorum expoluit Ghilimus part. 1. p. 98. Cynthiz praenomen, five agnomen, a Teillerio in E/ogís Thuanerstom.x. pag. 60. in Lali Elogio,8: pluri- mis, quos lecutus eft Moreriusin Lexzco, omittitur. Id vero tunc demum adftm- fit, cum Patavr Academicis Afiidatis adlegeretur, ut folet fieri. Celeberrimi au- tem Lz/1 Gyraldi fe gentilem vocat, in Dedicatione hujus libri, 82 altera, quam 11”. Ex Epiftola vero L+l1z ad Cyntbtum fcripta, ubi-agit de smstatione, 8 quae fimul cum Poématibus Cynthiz prodiit, colligere mihi videor, olim non - magnam Lz/í0 cum hoc gentili fo intercefiffe familiaritatem, fed cum fama accepillet, quemdam ex familia fua magna cum laude literas traétare, Sc ad bonas artes Ferrarzae pleno gradu procedere, deinde ex ¡Manardo medico de co certior faótus, tandem ex ipía Cynthii de ¿mstatione Epiftola. ejus inge- | nium perfpexit, quo tempore apud Picum Mirandulae Principem Lz!ltus mo- rabatur. Abhinc vero amafle hunc funm gentilem 8: magni fecifle oftendit honorifica, quam de eo facit, mentio Dialogo 1. de Potts forum tempo- rum pag. 566. Edit. Ultim. ubi cum Philofophiae 8: Medicinae 'operam e- .gregie dedifle, 8c deinde humanitatis ftudia, cum fuccefhflet Caelzo Calcagni- 710 , profeflum efle prodit, 8 deinde moriens A. MDL1 1. (nam perperam in vita Lal ejus operibus ultimae editionis praemifía legitur mp1.) heredem in- fticuit Cyutbium € Profperum Pafethum. Habuit bic Cyatbins 8cfratrem, Fla- vium Antonin Gyraldur (cajas inter Cynthii Poémata pag. 73. hujus Ope- ris legi carmen potelt) 8: duos filios, La ciu Olym p zu > 8 M. ariúum Cae Lurm ,> quos omnes ab eruditione 8z indole ibidem L£z/s commendat. Uxo- rem duxerat Fulviam Tharfiam, filiam Deliae Damianae, quae ex Familia Machsavellica defcendebar, ut teltarur in Epitola ad Alfonfum Guarinan, cui Eclogam 1V. inferipfit; 8: cujus Deltae funus defler Elegia prima. Me- dicinam, cui prius totum fe dederat, acceperat a foanne Manardo, celeber- rimo medico, 8:quem ab infigni doctrina. celebrat pag. 52: hujus libri, 86 cujus funeri dedit Lclogam 11.82 Elegiam, quacp.:136. inter ejus Potmata leg itur. Hoc duce. e Hipp 0c7 atis 8 Galen: viam 1 18 eflum in Philofopho- _rum 8: Medicorum collegium (quod tamen fp. 52..etiam adícribit Ludovico Bonaétrolo, cujus funeri etiam jufta perfolvit Ecloga L1.).cooptatam feribit in Obicio Í. pag. 17: Dialecticam 82 Phyficam de ab Soccino Bento ¡accepifle tradit pag. 31. fed deinde ad humanitatis ftudia-fe adplicuic, 8 com diu Du- ci Ferrarienfí ab aítis Sc tabulis fuillet, deinde patria relióta variis in Jocis, | Mon- , IN "TOMUM SEPTIM. 'THESAURI ANTIQ, ET HIST.ITAL. (5) Mondovis in Pedemontio, Taurini, 8: Patavii lireras humanitatis profeflus, 82, cúm vix rediiflet in Patriam, ibi A. aetatis 69. obiit A.C. 1 573_Poéti- cam ejus facultatem , non tantum Lz/s teftimonium, qui eum tam Latino, quam Etrafco lermone Tragoedías , Comoedias 82 Satyras [criplifle memorat, quam ipía, quae nobis reliquit, carmina docere poflunt: quae vero huic libello adjunéta fuere, minimám ejus partem faciunt: nam 8 epigrammata quaedam Cynthii leguntur in deliciis Povtarum Jralorum part. x, pag. 1238.Etin hujus libelli pag. 53. partem Poématis refert ex opere , quod de humani corporis artubus Heroico pede meditabatur; cujus multo plenjora fragmenta leguntar in editione ejus Poématum Ball. 1540. in qua neque illa reperi, quae bic, aut in deliczs Poérarum Italorum exhibentur, ita ut haec fupplementorum vice fungi poffint. Laudarunt etiam aequales Poétae ingenium 82 dotes noftri Cynthz, ut ¡ple ejus decellor Coelins Calcagninus hoc Epigrammate , quod legitur 7; 1. Deliciar. Poet. Íral. Pp. 520, ds ON Quod cultum carmen, quod dobtas impleat aures, Et fecum mults auminis ejje prober, Hercules aujpicia impers quod flmmine largo Explicet, ES plebis mixtaque vota patrum; Lanus Guyralde tua efi» +ibi enim fas prodere, quantum Letiae populis atrulit una dies. => AE Ae mbr adhuc dubium ef, hec an tibi debita lans A An potims rarae debita MATICES 2 RETO OS infigne-quoque Poéticae 8: Oratoriae landis teftimonium ¡pl dat Conftan= tinus- Landus in Endecafyllaborum lib. x. pago 4 o. > | Cynths, qui numeros Marontanos ep Calles, fenfaque qui diferta Tull Nofti, te rogar inter ut clientes Landus Je numeres, ur E fodales Tuos precipuos velis babere, o, Qui velut pater elegantiaram E E O A a e De laude, quam in vernaculae, Valgarem vocant Iral;, Poéleos tudio te- ruit, videndus Crefcimbenus in Hiforia fui Poéféos lib. 11. pag. 128, practer vero reliqua laude digna reliquit Cyxthius hunc nobis de Ferraria se Ateftaris principibus Commentariolum, cujus operis iple Lilis, ut ex vita - ejus difcimus, —ultimis vitae temporibus, quae, cum panpertate.8 podagricis doloribus perpetuo confliétatus (quod 82 nofter refert paz. 24.) milere tranf- egit, lineamenta duxerat, 8: Epitomen: Hiftoriae Ateftenae concinnaverat, nam ante mortem tradidit gentili fuo Cymebio qui ad eam formam ex- trueret- hiftoriam. Nofter, ut pium heredem decebar, Epitomen illam, quae nihil, ut puto, fere, nifi ftemmata Gentis nobiliffimae. continebar, hdi sz geltis fupplevit 8c amplificavit. In eo vero Cyntbius nofter morem - fere omnium hiftoricorum, qui /%alorum Principum res geltas luftrare agoreffi funt, fecutus, non rite leges Hiftoriae obfervafle videtur, quod, Eftenfs fa- miliae origines nimis alte repetendo, ad fabulas ulque adícenderit, 8c licet cum quibuídam nolit a Vos, cum aliis ab Antenoris comite Marzo derivare, ipíe tamen ab Hercule deducere non dubitat, 82 ab ejus filio Aétío vel Az0- te pag. 4. 8 15. cum conftet inter integrioris fidei Hiftoricos , -Azonemn , vel ut aliis dicitur, Abertum Azonem y qui feculo xr. floruit, 82 ex illuftri quidem genere, fed incerto €; dnbio , defcendit, primum efle , unde cer- ta feries minorum deduci poffit. quod egregie nuper pracltiterunt Viri dua, meritis in Hiftoriam medii aevi illuftres, Leibnitiusin praefaione ad Tam. y. Tom, VII, E Rer, * A A 0 a AIR id a 2 LA A AAA AAA AD E di a cd a A AE O dr dl DS AS EA A A A AAA A is ARA dd ss E ir Es EA ADS e a e A ie is 3% e ¿sn AA (6) PETRI BURMANNI PRAEFATIO Rer. Brunfuicen. 82 Muratorius in Epi/tola ad Lesbaitimm, quae poft pracfa- tionem Voluminis tertii legitur. Unde manifelte eviétum ett, ex ecodem ca- pite, quo Lffenfís Familia delcendit, ortum duxifle Domum Brax/vicenfer, 8 in Germania € Italia per varios fortunae cafus utramque familiam late im- perafle, 8z viciflim etiam diminutionem antiqui fplendoris fubiile; noftris vero temporibus per matrimonium Celfifhimi Matmenfinin dacis Ramaldi L., cum Carlotía Felicitate Brunfuscenfí, languinem 4e/fim0rum,torfecalisin divería fluentem, iterum coiifle. Cum vero Gentis 4e/finae familia Guelfica, cum Henricós Imperatoribus inimicitias ingentes 8 longas exercuerit, Se ipla e tiam inter alias originem Guelficarum €c Gabellimarum fadtionum prae- buerit, (nam Aflenfes etiam in partes difceflerunt ) nihil miri accidere de- bet, f1 8 hic audtor Imperatoribus, 8 ejus ftudiofis faepe iniquiór invenia= : tur. hinc quoque fluxifle puto, quod vanae ifti fabulae , de Silvefiro Papa di-. vulgatae, adhaelerit, eumgue omni vers Naminis cultu pofthabito, malo Dae- mont, quem domefticum ac familiarem habebat, ea pattione, ut fummus Pon- tifex crearetur, fe totum dediduf]e, ES dermceps miferabils mortis genere obi/Je, narret pag. 9. Quae fabula, diu ante emendata facra Chriftiana jam late ferpíit, 82 avide ab iis, qui ab Ecclelia Romaxa difceflerunt, arrepta, jam vero dudum a cordatis viris explofa, 8cin primis a Naudaeo, in egregio libro, de viris ¿llufiribas falfo magrae fujpettes eft refutata. Odio enim Imperatoris Ozbonis IL. cujus beneficio ad fummum illud faltigium adícenderat, haec a Gibellinis confiéta efle, diu eruditis et perfualifimum, 8 Bennones fabulae auctorem exftitifle:In fequentibus etiam Hexr:co 14 infeltum animum probar, sc Barbaram, Germanam gentem, Bertboldum feliciter €c fortiter fudifle; ez Pontificis auCtoritatem vindicalle fcribit. Idem in Frider:cam Barbaroffam , Sc alios Auguítos animus ubique elucet. Hunc enim Deorum ¿mmortalig ac religionis Jpretorem p. vr. vocat. nec mitior Fr2derzco ÍÍ, quem impio ad- modum animo ad rem Data turbandam omnes vires convertifJe , feribit. hinc etiam impotenter in Eccelinos debacchari credo, pag. 13. 8 17. Sed mittamus haec toties adfirmata ab his, 8z deltruéta ab illis. Juvabit forte ma- gis ex hoc feriptore pag. 12. obfervafle, artem illam venandi per aves rapa- ces a Rainaldo Eftenfi, quí Friderscs Aenobarbz temporibus floruit, Primum in lralíam fuifle introduétam $ exercitam, quae cum veteribus incognita fuifle -putetur, in ejus Originem varie inquifiverunt Viri doéti. 8 nuper in Arqlia dostifimum Medicum Zhomam Brown in My/cellaners fuis venationis illud ve- nus illultrafle video ex Commentaras lterarssMagnae Britanniae perMichaélem de la Roche compofitis 7. VII. p. 484. Ipía enim mifcellanea cum vernacu- lo fermone confcripferit vir eruditus, more quidem jam vulgari, fed in per- niciem literarum, de eruditionis antiquae, 8 communis inter orbis univerfi erg- ditos commercil interitum excogitato, mihi confulere non licuit, nec an hoc tempus , quo venandi ille modus Hralis frequentari coeperit,. adnotaverit, fi re licet, > Certe licet in commentariis illis dicatur M7rm:1cus primus ejus vena- tionis inventionem fecifle, altjus cam repetere licuiflet, ex GEyraldi noltro Gentili £Lz/z0, qui inter Critica, dialogilmo vr. jam ex 4riftotele, Plinio, € Mar= tíale 8 Aehrano teltimonia produxit, quae ibi legi poflunt: deinde forteintér- miflam in /ralía inftauravit Raznaldas, cum Fridericum Aenobarbum magnam Falconum copiam in /ta/am intulile, 82 red admodum, ut res novitate fia placentes folent, increbuifle, patear ex Friderics II. de hac arte libro, quién Manfredas Rex Sicshae auxifle dicitur. Pag. 26. fub Alberto 1., Agade- miam Ferrarienfém originem habuifle narrat, quae deinde egregio provén- tu virorum er uditorum 5 quorum aliquot recenfet, | ibidem ' 8 Pp a E. , 3 8. | $ 52. qui Ferrarsge celebres fuere, floruit. pag. 47. Dum Hadrianum VI. ad pon- | tifi- IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIQ. ET HIST.ITAL. (7) tificatam eveátum narrat, infigne ejus virtuti8c aequitati praebetteftimonium, mixta tamen in gentem noftram tralatitia contumelia,: quod fuerit feilicer Kar magis,: quam barbarum deceret , aequí, jurifque obfervantiffimas, ES ad omnem bentgnitatem pronus. Quafi non deceret Barbaros, id elt Belgas € Ger- manos virtutibus illis inftructos efle, in:quorum poflelhione folos C¿/2/pznos be- nigna natura collocavit. Ultimum, quod in hac hiftoria obfervalle mere- tur, elt, quod pag. 51. Alfornfum Í. narret ab adolelcentia morbum ex afe- Ctae mulieris concubitu $ contagio contraxifle, qui eum per omnem vitae curfam infeftavit, 8: heroicam virturem aliquanto impediit:. quod tam fim- -Pliciter 8c aperte Vir: Aulae E/enfí addiótus, 8: in laudes Ateftanorum Prin- cipum ampliflime femper excurrens, nobis tradit, acfi nulla ejus morbi apud Htalos illo tempore infamia aut ignominia fuiflet: £i enim. probri aliquid aut , dedecorisinde conflaretur, non puto eum aulum fuille in libro Herculi 17 ; filio Alfonfz, confecrato, hoc patris vitium memoriae prodere. Certe apud Barbaros hae maculae $: vitae dedecora filentio ab hiftoricis noftris involve- rentur, nec libidinis turpiflimae miferandos fruétus in illultrium viroram an- nalibus confignare, qui eft illorum pudor $ infantia, fcriptores noftrates fultinerent. pS O | -—Gyraldo fubjungere vifum fuit Fragmentum Hiforsae Antiquitatis Urbis no- biliffimae Perrariae, quod Venetrs 1676. edidit, qui nomen Pamphili Veri- tatis Albi impofuit: Auétorem: vero elle Alphonfum Cagnacinum apparet ex paz. 14.ubi le emiíle acdes Obst77 dicit. Initium, quod decft, a refutando Gy- raldo cepifle apparet, quiaille originem Ferrarsaexepetebat ab Atrelae tempo- ribus , cujus furorem fugientes Gallae Ci/alpinae incolac, le in infulas E/eélrias receperunt , 8 locum, Ma/Jam Babslonicam di“tam, incolere inftituerunt.- Sed cum ipíe nihil certi adferre potuerit ,: nifi quod ex. lapide,. quem $ Gruter., paz. ccceLxxxr. 9. profert, conjiciat, Urbem ortum habnifle ex feptem yi- <is, quorum unus Vicos Magnus, ut contendit, a Pompejo Magno «diétus , $: ad quem reliquorum incolae certo tempore coire folebant ad ferias 82 nun- dinas agendas, unde a ferzando Ferrarza dicta fit , SX omnia fine ulla vete- T1Um [criptorum auCtoritate adfeveret, 8c:de loco illo communi, quem feptum éc ovile, ad exemplum ovilium Romanorum, fuifle contendat, 8: tribunal e- tiam ubi jus dicebatur , inaudita multa eruditis $cin antic uitate Romana ver- fatis viris effutiar, apparet non magnum ¡llum veterum Icriptorum ulum ha- buifle.. Neque puto: feptem illos vicos extra Urbem 4rimmusn efle quaeren- dos, ut reéte Cluver. lib. 17. lral. Ant. cap. 5. in initio probat, ubi longe a- lia vicorum nomina ex Lapidibus profert. Quod vero Ma//ze diétae fuerint illae infulae, ut Gyraldas, vel vic, ut Cagracinas , inde forte evenit, quad illa vox maj]as 3 maljfa., majlum., pro quibus- etiam manfas , manfa , marfum triplici genere dicebatur, villas , vel colonias, vel curias, ut medio Aáevo raices , hotaret, ut Sanda docuit practer alios Cangius in G//- Jarzo fuo. Praccipua vero hujus Libelli dos elt, quod nobis confervayerit plu- rimos lapides 82 titulos , qui vel in Urbe Ferrarta, vel in agro vicino exfta- bant fuo tempore, fed in quibus etiam vel exprimendis, vel exponendis laepe pueriliter labitur , Sí quorum etiam plurimi cor reótius a Grutero , Fabretto 8 altis funt editi, ut conferenti eos mibi conftitit. Lapidem, quem pag. 8. ex- hibet, explicans,vult M.NAEVIVM collegio Fabrorum Navalium ftationis Pifaureníis, reliquifle H. S. 11M, quotannis, $ mandaíle ut a tempore, quo QVINTVS VERELIVS Quaeltor fuerat, liberalitas haec inciperer. - Sed deceptus vitiofa leótione; cum pro Q. VERELI. Q. Gruterus habear. QVI. RELIO. id elt, qui reliquit teffamento:8cc. practerea CELENT. edidit pro CE- LEBRARENT. 8 quaedam alia negligentiae pcia reliquit. pag. 10. bis | A eam- > omo 2 inr l 2 A o A di A a 0 A A cia arc de ecc 6 (8) PETRI BURMANNI PRAEPATIO: camdem M. PHILLI AP VLEII inferiptionem ponit, quam profert eriam Fabret. pag. 129. ubi probat Cohortes Praetorias olim 1x. vel x. fuit- fe, 82 tres Urbanas, vel etiam quatuor, continuato poft Praetorias numero x. XI. xr. x111. vel x1v. diétas, unde nofter explicans hunc lapidem PHILLIVM veteranam duodecimae cohortis loci vel. Praetoriae, fhuétuans facit, cum fuerit cohors x1 r. eadem quae, fecunda, vel tertiaUrbana, fed quae, poft 1x. vel x. Praetorias numerata, Duodecima diéta fuit. pag: 11. PHILLIAM VICTORINAM vitiofe facit Sacerdotem AVGV'T. pro AVGVST. ut reéte Fabret. p. 405. eadem Pag. PHILLIVM AFRVM cohortis vrr. Urbanae facit militem, cum Fabret, p. 129. cob, xrr. habear reétius. praeterea COHORTAE pro COHORTIS vitiofa feriptura exhibet, eadem pagina eft infcriptio AN'TISTIAE, quae exftat 8c apud Fabret. pag. 172. 8 Tl. CLAVDH pag. 410. ubi Fabrettus tres primas literas S. 1. M, explicat SOLIINVICTO MITHRAE, reéte, ut apparet ex lapidibus apud Gruter, xxx1v. 9. 8 10. AVFIDIAE lapis elt apud eumdem pag. 705 CAESH CELERIS apud Gruter. DeceLxrrr, 6. ubi Materis repertas dicitur , fed ex noltro corrigendus locus; nám in villa, quae olim Mederioram diéta - fuit, 8 nunc Mareto vocata, ait inventum.. Sequenti lapidi pag. 12. qui etiam apud Gruter. DCCCCXXX 11. 12. Confpicitur, nolter praepofuit FRON- TONI praenomina M. JULIO, M. F. quae Gruteriano lapidi defunt, Se re= éte, ut puto. Sed a noltro credo ea petita efle ex aliis lapidibus , nbi.ce- leberrimus ille M. JVLIVS FRONTO fub 7rajano celebratur, ut pag. cxcix, 1. 8eoixxrir. 2. cum quo nihil commune elt huic difpenfatori Claudi Cae- laris. in alio ibidem ATESTIAE lapide, qui primum ab Apiano pe 89. de- inde a Grutero p. peccexxx11. 12. eft vulgatus, in multis divería elt leétio. cognomen etiamIDE a noftro elt profeétum, cum Apianus habeat ATESTIA 1. D. L. Gruterus L. D. L. fed forte reétius nofter, qui fe vidiffe ait, expref- fit. Mlum vero translatum efle poftea lapidem conftat, cum illi Bergom: eum collocent, Cagnacinus vero Ferrariae 1n arce. altera infcriptio T. PRASSIE eft apud Fabret. p. 181. fed in quibuídam differens. . Pag. 13. PVPIL, vel PVPPII ut Gruter. pag. cccctx. 8. locupletata eft figura Medici tenentis fey- phum vel aliud Ei 82 potionem, ut puto, aegro porrigentis. hunc quoque lapidem retulit Malvafía in. Marm. Felfin. Set. V..Cap. 1. pag. 211. fed PVTIVS. L. F. MENTOI. exhibens. qui tamen fulpicatur eumdem efle, | qui Gruterianus, licet Romae dicatur exftare, cum fuerit Ferrarzae, quo for- 1 tan poltea migravit. Male vero Cagnacinns hunc medicum facit Seprem- viram Anuguftalem, cum in lapide Sevi, nulla Auguftalitatis nota addita, dicatur, licet Seviri Augultales fint obvii, fed Septemviros nondum repere- rim. Ibidem M. STLACIVS. Veteranus ex Coh. vr. Urb. €: Leg... Frenteníi profertur , qui Fabret. p. 177. elt STLACCIVS ex Coh. EEG Leg. x. Fret. VIBIVS etiam FIRMVS Cagnacini, eft Cognomine PRIMVS Món Seét. VII. Cap. 4. p. 471. Lapis Statiae Frequentis apud Grute- rum paullo aliter legitur pag, pececxev. 8. noftrum tamen correétiorem edi- difle apparet ex Fabrett. pag. 374. _ANNIAE infcriptio a Malvaíía Set. Y. Cap. x1%. pag. 3 43. fub pulcherrima ara fuifle dicitur, Reliquos vero lapi- des apud alios reperire non potui: ex iftis vero apparet,. quam follicite 8: diligenter lapides exfcribere oporteat, quia ex vitioía facpe ledtione viri do- Gtiflimi in errores induci facile poffint. Ne vero leétor vel mendis quibuídam operarum, vel lapíibus interpretis offendatur rogandus erit: cum fi qua elt, illa non fit Editoris culpa, qui mullis fumptibus parcens, vix idoneum hic qui Italica Latinis reddat ia pofíit: 8 praeterea ipfe libellus, Venetzrs edi- tus, mendis quamplurimis Ícateat , ita ut interpretem facpe in. errores induxe- 14, IN "TOMUM SEPTIM, 'THESAURI ANTIO. ET HIST TFAL. (9) rit, Scipíe editor Italus (bili antiquitatem excufare cónatus ft: quare pretiúm huic libro maximunr faciant monumenta potius aevi veteris, quam Ícripto- rIs, nec accurati fatis, nec docti horridior oratio , quam: ut emollire inter- pretis induftria eam facile pofhit. EA A ie -Sequitur Hippolitus Angelerims: de Antiquitate Urbis Arcfiinae, quem la- borem ipfe, adhortante Julito Paullo Craffo,-a quo per tres annos Medi= ¡cae ártis praecepta audierat, fufcepit. Qui Cra/Jus magnum fibi inter Me= dicos nomen peperit, multifque eruditionis monumentis memoriam polte- ris commendavit, $ Graecis Latinifque literis excultus, verrendis Medicis Graecis, Aretaeo Cappadoce , Theophilo Protofpatario, Rufo Epbefino 82 Galen? libris aliquot,induftriam fuam probavit: de qua confuli poteít ].:A1b. Fabricii Biblioth:Graec. Lib. xv. Cap. 3. pag. 101. Craflum etiam 1n animo habuifle Scardeoni; antiquitates Urbis Patavinae recenfere, idcoque fe hunc libellúm confcripíiffe, ut illis adderetur, in pracfatione Angelersusdocet. De ¡plo Argelerio nihil refcifcsre potui; nif quod ipfe auétor p. 13. de Familia Angelerza late agat, Se aliquot ex ea viros illuftres memoret, fed quo fanguinis erádu ipíe eos contingat, non addat. Debemus vero hunc Angelerí; foetumViro doi fimo Alexandro Burgos, qui hodie Philofophiam fumma cum laude Paravi; —profitetur, cujufque humanitatem 8cftudium juvandi literas, omnes, qui lta- lam perluftrant, praedicare folent ; is defcriptum ex duobus codicibus manu exaratis ad Editorem tranfmifit, 82 ¡ple uaedam adnotavit. Nihil vero miri, Angelerzum in originibus Ate/ffinae deis -fabulofa fequi, cum eo tempore nondum tam certa lux veteris acvi monumentis appareret, “Se haec luculentius ¡Multraffe Uluítres viros Leibritinm 8c Muratorium modo vidérimús, Multa vero debere Y. Baptiffae Pignae operi de Geltis Principum Fey+ariae , Hieronymo Ateftino, cujus ex variis operibus fupereft de Antiquitate ES Laia dibus Urbis Ateffinae , 82 Scardeonio a non difhitetur. Aieroaymam vero il um fabulas fétatum , ideoque ejus fcripta fibi param probata efe Scardeo= nius 0h. 11. Clafx. pag. 2.45. teltatur. 8c nofter pag. 16. de co agens, ad- [cripfit ip£ Tragoediam Ecceriliden, quam melius Kcceriaam vocaffer y Cu jus audtorem vidimus fuifle 4. Ma/Jatim; quod non deprehendifle Aygele- ridm miror, cum ¡pla Scardeonzs verba, ubi de Muflato 1/10. 1. Claf! x ini tio agit, fua faciat. nifi in Schedis Ancelerii turbatum aliquid fuiffe fufpice= mur. Silla verba ad Muffatum alicubi rétulerit. EA N - Quae de Atefte, Urbis conditore, € Autenoris comite, nasrat. . fabulis 8e incertis narrationibus accenfenda efe nemo negabit; nec juvat Epigramma, quod ejus Epitaphium fuille, néc infulfum, ut ipí “videtur, credit pag. 4. Prodierat jam hoc Epigramma inter Cataletta Pithoez P4%. ror.unde appa- ret Angelerium graviter errafle in primo ejus pentametro, nam ibi reéte | us Ef vay quae populum -ducit- Junonts in acden, da EF Fons nube nativis atra pulfar aquis. 0000 EEN Me vero edidit, 4be/a palfar aquis, ut feilicer Urbis nomen ibi inveniretur, Sed totum diftichon ex Ovidii centonibus confutum probat veram letionem: Primus enim formatus ad exemplum Ovidiani verlas ex 77 Faft. 679. Ef va, quae populum Laurentes ducit agro A A A ps 0 Apptas expreffis" atra pulfat aquis. éc deinde verfis oétavus, e EP Que jert fablimes Marta porta gradas. iterum expreflus ex 1. Faf. 638. y Que fert fublimes aha Monera gradas; Tenia Fit Sas (10) PETRIBURMANNT PRAEFATIO Salomonius autem cum in /nferiptronbus Agr: Patavin: paz. 96. recte Epi= gramma hoc expreflerit, €: laudet MSS. Angelersz codicem, forte illud 4: tbefa librario, 82 non auctor1 poflet adtribui. «Deinde agens de 4te/ftina Co- sde lonia, poft Sigontum 8z alios, dicit eam fuille in Tribu Romilia, (vide Ur- a lati Monum. Patav. lib. IL. Sett. 11. pag. 95.) 8 inde colligit ejus excellen=" + dá apra allas Colonias, ut Pataviura, Brixiam 8cc. quod cum quinque” - principaliores exftiterint Tribus, Suburana, Efquilina , Collina, Palatinas se Romilia, (quod auétoritate Prgnae firmat) nulla aliarum Coloniarum fue= rit in haram quinque ulla, fed ordine ceflerint Areffínae , quae quintac ex” his accenfebatur tribui. Quae a ratio antiquitatis infignem igno=" rantiam oftendit; cum quatuor illae tribus, ex his, ut nofter vocat, príg- cipalioribus , -fuerint Urbanae, quae dignitare erant poftremae, 8c Ruíticae, inter quas prima Romilia, Urbanas longe antcirent fplendore. Quare inde Ateftinae Coloniae honorem adftruere debuiflet, quod 'in prima rufticarum Tribuum cenferetur. quamvis non magnam Coloniis accefhfle dignationem exiftimeln ex tribu, in quam conjeétae erant, cum fub Republ. id forte faepe contingerer; 8: deinde cum comitia ceflaflent, parum inter fe dignitate di= Te tribuum ratione credam. nec contentos 4agelerzas hoc infirmo admo= excellentia m Arefinorar 7 argumento probaffe, alterum petit ex Lapide; quo $. Attilis memoratut inter Ateftinos 8 Vicentimos fines 8 terminos fta= tuifle, quod nihil alind probat, nifi ambigentibus his Colonis de finibus ar= bitrum hunc 41t:líum datum, unde quid fplendoris accedat Coloniae non vi- : a 7 deo, cum id faepius accidifle fit credibile; ut concertantibus oppidi vel Co- loniae incolis a Senatu, vel deinde Principe, datos fit aliquis arbiter vel Ju dex. Lapis vero a Beroaldo jam erat prolatus ad Plim. 1IJ. 19. Bc a Scar= pag. 82. ubi vitiole Artlas dicitur, 8c 2 Grutero p. cxvr111. 6. 8 Salomonic Lafer. Agr. Patov. pag. 69. quorum omnium le= étiones in quibufdam diveríae funt. —Miror vero Virum- Doétifimum fe ex cognomine Sexts Atril non porifle expedire, quod hic contraftum SERA ; expreflit lapidarius, cum Gruterus pl mSERRANVS edidérit. fed re= ¿ius SERANVS fecifler, quod notiffimum 82 obvium el 4ili0e Gentis co- gnomen. — Intelligi vero puto illum Ata, qui A. U. Civexvrí. cum £. Furio Pbilo contul fit. Vide PighH Annales. Hic Astilias lortitas Ira liam provinciam , cui deinde Proconfuli, ut videtur, prorogata provincia, ra deonio lib. 1. Claf! 1Y. pa, ad a vel ut Pigbias ad An. feg. vult, Venetia ipli obvenit, non rei gerendae, fed: fines ftatuendi canfía. Reliquos lapides excutere non eft animus , non enim commentarios fcribimus ; fed inter viros illultres, quos edidit 4e/fe, video pag. 9. memotari 7. Annsum Oratorem, quem miror unde nobis produxerit, 8c certe vellem indicaffet, cum eo nomine Orator mihinumquam fit apud Ro= manos obfervatus. NamZ: dunium Ciceroni in Bruto Cap. xLv111. memora= - tum, € Oratoris fane tolerabilis laude honeltatrum non intellexit, cum ipfo Cicerone difertiorem faciat, 82 Martialis de eo elogium producat. Cum ta- men Martiális lb. 111. Ep. 38. (male enim ex 17h. v. citat auétor) nullius Amnis meminerit, fed Ateflins cojuldam, ut iple profere, dd Eg Ateffinms canffas € US APARIGUO A AVEC RS AOA VA => Noras, Jed. neutra penfio 014 fait 2220 — ubialiae editiones habent, 42/Lmu5 canffasS Civis; 8c in alio Codice et, Er Marcus. Sed Gruterus Cajas praeferre videtur ex fis codicibus. Tangit vero uemdam 4anium Martialis Lib. v11. Ep. 47.£ed illom ut ditiffimum € laxu=" rioftim traducit, hic Mve/faus vero. fuic paupértimus, “Se inde Caulfidicinas” fterilitatem probat Poéta: nam addit, neutri penjo tota Ln quae verba ob=" Icuriora funt. explicant vero vulgo; nec Aeffinum, > live Civem, o pes e IN TOMUM SEPTIM. 'THESAURI ANTIO.ET HIST.ITAL. (01). potuifle ex arte fia tantum lucrari, ut habitationis mercedem totam inde ac- quirere potuerint. In Vofliano Codice, «qui eft in Bibliotheca Leidenfi, rep- peri, /ed ventrs penfío tota fuit , quod indicare voiui, ut li quis vellet expli- care, ¡llos non tantum potuille lucrari canfhs agendis , ut vix ventrem fatia-- rent, ille ex hac leétione firmare fententiam poffet, quamquam nondum fa- tis verborum iftorum fenfus mihi conftat. «Sed fatis jam Angelerío datum ¿qui egregie de illorum memoria meruit. . His fnbjecit Editor ex Schraderi Mo- numentis Iralzae , illa, quae urbem 4e/Himam, 8r claros ex ea viros commen= -Nobilifima hinc Urbis Ravennae, quae A Se Iplendore vix Romae concederevoluit, fama polcebat, ut ejus quoque ratio in hoc Thefauro. habere=. tur: quare exmultis duos potiflimum magnae laudis rbis fata nobis defcriplerunt, elegit ejus editor; Dejiderium Spretum, 82 Hiero= as q aymura Rubeam, qui omnia, quae Antiquitatem hujos celeberrimae Civitatis. deinde viros quofldam. illultres 4te/2mos ex certionbus Monumentis producens, Y Y NA AR + A drdion > us EEE EEES OT O A tiquitate 82 fplendore vix Romge probent, congefferunt.. Primus aetatis pracrogativa clt Dejaderías Sprerms, De/jsdersz filias , ex antiquilima de nobili gente oriundus, ut ex vita ejus a Vzg= centio Carrarso literis prodita, elt manifeftum.Hic: fufpicatur Familiam de- Ícendifle ex Germanis, qui nomen ab alterutro fuviorum $ze (corrmpte pu- to, ita.edisuay-pro Sion) vel$prcdo afhimierune. > Quería falten unas , quí Berolinum interlabitur, notus :ell....Haec vero a Carrario breviter defcripta | vita multum ex Aubes hiftoria illultrari poffet, qui 8 hujus Dejider:z, quem juniorem vocat, $: aliorum ex hac familia pafim cum laude mentionem in-=. Jicit; de hac hiltoria vero:11b. VII. p..640. judicium fuum interponit. reliqua - bi 82 dicitur nofter, jam fenex, de ad- devariis Sprezisin Indicelocaindicantur. L nofter, jam fenex, de ad ventu Meffiae contra Judaeoslibellum ornato ac preflo Or ationis genere fcriplife fe. Carrarius vero promittit fe edicurum A/borzas Romaniae ,quas periifle fu= (picor, cum Serpio Claramontius im pracfatione fua ad S. P. Q. Caclenatem - ejus Manufcripta multa per Urbem Ravernam palantia, € parum fida fe e- . mendalle, cum inde materiam fuae hiftoriae peteret, telterur, Vid. 8 lb, vir. Hif. Caefen.. p.. 140. Filius Defideri,.Joannes . Baptifia Spretas hunc. Patris foetum primum edidit A. MCCCCLXXX1X. , del de ejus Nepos Bonsfaci sa alteram editionem curavit A. moLxxxv1 11. Iple Defidersus in Epiltola ad Vi- talem Landuw fcribit,. fe majorem de Ravezna librum confcriphfl . | | brum confcriphffe. In o-- rigine Urbis reperenda laudandas maxime, quod fabulis polthabitis fine: an nalium 8e fcriptorum teltimonio certo nihil fere adfirmet. Studio vero patrias. aliquando abreptum fuifle, indicio ell, quod numquam eam vi captam efle pro= dat, cum Hier. Rubeus /zb. xv. p. 204. delcribens captam Urbem a 7beo= in dE - doroyaddat, faepe id fuo malo expertam elle Ravengan, ex codem amore pas. triac ridicule tradit pag. 4. Cae/arem, cura ad Pompejanum be | Ravennae fublifteret, $e agmen- tandem inde Roma dacere decreviffet , popu= lum Ravennatem timuilfe , licet novem legionibus effet Lu cinétus , ideoque clam difcefille Ravenna; cum certum ht exSucton. Cap. 3 1. cum praemiffis co- hortibus occultum iter ingrelfum fuille modico comitatu, ut fallerer 8c op) rime= ret adveríarios , nihil a Ravennatibas > quorum vires tenuifimae erant, fibime-= tuentem. placuit tamen hoc commentum'etiam Rabeo, qui lib. 1.p Ravennatibas foedus cum P. Romanointercefifle, ejulque metu, ne quid in fe molirentur, Cag/arez clam difcefhifle, . Sed pag, /eg. producit Inferiptionem 2 Ravennatibus 7. Caefari politam, quae prolixum corno in Cae/arem ani- mum declarat,. 8: ita obloquitur. Juic Scriptorum commento, quamvis ipía . inferiprio fiéta,8c.ex Suetoniz verbis fit formata. quis enim umquam audivi Cacíarem Tribu plebis fuifle 2. quis totins orbis Parera Glementi fimmum. E E" ac e e E 5 Hiftoricos , quí hujus nrbis. um fida fe e= Hum parandum A A e ag. 12. addit (12) ¿PE TRI BURMAN ¿NT OPRAEFATIO achiberals efi mara olim in publicis monumentis diétum sida > Ejuídem fcilicet “notae elt, atque illa, quam a Palladio 82 aliis produci lib. 17. p. 48. vidimus. Pag.47: Prifesanam Vial Lorem (quod. quid velit exputare non poflum) Gram- _maticum ex Caelareo Caltello, parum-: ab Urbe Ravenza remoto , oriundum -fuile, quoldam contendere: ais Caefarienfem eum 771 hemius p. 217. vOCcat 8 alii, fed vel ex Caefarea Cappadociae, vel Palac/finae ,vel alia urbe: ejus no= "minis oriundum elle verofimilewidetur, nec lralum fuifle, cum non Rozrae, ut quidam male, fed Conftantimopols, fivein nova Roma docuerit, ut clare Caffio- dor. de -Ortbogr. Lap. XII. teltacur; de ipíe in praefatione Pr2feiamus dicitpwfe A ica -praecepta ¡Graecorum,.. artem Grammaticam primum Latine trá- | didifíe. Et velleni Spretus autores fuos edidifler , quibus Ca/telle hoc Cae- E ES api .ellatum. elle. often: ¡fet ; Ec puto, 1 inde ortum traxifler Prifbia= 205, ilum potius Cafellaniuro. dicendum fuille, quam Caejarien/em: pracler= tim Íihoc Caftellum inmuat, quod Rubens /1b. VÍ p. 417. ait perperam a Spreto tradi a Ravernatibas cc PR dnd 8c ¡pte Bononien/es auctores faciat. Sin vero Caefareamin ntelligar at, qu lae inter C Cla/Jem Sc Ravennam. Íita, tertiam ur- bis parrem. faciebat pe an ibi natus umquam. le Cacjarienfen : VOCAverit a uN A si ali quis, Sc-non potius a: tota Urbe Ravenmas dicimaluiflet ; cum de hac Caejarea magnum. apud omn ae/ es feriptores fit filer tium, nt. Rubeus; hb. IL Pe 59-bc1ve 168. oftendit, camque a Longino. efle munitam ¡Sedaj 8c Raven age ita e utuna rpitas. haberetur, Ceterum Cae/arien | vandi en cenfet, P., 1e atea lam ortam arbitror. nftat ex illis,. ¿QUae pag. 9. n La ennalem, quam Manz ; yl lib 1. P- 196. -ejus imperio 3 SR e rot : mbi aliter fentientes ar= | fest primum. Ra= | papal: ab. silo z Te e deinde e.prodigia 8c de 8 cui expedit > CNArrat.. Ánter Jr uperatgripb eo, tam: tra polteros ins : In Gruters corpore occurrit, ifim n: psi Codice.Re= * 'OCES y dsp pam IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIQ. ET HIST.ITAL. (13). dominati eflent, tandem expulíi, 8c demum qua ratione Urbs in Venezoruns ditionem ceflerit: hinc fortunas urbis landat , quod tale fit naéta impe- ram, quo mullum Ícit majori jultitia fimul 8¿ clementia civibus fubjeétis Imperare. E | Viam tantum pofteris ad Hiftoriam Ravennatem aperuifle Spretum reéte cenfebat H. RVBEVS 0. VI. pag. 640. ideoque juítum 8 plenins opus ipíe aggreflus omnia, quae ab origine urbis ad fua ulque tempora huic Urbi ac- ciderunet, Annalium more, conferipíit. Nobili ille ortus familia ex Urbe arma, in qua Rubez dignitatibus 82 honoribus floruere: fed implicita fa- ctionibus, praelertim Priderici 11. temporibus, variis haec familia adfliéta fuit calamitatibus. Bernardam Rubeun: ¡pf1 Imperatori per fidtam , 82 facram illam afinitatem , qua Compatres vocari folent , junétum , fed propiore vinculo Papae Ínxocentio , cujus fororem Magdalenam duxerat , Sá ideo Friderico fufpeétum, 8 ejeóétum Parma, 82 cum Fratre Rolando occilum, narrat bh. Y'L p. 404. Abavos fuos in exfilium Parma pulíos, 8z in variis ltaliae partibus exfulantes, inde multas calamitates fubiifle, quibus adhuc nepotes premantur lb. VII. p. 606. queritur. Sed ne fingula enumerem, paflim in his libris Rabeoram multorum , tam qui Parmae floruerunt, quam qui Ravengae €c alibi illuftres fuere, mentionem injicit: unde patet omnes primariae dignitatis viros fuifle , 8c armis 8 toga inclytos. Dominicum Rubeum, Avam fuum, ejuíque fratrem Petrum Joannem , Carmelitam me- morat 126, VIIJ. pag. 679. Aubert. Miraens inter [criptores feculi xvr. mo- ftram Hieronymum referens Pag. 190. Edit. Fabric. ejus propinquum 32 gen= tilem efle fulpicatur Yoan. Bapt. Rubeum Carmelitici ordinis Praefeum Ge- neralem, quí Opera Thomae Waldenfís Scholiis illultravit , obiit. de quo, fi hanc hiftoriam Radennatem Iinfpexiflet , ne dubitare quidem potuiflet, cum hunc patruum fuum ubique fere laudet, 82 extollar : ejus e- nim cura nofter formatus, ad eruditionis fummam pervenit gloriam. Nar- rat enim lb, X. pag. 724. Hieronymus , fe puerum xy, annorum, cum a- gmine aequalium Ravernatinm adolefcentulorum obviam ivife Rainutso Fay= nefio Archiepifcopo Ravennati, qui tunc primum Ecclefiam fuam invifebar, fibique, ut praecocis ingenii puero, partes datas Oratione Latina oratulan- 1 Urbi patriae adventum Archiepifcopi; qua cum in laudes Raínari; 8e Fa- miliac Farnefíanae excurriflet, ita placuit Archiepifcopo, ut ille in familiae Farneftanae cum clientes adfumere, 8 in Collegium Ancaragum Bononiae mittere voluerit; fed adjicit fe aPatruo , qui Romae litéras divinas in Gymna- Lío explicabat (Vid. ib. LX. p. 711.) fuifle Romam vocatum. Hunc vero Patruum multis pontificibus acceptifimum , Se Ordinis Carmelitani fummum Magiltrum creatum narrat lib. X. P- 740.-deinde variis in lralae partes, Hifpaniam, € Laufitaniam legationibus funótum, $ ardore Haereticorúm a Quorum numerus eo tempore mirum:- in modum crefcebat, incrementa im- Pediendi flagrantem , in Urbe Roma maxime ad Aedem Martín: in Exquiliis, vel in montibus vixiffe, ubi fe amoenitate 8 folitudine loci deleétatum , maximam hujus hiftoriae partem fcriphifle ait lb. 17. pag. 58. 82 ibi etiam Jo. Baptiflar , cumA. 1578, obiiffet, fepultum efe narrat 4. XT, Pa2.770. Hunc eumdem elle puto, qui Foannes Baptifia Roffus, S. fedis Apoftolicae " legatus ad Ferrarige Urbizique duces, appellatur, 8 foruifle circa A. 1564. a Miraeo in Catalogo Jeriptorum Ordimis Carmelitami dicitur. Et Daniel a Y. arza in vinea Carmeli, feu Hifioria Ordinss Carmelitani pars. 11], Cap. 36. 72. 569. narrat 7. Rubeum, Generalem Ordinis , vilitafíe Hifpaniam, € confraternitati Scapulari jura 3 honorem confirmafle: Idem in ferie Gene- ralium Ordinis Carmelitani n, xxx. ejus vitam breviter exhibet, ez prae- Tem, VIH, PEL fer- 3 Romae 1578. (14) PETRIBURMANNI PRAEFATIO fertim ex Luci Bibliotheca Carmelitana, eruditionem 8 fcripta ejus com- mendat ¿ An vero nolter Hreronymus Medicus fuerit , 8cidem, cujus in Corz, Cel/itm adnotationes Venet. 1616. prodierunt, fit, ut Koxzgms in Bibliotheca adfirmat, nondum mihi conftat: Nofter vero fcriptor A. 1588. cum in. fencétutem vergeret aetas, Hiftoriam fuam, feptendecim annis ante vulga- tam, iterum recenfuit, cum jam nulla prioris editionis exemplaria profta- rent, Sc cotempore Gregoriús ATI. Bononenfem Archiepifcopatum con- dere moliretur. Quo conatu cum multum Archiepifcopi Ravennatss digni- tati deceffurum metuerent Ravennates, Auétor nofter, amore Patriae duétus, decem prioribus libris undecimum adjecit. Satisfecit vero hic egregius Ícriptor 8c ftudio patriae éc veritatis, magnamque ex hoc opere gloriam retulit: nam 8c eruditionis copia, 82 in eruendis ab ultima memoria originibus Urbis indu- ftriam fingularem 8: ingenium fuum probavit: fi enim, quod ipfi cum o- mnibus fere /raliae fcriptoribus commune fuit, 8: praecipue cum Palladio, (qui, ut nolter Ravexnam Apoftolicam Ecclefiam , 8c ita non minorem Ro- mana fraruit, idem de Aquilejenfz, 8c cifdem fere argumentis $ miraculis confirmat) antiquifhimi 8 obícuri temporis fabulas praetereamus, 8 in fa- crorum Chriftianorum initiis tradendis, deque columba ex coelo in defigna= torum Epifcoporum caput demifla, nimiam, fed quae hiftoricis ibi neceflaria efe videtur, credulitatem ignofcamus , in civilium rerum monumentis egre- gium certe fe praeftitit hiftoricum. Quod Origines Ravennatsum vero ab ¡plo Noé, SaTheffalesipli acqualibus arceflat A refutavit etiam Kavina in Faventía Rediviva paz. 24. egregie, 8 commentitias Bero/í 8 aliorum fabulas dodtifli- me falfi convicit. Non difhimulat vero Rubens per quos profecit, 8 quorum veltigia preflit ¡¿ideoque fcriptorum etiam ante le celebrium, qui res Ravenza- ses literis confignarunt, cum laude meminit. Ut Andreae Agnell?, gravifli- mi fcriptoris 1h. 1. p. 15. € IL. p. 95. € HI. pag. 156. 8 165. € paílim. Scripferat etiam Res Ravennates Joamnes Petrus Ferrettas, Epilcopus Lavel- lbinatum, led quem nihil reliquifle, aut, Í1 reliquit, aliquorum calliditate fup- - primi dicit Rubeus in Praefatrone fua. Quod fi verum fit, non pofflum ex- putare, unde ergo Rubens ex ejus fcriptis potuerit toties aliquid adducere: nam lib. /Í. pag. 59. dicit cum ad verbum fere Agnellum delcripfifle, 8c fi- mul cum Aonello errafle. Vid. 8c lb. 1. p. 105. deinde libro 117. Do: ER Ferressum ex Franchimo tradere aliquid narrat, 8 a ejus lapfus $2 erro- res emendat. quae inter fe conciliare vix licet, mil verba praefationis, ni- mis vaga, ita reftringamus, ut nihil integri 82 perfeti fit repertum poft ejus mortem, ut autor videtur indicare db. 1X. pag. 727. ubi mortem Fer= retrirefere, 8 cum infigni elogio ornat; vel ut ex aliis a Ferretto [criptis Operi- bus faepe promere noftrum dicamus, quae a rerum Ravennatium Hiltoria di- vería funt. ita certe lib. 111. p. 139. ex Ferrettz commentariolo de aedificatio- ne templi D. Vitalis , ineptifimam de Fujiznzano fabulam refert, cui ipfe ta- mén non habuit idem. Hiftoriam hanc totam recenfere 82 percurrere nec vacat, nec Praefationis modus patitur, fed magna cum voluptate me cam perlegifle, Sc:multum ex ejus lectione profecifle profiteor ; ideoque ex magna copia pauca adnotabo. Egregic in initio fitum Raverzae €c fuminum vicino- sum defcribit pag. 8. 8: deinde lb. VÍ. pag. 455. occafione loci obfcuri Poé- tae Dantis, diverfos Pad: alveos erudite illnftrat. Loca veterum [criptorum, lapides 8z alía monumenta luce as perfundit. Sic Ciceronis locum pro Balb. c. 22. erudite emendat éz illuftrat, 86 ex eo foedus Ravernnatibus “cum P. R. fuifle contendit, an vere, nunc non difquiro. In lapide vero quem paz. 14. producit, 8: quí apud Gruter. pag. MCVIT. 3. legitur, male UN. PROVIDENTIA exhibet, (ut etiam perperam $irmondas) 8 quia prae- cel= AA A A RS E e di IN 'TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIO. ET HIST, ITAL. (15) celfit PANN, explicat Pannon. Infer. cum fit nomen Tricris (quae UI. nota infigniri folebat) Providentía diétae, ut egregic Fabrett. Syatagm. de Colur. Traj. p. 113. 8 leq. £ Reinel. ad Cla/. VI. Inf. 48. docuerunt. Simili quoque lapíu puto pag. 18. (ibi finxifle Principem Claffís Ravennatis , ex ma- le intelleéto lapide, quem 8: Gruter. p. MXXX1I. 8. refert ex Rubeo noftro ; ubi verba, EF PRINCIPE fpeétare Trierem, Primcipem diétam arbitror. Ibidem etiam Aerarium militare Ravennae fuifle ex lapide ibi pofito colligit, cum id Romae fuerit, ab Augufto, ut notum ex Jxetom. 49. inftitutum; fed cujus Praefe£tus Ravennae lepultus huric titalum eft fortitus: licet non abíi- mile vero fit, veétigalia ad Aerarii hujus tutelam inftituta variis in imperil partibus exaéta, per certos, qui id colligerent, homines, $ qui to Praefeóto Aerarii militaris mitterent. Pag. 37. per Imperatorum leriem de- ducens Patriae hiftoriam, Maximino occiflo tres Imperium fimul arripuille | ait, Pupienum, Albinum ejus fratrem E Gordianum, virum ex om (an ex fumma) nobilitate, Gordiani filium, qui erat Proconful Áfricae. quae unde . petierit nefcio. Nos Balbznum Pupsens collegam a Senatu creatum novimus, fed ejus fratrem fuifle quis dicat ignoramus. Nec Gordsamus, puer, non vir, fuit filius Gordíanz proconfulis Africae, id elt Gordian: 1. led ex Gor- diani filia creatus creditur. In Comffantins Imperio enarrando, etíi in mul- tis communes opiniones de figno crucis, éz aliis fequatur, nondum tamen Conflantinum, cum Romam wveniflet, Chriftianifmum profeflum, nec bapti- zatum fuifle cenfet, fed bene in Chriftianos animatum, « ejus ad Chriftiana lacra per Baptifma aditum, 8: quae reliqua fecuta funt, adAnnum Cccxxvir. refert, eumque magnis opibus ditaíle Eccleiam, 8 Roma inter cetera Pon- tifici M. reliquifle, unico hoc argumento adfirmat, quod poftea numquam iterum Romam venerit. Deinde Concilio N:icaeno 14 INCENLIUM 8z Vittor em Legatos Papae, contra omnem rei geltae veritatem, pracfedifle narrat, quae hic refutandi non elt locus, cum toties id a viris eruditifhimis fit aétum. Ubi _ de Honorio Imperatore agit lib. II. pag. 60. egregiam ARRE ab hoc Impera- tore latis operam iento dí , €afque ordine temporis difponit 8: explicat, 8: luce clarifima perfundit omnia, quae Ravennae egit Honorms, 82 quibus per Alaricuo dificultaribus fuit implicitus. licet mallem eum accuratius - ¿xuctores , corumque loca , unde fua haufit, adduxifle, utin omnibus fides plena leétori ficrer, Sed haec fingula percenfere immenfi laboris_effet, «ita- que ubi adhuc hine 8c illinc quaedam excerplerimus , ad alios tranfitum facie- mus. 2h. 117. 135. ubi de Theodorico Gothorum rege agit, Se Poétbi 8r Sym- mach? cacde,inftituit comparationem inter Regem illum, 8 qui Auétoris tem- pore in Britania regnabar, Henricum Odtavum, E Mor: £ Fisberz fuppli- cia, Boéthi 8c Symmachi confert. addit quoque Regem, repudiata Carba- zénein matrimonium recepile 4unam Boulensaim ,ob/turo loco natam , 1/4 quod non abfque multes imdicits 2; ujimet Henricz flia haberetur. Quam fabulam deinde Sanderus, fcriptor mendacifimus, pa sc auxit, led quam ita lolide refutavit.celeberrimus Burnetus lb. 1/. Haftor. Reform. Anglic. ut nmul- lus calumniae locus i fuperfit : cum enim Ánna Boulenia nata fitA.1 507. Quo Henricasquartum decimum agebat annum, credendum ergo erit, tertio de- cimo actatis anno 4unae Bouleniae matrem corrupifle, $ tam maturae libi- _dinisfuiíle hunc regem, ut ante pubertatem jam non modo lafciviae, fed fo- boli creandae fuffecerit. Denique omnem fabulae hujus falíitatem ex aétis publicis Epifcopus Sarishurienfís tam liquide expofuit, ut rationem omnem $: communem fenfum ejurafle oporteat, qui pofthac el fidem habere velit, Apparetyero exhoc loco, non primum hoc Sanders commentum fuifle , fed longe ante eum in ¿alía odio Regis fuifle rumoribus vulgi dilatum , licet FEA 2 Dan | (16) PETRI BURMANNI PRAEFATIO Sanderus ornaverit, ut credibiliorem faceret fabulam. Neque etiam obítu- | ro loco natam fuifle Boulenzam , led 82 fplendore paternae 8z maternas nobi= litatis lluítrem probat Vir egregius. Videant etiam Juris prudentes, an fi- dem mereatur, quod pag. 155. referat, quofdam credidifle in Ravennat; Gy- mnafio conditum /afortzatum, vel, ut alii, repertum, cum diu latuiffer. Lib. 17. p. 169. fingularem de nummi aurei, vulgo Ducarz, appellatione o- pinionem haber. eum nempe Romae primum cufum a Graeculo , Quem Longinus Exarchus, qui Íingulis Urbibus Magiftratus, Duces diétos, impofuit, Romae praefecerat; cum alii vocis hujus originem referant ad monetám du= catus Apulae, a RogersoRege Siciliae proditam A. 1240., vel ad nummum a Duce Venetiarum Joanne Dandulo, Circa A. 1280. culo, qui 8 Zecchinas ab oficina monetaria, Zecca Italis dióta, appellatur. vide Cang. Glo//ar. in Ducatus; £ Menag. Orig. ltal,in Befante. certe Juftinian. 12. Venet. lib. JJ. P. 46. Dandulo principe primum nummum cudi aureum coeptum narrat, ut -£ alii Venetarum rerum fcriptores, Lib. IV. p. 181. profert epiftolam Gre- gora Pontificis M. ad Marimianum Archiepifcopum Ravennatem, in qua Im- peratorem Maurimm 82 ejus filios Dominos fuos appellat , quod credit autor nihil de ejus fumma ac plane divina auctoritate, qua imperio 8 omnibus regnis praeftat Pontificatus M. detrahere, cum id humanitatis € modeftiae, qua fe quoque Servum Servormm vocat , caufla feripferit: 8z pag. /e9.Impium Mauriti: animum notat, quod Epifcopo Conftantinopolitano Oecumenici titulum ad- fereret: Pag: vero 192. inanem tunc temporis eleétionem Papae fuifle adfir- mat, nifi eleétus a Caelaribus aut Exarchis confirmaretur, quod jus Coxftay- tunum IV. remififle, ait pag. 200. quae omnia hic difcutiendi locus non eft. nam jam modum Praefationis, in qua 82 alii fibi locum pofcunt, egrefli fu- mus, 8: abripuit me longius fumma, quam ex leétione hujus Hiftoriae , quae varictate rerum éc doctrinae fingularis monumentis, inter primi ordinis me-= morias referri meretur, cepi, voluptas. Me Ravennae , fatis jam illuftratae fubjungitur in parte hujus tomi fecunda vicinum oppidum Faventía, cujus memoriam fibi renovandam duxit Petyys Maria Kavina, quí A. 1670. hoc opufculum edidit. Oriundus hic ex anti- quifiima apud Faventinos familia, quam Zonduzzus in Hijtor. Faventina paífim celebrat , multofque ex ea illuftres Viros recenfer, quorum notitia ex indice iftius libri, a noltro Kavina confeéto, peti potelt, 8cubi tribus abhinc feculis in eam Urbem fedes tranftuliffe , 8: venifle ex Valle Lamonis , (Ye aldilamone) ez cogno- men a pofíeflione habuifle dicitur. Iple vero Kavina Hiltoriam Tonduze; , ante editionem mortui, curavit, $e vita anctoris, Indice Chronologico , Catalogis Epifcoporum, 82 Magiftratuum, 8z aliis ornavit.. Ante tamen A. 1670. Ícri- pliffe quis conjiceret, quia pag 36. ait, haec fe ty pis mandante exiile , vel potius ad le pervenifle, Uz/at? marmora erudita, quae jam 1659. prodierunt. - nifi tunc demum in manus ejus venifle intelligamus. nam vidi Or/atz etiam quibuídam exemplaribus praefigi An. 1669.quod folitae Bibliopolarum artj adícribendum, qui faepe, ut libri avide empti videantur, titulos novare folent, [criplille enim poft annum 1666. patet, quia p. 13. citat Spanbemi librum de ufu 8 praeft. num, qui eo anno primuni Romae prodiit. in fine vero li- bri addit Zonduzzum fatisfecie Ur/ato : Tonduzzns vero prodiit Faventiae 1675, S€ Faventzae Hiltoriam Italico idiomate edidit. in qua part. 1. p. 77, dicit fe refpondifle Ur/ato Epiftola, quae in compendio Hiltoriae Favertinao legítur, quam reperire nequii. Hoc vero libello noluifle Kavinam defan- gi, fed integram defcriptionem molitum fuifle, ex ejus verbis P0%.27.82 54. in fine operis colligi potelt, quam an emiferit nefcire eriam me fateor. Me- minit etiam libri fui Pa/chalis pag. xx. In ipfo Operis initio Faventiam olim non -S admodum infirmum eft argumentan, inde oriundum, quia alii Valeri in lapidibus Ravernatibus 8c Ariminenfibus IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIO. ET HIST. ITAL. (19) non oppidi, fed regionis, quae 8: Flaminta dicebatur, fuifle appellationem contendit: ad quod efficiendum utitur argumento ex lapidibus pesto, in qui- us certt quidam homines Faventinz dicuntar, qua forma vocis le non ex urbe Faventia, fed regione Faventina oriundos elle fignificant, cum alitet nomen urbis patriae, in cafu fexto , Faventiá, folear cognomini fubjici.. Quod an perfuadere poflit dubito, cum in illis Lapidibus, Faventiras non nota pa- triae, fed cognomen efle videatur, cadem forma, ut Lucanos, Lralicas ,da> binus, Latinas , Fundanus, Gallicus 8zc. diéti homines, non ex illis regio- nibus oriundi, ut infinitis exemplis patet; fic Praeneftina apud Tonduz. P. 82. Quare Sc in indicem Gruteri novae editionis, Faventina 8e Faven= tens inter cognomina, non inter Geographica funt relata, 82 Ímplex illud, fine ullo praenomine, Faventinas reperitur in lapide DCCLxxx1 1. 7. quem Ka- vna p. 48. fine ulla probatione libertum vel fervum Faventía ortum adfir= mat. Sed in primis hoc ex quarto, quem adducit Xavina, lapide manife- fte apparet, ubi7. Sraberius Faventinus Libertus dicitur ; ubi fi eflet nationis nomen , libertus ille alio cognomine appellari debuiflet. Hunc etiam la= pidem ad Staberzum Horario 1. Sat. 117.84. memoratum, fine ulla veri [pecie refert; qua in opinione $e Tonduzzus elt H/2. Favent. part. 1.82. addens ri- diculam rationem, quia ager quidam prope Faventzamin Diplomate Monafte= rii S. Benediéti in Alpibus, vocatur 4frica, quam AHoratims intelligit illis yer= bis: Frumenti quantum metit Africa. quod huc ufque interpretes ceperunt, ut in02. 1. 14h. J. quidquid de Libycis verritur areís. € practerea quia 4rrims erat Faventinas , ut colligit ex duobus lapidibus ibi repertis, ubi 4rrias 8 Arria memorantur; fallaci, ut mox videbimus, argumento. Et licet fateamur, ple- rumque nomen patriae, quod reéte docet Fabrett. cap. 1F, Ínfcr. p. 339. fere polt cognomen poni in ablativo cafu, non tamen crédimus deelle exem: las ubi derivativo nomine ul fint veteres : ita apud Gruter. coccLxxx. e Valersas Prifcas Viennenfs, non Vienna, ut alibi, dicitur. Sc in alio lapide, quem ¡ple Kavina par. 48. adducit, L. Porcins Stilo Obulconenfis, plura dabit Urfatus in Marmor. Erudit. Epsf?.. 7. ubi fex modis patriam exprimi obfer- vat in lapidibus, fed illa nomina Faventinas, Horentinas, 8rc. £i pot no= men ponantur, efle cognomina, non elle notas patriae ; 8: deinde multis pro- bat, Faventini cosnomen alia ratione impofitum fuiffe. licet vero in calce liz bri Kavina Uz/atiEpiltolam ex profefío refutet, nihil tamen mihi adferre yi= detur, unde probet, Faventinum dici ad quia in ea regione natus eflet, L. Valersum Faventinum in lapide, efe reperiantur, cum eo nomine lapides per totum Imperium Ípárli, ex Grute= ro. 8 Rezme/ío 8c aliis infinitis collici poflint. Et lubricum eft, -qlia tres qua= tuorque lapides Valersorum ibi reperiantur, inde efficere, illam familiam efe aventinam. nam cadem fpecie de Veman/o, Augufta Taurinorum, Narbo= ne, Verona, Bononia Sc aliis, ubi lapides Valersorum reperti funt, adfirma= re liceret: 8: eodem jure Cornelham gentem Faventiae adícribit p. 51. ubi ta men ille Cornelius non dicitur Faventimas. Deinde mirificam nominis Fami= uiae € Faventiae originem profert, $e Thu/fctam, PFlaminiam 8 Faventiam- in idem Venire, idemque fignificare contendit. 7hm/cos enim diétos qual Sueruézs, 1d elt Sacerdotes, Vates , Hlamimiam a Hamine Sacerdote, 8c Faz ventiam a favendo, quia in facris liaguis _ansmifque favere debebant. 8c ita Faventiae augures fuifle probat ex Lapide, qui apud Gruter. xxvir: 4. ubi Ulpins Eguarus, Faventinis Augnr dicitar. fed quam infirmo hae hariolationes talo nitantur, vix opus elt oftendere: certe ¡lle Ulpius ibi dicitar Agur publ; cus Populs Romani Driritiuim, PVB.P.R. Q.ut reste notar iple, 8 ex alio ) Tom: VII, FL EE 193 do da A A AA A A e , Aa A AIRES OL AA IIA AAA A RT NN RG e A O E A PIANO OS ROTTEN AN ANN TAN y A A A AA A E E A er pra (18) PETRI BURMANNI PRAEFATIO infigni lapide explicat Fabrett. cap. X. p. 689. Pag. deinde 10. contra Cla= ramontium probat Senam elle Senogalliam, non Caefenam, de quo poltea vi-' debimus, ut 8 quae de Rubrcone difputat, quem elle La/um exiltimat; dein= de doéte quidem 8c fpeciole fines regionis, ut ipíe fingit, Faventinae fra: tuit; fed nimio amore, ut videtar, patriae, oppido non magno majores _adícribit vires 8c terminos, quam ex antiquitate probare poflit. Pag. 29. pro- ducit Infcriptionem , in qua mentio fit 70vzs Ob/equentis, cui fimilem habent Ur/atz marmora Erudita, quorum pars fecunda nuper A. 1719. prodiit, paz. 105. ubi explicat illud epitheton, pro indulgente, clemente, ut palim For-' tuna Obfequens celebratur, $: quae eo nomine templum , 8: vicum habe-" bat: nec tamen facile credit Kavínae, licet lapis fit repertus in Tiberiaco, ideo templum Jovi Ob/equentis ibi fuifle, fed majori jure in Foro Juli; lka= tui, ubi alter lapis repertus fuit. fed deficit ¡lla pars ejus Epiftolae, in qua hoc amplius traétaturum fuifle poltea conjici potelt. Vide 8: Cl. Fontaniy. Ag= 119. Hort. 1H. I, Ceteram de toto Opere pronuntiare licet, doéte fatis 8 in- geniofe matericm fuam tratare 8 verfare Kavinam, fed faepius fpecie veri, quam veritate, abripi in conjeéturas haud probabiles. Cujus notae efe pu- to, quae 2. 32. de infignibus urbis tradit: nam cum in figillo Leo enfem te- nens confpiciatur, a Pompejo M. id deducit, quia Plutarcho telte, is in anmulo Leonem enfiferam gerebat. fed cum plurimae Civitates lraliae Leones pro infignibus gerant, ut ipÍe fatetur, omnes eodem jure inde repetere poflent. certe Angelita Urbis Recinetenfs Leonem pag. 56. ab eodem Pompejo de- ducit. fed finamus eos gloriola illa frui. Ex Gryphii vero Cap. VIII. de Seriptorib. Aeva XVIII. didici , huic Kavinae libro refpondille Bartholomaen Ricceputum , edito libro, cui titulos Veritatis redivivae, live Apologiae Civitatis Forolvienfís, cut lumen obfiruere conatus eh Kavina. Foro Livii 16 73. quem fi potiri licuiflet librum , Kavinae fubjecifler Thefauri hujus editor, “ut de [i- te, inter eos magnis animis agitata, cognoÍcere, 8: decernere leótori licez retro ¡ Non minori ardore proximo feculo inter Eruditos in /ra/ha de Oppido, quod Sea antiquis diétum fuit, 8: de Rubrcone certatum fuit, traxitque ipías civitates ftudium patrii fplendoris in partes 8z literariam concertationem, con- tendentibus Cae/enatibas , 8: eorum Patrono, $erprone Claramontio , Sena efe, quae hodieCae/ena dicitur, Rubiconem vero, qui Pa//atellus vocatur. Arimia - nenfibus vero elle Senam Gallicam vel Senogalliam: 8: A. Rubiconem Te Laufum. 8z licer omnes fere eruditos fibi contrarios habuerit Claramontias , magno tamen apparatu ingenii 6: eruditionis malam cauflam egit. Clarum fibi nomen Auétor $ Mathematicarum difciplinaram peritia, quae Se in hoc Opere elu- cet, 8 Hiftoriac veteris cognitione peperit. —Tpfe in Dedicatione familiae fuae origines ex tranfalpinis regionibus arceflit, unde pulíamin /ra/igm 8 Infubriam , ibique variis incommodis jactatam, fub Malatefrae Novell; annis Caefenam appulifle, ibique benigne fufceptam, 8: in fenatorium ordinem al- leétam , locumque eum dignitatis adhuc pofteritatem retinere, le: quoque per fexaginta annos in civilibus muniis oficiifque operam ec fidem fam patriae robafle, fcribit; ita ut fperer (bi 7721/2/p11am nominis claritatem, fi non affequi, faltem aemulari licere. Quibus verbis illum Gallos nobiles, quí Claramontíz nomen gerunt, intelligere puto. $ praecipue Comites de Cleya mont Tonnerre ,quí ibi deberi munus Conneltabilis 8 Magiftri Magni Delph:- norum Gallrae contendunt, de quo vid. Ephemerides Eruditoyum Parsfienfum tom. xxv. pag. 136. Hifioriae Caefenae praemittit Apparatum, in duas partes diftinétum ; in prima id agit, ut Sena veterem oftendar efe Caelenam ho= diernam , veterem enim excilam.,- 8 deinde inftauratam diétam Caefam Se- | RAM , IN TÓMUM SEPTIM. THESAURI ANTIO. ET HIST.ITAL. (19) nam, Se contraéto vocabulo Cae/jenam. Cum vero huic controverfiae occa- fronem dederint Strabonis € Suetonss loca , primum illius verba. ex libro Y. pag. 217. hic proponenda duxi. enumerat ibi Urbes intra 8 ad Padum, per quas iter elt verlus Romam. — eaulyria de xo) Kaienya orgos 16 ITA TE TOTAUA oy 70 puBi= 2009 Oy aura asc Ta Apple : ubi pro, x0) Kolenyo in aliis elt, PY) Zlva y pro z4ve quial. 8 H. faepe promifcue fumi notum eft, éc pronuntiatio etiam, ur qui- «dam volunt, fit eadem. quod arripuit Claramontins ,8c inde eam diveríam efle asenogallza, quam alio loco Jtrabo nominat, conficere conatur: hinc ex Po- lybzo ratione Geometrica idem probare pergit; repetit deinde b.IV pag. 89. defenfionem opinionis fiae deloco $trabonss. quae omnia a Kavina refutata vi- dere potes in ipío initio 8z toto fere lrbro Faventrae redivivae , qui ibi Senogal- lam intelligi debere contendit. Parte apparatus fecunda ex Strabones 8: Sue= tonz loco cap. 31. ubi Caefarís ex Ravenna ¡ter verlus Arsminum defcribit, Rubiconem elle, qui hodie P:fJatellus dicitur, Plimss 8c alioram locis Ármare nititur. - Haecin apparatu. Hiftoriarum libro primo ab ipía origine Urbis fuae fata repetit, 8c magno verborum ambitu Gallorum in lralzam ivruptionem St bella defcribit, multa eriam ex ingenio fingens € addens, ita ut non tam Cuefenae Hiltoriam voluifle, quam totius Ga/lhae Cifalpimae prodere videri poflit. Cum vero ejus adverfarii omnia, quae reprehendi poffint, latis refuta- verint, nos eo labore abftinebimus. Quamdiu vero in tempore, quod Hifto- ricorum veterum teftimoniis innititur, verfatur, aliqua Ípecie tueri opiniones - fuas poffet ; verum ubi ad Chriftianifmi initia 8c primos Urbis Epifcopos dela- bitur, non certiora nobis Palladio, Rubeo, 8c aliis tradit. Cujus notae elt 7im0= ¿ber in Ttalzam adventus, dc Epifcopatus ab eo inftitutus p. 72. 8: deinde colum- ba illa coclitus demifla, 8c in caput Sever? defcendens vb. 1/. p. 86. Nec [atis. capio illa, quae pag. 74. narrat, facrificia Minervae Ínorae, in Garampae col-. le, 82 in faltu Spatiani Jovz O//irío, quae vellem nobis indicaflet, unde de- promlerit. Pag. 77. lib. 1/. columnam refert nuper defoflam , Se Senatuscon- fulto ab interitu vindicatam , cui tamen duas fimiles, 8 1ifdem fere verbis in- Icriptas, retulit ante illum Gruter. pag. cL1x. 6. $ CCLXXX111. 3. 8 qualem Urfat. Mon. Patav. lib. 1.8et. LX. p. 323. operarum incuria in fubltruétionis fundamenta conceflifle narrat. pueriliter yero labitur in ultimis columnae ver- bis exponendis M. P. xv. exponens, vel feparatis notis x. v. Monumentum pofuere Decemvir;, vel conjundtis xv. Ouindecimviri; cum ex 1pla columna 8c fimilibus , quae plures in Gratero 82 aliis occurrunt, palam fit, fuifle Millia- riam columnam, cui pafuum modus inferibebatur, $ notas álas fignifica- re, millia pafluum xv. Haec ignorare Geometram tam excellentem turpe eft, Multa vero ejus indultria elt in rebus /ralrae narrandis tempore Exarchorum;, deinde Carolingorum , 8 tandem Germahorum Imperatorum: lacpius S2gom:: 3 Rubez 8z aliorum auétoritatem fequens, non raro etiam ab iis diflentiens 82 errores eorum caltigans. Egregie etiam /¿ó. VI. origines omnium calamita- tum, ex diflenfionibus 8: factionibus civitatium fe pro liberis gerentium or- tarum, 8cinde lib. YI. Guelphorum 8 Gibellsnorum furores defcribit, $ ex annalibus domefticis multam perturbaris in Iralía rebus lucem adfert ;aliunde etiam emendicatis monumentis, cum Archivium Cae/enatzum flammae con- fumferint, ut narrat lb. VIL pag. 149. Hiftoriam vero Patriae fuae ad Pon” tificis Urban: VIII, tempora erdaxit. | eS Edita hac Claramontins hiftoria bilem movit Ariminenfibus, quí fibi Rau- biconens eripi non pati poterant , quorum in vindictam confurrexit Jaco bus Villantas, quí ludimagifter 8: Hypodidafculus a Vincentro vocatur. Stl- lus hujus fcriptoris negligentior 8 longe ab elegantia abelt: in locis etiam veterum citandis, non accnratus fatis deprehenditur. Cum vero leviter fa- a 5d tis A á II IS A ARA PRERANN VAT ii a a O ON 2 (20) PETRIBURMANNI PRAEFATIO tis primam apparatus partem tetigillet , 8c Senam non elle Cae/enam, led Ser nogalliam oftendifler, omnes vires 1n Rubrconem intendit. pag. vero decima, corruptum Servi ad Virg. .4en. .A.v. 198. locum producit, ubi Ocrns. dis citur, ¿2 agro Gallico Celfenam , quae nunc Bona dicitur , condidr/Je, abi fine dubio legendum, Felfinam, quae nunc Bononta dicitur, ut Pignor. in 4Ante- nor. p. 51. oftendit. Ps/Jatelluim vero non elle antiquum Rubsconem probat, quod ille non fit digaus nomine fluvii, cum nec perennis fit, nec cadat im mare Adriaticum fed in Pumsxellum, 82 confulis cum eo undis intret mare, 8c quod Rubicon fuerit vicinus 4r22m1m0 , ut nunc eft Lufus. deinde fall: con- vincit tabulam marmoream,. a Blondo confitam, de Rubscone, ut multi jam ante eum fecerant. deinde fingula Clazamontr verba ad examen vocat 8 re- futat, quae in ipío opere videri pollunt. 3 . ». Vallanto refpondit Vincentsus Csvis Caefenas , live verum id nomen, five - fiGum fuerit, qui primum teftimoniis veterum confirmare nititur , Rubzconem elle Piffatellum, eadem Strabonts, Plimú , Suetonzr 82 recentiorum etiam antea tories adduétorum loca referens: deinde iplos 4Arzmimenfés, ante annos " o£tuaginta, idem cenfuifle oftendit, tandem loca feriptorum, quae pro fe Ariminenfes adducunt, examinat. In feétione fecunda, illa, quae Claramon- sius refutans Clementimum 8 Portam adduxit, repetit, $2 confirmat; in fe- Gione vero demum tertia omnia V2/lanzz argumenta refutat , que omnia repe- | tere taedii res plena foret, Vincentio refpondit iterum /4 llantas, quí poltquam Romae cum Ho/ftenso de hac controversia egifler, 8 ¡lle quinque argumenta produxiflet, quae Cae- fenatibus favere viderentur, ad fingula hac diflertatione refpondere. conatur. Immiícuit le huic etiam controverfiae Gabriel Naudaens , notifimum inter eruditos nomen , $c-qui Claramontio multa ad hiftoriam Caefenatium con- fcribendam fubminiltraverat. Hic in controverfia de Rubzcone , adfentiri Claramontio 8c Caefenatibus videtur , efle llum nimirum Pz/atellum , non Lufum. in altera vero de Sena Urbe accedit Arsmimenjbas , Ec illis, quí cam non Cae/enam, led Senogallzam elte contendunt. quae fingula doctifimis ¿e elegantibus, ut erat dijudicandi vi acerrima , argumentis exfequitur, quae omnia repctere nihil attinec. Pag, 15. ubi Satin pro Flacco ex lib. 1/. Argonaut. adducitur, lapfum hunc operis potius, quam viro, cujus prae- cipua laus erat, omne genus feriptorum pernovifle, tribuendum puto. No- tabile vero elt, (Sc quod ipfe facpe in doétifimorum -/talorups Ícriptis de- prehendi, nempe. gravifhime facpe errare, quí in oppidis ltalrae viventes- penuria libroram laborant , 8 emendatis per viros doétos codicibus .ca- rentes , antiquiores folum fcriptorum veterum editiones adhibere folent) quod /Vaudaens p. 23. 8 24. oftendit, Caejenates , vel Claramontimm mi- fere deceptos fuille, dum pro Eutropís 8 Oro/í2. verbis veris, fuppolititia $e | O read e el ee Polt Vaudaem hanc quoque controverliam tractavit Fortuniws Licetus , ma- eni nominis Philofophus 8: Medicus , [criptilque plurimis clarus ; qui $c in aliis cum Sczpione Claramontso diflenterat , Sc ideo forte facile ad refellendum aemulum proceflifle videtur. .Dum ergo A. 1644. Librum de Augulis an- siquorum ederet, 8c inter alia Cap. xL111. ageret de Amnulis ad Ho/pitalita- tem, Sc fimgularem morem, qui 8: a Caefenae, 8 Fors Truentinoruim inco- lis, celebrarur, narraret, corumque tam prolixum hofpites recipiendi (tu- dium diceret; ut in foro efler columna, in qua tot, anmuli ferrei eflent, quot familias nobilesUrbs haberet , 8 ad cujus familiae annulum hofpes equum ad- ligaffer, in illam domum deverterer : ea occafione hunc morem a Caefé- natibus prius frequentatum , ex antiquitate urbis, qua Forum Truentinorum Luz | perat, 1 * EN > EIA pc =p di E e > > e e 7 ” Y a E A E EA PUR a ¿ Y q FS E ERC RIE PANA AREA it Bi. A ll A li IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIQ. ET HIST.ITAL. (21) perat, contendit, Sehinc ad urbis originem inveltigandam delapíus , Opinio- nem $erpzonis, qua ille a Senonibus Gallis illam conditam fuifle contendir, ad examen vocat, fimulque eam nunquam Sernam diótam, quod Senogalliae nomen convenit, fed ante Romam conditam jam exftitifle, a Thufcrs am- pliatam, 8: a Bojís deinde pofleflam fuifle adfirmac, 8 Strabonis, Polybz, Livia, Sélii £ alioram loca, quibus ufus erat Claramontzus, exponit; Caefe- namque fuille prope Rubiconem , Senam vel Senogallam prope Acfin, il- lam fuifle mediterraneam, hanc maritimam, € pugnam 4drabalis ad ripam Metaurz, quae occidentem [peétat, accidifle, argumentis egregiis confirmat; « ita fententiam, quam novam commentus erat Claramontims , evertifle le cre- dit. Cum vero haec feriberet , Claramontso adhuc vivente, ille nihil refpon- dit; nam poft mortem uxoris ordini Sacerdotum adÍcriptus, hanc a perfonae, quam fultinebat, credens, provinciam filio Símeon; mandavit, quí £zcets argumenta , cum non folide fatis refellere poflet, argutando 8z cavillando eludere maluit, 8: Scholaítico dicendi 82 argumentandi ordine obícurafle magis controverfiam videri poteft, quam Patrem'recte cenfuifle declarafle, 8: proballe. Sed quia hujus, nec jucundae, nec gravis fatis con- tentionis tacdium forían obreperet leétoribus, 8: jam ex praefatione a Typo- grapho ipí libello praemifla, de ejus argumento conftare poffit, nos liben- tes ad gratiorem materiem tranfibimus ; hoc tantum addito, Editorem non potuiflle hunc Szmeoxis laborem, fi nihil Thefauro fio deefle vellet, prae- termittere, 8 hujus generis libellos, qui fere ex notitia hominum, Scoffici- nis librarjis evanuerunt, ipít magno conftitifle, cum infignis raritas eorum pretium ad infaniam ufque extendere foleat, ! Vicina Caefenae SASSINA five SARSINA, natalibus P/auz; nobilitata, fibi quoque locum pofcebat: Hanc illoftrare adgreffus Philippas AÁNtOMINAUS, Vir. doctifliimus, qui erudita hac Commentatione literati orbis applaufum me- - Hit, eo maxime , quod experta ejus fit fidelitas in patriac fuae infcriptionibus; quo teftimonio eum ornat Fabrettus Cap. X. Ínfer. p. 672. qui infcriptio- nem aliam, quae poltea reperta fuit, $ a Rezne/ío tam in Epsjtol. pag. 23. quam lufcr. Cl. VII. 20. tamquam veteris aevi relata et, € a doto Interprete hujus libri, fecuto Rezne/sz auétoritatem , praefationi eft inferta, falí convicit, 8c in quibuídam etiam difimilem verbis a $porto in Mifcel. Erudit. Ant. p. 164. elle proditam notat. Ipfé auétor Parochus , five Sacerdos fuit in Caftro five caftello Saprgno, ¡bique bonam_partem hujus fcripti in ordinem rede lt, ut narrat Cap. 1I. in fine 8c fe vicarium quoque Generalem Epifcopi fuille Safinatis, Angeli Pernzz¿, dicit Pag. 43. Agrum _polfedille de Pian di Bezzo feribit paz. 27.82 pag. 37.8 alibi. fummam vero - diligentiam adhibuit,ut monumenta vetera in urbe E agro $a/ffinate conqui- rerentur, $2 lervata reponerentur dignis locis, unde ea auferri Sc diflipari nequirent. Ut urbem fuifle probet S2//zmam, Scincolis frequentem , 82 operibus Publicis inftruétam , credit Cae/íum Sabinum , ad quem Martial. Epser.V IL. 96, $c alía funt feripta, fuiffe SafJinatem; quod licet conjeéturis tantum nitatur, mon Extra tamen veri fpeciem videtur: nec aliter fenfifle videtur Jo. Bapt. Fontejus de prifca Caefiorum gente Cap. xx. ubi hoc Martialis Epigramma, 82 Caeftum Sabinum ilulerat , Sc maxime comfirmat Jacobon. in Appendice . Cap. >. ubi lapidem Safiinatem JOVI O. M. lacrum a Caefío Sabino pofitum explica: quem nofter habet p. 18. fed Fontejus hunc Caefivm Sabinum di- verfum facit a Sexto Tersio Montano Caefio Sabino, cui lapis pag. 16. elt po- fitus. nam in L0r. 11. de, Caefiorum gente Cap. 2. de hoc altero agit, $ fuiíle adoptivum Montar: S: alfínatas filium credit, cujus pater naturalis eratCae/íms Sa- braus: diftinguit quoque nofter Cap. Vi. p. 51. fed eumdem illum, qui a May- | — Tom.V LL, Ed F+H t1ale TERRA A TA MA O AA a IC Ad ¡AA 4 Sinenfinm rationem, neque ullum eo tempore, quo ars haec celebrari 0 O Regimam, id elt deam praclidem Se tutelarem, vocet, ut apud Ovid. LX. id obvium elt, unico Martralss loco defungemur. ita enim /2b. /17. 49. mus. denique pag. 52. diploma Conrad: Suevs proferens, Mundburga privile- _legibus $e medii aevi feriptoribus frequens eft vox. Vid. Eccard. 2d Lez. quo férmo Regis, in tutelam fufcipientis profertur. Lurgen vero 8 bergen in (2) PETRI BURMANNI PRAEFATIO mios A ARTES AB RE z A PPD ADA szale laudatur, elle putat Reinef. Epi. XXXT. ad Raperz. Pag. 170. qua Tem nos in medio relinquimus, fed Cae/zae gentis nomine appellatos Sajji- ' nae plurimos fuifle non dubitamus. in reliquis pauca fe offerunt, quae noñ magnam laudem diligentiae mereantur, 8: deliderium nobis triíte excitent diflertationum , quibus lapides illuftraturum Auétor promiferat. Pag. 46. no= tandum reor, quod privandos laude inventionis artis nobilifimae Typogra- 4 phicae, five Germanos, five Belgas, quos fub Germaniae nomine Lral; folent | comprehendere, leviffimo cenfeat argumento. quia inventa fuerit lamina Cu jus in una parte. inferiptio eft, plane eo modo, ut nunc in loculis Typothe- | tarum imprelloriis literae ftanneae aliufve materiae eminere folent, unde $ fuípicatur arrem hanc diu apud novi orbis incolas ufitatam, Se ante Zuy- ] corum in Europa dominationem , nondum in orientis partes praecluía via, — Germanos ibi artem vifam $ inventam deinde in Enropa publicafíe. quae | refutare hic nihil attinet, cum diu oftenderint Viri Do4di longe diverfam efe efk, fuille Germanis aut Belgss cum illis gentibus commercium, quod folis Venetis 8r Iralis eo tempore cum Oriente intercedebat, ut ex Paul Veneri itinerario, $2 Odorscí peregrinatione, de qua praefatione tom. vr. pag, Tr. E egimus, patet. Qui ut fupra alias gentes acumine mentis 82 indultria AS ex cellere videntur, facile ibi artem illam deprehendere debuiflent, fi qua erat. non accurate fatis pag. 51. templa enumerans, unum Reginae Nymphae la= > cratum dicit , qual Regsmae eflet nomen iftius Nymphae proprium, cum Martial. /1b. IX”. Epig. 59. locutione apud Poétas obvia, Nympham lacus . Met. 17. Regem me cernis Aquarum: ubi vid. Hezaf: ic Regnatores vocant etiam montes 8z fluvios, ut ad Val, Flac: II. 621. docuimus, denique,' quia > > ., A e y e A A .. e | Fons Dominae, regima loci. 0 0 Pag. etiam 52. $a/ffinam olim reges habuifle inde confcit, quod fe pue- | ro, inventa fuerit in agro Sa/fímate corona aurea cum carbunculis aliquot tanta luce corufcantibus, ut etiam de noéte radios fpargerent. Atqui con- 4. ftat nullos olim reges coronas geftafle, ut infignia regni,. fed diademara. vel alia ornamenta. Coronis vero polt Fu/fzmiani demum tempora capita 4: Imperatorum redimita reperinntur. fed jam antea fimilem errorem reftavi gia vocari ait, in quo non quidem fallitur; fed debuiflet addere proprie ita vocari illa diplomata, quibus rex in tutelam fuam aliquem vel locúm vel ho= minem recipit, éx varic infleti, Mundburgum, Mundeburgium, Mundbuy= ' dum, € Mundburdium 8cc. ut docuit Cangius in Glof/ario; in antiquis veto Salic. T. LX. pag. 34: derivatur vero vox a Mund, five Mond, id elt Oye ; locum tutum fe recipere, vel etiam tueri, fervare aliquem, notare manife= tum eft, unde Bergen, Burgen 8 fimilia, loca tuta ditta funt, Y Sequitur liber utilifimus ,quem 7o/epbus Malatefta Garnfíus nobis de fepul= ehris veterum in viaFlaminia 8; Arimini repertis elucubravit, 8 Lucernae Lg. idariae titulo inferiptum Anno 1692. edidit. quem diligenter recenfierunt Doétiflimi Agtorum Lipfienfium editores, $: Auétoris alia cripta, edita par tim, partim promifla, cum laude memorarunt, nec diffimulant tamen in> duftrii viri, Auétorem faepe vulgata jam, € in tanta luce literaram notifiz ma, operofe nimis illuftrare , dificiliora vero, 82 Chronologica in primis; ; praetermittere: mendas etiam plurimas , Typographi magis quam auttoris | cul- , + E E E A j IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIO. ET HIST. ITAL. (23) culpa, in inferiptiones irrepfifle , notant;multis denique lapidibus manum me- dicam 8: lucem doétifime adferunt. quare eorum veltigia prementes, 82 nos . Quaedam hic, fpicilegii inftar, veteris aevi monumentis illuftrandis adducemus. Pag. 3. pro T. HEONI fine dubio THEONI legendum eft, quod nomen ob- vium, alterum vero inufitatum, 82 ita exhibet Kavina in Favent. Red;o. P.51 qui cormpte tamen APOLLINARIS dedit. Pag. 6. T. MESTRIO..C.F. AN. SEVERO. exponit, Tito Mefirio C. Falso Annieufr Severo, quali Annienfis a e efler diétus; ut 8e legit pag. 11. 12 23. $0 24. cum fit nomen Tri- us Anienfis, 8zideo Anienfz,Íc. tribu erat reddendum, ur ejus tribus plurima in lapidibus eft mentio. Vid. Índic. Gruterianum. Nam de tribu non cepifle Garuffinm ex aliis lapidum expofitionibus patet. Ut pag. 8.ubi PAL. reddit Palatino, non, ut debuiflet, Palatima, íc. Tribu. 82 p. 10. An. reddit An mio. patriae enim nomen , ut fupra vidimus, poft cognomen poni folet. nec facile, quale oppidum fuerit 4anium, nobis quis dixerit. licet ejus nominis fuifle aliquod inde fmfpicari quis poflet, quod plurimas tribus Romanas ex oppi- dis nomina fua habuiffe conítet. certe turbat lapis apud Gruter. pag. ccceLx rx, 10. ubi C. SILENIVS C. F. SEVERIANVS ANNIENSIS, 8 p. DcccxL1x, 10. ubi ANIENSES leguntur, ex quibus me non expedio. 4177 quidem men- tio fit apud Strabon. 11h. VIIL p. 344. 11 Peloponefa , fed ibi corruptum efle homen cenfent ernditi interpretes , 82 Samicum vel Ánigram reponendum ju- dicant, fed hoc nihil cum tribu Romana habere commune potelt. quare hoc aliis me doctioribus indagandum relinquo. — In ejufdem tribus nomine erra= re puto pag. 7. ubi abfumpta litera prima A. reltat modo, NI. pro ANTI. Garuffíms veroinde nomen Mifridis excudit. Sequens quoque lapis non ca- ret infignibus mendis, inter quas praecipua, quod legat PRAET- OR. PL. QVES. quod nolter Garu/fíms exponit Praetorss Ornato Plebss. quod quid fit ignoro, faltim Orar? dixiflet. neque etiam Praetorts tricies, pluries nacho. 71s exponérem , cum Praetura dc Quaeftura in provinciis non eflent Mapiltras tus, qui iterari folerent; exQuaeftura enim ad ampliores-honores, «ex Prae- tura ad Confulatum adícendere folebant, 8:41 forte unum vel alterum exém- plum geminatorum horum Magiftratuum dari poflet, nullum certe, ubi quis plurtes, vel quod monftro fimile eller, tricies Practuram iteraflet, produci pollet : certe nemo umquam in eadem provincia ita geminalle cenferi poteft, ut nofter Cornelins faifler tricies Praetor Achajae, 8c pluries Quaeltor Sicsliae, cum £; ultra annum manerent, prorogari provincialis Magiftratus loleret. Qua- re illad OR, Garufii, in TR. Gruteri reóte mutatum , ex more interpre- tandum elt, Tribun; Plebis. 82 hoc praeter infinitos apud Gruterum lapides, - Alter in hoc Opere p. 28. docere poteft, uti C. MARIVS. COS. VIL PR, TR. PL. Q. legitur. > Pág. 8. Lapidem Betuts reótius expofuerunt Lipfien- les, 8 errores Carol emendarunt. ¡píi tamen non fatis reóte, mea fenten- tia, P. P. LEG. IN. ITAL. reddiderunt, Primipilo legiomis 1H. Lralicae, cum illae 'literae geminatae P. P. Praefeétum vel Praepofstum notare foleant, ut ex indice Gruteri apparere potelt. Video quidem Gudium in lapide apud Gruter. 1xyx. 7. 8: Anmib. Car. Antiq. di Siuil. x. 21. im alio ceccixxxr1r. 7. illas notas Primipilam quoque interpretari. Sed dicant mibi, an legerint aliquem bis fuifíe primipilum, cum bis praefeótum vel pracpolitum Legioni ] fuifle | nihil impediat. nam p. CXC1 LI. 3 Petronins legitur P. P. BIS LEG. : x11. FVLM. ubi Praefeum intelligi debere ex ordine honorum, qui a fummo ad inferiores deducitur, conftat; nam polt pracfectaram Tribunatus legionis 8 cohortium recenfentur, 8% codem gradu defcenditur , ut apud Grut, cccexc1t. 5. aliquis Pracfeótus Legionis, deinde Primipilus, 8: tunc Centu- rio fuifle legitur. quare inepte hunc lapidem explicare lren. della Croce in FRE FER 2 Elifio- (4) PETRIBURMANNÍ PRAEFATIO Hifioriae Tergeftnae lib. HU. cap. 5. arbitror, qui etiam Primipilum reddit, 8 Chriftianum fuifle inde colligit, quia in legione Fulminatrice fuerit Pri- mipilus , eaque legio ex Chriftianis tota fuerit. quod commentum dudum: a viris doctis eft explolum , neque quifquam, quod fciam, eam legionem jam Trajanz temporibus Chriftianos habuifle milites adfirmavit. Corruptiflima - etiam mihi videtur inferiptio Fae/fellis pag. 11. nec clariflimum virum Panto- mimnuim vocari patior. 8c in notis) V PAN. . . . latere puto munus militare; 9 vero efle pro 7. quae eft nota Centurionis. ut lic Centurzo Cobortis Pamno- nicae, quae numero prima in Gruteri lapidibus occurrit. Deinde PROC. XX. VIR. REGION. exponit Procurator: Vigimts Virorum Regsnis Campa- niae Sec. quae inaudita eruditis; quis enim procurator umquam fit XX Vi- rorum ? fuifle a idem a Caelare XX Viros agro Campano dividundo confti- tutos notum eft, fed hic legendum puto, PROC. XX. HER, REGION. id eflt Procurator: Vaicefimae hereditatium, regionum Campantae , Apultae, Cala= briae , quam, fi opus foret, interpretationem multis aliis lapidibus firmare efler facillimum. Deinde Quadrumuvirum pro Duatuorvutro non eleganter ponit, utéc pagina fequenti pro Duumviro, Dumviro, cum in lapide fuerit, 11. VIRO. Eadem pagina ID. AVG. exponit [dem Augur, live Idibus Au- gujtr. cum fit Duumvsr Jurs dicundo, Auguftalis. 82 fimiliter alium lapidem p. 20. corruptum puto, ubi 17 VIR, AVGFPRIS pro Auguftalis legitur. nili duae dignitates diftinétae proponantur Duumvir , Augur, quod vix puto. non melius intellexit pag. 17. MIL. COH. VIH. PR. BENEE. PREF. PR. quae reddit, Malrtz Cobortis Détavae Praefetto Beneficiario Pracfetturae pri- mae, quí tituli inauditi, nec militi convenit. praefeétura; fed reddenda, MilitsCob. VIII. Praetorsae, Beneficiario Praefeéts Praetorto. ut rectein In- dice Gruteri redditur. in reliquis etiam explicandis facpe labitur ut, 7. COH. VI. VIG. STAT. 7. Sec. exponit Centurson: Cobortes Sextae Vigil; Stationarso , cum fit Centurson: Cohortrs Sextae Vigilum, Stat. ¡lud vero Stat, vel ut Gruter. Siatz an nomen centurionis ut faepe folet, an Starzonis, an Statorum lit, nunc non exquiro. Deinde quod additur Centurionis Cobortis XV1. Urb. Esc, turbat ¡lle namerusxvr, tres enim tantum Urbanae Cohortes fuere, quas laepe polt novem Praetorias, x.xx. écxx 1. vocatas, docet Fabret. p. 127. ubi de his 8 Praetoriis egregie agit, 82 nos fupra pag. 8. illultravimus. ideoque non re- Cte defcriptum Lapidem puto. de $zatornm Centuriis agit idem Fabrettus p. 131. In fequentibus SPECVLAT. PRINCIP. reddit Speculator: Principí , cum de- - beat reddi Prsncipals, ut in lapide apud 4xgelstam de Recineto p. 9. Principa- lis Beneficiarzas, 82 alibi. Quod vero putet notam illam 7. quae Centurionem notat, referre figuram vitis, quam ita intortam manu gerebant, nondum perfuadet. pag. 26. EX. D. C. explicat Exdecursonem, cum lit, ex decreto Civitatis. 8 ibidem citat Mar. Marcellinum , pro 4mm. Marcellino, mili fit operarum lapfus. Pag. 30. Spuriam exponens infcriptionem, ait Dictatori duas fecures attribui, quod unde habeat nefcio, cum xxr1v. audtores illi trio buant. P. 31. Rubsconem ctiam efle, qui hodie La/0 dicitur cenfet, idque le pag. 32. 1n Annalibus Ariminenfibus evidentiflimis rationibus eviéturum pro; E mittit; reliqua, quae Chriftiana Monumenta traCtant, mittimus, Szad alia — traníimus. . JOHANNIS FRANCISCI ANGELITAE Hiftoria Urbis Recineri non o= mitti potuit, quia magnam auétori fuo laudem peperit; fed cum de Auctore — 8c hac hiftoria egregie differuerit Jo. Lawr. Mosheimins , qui hanc ex ltalico Latine vertit, 82 qui Doétiflimis lucubrationibus jam fibi clarum in republ. in literaria nomen fecit, nobis brevi defungi licebit. Scripfit vero Anno 1601: - ut iple pag, 47. € in fine libri teftatur. multa ctiam fe debere Nicólao Maf> ; | fuccto cd a a ts Pa ¡DS tel ANA dico A ti ddr 0 O A A AAA ES | Ps CATRE TE ESAS IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIQO. ET HIST, ITAL. (25) Jfuccio fatetur pag. 53. Cenfet vero auétor hanc urbem olim Riciuam;, deinde a Severo reftitutam, Helviam Ricinam diétam , a Gothis duce Rhadagajo excilam circa Ann. 407. 8 paullo poft A. 410. vel 412. in loco" vicino, 8z colle, ubi olim Zrajana fuit , inftauratam. Adamus de Civitate Firmaná lib, 1.Cap. 2. dicit, Recinetum ex macerie Aulae Recinae conditúm, quam - Aulam ignoro, é: dubito num fcripferit Helvíae. Quod vero Angelita Se- verum lepaltum fuiflein Septizonio dicat, rete Cl. Moshezmius cum erraré oftendit. non enim Septizonium Severs, fuit conditorium; fed fepulchrum Severs fuit inV'ia Appia, Sc fpecie Septizonii exftruétum, non ipíum Septi- Zzonium, quod fuitin Urbe, ut multis oftendit Nardinus in Roma veteré lib. VI.cap. ult. € hib.V II. Cap. 6. Pag. 9.incumdem errorem labitur; in quem fupra plurimos incidifle vidimus, quod in lapide, quem etiam Gruter. p. -BLY. 3. habets GC. EV CIERVSACBEVELSVINDEXS noluerit obtem= perare Orupbrio , qui illud VEL. de Velina tribu rete expofuit , 8: inde finxerit inauditum omnibus antiquariis-titulam, Velitum Vindicem. cum Vindex Í1t nomen proprium. in Hiftoria vero Urbis recenfenda, voluiflet amplior efle auctor, fed cum tabularium Urbis ante annos complures perierit, fae= pe breyior efle cogitur, Nec tamen mirae prorfus migrationis Domus Vir= ginis Mariac memoriam practermittere potuit, de qua pater ejus Hier. Ay gelia, 8 Horat. Turfellinas juftam opus confcripfere. In eo vero laudem me= - retur fupra alios Auétor, quod PASES raro tam exiguac Civitatis fata immifceat totius Imperii, 8 Ecclefiae Romanae vicif fitudinibus, utClaramontias , 8calii facpe, ftudio molem libri augendi, fece- runt. Ut luxum fui temporis oftendat pag. 28. narrat navem/ezetam, nau- fragio ad litus prope Senogalliam faéto, ejeétam, mercefque inde per pro- vinciam difperfas, Se libram Zingiberis £ Caryophyllorum Aromaticorum decem denariis venditam. Unde videmus, quod 8 aliunde conftat, Indi= carum mercium eo tempore omne commerciúm penes /“ezetos fuifle, 8: quan- ti tunc aeltimatae fuerint. Infigne vero Miraculum eft, fi verum, quod nar-. rat p. 43. Franciftum Stellam, jua Foannis Sanrezii, laterem “ex domo Lauretana abltulifle, ut 7r:dentum ferret, nec potuifle cum hoc lapide arcae pretiofae inclufo, 8emulo impofito, 7+identum pervenire, nil itinere trium —menfiuum. Cum vero eo perlato Tridentum , Cardinalis morbo, ignoto Medicis, corriperetur , $ moneretur, ut referri juberet lapidem, cum- dem Stellam bibi diebus, volantibus equis ¡ter relegifle, 8 reddito lapide Cardinalem reltitutum fanitati : cui € aliud non:minus incredibile fubjungit, quod ibi legi potelt. Mirum vero, accidere poterit, quod Marza tam gra= viter tulerit unum fibi laterem auferri, 8c nibil deinde $/xt0 Y. indignatam fu- iíle, qui cathedrale templum R+ezmeto Lanretum transferri julht, quod deplo= rabile Urbis fatum fummo cum animi dolore Atiétor pag. 48. narrat. Pag, 54. infignis, nefcio cujus, an auétoris, an interpretis, an librariorum cule pá, menda infedit: ubi agens de Bartholomaeo Capoferrei Cardinalis VO, probat eum fuifle Regi Neapolitano ab Epiltolis 8 Oratorem Romae, ex Phi lofoph: Epiftola; cum legi debeat Phslelphz. ejus enim lib. XIII. Epiltola legi- tur brevifima , infcripta Bartholomaeo Ricimatenfi , Regio Secretario ES , Prators: 3 pop bo a A dd FRANCISCT ADAMI Fragmenta, quibus tes Firmanorum illoltrare ag- _grefíus elt, a fratris ejus filio 4mbro/í0 Adamo accepta, edidit Caefar Ottz- nellus Romae A. 1590. qui non diligenter elaboratum efe Opus fatetur; fed materiem tantum paratam fuifle: ad juftum inde opus exftruendum, quod fa= tis legentibus apparebit. - In initio P:cen: Originem €: nomen ad P:cum re- fert , 82 nmumiímate fiétitio probare nititur. cujus, £ verus fuiflet, men= - Tom. vit FP +++ cal tio= ii RA - — A e - henae politam infcriptionem, exhibuit ante $ explicuit Malafí pina ad Cicer. 17. Velit1, eidem errori obnoxius,: quo in Praefas. Tom. VI Pierimn Valery. 8 -ded mittamus lapides. In temporum ratione etiam non fatis diligens. nan Cap. vr. initium belli Punici refert ad A. 449. Appio Claudio M. quae litera «Cluver. /tal. Ant. II, Cap. Il. p. 739 ) Piceni urbem fuit. nam Palernas $ (26) PETRI BURMANNI PRAEFATIO tionem diligentiffimus Cluverius /1b. 17. cap. 11. non omiliflet. fed facilent fuile Adamum, 8 fabulis temere fidem habuifle, docere etiam potelt infcri-. tio, quam Chaldaicam de Vembrotho 8c ejus filio Cameje exftitifle, narrab 7 l. cap. 20. Inter inferiptiones, quas egregia cura conquifivit, pleraes que apud Gruterum quoque reperiuntur, fed, in aerea lamina cap. 3. ubi. haber FESCENNIVS, Gruterus edidit PESCENNIVS. —Aliam cap. 11. 4h ad Att, 5. . infcriptionem M. GAVII cap. codem refert ad Gavium Firma-" mum , cujus mentio elt apud Ciceronem ad 4, 1Y. 8. quem locum ad=. ducit cap. 10. fed cum ibi Confularibus ornamentis, ornatus (quae imago honoris Csceromis temporibus erat inulitata vel nova admodum,) dicatur, non ipíe , led gentilis , aut poa ex ejus pofteris defignari potuit. 8: fortafle Gavins | lle Maximus Plinio MI. Ep. 11, vel alius. Vid. Gud. ad Gruter, ccccxv, 7, 8. CCLVII1, 8, Eriam Gavss Maxim: Praef. Praet, meminitCapitol, 44. Pio, Cap. 8, quem in lapide invenifle fe ctiam purat Reinef. vr. 46. lapis T, APPALO' politus legitur etiam apud Gruter. cccL rx. 3. fed in qnibuldam vocibus differt. Ex Simeonío eam le habere Gruterms teftatur, qui hunc lapidem, in 04 Jervat. Ant1q. Grallice editis Lugd. p. 57. interpretatur, 7. Appalo Titi Eshio, modo 4ngeliram 82 alios lapíos vidimus, $ quem jam caltigavit in Simeonio Meneftrierias in DyJertat. de Origine Lugawni pag. 32. Pro Appalo autem Gruterus haber 4ppaeo, quod nomen occurrit 8 in feq. lapide apud Gruter. 8c Jacobon. in »2ppendic. ad Font, de Gente Caefía. Cap. 2. S in aliis lapi-. dibus. Sed 8c 4ppalius Proculs, in Catalogo Militum Bonontenfinia occurrit apud Malvaf. Mar. Felf. Seét. /. Cap. 8. Eadem pagina Adamos infcriptionem refert (quae in tempore Corporis Chrifta exftare dicitur, forte lapfu Operarum, l pro templo.) L. HERENNIL qui longe aliter eft apud Fabret. Cap. y. P- 407. quid velit nefcio, cum Caudex diétus fuerit) 8 9. Fulojo Col). qui A. 489. fuere confules. nifi fit error operarum. Cap. 1x. infigner committit erro= trem, L. 4emilium Paullum, qui Perfen deyicit, confundens cum patre Ae= milso, quiin Cannenfí proelio cecidit. e x. de bello fociali agens, inter duces fociorum refert P. Ventidinm Fudacilinm , cum Appian. in bell. Civil. lib. L p. 175. duos diftinguat, P. Ventidium 82 C. Judacilium. Hos vero Pompejum Strabonem ait, proelio ad Faleraur montem commifo , ia fusÑ gam egifle, 82 ad Firmum ulque perfecutos. fed o pag. 176. Falerje num vocat montem, qui forte prope Faleriams, vel aleroniam (de qua vid. longe binc diftat, 82 perfequi aliquem a Falerno monte, inLatio fito, ufque ad Firmur , monftri fimile viderctur. * Cap. x1. iralcitur Valerio Maximo e Quinétiliano, qui omnes praeter Romanos deprimunt, quía hic M, Acilinm Palcanum defcribir, humili loco natum $c. cum non Fabio haec deleriprio fit tribuenda, fed Salle o lí caullá producie hatos honsatel it tribuenda, fed S$allujio, ex quo, exempli caufía, producit hujus hominis defcriptionem; ut in notis ibi docuimus. Cap. x11. Zaruntium vocat, quem Cicer. 11. de Divin. 47. Tarutinn nominar. Sed erfequi fingula longum ef* fet. In fequentibus, ubi ordine temporum res Firmanorum narrar , fidei 82 diligentiae melioris efle videtur. Perduxit vero res patriae fuae ad A, 1456. [ In Capite Lxxvr. puto laplum elle in anno 1324. 8 forte legendum 1384. nam in praecedentibus capitibus adtaAn. 1383. narraverat, in fequenti € es 1xx1x. tranfit ad 1386. Adjeétum huic libello elt Caefayis Ostinel, Aria Philofophiae €: ). U. Doétoris, Elogium urbis Firm, quod confecifle vide- IN TOMUM SEPTIM. THESAURI ANTIO. ET HIST.ITAL. (2>) tur miflus a Civibus fuis ad Papam, ut patrise dignitatem metropoliranam obtineret. In hoc Elogio res ab antiquiffimo tempore repetit, 8cfacpe canf- Íae fuae nimis infervir. fic p-73. tt probet Fermin fuifle munitum natura, fía - tu, loco $ arce, addit, 7. Caefarem ideo non attigifle Esrmum, cum Ari mino difcederer, quod expugnatu facilis non eflet ; CUM ex lib. 1. de Bell. Civ, Cap. 15. dz feq. apparear, eum iter fuum eo non inftituifle, fed cum venif2 let Auximam, 8 percurrifler agrum Picemumo, reliéta maritima parte, ubi erat Firmum, deflexifle ad Afculum, 8rinde Corfinium pervenille. non pá= ticbatut ergo feftinario ejus, ur ab itinere Firm verlas decliñaret, De- nique in hac Urbe Academiam , five, ut Lal; loqui folent, Studium gene- rale fuifle conditam ad inftar Studii Bononienfís, a Bonifacio VII. Se Col= legium dd ibi alongo tempore fuille, $: fuo tempore últra 1xx. Do- étores illi effe adfcriptos , 8: docuille ibi ]Ctum celeberrimum Ro/e llum narrar, qui eft, puto, Autonins Rofellus, vel de Rofellis, Aretinus, inter difcipulos Accurfíz 1Multrifimos ; ut docet Panzirol. de Claris Leg. Interpr. lib. IZ. Cap. 35. ubi 82 polteros ejus, infignes Juris Doctrina enumerat: inter quos eminuit alter 4atonius Rofellas, quem é M. Mantica celebrat in Epuome Virorum Mlufir, S: 33. hic praecipue libro de Monarchia Jumm; Pontsficas, Aulae Romanae odium , led apud alíos laudem multam fibi conciliavit, vide Conring. de Fimib. Imper. lib. HI. Cap. 20. in fine, gue ía aliis Operibus ejus auctoritate laepe uti folet. mirum vero ell inter 2rmazos practeriri foan- nem Bertuchinum, quem Panzirollus inter difcipulos 4%. Rofell: 17. dara ¡ prae aliis dicit, e ad Ss Antequam vero ultimam huic Praefationi manum imponerem, deprehen- difle me gaudeo Aadream Taurellam, cujus Epiltolae ad Dulcinum hoc in volumine legi poflunt, confuluille Fortunium Licetum de Gta fepulchri Big- morts, de quo egimus in initio hujus Praefationis, de ¡pl relpondifle L:zce- tum fere in camdem fententiam, quám nos in exponendis Hirgaliz verfibus amplexi fumus. vide Lzcetz refponfa de Lerto-Quaehtis per Epifiolas. Aa XLVI, $ xLvrx. De nomine etiam Bzanoris, pluribus indito, nunc deprehendi e- gilíe Ez. Spanhem. de Uju € Praefi. Num. Dif]. Y. pag. 476. Edit. Secund. quod hic adjicere vifum elt, ne me plagii quis infimulet, cum, practerquam quod jam ante me «e Licetum alii fuerint, qui ¡ta fenferint, fanéte adfirma- rc poflim, jam fere typis defcriptam fuille totam Pracfationem, antequam In £:zcet¿ Epiftolas inciderim. Abfoluto etiam univerfo hoc volumine 8: maxi- ma Praefationis hujus parte, literas a doctiffimo, 8: juvandi hujus Operis ftu- diofiffimo, Muratorio accipio, quibus monet , in Cynthii Gyraldi Hiftoria Ferrarienf, quaedam exemplaria unius éz ejuídem editionis A. 1556. Ferrarige curatae, ab ¡pío anétore fuifle emendata 8 correcta ; quae ut exprimeret Typographus rogavit; 8c fpeciminis loco indicavit emendata verba, quae Pag. 65. veteris, 8 55. hujus editionis leguntur. Husc Princip: esregio Án= na Foannis Galeatii $ fortzae, Mediolanenfium Ducis, foror “nullos mares z nulas ferminas reliquit: Lucretía vero Borgia, praeter“eos, quos commemo- 7auz, folios , duos tl Alexandros peperzt, Sc. quae cum ita legantur in hac editione, apparet Editorem noltrum in emendatum Codicem incidille , 8 ideo confidimus reliquas quoque correctiones auétoris hic exhiberi. Addebar e- tiam Vir infignis, fe librum Antiquitatum Ejienfium emilifle Anno 1712. Ita= lico idiomate, quem libenter quoque Editor in hoc volumen conjeciffet, Í1 ejus notitia aut copia ad ¡llum maturius pervenifler. Nunc vero, abloluto toto volumine, cum ¡lle liber ad manum non elfet, 82 vertendi ejus, prae penuria interpretum , facultatem vix fibi obtingere, nili poft longam mo- ram, -polle (Derater: coactus fuit hoc ornamento defltitutum volumen emit- PERFER E 2 tere; A RR NÓ AN A de o ÓN IRA APART SS e is A AAA AAA e od AI EN ANA AA LE NE (28) P.BURMANN. PRAEF. IN'TOM. SEPT.TH.ANT. ETHIST.ITAL. : tere; Et quia puto idem argumentum Epiftola ad Lezbnstzum, cujus lupra. “mentionem feci, contineri, hoc detrimentum aliqua parte levari poffe arbi- tramur. Atqueita molefta hac pracfandi provincia defunétus, teltari pof= fum , me in perluftrandis hujas tomi fcriproribus magna cum. volnptate verfatum fuifle, Se nifi publicae $2 privatac oceupationes me faepe alio avo- caflent, plura aut ad illuftrandas has eruditionis biftoricac 82 antiquariae par- tes, aut ad caltigandos errores (quod tamen meritis corum nihil detrahere debet) promere voluiffe , quae forte doéto leétori non ingrata forent. Uni- leótorem , definam. Omnes fere '1n hoc volumen - colleétos feriptores , raritate infignes, magna cura S impenfa fuifle ab edi- - tore comparatos. Quofdam etiam, jam defcripta ty pis maxima parte, ex fmiflos fuifle. qui cum verti feftinata diligentia deberent, caufla. cum vero ubi monuero Italia tran E | fuere, ut non breviorl temporis (pario haec duo volumina priora fuerint fublecuta. reliqua: citius proditura induftria T' ypographi promittit. Vale. Leidae Kalendis Majis CIDIDCCXXET. pS A ria 207 Ed a S ll IGN ATAAA o a o pido Mr Ie e ea ARIS MARA ERROR A o E NS o El AI s ; lbs o Qui in Septimo “Tomo Thefauri Antiquitatum | SY Hiftoriarum Italise inveniuntur. PARES: PERÍIM, A RE artholomzxi Dulcini, J. C. D. Petri Bononie* Canonici e > BN Bononiz Vario Statu ab ejas origine ufque ad annum es M. DC. XXV. LibriSex. In quibus Bononia fuo prifeo Jplen- AS dori refistuitur , clar:[que rerum eventibus MUulirataur. : * Jo. Baptiltz Agocchi, Archiepifcopi Amafixz, Fandario €? Dominsum Antsquum Urbis Bononiz, Jen Epiftola Refponforia ad Dom. Canonscum Bartholomxum a Dulciniis, Hiforicum Bononienferm ; in qua difjeritur de Potentia €S Imperso Populorum Thufciz Ántiqui/Jimoram , _atque falfe quorundam Scriptorum openzones vincuntar. Deferiptso inclyte ES felicefime Crortatis Bononiz antique ES hodierne , ubi 2pftus Orzgo , Conditores, varíe rerum (> regiminis mutationes , Magifiratos, rivilegia, Regsnes, Templa, Azdificia magnifica, Studia E Academia ; Vers illufires ac erudito, pluraque alía, ut ES varia rerum notabilioram Moz aumenta, ex gravi/jimis S probats/fimes Auttoribus colecta, exbibentuy cuña Indice Rerum € Verborum per Georgium Quapnerum. de -Cynthii Joannis Baptifte Gyraldi, Nobilis Ferrarienfis, UWuftrifimi ac Exe cellentiflimi Herculis Ateftini 1. Ducis Ferrarienfium IV. ab Epiftolis, de Fertaria €” Ateltinis Principibus Commentariolum. EU EE | * --—- Laurentii Schraderi, Urbis Ferrariz De/eriptio, ES Monumenta va riarum illufirium Perfonarum ES Rerum memorias fervántza, | _ * Alphonfi Cagnacini, ragmentum Hiftoricum ÁAntiquitatis Nobiliffamae Urbis Ferrariz, ad MafirifJ¿mum Dominum Marchsonem Herculem Trotti. + Hippolyti Angelerií , Civis Ateltini y de ÁAntiquitaté Urbis Ateltinez Liber, ubr ejus Origo, Situs, guita , Dignitas, ac Vars Clarsffimz, qui ex hot nobilr/fimo loco extitere, E patriam non mediocriter allufirarant, alaque ad eam pertimentia, ex vetufíss marmoribus > numiimatibas , MEC -H0R EX anti quis, E probatis Auctoribus collecta exbibentur ; Cum AnimaduerJionibus Es Emendatsonibus E. Alexandri Burgos, MejJanenfs, in Academia Patavina Pbilofophie > Hsftorsa Ecclefiafisce Profefforas. Nunc primum ex MSS: editas, Deliderii Spreti, Hiftorici Ravennatis, de Urbis Ravenne amplitudine , vajtátione ES mfranratione libri tres. E * --- Laurentii Schraderi Urbss Ravennz Deferiptio E Aytiquitares. Hieronymi Rubei, Medici Ravennatis, Jralicarum E Ravennatum Hifto- riarum Libri XL. In quibus varie Italy perturbationes, ES serum Commiuta= tones uberrime ac fideli/fime explicantur, atque multiplic; Antiquitatis Hifto= ria, Gothorum, Longobardorum, E ltalicoruas ab anmo-poft diluvium CXLI. u/que ad Annum Chrifi: MDLXX XVI. ampliffime locupletantur. Us E? Liber Xlles quí comprehendiz, Concilsa Provincialra Ravenna tuor y alaque ad res ejufdem Ceivitates pertimentsa babentur. ! P-AR ISA CANE a PE Petri Mariz Kavinz, Academici Philoponi,. Faventía rediviva; feu De- tum Antiqua qua- feripto Hiftorico-Geograpbica Regionis ac Civstatis Faventiz antiguilfime. Scipionis Claramonti, Cafenatis, Equitis ac Boétoris , Cejene Urbis Hi. fioriavum ab init0 Civitatis ad anmuum MDCXTL. Libri Sexdecim : duplic; Apparata. — In quibus totins interdum Ytaliz , unverje Provincie communis Status defiribitur. E Jacobi Villanii, J. P. D. Ariminenfis Rubicon in Cefenam Scipionis Cla- mera EEERE RE ra una cu fere Jemper (30) SERIES SCRIPTORUM TOMI SEPTIMI. ramontii. Ul: Aúétor per Profopopetam Rubiconem Fluvium introducit ajfe> rentem, fe effe Ariminii, non Celenz. Vincentii, Civis Cefenatis, de Rubicone antiguo, adverfus Ariminenfes Seriptores DifJertatzo: contimens Re/fponfionerm Vincentii, Notas ex monttu Li . daftrifJimi ES ReverendifJmi Marci Aurelii Maraldi, alias Roma m:/]as ex Ambulatione Gregoriana reftstuta a Santtz/J2mo Pontifice Summo Urbano VII. ut ES quajdam additrones, | o : Jacobi Villanii, J. P. D. de Rubicone antiquo Ariminenfi in Pifesatellum Cefene, Refponja, ad quinque argumenta a Viro integre Jolideque dotlrime - Luca Holftenio proposta: EY a Terentiano Ubicola, 22 publicam lucem data. Gabrielis Naudxi, Parifiaci, Exercitatso: in qua Argumento valde proba- bil afferit, quod Nomen Senzx non Cxlene, /ed Senogalliz conventat. * Fortunii Liceti, Genuenfis, ex L. Com. Phil. Medic.in AcademiaPata- vina Theorici Supremi, pro Urbis Celene Antiquitate Apologra.. In qua omnz aljeveratione affirmatur, Cejenam irruptione Senonum Gallorum in Iraliam e/Je veruftzorem: ac proinde contra Scipionis Claramontii po/sttonem afferitur, eam aSenonibus nec poffeffam, nec edificatám, nec denominatam ullo unquam tempore Senam ; fed Senam Gallorum Senonum eJ]e Senogalliam. * Simeonis Claramontii, Cefenatis, Contento Apologetica de Celena Trium- phante, adverfaus Fortunii Licetioppo/sti0nes s In qua defenditur Patria Hi- _Borsa, fideliter conferipta a preftanti/Jimo Patre fuo, Equste Scipione Clara- montio, la Duos Libros divifa; Quorum Prior ajjirmar Celenam primam —Senonum f//e Jedem; Poftersor probat Columnam Annulorum, feu Hofpta= litatis, nunquam Cxlenz, fed Bertinori fus/e. In lucem edidit D. Archan- gelus a Galeata, 4d Illuftrifimum Domimum Comitem Equitemque Thomam Mariam Martinelli. dd | __ Philippi Antonini, S$a/ffínatis, Safina Antiqua, /enDefiriptio Antiquiffime Urbis Umbrorum Veterum, Salina olim, nunc Sarlina diéte; cujus cum Pe- tuftas S Fata, tum Marmora Antiqua, atque ala Monumenta, Publica > Privata , eruuntuz. Latimitate donav:t Sigebertus Havercampus , quí (3 Prefatonem, E Indices, Notafque adjecit. - Jofephi Malatefte Garuffii, Bibliothecx Ariminenfis Cuftodis, Lucerna La- pidaria, que Titulos, Monimenta , Epiraphra, Inferiptiones, ac $, epúlchra , tum Gentiln, tum Chriffzanorum , Via Flaminia € Ariminis /trutatur. Sigebertus Havercamp Recenfust, Marias Lettiones, Prefatinem ES Indices adjecis, Joannis EFrancifci Angelitz , Recineteníis , Urbis Recineti Origines, Hifioria > Deferiptio Qua non modo rerum, que buic Urb; verum etiam que alss - Marchie Urbibus evenerunt , memoria continetur. Exltalico Latine vers ¿1 8= cerJait, Noti/que nomaullas ES Prefatione 1mfbruxitJoannes Laurentius Mosheim. | _Franciíci Adami, Civis €? Canonici Firmani, de Rebus Geltis in Civita=. te Firmana Fragmentorum Libri Duo. Ex Bibliorheca D. Cefaris Ottinelli, * -— Cefar Ottinellus 4rs. Philofopb. E* Yur. Utr. Doé : cen vi Usb Nobibfima lora )/0 se Jur d Doc?. de Firmo P:ce Ss . : k : ; » pa : ca ADMONITIO AD BIBLIOPEGAM. edulo 7 1d incum e um,ut Figura enez feparatim excufe,ad Tomum Septimum 7) hefauri Antiguitatum (7 Hiforiarum Italie pertinentes ,fuis paginis infra notatis unius cujuíque traétatus immittantur. IN TOMI SEPTIMI PARS PRIMA, IN TOMI SEPTIMI PARS SECUNDA; 4d Deftriptio Bononie Georgii Ouapneri. 4d Petri Marie Kavine Faventia. a o e AAA Faventia, Bladcaart. Bon $0 dl Pag. Y ; pi . E ? ia p E po 42 DION .. > Ad Alphonf Cagnacini Antiquitates Ferrarie, | D paredes sde del Cefena. Memoriz DORNos pes O A ON Topographia Rubiconis Flovil, Bladplaat, LAR ñ ' 4d Hieronymi Rubei Ravenno. Icon Urbis Cefene, Bladplaa, — —=- 7Í TENE ti mes 2, Dec ld Aina. S 0 Er, — 544 Curfuum Fluminorum ci as > Columna prope Ravennam. — tu == 398 > féripcio ., Bládplaat pe bai ex Aeon pá as 29 BART-. -BARTHOLOMEI DULCINI, q o. do. Petri Bononia. Canonici » BONONIA VARIO STATU AB EJUS ORIGINE USQUE: AD ANNUM MICA. A LIBRES SEX In quibus BONONIA fuo prifco Dlendós refti- tuitur, clarifque rerum eventibas ¡llultratur. A -Editio Novifima, mendis purgata ES qe Jiore Ingice auto. | LUGDUNI. BATAVORUM, | - Sumptibus PETRI VANDER a a, Sibliopole, ES Typo graphi Academiz ms Civitatis. REVERENDISSIMO ERUDITISSIMO ET CLARISSIMO VIRO Dr LUDOVICO ANTONIO MURATORIÓ SERENISSIMI DUCIS MUTINENSIS BIBLIOTHECARIO IN STUDIA BENEFICO ET .LIBERALI BARTHOLOMEI <> cies er VARIO BONONIZ NEAL U LIBROS 08 X TYPIS ITERUM DESCRIPTOS IN : PIGNUS ET MEMORIAM OFFICIORUM BENEFICIORUMQUE MULTIS NOMINIBUS DEBITORUM EA; QUÁ -PAR EST; OBSERVANTIA DICAT DEDICAT REVERENTIA EJUS. ¿¡OBSTRICTISSIMUS PETRUS VANDER Aa; B.Dulcinss, 3 NOVE HUJUS EDITIONIS PRAFATIO _ TYPOGRAPHUS LECTOR! E )n fylvas ferremus ligha, fi longo anfraétu tum auétoris, tum -opéris hujas De Vario Boñone Statu typis 4 Clemente Ferros : aa 2 mo Bononie M. DC. XXXI. in 4to dati laudem circumfcri- va? bere vellémus, quoníam permulti; perilluftres 82 excéllen- tifiími viri. utrumque fatis laudibus extulerunt, ut eorum judicia operi premifla - apertifimie docent. Propterea Lea id folummodo , quod a nobis in hoc opere denovo typis -noftris defcripto fit effetum, paucis fignificabimus. Primum Edirionis pre- diéte diu multumque perquifite compotes faCti, cam fedulo perfpeximus, 8c non folum nevyos ab auctore ipío in calce libri adnotatos , fed etiam in recognitione in vifu incurrentes; fufeulimus. Annotatioñes ¿ute ab au-:. tore exaratas, 82 operi fufhixas , in loca fua partim in fine, partim in mar- gine paginarum digeflimus. Duplices quoque numeros in extremitatibus “paginarum cerhis, quorum alii anños, tun ab Roma cofidita; tun a Chri- / fo nato indicant; alii paginas fupra diétz Editionis demonftrant “Nomina * propria 8c notabilia, ut ex fronte pS literis curfivis excudi cura- vimus. Indicem denique fatis copiofum Rerum € Verborum de novo col. legimus 8z addidimus, quia veterem non fufficientem judicabamus. quo no- ftro labore fruere 8z vale. LA | as q 7 e A | Pontifici Optimo Maximo. | ZOQXILES hiftoriarum favos in dulcz patrie alveario apicula elaboravi. " Hos Beatiffime Pater , ad Urbanitatis tue confpectum admifus , primo- 'ribuslabiss degujtandos porrexi. Din intra ftuaioli mes cancellos negledr, ASE tanquam pubefcentzs vel partus , vel. labor etatis , tua benipgnitate conm- Y vente, fidenter neftio , an audaéter, ad fanétiffimos pedes revertuntur. US Varie flatuum mutationes , multz principatuim ortus > multigue 2nteri- tus uti corone tibi varit 11 unum confluunt regnum, ac facrum 1rra- diant caput , in unam tandem convenere frabilitatem , atque tn Ecclefía finu feliciter com guiefcunt. Dum igitur preteritorum temporum monimenta, viteque humane varias 100- tationes , €S rerum in ea converfiones mundi bujus inffabilitatem , ES Imperiorum preci- pites cafius evolvo , Ytalicarumgue fimul , ac olcañin rerum conflans in repellenda fervi- tute inconftantia occurrit:: tuo firmandam aufpicio intendo , noftrarumque rerum fummam fúmmo rerum cuftodi dicandam nen indecorum putavi. Oeffrorum pungentia fpicula fu- giens ad Apum regem confugio. Abjit igitur invidorum aculeus , atque in his mutatio- nibus perlufirandis invidos mutent aumos. Tu vero, Beatiffime Pater , qui olim banc patriam gubernando fapientifime rexifla , nuncque fanetiffime imperando cuftodis , ejuf- dem Urbis dum fanctaffimis fubnititur pedibus , motus , ac fiatus legendo dilige , meque paterno, quo dignars affectu , complectere. E | | SANCTITATIS TUZ | Humillimus, ES addiétif”. Servus BARTHOLOMAUS DULCINUS Canon. Bonon. Decanus. . * ; ¿ , 13 . Z . » Í : id 3 E * > 1 ¡ > . - BARTHOLOMAL DULCINI PRAFATIO. 2 TTCTUS TRIAS Sd A A Ts io: ERES RIP LICEM: habui hujus fecunde editionis cauflam; Prior fuic Bononz2 SON 7, origo, in prima enim editione Sigon3um vicum alioquin do“tifiimum, fimul- SA REE que 4unium Viterbienfem eruditum pariter virum: fecutús , rem occultifIi- OS 29 mam) clarorumque virorum auétoritate deftitutam , cum: els dixi nimis au- QÍ. UCA dacter, tante enim vetuftaris elt Bononia , ut Scriptorum memoriam fupe- ASIA rer, Nam cum nemo egregiús, antiquuíque Scriptor fuerit,:4. quo non fir laude celebrata Bononia., ficut ceterarum Civitatum multo inferiorum tradiderunt originem, profeéto non pretermififlent:Boxzoniar , cujus initia Ícribere facius duxiflent, quam-1n ean- dem Coloniarum iplarum deduétionem, «verum cum primordia Civitaris .artingere non po- tuerint illi d Coloniis ceeperunr, 1gnorata igitur a prifcis Scriproribus Civitatis origo); pre- ler tun a Plinso vetultatis perquilitore , Civicaris antiquitarem oftendit. $2gonzas igitur an- tiquillime Civicatis initia arringere geftiens, ignoraníque in re adeo antiqua, quo manus 1njicerer,. latis, elle fibi duxit, teftimonio Catomis , E Semproniz nit, Se confequenter 4m- aut1 Viterbienfs ; quí ultra Berofum , hos auttores, fiéta feilicer eorum fragmenta haber. Sed illa nugamenta» fabulolaque efle, a vero Catonts , 8 Sempronit textu deviantia, 8 ab cAnnio confiéta, fatis attente confideranti pater, li vera Catonis , E Sempronzt fragmenta perpendantur.- in quod confentiunt Scriprores omnes, etiam Ultramontani, quí á quinqua- ginta annis citra ediderunt, ita ut vix reperiatur, qui veritatem hanc in dubium nunc revo- cet, inanefque «4muniz aflertiones , tanquam fabulofas non dijudicer , $ Poérarum more confcriptas, Ira ut folus.Szgonizs in re nunc in apertam lucem eduéta, inter graves Seri- ptores aberraverit. quinimo Sigorzum iplum in progreííu Hiltoriz Bonorvienfís non multum fideí preebuifle Caron: ,. ac Sempronio ab Annio confiétis, fatis atrente confideranti liquet. Jt igitur in re alioquín obícura, aliquo lumine procedamus, in lucen eyocemus, que cla. rorum virorum auttoritate nitunturs his enim ducibus, fi non ad atringenda initia, faltem ad vetuftiora facinora perveniemus, ex quibus antiquiora; ac nobiliora fuifle Bononte pri mordía facile innotefcere poterit, € longe auguftiora, quam Szgonzms , E plerique alii di- Ctirarunt poeticis magis decora fabulis, uc dixit Livims, quam incorruptis rerum geltarum monumentis. Vulgatis non nego, traditifque demere fidem grave videri, cum tamen res clare loquitur, conquirere fabuloía, 8 fiétis obleétare legencium animos, procul 4 gravita= tec Hiítoriz crediderim. De 4unio igitur Viterbienf ita judicavit Paulus Merula gravitT. Scriptor, $ Cofmographus c. 19. par..2;-lib..1v. pag. 801. nec temere fidem dabo fubor- natis ab Annio V iterbienfí Auctoribms , quorum: apud probatos Hiftoriarim Annaliumqué concinnatores nullum ef? veftigium. 8 paulo polt. :Annius Viterbienfis bonorum Scripta- rum auctoritate abufus , folicitatoque ad incredibilem patientiam fuo tectore , multa com- min/catur, vir ingeniofus quidem , fed ad gerras, tricafque imprudentioribus obtruden- das nimifque compofitus , ES fi ex ejus Jeriptis delineanda ejer Italia, aliam omnino babe- remus ab ea, quam Strabo , Ptolomens , caterique S$criprores fidis coloribus pinxerunt. 8% pag. 863. Annius apud me fruftra efi , 8 mullius fides.. 8: parte fecunda, libro quarto, pag. 659. Aunio Viterbienf; Monacho, Sc." quique majorem confueverant fidem adhibere commentis otioforum., ES uugis. mefcio unde probent ex Juppofititiis Berofí , Catónis , ES Q;. Fabi fragmentis. Et Judocus Hondius in defcriprione Lraliz2 particular. cap. 79... 4n= 11 Viterbienfos nugamenta mija facimus. Ec infra. ¿Fabulatur Anntus ad fabulofum Bez ro/m. Nugisigitur Berofí., Annit., éx aliorum omillis,- ad propofitum noftrum certa gra» Villimorum virorum. auttorirate dicamus, Bononiam non folum per annos quadringentos ante RRomam fuiíle conditam. fed: tune temporis maxime floruifle, cum per illud tempus gloriofum illius facinus celebretar. 2000000000 SS -Certum eft enim ex probariflimis audoribus Virgilio ,:8c Sitio Italico Bomoniam. nedum fuile: Ocni Bianorís pacriam domum, fed:opibus, dignitateque eo tempore adeo floruifle, ut. Anee in Lanrentí bello miferit auxilia adverlus Turnum' Rutuloram regem. * Ia Virgi- hius .Anerdoramoib. 2. wotoB, har on 0l a Ao Ub IS Do ES Ue ettam patris agmen cier Ocnas ab oros Fatidica Mantas , 8 Thnjei filius amis. ificicuolab ligsona 90 ais! -Unde fatis elucer, ex Ocuz patria domo agmen favile: Ainez in Jraliam advenient. Quod autem Ori patria domus fuerit Bononia > fentiamas Silium /¿b. vrut. de 2. bello Pa: 7400, y.600. non minus poétam, quam infignem Hiftoricum tempore Neronis Imperatoris. Et quondam Teucris comes in Laurentia bella. 000 0 > A Ocumt. prifca domus,parvique Bononta Rheni. a Quod adeo clarum videtur, uc non fit necelle tefellere opinionem eorum, quí dixerunt cum de Mantua intellexifle: id enim falfum efle conftat , cum illa non fuerit prifca domus M2 5 nec ora patria, hoc elt parernum Oc regnum, fed potius is A grab co | 3 tons NA IE A SR | | | BARTHOLOMAI DULCINI. PRAFATIO. condita. cum juxta MMaronzs fententiam, ab Ocgo Mantuam lit ex Bononza dedultam, tan- quam é domo regnatrice coloniam, rs non potuit elle prifca domus fuo auctori, Et de Mantua loquens Virgilius Anezd. l3b. x.v.203. dicat. Thu/to de fanguine vires. : ce | Cum enim patrium regnum Ocxo Bononza fuerit (authore $210) fueritque Bononia Etru- 7¿2 Princeps, auétore Plinio /2b. 111. c. 15. 1n 1llis verbis. Bononza Felfina vocitata cun efes Etrurie princeps. proculdubio veritimile eft a paterna ditione, 8: dominatrici urbe, cum deduxifle coloniam. EtSzlius b.y111. V. 594. de Maxtua prius referens dixerir, Mantua mittenda certavit pube Cremone , | | Mantua Mufarum domus , atque ad fidera cantu Eveéta4Andino , (S Smyrners emula pleliris. Statimque de Verona, $ aliis, quoulque de Bonorza fubdit. | Ez quondam Teucris comes. Sc. Quare cum eam alter aperte nominet, alter circumíeribat, ficque invicem probent, quis neget de Bononia debere intelligi? $ quam dabunt, cui magis clariflimorum Poetarum verba conveniant, ac ita eam nedum vetuftiflimam, fed. celebrem, ac prepotentem eo tem- pore extitifle, quo 4Lueas Italiam fato profugus Layinia littora venir. Et quidem omnem Tranfpadanam regionem Thu/corum fuifle prolem, communi confeníu tradunt auttores. Ideo nil mirum, 11 de Mantua loquens Virgzltus dicat. Thufto de Janguine vires , Sc. A deleta aurem 1/¿0 ad exortum urbis Rome, quadringenti fupra triginta interceflerunt an-' ni, ut computar Solizus pag. 93. cui adltipulatur $£rabo. Si ergo Ocnas auxilium Anee tulit contra Zurnum, fupputatione erroris ¿mee decennalis, $ vito Ocnz poft latum au- xilium, quantacumque elle potuerit, tempus prediétum, auc multo plus conftabir. Ac in- fuper quis neger nobiliflimam, fimulque ingentis potentiz non fuifle, cum tam longe a fe- dibus fuis miferit auxilia2 quod mullam ejus regionis fecifle Civitatem conftat. $ quando eciam figmentum poéticum fuiflet, cujus tamen nulla extar probabilis ratio, ut falvetur ve- rifimilitudo , oportet, quod mirti auxilia potuerint, alioquin Xaronz vitio daretur impofli. bilia finxifle. nam 1i Poetz, fecundum 4r2//. imitatores funt, decet pariter, quod 8z veri imitatores fint, quía fallum non eft, $ quod non eft, imitationem non admittit; Sed nec Silins non minus, uc diximus, infignis Poéta, quam Hiftoricus, 8 qui commune nobifcum nil habebat, idem retulifler, de quo clare liquet, veritati non poético figmento adbzfifle, nam immediate de Ravenna v. 603. fubdens propriiflime, é fecundum hiftoricam fidem lo- quitur. AS - ¿ña | Quique gravz remo ,limofís fegniter undis Lenta paludofe profcindunt ffagna Ravenne. : Er licet preediéta, cum teftes locupletiflimos habeant, demonftrationem -potius, quam probabilitarem videantur facere; pro aperienda tamen magis hac veritate, 8 ad magis con- vincenda 42112 nugamenta, addamus aliud. Ocxus etiam Branor diétus elt, ur Servias, x Donatus fideles V2rg2l3? expolitores tradunt, quí extra Civitarem fuit fepulcus, € via, que media eft, a Mantua Romam petenti, ideo Vzrgilims in Ecloga 9. incipiente. Quo te, Meri, pedes? an, quo via ducit, in Urbem? Dum inducitur Lycida Menalcam alloquens, $ confolaturus eum, $ ut. ex itineris, con- ceptique doloris faftidio levaret, in hunc modum aflatur. Ec/. 1X, V. 59. - Binc adeo nobis media efl via: namque fepulchrum 0 RA Incipit apparére Bianoris. (Sc. Quis igitur erxt locus ifte obvius Mantua Romam petenti, 8 cui predita magis qua- drent, niíi ifte, qui ad ogtavum lapidem a Bonorza in afceníu Apernini reperitur in via, qua Romam petimus? $ qui ab incolis corrupto nunc vocabulo Plaxzor , pro Bianor di- citur, ut olim antiquitus dicebatur, ur ex manulcriptis Foamuvs Garzonii diximus de Luz dovzco Imperatore, quí Bononien/iim imperum effugiens flumina, $ montes emenfus ad Branorum pervenit, quí locus ex preterlabenti flumine S$apine, $ ad radices illius mon- tis, quí Pzanorzs nomine vocitatur, non alius efle poteft, quam á nobis diétus. Cum igi- tur ex Donato, E Servío teneamus Bianorem extra Civitatem fepultum, nec alia fit “in via ad Romam ex Mantua circumquaque Urbs proximior Bomonia, que illi potuerit efe prifca domus, fatis conftat yeriffimum efle, quod allerit $3/us , Bononiam fuille Ocn; pri- ícam domum, $ extra illam fuifle fepultum, é hoc efle interfticiom medix viz, a Mar- tua Romam petenti, de quo dicit Virgilims loco prediéto, 82 licer minus fit, quam qui ab utroque teriino dicatur medium, ita tamen diétum, ut dici alfoler, quando ex itineris tedio, ac concepti doloris faftidio viz comitem fublevare intendimús, prout Lycida Me- ralcam ab Árri infidiis ereptum, cui predia V2rgzlíz trium virorum juílu, $ diftributione milirari in portionem ceflerant, folari intendebat, ideo: ficut variis fublevavit cantilenis, ita etiam ut letiori pergeret animo fubjecit, Jam fumus fere media via, 8c, ad cujus reí fidem aftruendam illi fepulehrum Bianor¿s oftendit. cujus licer hodie , cum anno 1342, fuerit exulum occalione a Bononienfibus a fundamentis dirutum, non extent fere veltigia , extabant tamen patrum noftrorum evo, 8 nil mirum etiam cum annorum duo millia lupra lexcentos prererierint, quando ibi pofitum fuit ram clari viri fepulchrum. Altera editionis cauía fuit, ur accepta majori opportunitate, jam refrigerato inventionis amoO= BARTHOLOMAI DULCINI PRAFATIO. amore, diligentius repetitis, quam lcétis auétoribus, non tam ftylo, quam variis, clar que rerum eventibus illuftraretur opus, ut efflagitantibus; etiam non civibus gratius fieret ; id enim precipue curavimus, ut'pariter exteris non efler inutilis. dum inter Bononien/iura domelticos motus, $: gefta, totius f£a/ie , ac Roman: Imperi precipuos eventus, qua potui brevitate profequerentur, 82 quaíi ad ufum memoriz Hiftoriarum colligerentur com- * pendia, quare ficut ad deleftationem ftylum, ad fidem omnia, ita ad mores multa direxi- mus, Poéree, Oratoris, $ Philofophi partes pro viribus commifcendo, quod arduumin Hiftoria videtur, ut aliquo fruétu legerctur, an autem cum Jaude, aliorum erit judicium*. DL vides -fed non diffido, fi maximorum clarorumque virorum judicii pondus non fallit, quí prima P28-*9: editioni aliquid tribuere honoris, non inanem judicando, que prellis habenis, per even- tuum curfum, ad bonum, reótique metam dirigic mores. Ut pleniori igitur obfequio de- merérer amantiffimos mei, hujus fecunde editionis vela ventis permitto; ut oram folventis bene precentur, quicunque olim appellentem hilari fronte exceperunt. Tertiam addo, omittendo illam, que 4 Dei providentia mihi proveniflé non dubito, clare expertus illud 4ugu/fin¿, quod non temerariis motibús agitur vita noftraz fed a Do- mino Deo noftro difponitur, 8: gubernatur. Nam (ingenue farcar, ut mea fert natura) cum nil minus á principio cogitaverim, quam difficilem hanc, € periculofam materiam jam ftudio intermiflam repetere, iterumque ftudio, ac novo labori fubjicere, tanta tamen facilitate, tanta hilaritate laboriofam hanc rem, etiam in rebus difhcillimis fuftinul, ut quod Sufcipere laboris, ac moeroris ab initio metus fuerat , jam percurrere gaudium fuic. Ita ut lucens Dei, ac facratifl Virginis auxilium adfuifle feprus crediderim; 8z fateri coaétus fum teftes fint divini illi Patroni, quibus ftudia mea, 8: lucubrationes vigilare ffatul. Le Tettiam itaque addo, que licet ultima veniat, principalis tamen eft, ut vobis Mloftriff Senarores, Si erga hanc digniflimam Patriam obfervantiz mex fpecimen relinquerem, ne filentio € vita excederemus, ad aétiones incitante coelo femper agente, neve tam infignem Civitarem, non agnoviflé argueremur, 8 licer in prima editione fatis videar fecifle; non tamen ita exprefíum fuit; ut mente conceperam, $ unde mea vigilabat intentio, ut aliqui ex Illuftrifimo veltro coeta norunt, juftum itaque fuit, ut jam honore capitis prefulgente prima, ne deftituta fecunda videretur, aliquam lucem mutuarerur á membris; ac 1ta amplif- íimo ordini veftro, novo illuftrata decore, fuoque antiquo fplendori reftituta Boxonza do- naretur, quí prifcum Regix Majeltatis decus ín tot Patriciorum numerum), etiam per pru- dentiam, d virtutem multiplicatum refertis, €x ab ea non minus antiqua fumitis, quam no+. va-in eam conferatis decora; unde ficut illi adolefcentulz non defuere honores, XX virilia faéta, fic nunc grandxva , totque clariflimorum virorum fecunda parens, novas quotidic accipit dignitatum accefliones. 8: adhuc fperandum eft, quoufque adolefcentiores noltri virtutum veltrarum exemplo, fpecili more viderint, quibus moribus , qua militari difcipli- na, quo literario ftudio, qua pietate, tam venerande Matri propria debeant exiubere ob- fequia, pro qua majorés noftri poft reftirutam A Carolo , « Otbone Magno libertatem, fre quenti muratione (adeo difficile fuit dare infigni Civitati capur) tam viriliter decertarunt. i Agnolco equidem tenuitatem ingenioli mei, exceflifle, ¡lli plus precipiendo, quam par It, verum refellet audaciam, juftiflimum, ac commune votum patriam extollendi, 6 pa- triam virtutis decose adeo infignem. Quis enim virtuti laudem, aut detrabat, aut non ad- neétat, quam meretur ? primum livoris cujufdam eft, aut xgrientis animi) uti Solem egra lumina reformidant. Alterum, quis fperabit fe polle? nam cum virtutis immenía fint 1pa- tia, cadem laudis erúnt, individuo enim nexu hxc inter fe junta; quare éc fi 11li in totum fatisfacere fum aufus, judicium tamen meum, ac rem ipfam aliqua in parte non xquafle optime novi, Deo interim gratias ago, qui ficut in Urbe tam clara mibu nafcendí primor=- día dedit, ita 8 laudandi rta dediffe. Qu autem breviter attigi, ut fontes, unde uberius hauriti pollent indicarem, fideli nituntur hiftoria, que ubi defecit, á rationabili hiftorica conjeétura fubfidiom quefivi, nec aliquid affirmare prefunipfi, quod auCtoritate priíci Scriptoris uti falíum aperte convincatur, memor, quod in re tali diffimulans veritas . tem, prevaricator eftz nec minus apud Deum reus, quam excubiarius proditor apud ho- mines; Deus enim ipía veritas eft, qui fi pofler eflentiam fuam incomprehenfibilem in exi- Ttentia vifibili reprelentare, lumen pro corpore haberet, $ pro anima veritatem. attamen li in aliquibus alium afféruifle contrarium reperiatur, illtímet non deerit auctoritas alterius antiqui Auétoris, qui pro illorum veritate contender. Aqui igitor, bonique confulite, $ amori patriz, £i quid erratum eft aferibito, humaniter permittendo , ut quí primas non po- tuit habere fapientise, fecundas habeat partes modeltize, Primas enim libens aliis concedo; > non enim flerilis in futurum poterit efle illa virrus, que ab antiquiflimz Academiz fplen- dore, fcientiarumque circumeuntium ferventi calore, infuía trahitur: decora itaque NON ecrunt ingenia, que nobili calamo, pari eloquentia, ac cognitione clarefcere facient, que caligine vetuftatis obumbrata remanferunt, € que nos aliquali radio, € tenebricofo delite: Ícentiz receflu, imbelli licer conatu infantiam teftantes, in lucein evocare conati fumus. Bononiam igitur dabo, llluftrifl. Senatores, nec folum baltheo , pS ornatam) $£ quafi quadam robufta maturitare firmatam, fed adeo a fafcris dabo, $ inter. strufía, ma- ternaque portenta, divinationes, 83 auguria vagientem, ne xtatis mutationem ullam tranfe lifle videar intatam; confenefcentem tamen non dabo, quia fub tantorum Patrum vivida, pre- BARTHOLOMAI DULCINI PRAFATIO. prefentique virtute, quorum nomina, pofteri fine eemulationis prurigine, magna feculi, urbifque Felfmee gloria, illuftri calamo propalabunt, ira ingenii movet, Achilleo nixu, lacertos, ut tante matris fencétus, quafí reddira juventute revireícar. Afpira alma Dez Mater Sacrata V37go, xrerne huic Urbi Diva Tutelaris. alpira. Fave Dive Augujftine:pro Studiorum Matre laborant1, litrerarum Pater, qui pia mutatione confilii optimus femper poenitenti portus, ad Gloriofiflimam Dei Civitatem appulifti. fave, cui merito templum, tafiquam litreraram patrono, in aurco illo facrarum legum, ac Juris prudentiz feculo, Fel- Jínez poluere vir, juítufque Senatus. fave. da facilem curfum , atque audacibus annue c:- . ptis: mam fine te, poít eterni Verbz , eterneque Sapientia Matrem, tam gloriofze Stu- diorum Matris, venerandos non audeo recludere fontes. Horum $e Non omnium judicia in teftationem evocabo, quid opus? ad auctoritatem, pag. pr éc exemplum fatis hxc erunt. | AlP' Tllu(t. e molto Rever. Sig. il Sig. Bartolomeo Dolcini.. El Lluft. e molto Rev. Sig. ll gufto, che V. $. ha dato alla Santitd di N. $. con feo UN S) far comparir fotto ¿l fuo nome , il Libro, che le ha inviato, e flimato da S.B. dl NOS quanto conviene al valor dell'Opera , ES all'afferta, che Paccompagna. Pero Ly) (% mba commejo, che 10 ne ringratiz V. $, per fua parte, rallegrandofí, che con le fue fatiche renda piú celebre il fuo nome , ES offerendole una paterna volonta , le man= da PApoftolica fúa benedittione. | ¡ | Di Roma li 14. de Novembre 1626. Afettionatiff. di V. $. | Il Card. Barberino. Almedemo. Lluít. e molto Rever. Sig. 11 Sig. Ottaviano Ubaldini m'há prefentato il Libro di V. S. | ] de vario Bonome ftatu, 11 quale m'ha fatto in un medefimo tempo gratiflimo teftimonio del fuo amore, e del fuo buon talento. La ringratio pero di quefte amorevoli dimoftratio- ni, € afpetrando, che mi dia occafione di corrifponderle con qualche cofa di fio fervitio, le defidero dal Sig. Dio ogni bene. Di Roma li 25. di Novembre 1626. nn spnts > ndo: Affettionatil di V. S. | * LE | AS UU Card. Barberino. Al medemo. IRA pu. e molto Rev. S1g. Ho ricevuto il Libro, che Y. S. m'ha mandato , del guale fo- E mo rmajo tanto fodisfatto, quanto merita la diligenza di lei in comparlo, la materia utilafima , che contiene , e lo ffile, col quale ba con cos? buowordine Jpiegata; perció lodo grandemente quejta fua fatica; fperando, che s? come io non credo d'ingannarmi nel giudicio , che di quella bo fatto , cost il Mondo habbia da farne la flima , che conviene. Reffa, clvzo ringratiz V. 8. del dono, che di efo Libro mba fatto, e dell afferto, col guale me P ha prefentato , come facczo con la prefente com tutto Panimo ; ES offerendomele per fine in ogm occorrenza di fuo fervitio, le prego da Dio ogm contento , e me le raccom- mando di cuore. Roma li 23. Decembre 1626. e cd O, Al piacere di VS. Il Card. Ludovií. Mo 5 Al medemo. EE ss ¿[Olto Rev. Sig. lo ho cagione di amare, $e ftimare la Nazione Bolognefe , perche (A quefta Cafa ha conofciuto fempre in efía una particolare affezzione verlo di le, € jo ne Veggo ogni giorno qualche nuovo fegno. Ho ricevuto volentieri il Libretto dell-Hi- ftoria di cotefta Cirtá, €: parendomi teflitura molto erudita , faccio quel concetto, che conviene della períona di V. S. €: del fuo valore, éz aggradifco con tutto Panimo quefta cortefía. Etil Sig. la profperi. Di Pifa 15, Feb. 1627. a A dE | E aio AL prcaRpavoS, -UD'Gran Duca di Tofcana, PERILL. VIR: JUD. DE AUCTORE EJUSDEMQUE OPERE. 4 Al medemo. f Lluft. e molto Rever. Sig. Come 'Hiftoria, che V..S. s%e compiacciuta d'invidrmi dinto- Jira nonmeno L'eruditione, e Pingegno fo , che Pajfetto verfo la fua Patria da me mol» to amata , e Jtimatas cosi ho riconofciuto quejta dimofiratione per ejfetto particolare dell? amorevolezza fia , di che la ringratio quanto debbo , certificandola , che la volonta , che tengo d'impiegarmi in fuo fervitio., non e punto infersore alla flima , che faceio del merz- to, e qualita di V. $. la qual prego Dio, che profperz, e felicita fempre. Da Cafteldurante alli 3. di Genaro del 1627. LAS OS : | Al commando di V.S. | A ¿ll Duca d'Urbino. => Molt' Illuft. Sig. mio oflervandifl.. a > H? veduta la bella Storia di Bologna , tefluta dal ingegno fedele della penna di V.S.ed in ela ho veduta comparían Teatro la nobile matrona della verita, veftita di Ípirito- le forme di dire, fenza pregiudicaríi punto alla fua nativa purita, e fenza metteríi mano 2 quei lifci adulreriniz: che tanto derogano al vero della ftorica -maeíta.- Ed ho guítato, in un tempo medefimo , il dolce di Lzvzo , e'l piccante di Tacito, accoppiamento Íperato, € fofpirato in vano da tante penne di quefta etá. * Ed ho finalmente formato quefto concet- to » che:la mia Patriarfta: piú gloriofamente edificata sú 1 caratterí di Y. S. che sú le pietre fondamentali de? primi fondatori. * Pioche andranno finalmente quelle pietre ín polvere, ma i fogli di quefta Storia agicari da gli applauli della fima voleranno dí la da i fecoli, alla - volta dell'eternitás E-peró, intanto , allhora: viura- Bologna, in quanto le carte del mio Sig. Dolcinzle daranño vita. Grande ulfizio há ella pagaco alla fua Patria; perche, sella diede.4 V..S. una vita bricve, e mortale, efla, dalPaltra parce, há donato a lei una vita, diro-quali, immarcefibile, e perperua; E grande ufiizio vorrei anch” io, come Cittadino beneficato, pagare a V..S, con queíte righe; ma le parole non arrivano á i fegni del cuo- - rey col quale in cima á quefta penna bacio a V. S. per fine le mani. E 1D CREA Parma 19. Febraro 1627. a ¿AO Di V.S. mole” Mluft. | | | ci ora | =Servit. divotifí. di cuore € NA AE Es Claudio Achillinz. BARTHOLOMO DULCINO 3%. C. Iz Bafilica D. Petri Bononie Canonico , S Antiquitatum “Patrie dot. Varronz , ANDREAS TAURKRELLUS.J.C.; Uyistay: HE", vir clarifíme ,ut me volusfhz hofpitem ad villam tuam profufa bilaritate obrué= 2 res ata permite hodie coloribus flyl: exprimam loc? pulchritudinem , ubz miht omnes — Senfus liquida voluptate complevifti. in copia inops ero, dum Jingula rurfum perlufirabo, que tffic nature genius pofuit ad felicitatem predii; fed adfectum pro folita amorts in me uz Propenfione admittes. Ut mibi faétus eft projpectus fuburbicari: Palatioll tus > fupra _Collzs molliter adfúrgentis verticem in aprico , (9 patenti Ceelo., cuz Tellds Uundigue miri- Jicam aperit mammam ad omuem frugum , ES fructaum copiam, cap: cogitare laureta illa, umbrantes fyluulas ES xillos ad ás mujas longe fore potiores , quam HeJperidum Po- meta, vel Adonidis Hortos , aut fuga Phocidis, to£ olim Poetarum fabulis decantata. Sed ubi introgrefíus lufiravi edes piéturis undique infígnes , ES in plura diverforia ad ha- bitationem percommoda diflinétas ; ubi in utraque contignatione , e porticn ajpexi late Patentes regionis pro/pettum , cujus fpeciofiffíma opimitas mili per oculos animum eripie= bat, non dubitavi afferere , heic efe revera omnium Venerum , ES gratiarum domicilium, beic E lore, Fruétofz, (8 Pomonz fedem. Prob quam bella , S infatiabilis ubique ommnium fpecies , ES varietas ! Si pergo ad Hortúum per fubdiales pergulas , jugatione vt» t25 compluviata opacatas ; ¿llic mihi nova occurrit delectationts feges 5 video quippe areas 7efupinis pulvinorum toris diflinéias, in quibus vie defintuntur , tonfili Lauro, baccís > corymbrs veltite. video labyrinthos infinitis prope meandris ¿llufos, S imagines cir= cumquaque opere topiario magnificas. Floralia imtus, que veluti dulces Manubie not , 9 1gn0t1 Orbis, omnia nobis adminiftrant.ad opulentiam florum genera , Rofas, Violas y Narcifos > Hiacynthos , Amárantbos, Patellas , Lepades , ES alios infínitos , ob Varie= tatem forme , odoris, coloris , ES exoticam raritatem vifendos flores. Si me ¿llinc ad vi. vadaria ducit cupido, ibi efe video Sylunlas omnium frugiferarum arborum, non ad vola Platem Jolum , fed ad. Jfingulares utilitates predis confitarum , ubi qua denfiores Je expli- cant ¿llarum come , avicularum vernulitas fragili dulcedine mirifice auribus eblanditur; UMbraruz opacitas Zepbyrorúm dulciter ste auris recreata, meridiantibus ef Jolatio, 5 ¡pfa Tellus herbarum omuium ubertate rufticantibus indulget eximiam prejftan- | - B,Dalcinasi WN 05 A ta ¿A A ACA ASES o ds EE AA e AE A, A o A TS A _purgato, che fa vergogna A O A A A PERILL. VIR.JUD. DE AUCTORE EJUSDEMQUE OPERE. tis nature fue fecunditatem. Neque tamen inter tantas delicias fub frondofís rupibus de- fiunt Muféa , ob erofa annis faxa, natura, magis quam arte camerata ; funt etiam aqua- rum vive featurigines , 9 rivals, quí ad redices collium , denfifimas inter arborum um- bras aptujima loca remiffionibrs , ES quiet; Mujarum faciunt. ,,ubi quoties recordor , 0 ¿Meum gaudium! me vidije dobizfimas tuas , de antiquitate Bonouie elucubrationes ; ,»Loties (nulo fane difpendio veritatis) in hanc gratulationis vocem erumpo5 jure te: aq. diri a Doétis , unicum patria tue glorie vindicem. Hinc mibi fub calamo nata, 0 dulcifime Amicorum , Dulcive , bujus tetraflichi pangendi occafío. . : Otia non Baccho funt hxc, vel amoribus apta, Quz Bellipodii dant tibi, Amice, Lares; Dulcin genius, Mulis, £ Apolline digna Efficit, hxc ftudio, tu cole rura pari. Vale, Vir dottiffime , S me tuj , tuarimgue maximárum virtutum eteruum cultores ama. x11. kal. Junias M. DC. XXVII. | | i , E Jure mancipiz tuus ex animo | | y Andreas Taurellus. Molt Hluft. e molto Rever. Sig, mio oflervandiff. ] L Sig. Co. Ercole Bentivogl; ricapito la letrera di Y. S, qui in Cafa, infieme col Libro, - mentr”1o era alla Vigna á a la Vendemmia. Quefti di caía mi mandarono la lettera, e ritennero il Libro per 1l mio ricorno. - Hora io fon tornato per gratia del Sig. Dio, 8 ho ricevuto il Libro; la dedicatoria del quale, per la vivacita de? fpiriti, m'há empito di tanta curiofitá, che non havend'io havura patienza di farlo legares:mi fon meflo a vederlo cost á fpezzoni, e per faltus, come occorre ne i libri fciolvi; e non le patrei dire, quanto mi fía praciuto in tutte le parti. La lingua € della fina, e le cole per entro, fono cosi ben concatenate con nobiltá di penficri, che mi pajono ligature con fili d'oro. Nell encomio di S. Agoffimo , fatto (per cosi dire) alla sfuggita, tante parole, tante gioiez benedetra fía la mano di V. S. che Pha feritte. Mi rallegro con lei, e giuntamente con la fua Patria, - . C'habbia cost favorevole il Cielo, che nel produrre continuamente heroiche attioni, pro- duca infieme ingegni, che con le lor penne, le fappiano confecrare all eternita, com'há fatro hora V.S. Circa il mio venir a Bologma , le pollo dire, che n'ho gran defiderio, per riveder gli amici, e godere , e fervire V. S. ma non le poflo gia dir” il quando. Intanto V. S. mi voglia bene, si come ¡o la ringratio infinitamente del Libro; e le bacio le mani. Di Roma li 13. di Decembre 1626, — EE as E Di V.S. molrllult. e molto Rever. e DivotiT. Servitore Ghino Ghinz. Molt' Illuft. 8: Eccellentifí. Sig. Er vedute le politiche metamorfofí della mia Patria , ridotte iu effratto , d quiar efen- za d'hifiorsa dall ingegno elevato di Y. S. Si rallegr:, che ba colpito nel fegno della Perfetrione in quejto berfaglho , ove la maggior parte, per cosU'dire, della Arcieri fí fono di gran longa fcoftati. Quivi ff vede congiunto il Grande di Tacito con la Nobiltd dí Li. Vio, maritaggio cosi raro, ES eccellente , cl'd pochi imgegna del mofiro , e de gli andati Jecols ne ha la natura fin qui conceffa privilegiata difpenfa. Lo ffile, al paragone de Ler- terata, che ne han fatto faggio , riefte d'ottima lega, tratto da minera d'intelletto cos? de finezza Latina de” pan famoj: Heftorici, e mofira la viltá della materia d'0gm altro, cha profeffato aleta nofira battere fimil moneta. L'anima por di quejío corpo, cioé la verita dell Hifloria , riefce di candidezza, e puritd cos? rí- guardevole , che ne anco fi vede in modo alcuno macchiata dal peccato originale dell affer. ¿30ne verjo la propriaPatria , che pure dalla naftita loro foglzono portar feco tutti li par- ¿2 hiftorici. “De? Commentariz di Cefare ho letto , che fubito dopo la di loro primitiva pu= blicatione , fu per ordine del Senato Romano commandato a? Precettori di lettere, biz Jemile letrzone miiruiffero la Gioventa , a fin che ne gli animi teneri s'inneffaffero beroiche attioni: Pit lodevole ri/folutione farebbe, fe Y lluftrif. noftro Senato , emulo della pruden. . za Romana, oelgale con legge inviolabile ciaftun Maejiro di lertere ad efercitarf. nella ve continua lettura di quefta fucceffí , porche il difcepolo per tal fentiero s'incaminarebbe all? acquifto ficuro non falo di Politica perfersione , ma: di muonale , e Chrifliana, ch" 2 nofiri tempi pin fi conviene. O-quejti fono colpi dí maeftro eccellente , che con imfallibile ficurez. 34 aprono al fuo nome la firada dell'eterniga. Somo finalto quefti caratteri , che rendono Pin vaghe , e pretiofe le penle de” fuoz fudori. Sono balfamo quejPinchioftri, che ue fecoli auvemre preférvaranno intatta de ogni corruttione la. memoria della. mia Patria. *Refti pure ofefa quanto vuole la modeftza di V.-$. e da cotefle mie veridiche affertioni fi reputi ingiuriata , ch'i0 ficuro fotto la feudo del gindicio commune de” primi valent*huomini di co tefía Cittd:, non ne temo di mentita rifentimensto, Finifto., poiche HS. Poggia taut?alto + e” S col A, Page 53 could not be converted This page was skipped, but the rest of the document is available. 500 Server Error: Internal Server Error for url: https://convert.identific.com:2053/api/status/c505ca0d-82ac-4277-8252-d82d46b63aac nd PERILLUSTRIUM VIRORUM JUDICIA frolis meas nugas intermifcere voluiftiz nifl forte ab eorum fplendore credideris mex difeu- ti nebulas infcitiz; vel de tua luce ubique clariflima, aliquid detrahi, quod mihi lucem da- ret. Efto, dedifti lucem, 8: ardebit illa, folemni fponfione juro, veftali religione in tui obfequium, tuarumque maximarum vircutum perennem cultum. Ceterum, quid fentiam de illa tua BONONÍA, fupra temporis injurias tam doéto ftilo a te commendata, inge- nue e Gallico patri, gentis more, haves ut expromam. preftarem lubens huic oneri, 8z honori calamum meum, ni reclamaret ipítus BONONIZX patriz tuz piletas, cujus in te magna fui rs xaAs imago eftulget. glorik luz intereft, quo felix, 8 fuperftes pofteris vivat, hunc ingeni tui foetum foveri, 6r ab omni interitu vindicari. mutua fuit inter utrum- que antipelargiz viciffirudo, dedit illa tibi nafcendo vitam, ut tu illi Ícribendo perennita- tem reponas, € rurfum 1pía tuo nomini apotheolim rependat. At fi quid ctiam mihi cft, quod de hujus hiftorize textura, ez ftilo breviter dicam, candide farebor; € profundis feecu- lorum tencbris te BONONIENSIUM origini multum lucis aperuifle; 8 iftas tuas erudiras vigilias oleum, ut fic dicam, ac lucernam redolere integri laboris, folidi ingenti, judicii- que limariflimi; ftilum demum totum elle ad gravitatem compofitum, qui vigore, $ acu- mine fúavitatem habens, fuum le£torem teneat. tu yero me tuum xternum tene; $ Vale, qui meritó merere dici tam doétz Patriz doétus parens. € Mulco raptim 5 Idib. Januar. M.DC. XXXII | j ¡ ] | por. per fodisfare alla promejja fatta Jotto la prima lettera marginale del Primo Li- bro, cioe per rinvenir'il tempo , 0 almeno delle veftigia piú proffíme ad effo , mel qua- le eli Etrules pafato l' Apennino fondarono tra eo, ed 11 Po le 12..Cirta , delle quali , per seltimonio di Plinio, Bologna (allhora detta Eeclíina ) fa capo, non hd per hora in mano da fodisfar meglio a quejo debito, che col portare qui una lettera gia del 1628. feritrami fopra di cid da Monf. Agucchi Arcivelcovo d” Amalia, Nontzo di N.S:URBANO VIII. alla Republica dí Venctia, Prelato di quella ermdrtione bonta, e virtú, che Roma, ed a ¿il Mondo sá; e piú chiaro afjaz per la penma maneggsata con tanta deftrezza , fapere, e 5 prudenza ne 1 negotiz public della Santa Sede, che per qualonque ¡porpora., che have/je dato lui ¡1 Mondo, come la diede al-Fratello, ed al Lio. Vero e, che avant la delibera- tione di famparla , ffimai bene haverne 11 confenfo di S. $. Illufirif]. ed ella mi rifpofe cor auna dettera dell: 21. Novembre 1631. che non la giudicava cofa da Jampare ne-c0n la ma- fcbera , ne fmafcherata, efendo flata feritta famigliarmente a me., e con troppa fretta , “e brevitá , ne con quelPordine , e difpofitione , che farebbe di mejtierz 3 € che le rincreften va di non flar bene; ma che fe foffe Jato meglio , come fperava, gl era facile di diften- derne un” altra molto migliore, e pim chiara, e difianta, e da moftrare con pid evidenza : quello, ch'io defiderava. A quejta rifpofí, come fi richiedea , accettando il favore, che tanto cortefemente offeriva. Hebbi percid la feguente lettera in refpofta , che ben debbo portar qui per teffimonio , non men. di quello , che quel Sigmore havea operato per darm: gufto, 0 piú tofto per dar gulto a fe medefimo in favoririn: , che dell'amore , che mi porta- ú va; e come figallo dí pia di fescento lettere havute da quella felice penna. hora mancata per mofira infelicita. A sá, , a iS de s Al molto Illuftre, e molto Rever. Sig. mio oflervandifT. il Sig. Bartolomeo Dolcini. E E Molto Jl. e molto Rever. Sig. mio oflervandiT. E e AT On indugiai punto á rifar la Lettera, ch'io fcrifi a V. S, del 'mele-di Maggto 1628. 8z n guía Poprar cola, che le fofle dí guíto , mi accele Panimo , che, anzi delle mie ¿prefenti indifpolitioni, per atrenderui, mi fon valuto, ch'elle mifiano ftate dP'alcuno impe- -dimento; :poiche non porendo io dormire la notte, 'ho Tpefo 'dell'hore'di ciafcuna nel di- ftenderla, 'ma in wece d'una Lettera, ne ho:compofto un"Hifrorietta, o un Difcorfo, poi- «che havendo'io gia'pit d'anmi venticinque fono, vedura quefta materia diligentemente, Le ben non trouai:quello., ch'jo cercava; 'troualipero delle veftigia, che mi'potevano, fe non «cordurre, almeno fare auvicinare ad elo. 'Quelte fegnate da me fopra certe carte, ch” io «eredeva fofléro o 'in Roma, '0'in Venétia, 'mib e venuto 'fatro di 'rinvenirle fra certe Teritru- l we d'altro pénere, “portate in'quá. Ja:onde con efle, 8:con alcuni pochi libri, che'vengo- no in mia compagnia, ho potuto fpiegare tutto il foggetto partitamente;'e con ordine. non men narrando, che provando lc cofe con Pautorita de gli Scrirtori, e fupplendo .con le ragioñevoli congietrure, doue gli Scrittori non danno aflai lume, 'non potendo in cofe antichiffime faraltrimenti. Ne piú, .ne:meno:con altre piú ragioni, oltre le gia leritte A VS. ho confutato P.4unio , e fatto apparire Je fue falíitá fraudolenti, Di manicra, che, fe -bene ftretramente ho 'proceduto,, come'io foglio , “in quanto alle parole; la copia peró del. le cofe,e le difficolra, che per entro vi fono» «hanno tirata la fcritrura in longo, fi che non credo fara meno di venti fogli-di mia-mano: havendola apunto finita di itendere, quando "ho ticevuta la féconda Lettera di V. S. fopra di.cio, 'ho incominciara 4 ferivere in forma di Lettera, a lei indirizzata, X ho tenuto uno ftile mezzano, fra PHiftorico, e quello della ; als . | "Leto Ez A A A A AX hd Andas APO O md "rd p Lera RS a EA a ASS AAA E A 2 eE pr A A a o + II a O a A - Sl ¿A NO A DE AUCTORE EJUSDEMQUE OPERE. Lettera, 87 hó con la brevira dello ftile, congionta la chiarezza, per quanto. intorño a fog- getto ofcuriflimo fi é potuto. Se quefta fi ftampafle nel fine dell'Hiítoria di V. S. conve- nendo all Hiftorico anzi il narrare, che il provare, farebbe una prova, $ un fondamento : ficuro di quanto ella hawefle narrato. Mi rimane dunque di rivederla, e acconciarla, e pol di farla copiare. e quefta feconda opera richiedera piú tempo, che la prima. lo direi pe- ró, che per non trattener la Srampa della fua Hiftoria, V. S. la facefle continuare, perche Le parefle poi bene di aggiungerui quefta in fine, li potrebbe far da poi, non eflendomi nel- la fomma del fatto dilungato dalla mia Lettera di Maggio 1628. e da ció V. S. argomentará il mio affetro verfo la Patria, e verío V. S. ad un hora; mentre fra le mie otiofe indifpoíi- tioni non hó lafciato di faticare tanto in proche notti. e fenza pm a V. S, bacio la mano. Di Venetia li 16. di Decembre 1631. A A ca Servitore affetrionai. * o G. B._4Arcivefe. d'Amafía, > A e - Doppo quefta Lettera fopravenne la morte dí quel Prelato, feguita Pultimo delP Anno 1631. ful principio del giorno primo di Genaro 1632. rimanendo 1 fogli involti, e chiuft ., con altre feritrure, che ¿in quella corbarione di cole mcompoftamente fu fatta, quali le ben Ípero di havere in quello ftato, che faranno rimafti, ruttavolta per non trattenere piú la ftampa , mi valero di qe che gia hebbi. onde per hora non poflo dar luce, ne prova mag- giore A quanto promift, che col ftampare la Lettera di Maggio 1628, che doura baftare, perche quella penna non poteva ferivere fe non ottimamente, ne Eos accertare altro, che il buono, quantunque al fuo grande, ed clevaro intellerto, che fempre aggintta- va il migliore, quanto al modo di portarlo, non agoradifle in tutto. A Al molto Illuftre, e molto Rever. Sig. mio oflervandiff. il Sig. IRA Bartolomeo Dolcini. A Ps AI E ¿¿Molto. 1. e: molto Rever. Sig. >: * 20000 N viguardo delPampiezza della materia, e delPoccupationi mie 13/ponderó firettamente d Y. S. fenza pero pregiudicare alla chiarezza di quanto ella defidera di Japere. Non fi metre in dubbio, che Manetone, Catone, e Sempronio non fiano Jbati veri, e buoni autori ma cofantemente e huomins letterati fi ajfer- ma, che i fragmentí, che fotto lor nome vanno atto7n0, Jono parti Jupp ofi da F. Annio de Viterbo, e da lui pofti in luce, e commentati infieme col fal/o Berolo, ES altri finti Autors, mon per altra cagione, che per date un'antica origine alla fua Patria, ES illufirar quella parte dí Tofcana, e dare 3 principis, che vera- mente non fappiamo, Q molte Citta d'Italia. Egl fu huomo erudito, Jecondo que” tempi y € effercitato me” buoni Autoriz ma per li: fini fuoi fe feudid di corromperli, ES imterperrarli A uo modos fe ben non feppe, 0 po- te farlo in guifa, «ne fondare si bene le fue menzogne, che nel prejente Jecolo piu erudito del fuo, nou fi fieno, fenza troppa dificulta fcoperti gPinganni Juos. Le ragioni di tutto ció fono infra Paltre le feguenti.. E prima, che innanzi al? Annio non f1 e mai bavuta notitia di tali fragmenti. Dapoz, che in quellí f: nominano molte Cittá, e Provincie, e popoli, e Re, e Prencipi y de' quali nor /3 troua avantz 'Ánmio appreffo .ad alcuno *Autore fatra*mentione; benche con aftutia egli habbia cerco Pappoggiare tali nomi ad alcual veria anti- cbiy e moderni, e da quelli derivarli, per renderli versfímili.. ApprefJo, Je parliamo di Manetone, haven- do eo feritto in lingua Greca, non fi truova alcun tal fragmento im Greco, e lo file latino di efJo e fimile alla manera del dire de" falfi Catone, e Sempronio, onde pare, che dalla medefima p cuna freno u/cit - Dipiay dice il finto Manetone, che la dove Berolo termina la fua Storia, .e/fJo principia la propria- E mandimeno il vero Manetone ha narratii fucceffi poco meno di due mila aun piu antichi del fine. dell hiftoria di Berofo, .s2 come da i weri fragmenti, che in Giofeffo Hebreo, ES Enfebio Celarienle, E altri fi trovano, di leggie- ri fi prova. Oltra cid habbiamo i veri fragmenti di Catone, raccolt¿ dal Riccobonio: confrontinf di gra- tia co falf , che apparira cbiaramente, non haver, quanto alla latinita, ES allo file, da fare punto gli uni con gli altri, _e quefto ? um argomento irrefragabile... Pix avanit, narra Dioniño Hlalicanafico, arrecando il teflimonio del buon Catone, che gli Aborigini, antichifími popoli d'Italia, da” quali difcefero ¿ Latini, veni/fero di Grecia; €S il faljo Catone chiama sfacciati, € qugiardi 3 Greci, percie $ mantono, “«be da lo- zo babbiano havuta opigine 4 popoli d'Italia, Indi dice ¡l'buon Catone in Plinio, che ¿Veneti Jo nati da"Tro- janiz mail reo Catone vuol, che fieno venuti da Y etonte, /e ben, per non negare un principio noti fimo, fog- gionge, che fi unirono poi¿ Trojani con efe loro. Riferifce anco ?l vero Catone appreffo Plinio, che.7 Ber- gamalchi a/cirono da Barra Citta de gli Orobii; ma il fal/o dice, che s3 come e incerta origine de.gli Oro- bii; cos) 0 anche quella di Bergamo. E quanto a Cajo Sempronio, che fcrifJe 1 Hiforie Romane; qe fé mentione Dionigi d'Halicarnálico, e da altri? chiamato Sempronio Alellione, e /2 qe travano citasi alcuno luogbi appreffo GelMio, Nonio, e Carifio Grammatici, che ben mofirano quell'antica latinita, la quale ? differentiffimoa dallo file del falfoSempronio; poiche il vero fu contemporaneo di Catone. Ma E convince altra cio P'Amniano di faltó in pit modi, E prima egli [0 mentione dí Lurio Tarutio Matematica, e:Pone dsnome di'Inisla mativita dí Roma, Jecondo: che la narra Solino; ra .1l vero Sempronio fa un pezzo pik antico di Vario, 4 quae vie al lenpo dí Cicero. e pereke 3 luego dí Sono fenzo dullio corto; mettendo cofe impoffebili, quanto alla pofitura de” Pianeti; il buon Erave, che P'bd cavato «da Solino, .e.q0m da Sempronio, 'ha-diftefo, come P'ha trovato: “Pit oltre egli fa.dire 4 Sempronio ¿le medejime. coje fuppo- Sen Carone della leggierezza, e fulfita de 3'Greci, che a fe eli attribuifcano, Porigine de papal d'Lralia; eondimeno P'Halicarnalieo per" teftimmonio non falo di Catone, ma anche dí Sempronio aferma, che gh a- borigini wernero dalla Grecia; ES oltre a tutto quefio ¡1 Sempronio d/Annio, dice, che LIBULO figlévolo dí. Fetonte, dal guale, fecondo lui, ¿Liguri hebbero 11 nomez di mol Tobin oO eee ale Attica Coloniem Italia. Ma fo P Artica? nel centro della Grecia, e de" Greci ha ricevuio tal nome, come poté di mmolti fecoli avanti a loro condurne in Ytalia Colomie? os a 1 Dal: e A AS uh p A A IAS dis ai AA > ¿4 y e - NIP a O O E E CN . no al fame. per dire alP uno, ES AlPalsro 3 nomi del paefe loro originario ,e da ¿Romani PERILLUSTRIUM VIRORUM JUDICIA Dalle fopradeste dungue, e da altre ragion: non fi vuol porre in dubbio,: che gli apportati fragmenti non fas no fal; il che con maggiore evidenza f'riconofce dal leggere ¿ Commentarii , che fopra vi ha fatto P Amnio,. s2 come 10 ferifz gia a V.S. poiche per provare ciafiuna delle fue fatfita, ne dice, e commette molte. £ntorno poi al tempo, nel quale fu fondata Bologna, benche non Je ne dpi certo: 10 credo tuitavia, che piu d'anni cinquecento avanti Roma ella foffe edificata. e difcorro in tal guifa per darne alcun Jaggio dí prova. I'Tofcani, overo Etruíci /on veramente popoli Indigeni, originariz del paefe d'Italia, e non venut; dal? Aja, si come moltz Jeriffero y e le ragiomi, che lo perfuadono, da Dionigi 4” Halicarnafco, che ne appor- ía amendae le contrarie opinioni, e da altri fi raccolgono, e fi conciliano ancora facilmente infieme, mentre ap- parifce entro Pifteffo Dionilio , ES in altri 4utori, che ¿ Tireni, popoli della Lidia, venuti in Italia, e cacciati gli Umbri , ¿Pelafgi, €9 altri nimvici de Vofcani dalla parte urientale del Etruria, fi unirono con efi loro, e furon poi feambievolmente da gli Autori Latini,. dimandati Lireni, e Tofcani;: ma da ¿ Greci Jempre Tireni f differo; ES havendo astefo al corfeggiare il mare, ES a diflendere i confini in terra, acquifta- 70n0 in proceffo di ágimpo gran potenza, e fama. Avanti la venuta de” Tireni gli Umbri pofedevano la mag- gior parte dell” Italia, ES in particolare tutta la parte di que dal? 4pennino verjo Settentrione, e la parte del- la "Poícana pi Orientale, gia detta; da che fi puo argomentare, che i Tofcani mon pajjajfero mai I Apenni- u0, fe non dapoiche con P'aiuto, ES unione de Tireni bebbero cacciati gl Umbri dal proprio paefe; perche fe dianzi non havevano forze da levarfegli da doffoz molto meno potevano pafjare il monte, e debellarl; di que. 11 tempo della venuta in Italia de' Tireni 0 ¿ncertiffímo : nondimeno, vedute con diligenza tuste le memorie an- tiche, ho trovato, che non meno d'anni dugento , e non piú di trecento avanti la rovina dí Troja ci venxero; ma parmi, che pit s'auvicini il tempo a i trecento, che di dugento. Eglib parimente ancerto, quanto tempo Jpende/ffero 2 cacciare ¿ Pelafgi, e gli Umbri, €9 ad ordinare la Republica infiere co" Volcani, edificando Te dodici Cita principali della "Vofcanaz ma fi pud gindicare, che nel corfo di due, d tre eta al pix il tutto facefo ero. Ma havendo, dopo efjerfi molriplicati di numero, cacciati i nemici,-e fondate Colonies fi hada credero, che per Pacquifiata potenza, papajero l' Apennino, ES atraccalfero la guerra. con gl Umbri, la quale doverte durar buona pezza, poiche, si. come riferifce Plinio, prefero, e ruinarono piu di trecento loro fra Citta, e Terre, e Cafelliz e nel mado ¡fleffo edificarono nel paefe acquifiato, fituato fra T Apennino, ES 5] Po, altre dodici Cittá, delle qualz Bologna fu capo, come teflimonia Plinio. Indi avanzatifh pit oltre, e pajfatoil Po, acquiftarono, la parte «delP1talia Tra/padana, e vi ed ficarono parimenti altre dodici Citta;, delle quali Man- toua fs capo, s) come narra Virgilio. 17 coffume dell edificar, le dodici Cittá, come J raccoglie da gli Autori, + Jato proprio de gli Aliaticiz e quindi ¿anche manifefto,' che non prima della venuta de Vireni tn Tofcana, furono fondate in Tolcana, ne di qua dall' Apennino. 11 tempo dunque, nel quale pajfarono l' Apennino, e del quale ferive Livio, benche (a incerto, .fi pud tuttavia giudicare; Je la venata de Tireni non ? meno anti- ca d'anm dugento cinquanta im circa; che mon fía meno d'anni cento cinquanta avanti la ruina di Yroja, e for- Je faranno dugento: Mafra le prime Cittá edificate da loro di qua dall' Apennino, fi vuol portare opimione, che fofje quella, la quale per la vicinanza al tranjfito pik commodo dell? Alpe, e per Popportunita del fito; cffendo immezo fra la Komagna, e la Lombardia, ver/o ¿qual paefi edificarono da ogni lato le Colonie; era. pit atta alla difefa, ES al governo del rimanentes e che vi foffe piantata, come fedia del mx0vo dominio, e capo delP altro. e mi prace anche per la conformita, che fi ? trovato haver la lingua antica Etrulca con Hebrea, che"! nome di Felíina, traendofi dal? etimología Hebrazca, pofa interpretarf, si come io feci gia, Regionis ícutum. /mperoche la voce Hebrea, Phelech, vuol dire Provincia, Regio, Limes, ES e Pifeffos, che com lingua Tedefca fi dice, Marca; e la parola Slina , con la lettera ljade , fignifica, Scutum, Clypeus: onde congionte injieme, fi pronunciarebbono , Pbelechfina; ma levato Pech di mezo per Jincopa, si come in tuttele Prononcie de” nomi lunghi accade, e mafimamente in quelli, che vengono dal? Elebreo, 9 da limgue fimili, nel- le quali fi offerva la radice, fu detta Fellima, | Quafi regionis propugnaculum. | Se dunque per le cofe dette, alcuno affermaffe, che Y. elfina foffe da? Tofcani fondata d annitento , ES qna che cento cinquanta avanti la ruina di Troja, non errerebbe punto, anzi farebbe fondato nelP autorita di ver, e buomi, E antichi Autori, e bafterá per additar P origine mobilifíma, ES antichifima di Bologna , e foggion- go per quel? Infanza, che V.S.mi fa, e per quell afferto;, clio le porto, clvella non guardi all autorito del Sigonio, perch'egli s'ingannd, e forfi egli e Jolo de gl; Autoripid gravi, che ne Jano rimal ingannati, ma al Juo tempo non fi erano ancora bene Jcoperti que gP ingamni , 0nde per non haver la dove mettere ¿] principio di Bologna, Sattaccd di falfí Autori Catone, e Sempronio, /uppofti del Annio y € fivede, che poi in alte; luoghi delle fue opere, non ba 3l Sigonio medejimo prefiata intiera fede a quegli Autor. fon ben piu di venti anni, che ujaz gran diligenza per riconofccre la faljita di quegli Autori fuppoftz, esdelle favole del'Amnio, ES oltre al teflimonio di quafi tutti gli Scrittori Oltramontani, che da anni cinquanta in. qua banño feritto, e de molti Ytaliani, 1m*accor/i io medefimo, leggendo attentamente le Prove dell'Annio,, che non. fono altro, che bin gie, le quali, perche applaudono all antichita di gran numero di Cita d'Italia, gl Eiforici delle Patrie di quelle ví fi fono appigliati. ma io li tengo per cos falfí, come io fon vivo, ES hoggi non vi riman pil dubbio, elfendo certo, che non vi fú mai niun Re Felíino, ne nun Re Bono, nomi trovati dal? Amnio,. come bé fatto cento altri, 3 quali inmanzi a lui non fi le gono in niuno Autore, bavendo ujata arte di fondar Jempre guifa de'Poeti, il fal/o fopra cofe were, come fopra le denominationi, o allufioni der nomi veri, o col'alterare le parole P'alcuni Autori antichi, mutandone qualche lettera, 0 fallaba, d dando a quelle altro fenfo, diver/o dal germano, per tirarle al fuo; e benche egli foffe erudito, e moltrafje d' haver offervati diligentemente ¿ buoni autori, nondimeno la bugia moltiplicata in malle modi, 108 fi puo Joftenere con qual fi fía arte: Egli Sindu/ffe ¿ cid, per fare apparire, come diffi Viterbo /ua Patria, che non ? aominato da gli Autori, un antichifima Citta, e per lodare tutto quel tratto della Toícana, e finfe quella Tetrapol;, applicando il nome di Etruria, non" folo alla Provincia, ma anche ad una Cita, compojta di quattro parti, cofe tutte finte, e non mai pik amtefo. ma. per non haver contrarii 3 Letterati dell Italia, ES anche d'altre Provincie, oltre, che lodo Pltalia ¿fieffa grandemente, invento i principii; delle Principali Cittá di efa, i della origine delle quali non ( trova cer- ta memoria ne gl autors, Ma il fuo falfo Berolo diede occajione á gli Oltramontani, ES anche ad alcuni Ita liani, che anzi furono + primi ad accorgerfene, come ¿lBiondo , € Volaterrano, di Jioprire le fue menzogne , che boggidi non fono pi in dubbio apprefjo gli offervatori delle antichita,. Quanto poi al nome di Bononia, ten» 80 come per fermo, che le fofe impojto da ¡ Boji, e chiamata Bojonia, 52 come impofero ancora il nome diRee= mi, per ragion del fuo- 10, e per altri rifpetti fu pos detta Bononia.. Lo non ho molrz rincontri, ES efjempiz fimili, con Pautoritá an- Po > E ¿ TE o: cora A , y 6 DE AUCTORE EJUSDEMQUE OPERE. cora di Scrittori de'tempi baffí, e moderni. Dobbiamo intanto un grand obligo a Plinio, che feriffe quelle fer. te parole: Bononia Felfina vocitata, cum Princeps Etruris eflet, perche col fondamento di quelle prefiia” mo maggior fede ¿ Livio, che una volta la dimando E elíina, 0 maggior fede á lui fteffo, che tiene il teffimonjo di Livio per ficurita , e diamo pix credenza a Virgilio, €S 4 Livio, che parlano del Regmo de Tofcani di qua dall Apennino, €S 2 Silio Iralico, che nominar Bologna come Regía paterna di Ocno, havende prima nominata in altro luogo di quel Catalogo Mantova, e deftritta tutta la Tofcama propria,e Paltre parti d'Ita- lia, insmodo, che non fi pud il patrio paefe di Ocno attribaire, fe non 4 Bologna. Et e anche grande ar- _gomento di tale antichitá, che al tempo di 'Troja ruinata , e della venuta di Enea in Italia, gia ella era capo dell'Etruria, e del Regno di Ocno Bianoro, e gia ¿ Tofcani non contenti d'haver fondate le dodici Colonié frailPo, e P'Apennino, bhavevazo ancora occupato il paefe di la dal Po, e fondatevene altre dodici ,le qual; cofe, fe uon in lungo fpatio di tempo Joglion farf?. Aggiungo, che fe Ravenna fi vanta di tanta antichita, ma piú fondata su le favole del? Annio, che su'l vero Strabone vero, e grave Autore, ferive, che ¿ Telali Pe- -dificarono, e che queftí effendo travagliati da i Tofcani, chiamarono gl7 Umbri memici de"Tofcani in ajuto loro. Dunque fe avanti la fondatione di Ravenna l Tofcani bavevano occupata gid la Romagna, / pub ben conchiudere per la detta ragione, che Bologna foffe cita di Ravenna edificata. Conchiudej dunque, che avanti la ruina di Troja di lungo tempo foffe edificata Bologna, ES interponendof fra Troja difirutta, e Roma fondata in corfo d'anni 431. overo 432. Je a queftz Sagriangeffero anni 150. fi arriverebbe vicino ad anni 600. má per afficurarfi maggiormente fi potrá dire, che d'anni, $00. avant Roma ella hebbe da" Vofca- ni il principio, quando paffato ' Apennino , ES occupato il paefe , pofto fra efjo, ES il Po, vi piantarono mol- te Colonie, e ffabilirono un nuovo Regno, del quale, per ¿eftimonio dí Plinio, Felíina fu Principe, e Capo; ES in proceffo di tempo, paffato il Po, ne fondarono quivi dell altre, facendone, per teftimonto dí Virgilio, Mantova Capo. lo mom entro ad interpretare que luogbi di Virgilio, e dí Silio Italico, efendo Juficiente- mente frato cid fatto dal Morandi3 ma confermero bene , per qualunque, che pote/Je haver dubbio dell intentio- ne del Silio, ¿l quale altro non fe, che efporre Virgilio, che in quel Catalogo, dopo haver lui nominate tutte le Regioni, e popoli principali d'Iralia, a partium enumeratione, 20 poz? parlar d'altro, che di Bologna, Regía dei Tofcani, e primieraCa/a, e Patria diOcno. E quefto e quanto per fondata congiettura credo fz pojja di- re della vera origine di Bologna, bavendo io perció trafcorfi tutti gli Autori antichi,€S appoggiato quejto brie= ve difcorfo fopra P'autorita loro, la qual fe fi volefJe apportare, e diflendere, e congiongere , ES in interpreta- »e, richiederebbono un gran volume. Mi rimetto peró alla prudenza, e fapere di Y. Sig. alla quale, fenza pitt, prego ogni felicita dal Sig. Lddio per fine. Di VFenetia li 17. di Maggio 1628. Di V. S. molt Il. e molto Revet: V. S. intenderá quefta lettera, come potra il meglio, eflendo ftata malamente copiataz e fe vedra 11 P. Pererio fopra Danielle, 8 il P. Pofevino nella fua Bibliothecas e Gio. Goropio Becano y e Lodoyico Vives lib. v, de traditionibus, e Melchior Cuno de locis Theologis, 8t altri moltiz feoprira le falfita de gl Autori fuppofti dall' 4mrio, che chiaramente fi fcuoprono, leggendo i fuoi Commentarii, € con- rontando i luoghi de gli Autori da luí citati, che apparentemente pare, che provino A fofhicienza, € poi leggendofi, dicono un' altra cofa; Porto quel fecolo alcuni Autori, che ponendo diverí princi- pii, rivoltarono foffopra le fcienze, come Lutero la Teologia, Paracel/o la Medicina, il Copernico Y A- itronomia, e 1 4nnio Y Hiftoria, ma fe coftui non facevai Commentarii, inganna piu di leggieri il Mon= do, ma col yoler provare le coíe da lui inventate , Ícoperlé le fue magagne. - Servit. affettionatif. G. B. Arcivefe. d Amajfa. Dulcis Typographorum mora, ñon enim illius fuere tzdia, difpendiaque tanti, quanti honoris illa fuit , ur clariores ex albicante monte ad Ve- [pertine excufla pervenirent radii. Ira decora adhuc pergunt ingenia in lucem, famamque noftra provehere fcripta, nobilique calamo meas in ammam evocare caligines , dum tantum putaram , e tenebris, filentio- que protulifle, cedo illorum-virtuti, cedo ingenio, patrixz decori omnia concedens , cui, mullis Ovidi tacenda linguis clariora omnia deberi, omnium confpirarant ingenia. AE j | BARTHOLOMZLO DVLCINO RERVM BONON. PRAMEXCELLENTISS. SCRIPTORI, o CVIVS-SIWVLVS HYBLAVM VERE MEL EXTILLAT, | LIMATISSIMVS INVIDIA VÍSCERA TRANSFODIT, o FIRMISSIMVS a E, *- FORTVNAM SIBI PERPETVO BENIGNAM SISTIT, po CVIVS ATRAMENTI | E ( | CANDIDISSIMA FIDES ip: PRA.TERITA PRASENTIBVS EGREGIE ADMODVM SOCIAT, | -CLARISSIMA VBERTAS a / BONO- A A A AAA AE A A RA AR IS E A ió e e A A q A O ii A A circo PERILL. a dc DE AA PIES URAC pe OPERE. BONONIAM APOLLINEIS DECORATAM MONIMENTIS IN ATERNITATIS “—THEATRVM SPECTABILISSIMAM PRODVCIT ; E FELICISSIMVS IN NOVIS SEMPER PROFERENDIS CVRSVS DOCTISSIMORVM OCVLORVM SAPIENTIZE ARCANA LEGENTIVM OCYSSIMAS ANTEIT ACIES. | CVIVS CALAMI SONVS . . DISERTISSIMVS de ' ' VANOS TEMNENS STREPITVS OPTIMORVM TANTVM MEAOZ IN: - CONSORTIVM: ADMITTIT.. CELEBERRIMVS LOQVACEM DEAM SVA NON OPVS ESSE TVBA RECTE AVTV MANTEM IN ADMIRATIONEM TRAHIT. 'NVMERIS OMNIBVS ABSOLVTISSIMVS: -LYBETRIDES SORORES, VT PROPRII PRO DICTAMINE CANTVS Sud EVM AVIDISSIMIS EXCEPTVM AVRIBVS HABERENT -- PERMOVIT. : VNDE' EVNDEM IPS/E CALAMVM SsvIS INSERVERE LAVRIS, vr TANTO TES INSIRVCTORI. NOVIS FRONDIBVS ALTERNI TRIVMPHI. | j - DIGNE FRVCTIFICARENTVR. E HANC Z VERITATIS ALBO DESVMPTAM GIGANTEAM VIRTVTIS odo NA - INTER ANIMI OBSEQVENTISSIMI VMBRATILES | DELINEABAT AO, 7 ( OVIDIVS MONT'ALBANVS PHILOSOPHIAL, ET” MEDIC. DOCT: COLL. ET PROFESSOR BONON. “E vario Bolos: Statu 1ibrumo hue: as 2 Perillu/t. D. POlolorereS Dulciño Canon, Bonon, ac ac 3, Us D. Colla ego fubferiptus perlegi in. quo non. folum" quidquam Ecclefiafticis dogmasibus, bonifque moribus repugnare inveni: quin potius omnia 19 eo contenta je ic dobte, fic erudite, fic eleganter, he, denique veritati confona , necnor dulei Jfiylo exarata, per/pexi , ut omnes pro certo legen- ses, O poterunt imoffenfa decurrere pede, e> utilitatem fímul, ac diledines in animo captare, ut merito md Canonico indi vere Ci nice dici poffís. Omne tulit punétum , qui mifcuit us dulci.. a De e cdla O Cleric. Reg. S. Pauli, 8 Ecol. Cathed. Poenitent. pro, Eminentiff. E Pa do es pera +45 PUS hoc De vario Panonta fat, Perilla O Excellentifí D. Bartiolomal Dulcini Canon. Bonon. ac $. U. D. Collegiati, ego fubfiripius diligenter evolvi, invenique illud, non modo fane, Catholiceque dobtrine, e fine piarum aurium ojfenfione, verun etiam verbis limatum, fententiarum pondere grave, eruditione refertum, tanto dei ue fuo aubtore digniffimum , illius enim exquifitam ja- Pientiam ,.09' altifimam Jpeculationem undique, redolez a apar digmum E , non Jomar e en mandesur y le quod patios onu per maribn/que verferurs pe DE . E Hierónya. On: bil NCAA Collediates, Ledói, -publicus y ac farictifl. Inquifit. Confultor, pro Reve- | Sendif! P.M, Paulo qe Garrexio Inquifitore Boñon. BAR. 2 trajeótis montibus , primumque , ex duodecim 3 Cte attulere, - Manet enim priftipum jus immu- | Am ad placita Principis haurienda excipe Let Y _ BARTHOLOMAI DULCINI VARAO STATU BON: ON de % * SOECPR ER PNEMUS. “es PSA O No Kia m Urbem a principio | A | judicia, quia licet portentis, ac prodigiis illa ma- DÍ Reges habuere, ante Zroje ex- | tio abundarer , eo tamen folo caruit, quod leges A; cidium centum, 5 quinquagin- in foro, contra leges non pugnabant.: A ta, Romamque conditam quin- - Alterum Etrefce amplitudinis indicium fit Tur- gentos amplius annos , fupera- rium altitudo, ac frequentia, quibus 62 Civitas to Etrufci Apennino cam. condi- abundat , magiíque abundavit, cum ex olim ere- e dere, Sí tanquam adjacentis re- étis, plerseeque vel diffenfione Civium, vel tem- gionis Ícutum , ac propugnaculum, denomina- porum injuria fuerint deturbatee, vel depreffiz, tione ab effegtu contracta ,. antiqua Etru/corum quarum veftigia Civitatem perluftranti paflim oc- lingua Fel/finam nuncupavere a, ac uti primam currunt. - Etruriam enim dicunt plerique dicen- Etis dam elle Etruriam, 8 Tyrrbenos, qualí Turrhe- nos, a Turribusy vel «dificiis munitioribus, qui- bus Etru/ci uti erant foliti. Et que funt reéta » | zupress , id eft turres appellantur. Hoc igitur no- B men dicit HalicarnafJeuse, ¡plis á calu, á re Íci- | licet á turribus, quas habitabant, impofitum. Tertium fit illud, quod fato quodam, divi- Civitatibus inter 4penninum, S Padur, condi- tam , /talieque: vadum,. caput Regni conftitu- tam, regias majeftatis fplendore decorarunt. : Zít- Jcorum enim ante Romanum Imperium, late opes terra, marique patuille, auétor eft Liviusb, 8 eofdem multarum coloniarum auétores, 6% folos in Ztalia vetuftiffimos, ac aureo feculo natos fatis compertum eft, á quibus aras, ritus, divinatio- nes, colonias, 6 difciplinas prifcam habuifle Lialiam:claroram confeníu virorum maxime elu- | cet. Ab hisigitur poffefloribus regio hxc deno- minata Etruria fuit, ficut polt a Gallís occupata, Galliaiiocitita els iia ii o ol ar Etenim hujuíce antiquitatis Etru/ce plura in- dicia, que fenfim, 6 nefcio- quo latentis natu- ra, calive influxu ad pofteros rranímilía, 5 ad hac ulque tempora perduéta adhuc fervayit Bo- monta «Sí ex urilitate, five ab «edificiis, five a | Inoribus accepta, decorem quoques $ amplitu- | dinem, urbi jam ad elegantiorem formam reda- non dico de illa Theodof;, Divique Petronii tem- pore, indeque a Carolo Magno reftaurata, fed de ea, que LEtrufcorum*Regum tempore floruit. | Conftar enim quod Etru/cis regiam moderanti- bus, Romani in prima illorum ruditate , quando ex abditis literarum fontibas nibil, aut parum hauferant, liberos fuos in Etruriam, tanquam ad Academiam, $ Scholam publicamf, tum lite= ris, tum moribus imbuendos, amandare fuerunt C| foliti, uti poft in Greciam nugis, ac fabulis Gre- corum. capta. LOA O NA O PO. Nam 6 in Etruriam milere Romani, cui dur biumy, quin porius ad Etrurie Metropolim, ac Principem, $ regio cultu , aulave Hlultrem, quam Felfínam , Bononiemque fuifle tradit Pli- tabile, atque illefum, $2 antiquitatis jus, obfcu- | AQ Ab 2iusg, magis demandarint? Tu/corum enim no- ra eventus caufe , perfeverat etiam in nova -to- ties renafcentis urbis edificatioñe. 0.1002 > Primum indicium fit porticuum. ufusc. confen- |. | El ¡um O: So E : tiunt enim omnes, quod Etra/ci domibus primi |. [lo ante Triumviratum extitiffe traditur, -hodie. Porticus addiderunt, in quas concurrentium pro- | Florentia diéta, fed a fuo antiquiffimo genere E- vincialium, nec-non fervorum», aliorumve turba | | ?/uríé innato, originis nomen, ér dignitatem ha= diverteret, quo palam fit, etiam circumíc: | |¡¿bet, cujus Felfimam fuifTe P rincipem , Plinium liniz teltimoniod, Bonon lp (ut dixi) teftem habemus. Hinc orta fortafle tru/fcorum.coloniam » fed Ri .propentio illa, quam ad Feline exiftimationem lim», ut in amplis porticib cipue extat Bononiee , multitudo convenient vel ad oficia inRegem, vel fi non ad judicia e end excipertar, || nebar ue Pafees, Trabcas, Sell curul, Pre ne in aperto coelo permaneret; non inquam ad Sn pS yA de ” Pre e cu A he E Y + 3 t | fina ante diéz , com caprt Etrafcoram eliet. 8% egregio | Profecutus eft Benediétus Morandus in fua oratióne de dibús Bononiz. A O AS e Halicarnaf: lib. 1. pag.27. apud Jacob, Stoer. f Berofo Caldeo delle antichita del Mondo, 1 antichita d' Italiá, e Lo ma. pag. 110» pat na e KS ANA cas 'Apennino, e-di qua |. dal PO fondaffero le: dodici Colonie, facendo di elle e Bologna, egli * incerto, quello nondimeno , «che per Hi- |. dlorica congiettura 1 pudo acetriaze 1 portant in AN 80, per non impedire gui il fogtio con longo difcarfo, _antich ¿b- Livins lib, v. Hi colar. 16. 1 8e defertas Regiones no- | lía, e Lartbi di Tof VIS. Oppidis. augere- ¡llis-mos fuit:-Hunc morerh ¡li f a "Tradit Valer. Maxim. lib. 1.5 oa Fui tradi Dionyfius Halicarnall. lb. 1. pag. 13. 4pué | > Juftinus partera Jacob. Stoer. £ alii pafim. ds o, || Bononia ¡illuftrata Nicolai Burrii. p hn € _Judocus Hondius in Deferipe, Italia parricul, cap. 3. sol. 3. | g Bermard. Sacc. Ticinenfis Hijftor-<ap-8. in fin, Plin, d. bip, al NS a sl un. Biftor, lib. 111. cap» 15» Intusevero Colonia Bono- | h Tradit Liviús in princ, Jul. Florus de y eb gef?. Románorurro e Felfina vocitata ; cum eflet Etrurize Princeps- Hondius DY, CAPS. im 0. E a Y Deforiós, leal; parricul. pag. 66. ibi nunc vulgo, Bologna ,Fel- 2 Má quándo gli Etrufci pañafieroT'A] a Liga thi di Tofcana. —B. Dulcinus. Á* bilis, St-antiqua natio docendi magifkr:, non 4 Fluentia eorum ornatiflima Metropoli, que pau-. | | renuere Romani, ut in Coloníis dicemus. quare. : | ¡pls deviétis, non funt dedignati ab eis accipere. | | decora, $ o dignitas emi- u- 4 nave gratia lervavit ufum antique Academizy a [| | rextam), ornamenta triumpbalia, 80. . ás nt ii ES. TU A EPR al AN A AA AAA NANA NAAA NN AN AAN A AN A ANNAN RARA 4 . ES RRA Oo MEMDVE CINTA 4 6 Quartum fit innata ¡lla pietas, cad religionem e propenfio, ¿n qua cum omni nátioné certare ¿Bo- zonienfos- exploratum' eft,- pura tamen bus, éx fuperftitionibus, que alibi tantum fchiz, ma in Ecclefia Dei pepererunt, X quarum cau=*|. perdere timent nunc purioris 'retinere doctrinz 3 ac sellion Pos la pereunt y e 3 nobis feparati funt , dum le ut quo magis fuerat magill ra vanitatis y - figni benignitate Dei purificaf 7 homiñum inclinatiónes ad oblequ - cellens difcipula veritatis; ficutp | gos artraxit , Simonem ad ex a tionem evexit, D. 4ugu/fni Di ¡leéticam ad fol venda Hereticorum dogmata Ear, A Etrufcos enim ¡llos rítuum, facrorumque fuifle | mágiltros*,+culmuigue Divino maxime addiétos ex antiquis conftar Sctiptotibus; qua in're'aliis fuifle excellentiores fatis elucet, ita ut facrificia, - divinatiónes,: 80 auguria primi Zealoram'invenes 7 rint, €aque Romani trad diderint.. Hine dixit:Ci- | cero Harufpices ex. Etrúria acciendos. EX dixerint | A a o E E al pl e UTE: alii Etra/cos 4 Túw verbo Greco diétos, quod Ía- | . ad id -Vigebat tune in his; quos ad regale faftigium | creo POdICaL,: ISO non: ambitio popularis y fed fpeétata inter bonos | moderatio provehebat , fúmmum, atque hone- £tum illud majeftatis feudiun , "fines imperii tuerí magis, quam proferres nondum enim regia, Te Etaque mens, arbitra boniz € pravo politicorum fonte'hauferat illud, fua retinere private domus, E de alienis decertare regiam laudem effe.'ideo non tam-latis adjungendis regionibus Pp - pagare, quam defertas regiones nov ls fte- quentare HS mos ft. O A ad dnd sd e E RE “Quare duodenis etiam- inter Ápenninua; Ss Pa- - dunr conditis urbibus, ad inferum mare totidem, | coloniifque in eas mifis, univeríam fere fummo arbitrii imperio regebant Ztaliam, Nullus:etenimn | Rex citra*corum auttoritatem creabatur. — Ita- que cum per eofdem Romealus Rex declaratús el- g fet: capta Mithridates Ponti Rex occalione, Ro- manos appellavic Etrufroram Vermas. 0 00 Tra primordia nafcentis Feline Etrufca alvit, excepitque felicitas, paterno Etru/corum Regum | amore, ac regimine non indigna filia. Nam 6 a * fi ab eis initia habue vitatibus, Éc arma pro Romano progenitore ¡lis protulit.'talia fuere Feli, Galli novas queerentes fedes, aliis, atque aliis neribus pate adtis, egnante Rome Tarquinio Pri- E . HU . fro, ceepere Alpes trajicere, perniciolo Nini AÍ- | de fyrior avit patriam Ye tate mutavi ca): pularitatis coníilio, in alios fines examina gentis | eruétant: * Tune enim 4 Gallis Bajis,, pulás ind Emifeisy ¡et occupirarodd 1 1 E a Defcivit tune quidemrd primo nomine Boñonia, | | 14 puras” primava tamen amplitudine > regiogue retento dita. fplendoré, nam ex ribubus centum, ac duode- A TAE AY e E A e ve E PE ás dd 151 , cm pe : : aljs Civicacibos, <quibus ip prescrant, an nomina, dominantiima ipfa fortita amplius Feljinam , Led fuz gentis quam regnatrici Civitati indi Ls ¡Tari E y ny E AA P > mu pp o E - p A y ad de Pa - AA . ñ ey E TE _* Sacrorim fui magiítros traditFalicarmalí 12, ar d Stoer. 2 2 a E O E, q Ls ' | a Silius de fecundo bello Penico lib, VIII, -4 tamen ab abuli- . A ed cl illius pres a. E ra ere in- | ¡sg St vertentis” | els i rir, regtique decoris (plendo- | re nobilitata fuerit. colonias item pro inclytis Ci- | e Civitatis initia , tales | o | ti- | am regis exemplo, qui veterem, 60 quali | um gentibus morem, quo intra fuám cuique | ña finiebantur, nova imperi cupidi- | te mutavit, yel cosóto hationum tudio, ques [ folemnes'nationum migrationes, exonerandee po- | e| A Capu a ad fed. di aa nenes eft nomen. hs E E AR Y y b : $, LE) p A E e 5 A ” ; ” 1pag31- | | y > Po a a | omo Ñ $ E E t miamque dixerunt y.licet fenfim, corrupto vocabu- , ¿los fen el 'gantiort voCis fono ,Bonbria Lena | lata..ac ibidem.pratterlabens flumeñ, a prifco Ger- maniz patrio Rheno, tanquam amenitatem patri “Coli felicius afíecuti, Rhenum nuncupavere. Poft immanem tamen illam cladem, quam: in Gallico Me A fu, iniquo Un erla Italia ar- mato ¡milite'refertá, gravi bellófum motu con- cuffa ferro femetiplam urgebat, ab Emilio Pa- . po, polt tadfi gentos circite nnos , quibys re- l'gionem háné occuparant; in Btruriam accepe- Cao Bj Ecpolt illatas fhults, paffalque-clar 10 | des, in Romanam ditionem eadem pervyenit. $ + eb «Y Le AA : hibere potuit, quam tunc fatim fideleri, afnicumque animum ex- | vis ad famam adventus .4p- nibalis in Italiam a fide defecerint Bojí, non fo- lun ob yeteres in populam Roman iras , fed Er ob. colonias'in agrum:Gallicum (quod xgre pa- tiebantur) deduétasy'ipfa tamen adhue colonia- -rum expers, in promiffa fide conftansy uti me | mor; que egerint majores fui pro Romano pro- —genitore, focia arma in Cannen/ bello adverfus Anmibalem , ette Silio 3, junxit Romanis, ibique | multa preelentis virtutis experimenta; foturaque | fidei pignora,, ut ex eodem Si/io'conjeétari licet , prebete meepit.. s POPE Mao, sun tl + Rebellantibus tamen Lojís, poft concifas apud - | Canas Romanorim.vires, non potuit non clades, | non militaria incommoda fubire-, maxime cum | fradto, apud [ylvam Litanan, inopinata arborum | fuccifflarum ftrageb, L. Poftumio: Confule , ob | idque viribus animoque.duétis Galés, iniplorum Hs potéftatem denuo fuerit redacta: Verum tertío. Panico bello pro Romanis feliciter gelto , fub Ro» 11 | sano nomine iterum militare incepit ; eo enim | pralio á P. Nafica Confule viétis. Bofis, tanta il- lorum cxdes faéta eft, ut preeter pueros, Si fe- | nes eorúm pauci fuperfuerint, quarefedibus pul- fi fanditus interierunt. * Jufto divine providen- | tie judicio, ut, qui aliorum fines ufurpando, $e popúlos fibi-non moleftos fola-regni cupiditate conterendo, grande latrocinium commifit, videar a fe regic ablata: 10 tr iumphos deferri. 1: ERE regnorum volubilitas , ac viciflitudo conftituta videatur, ne a nobis ipfis ftare,-ac perdurare in feeptri femper dignitate exiftimarentur ,. fed ut ftandi, St cadendi, reftirgendique caufamad Íum- : mi Dei providentiam referre cogeremur. nulla “que bonorum judicio facilior., aut aptior cauía ad mortalium mentes, morefque in officio conti- nendos' 4 Deo permiffa; aut'introduéta fuerit, quata régnorúm diverfitas, arque semulatio, ur unaqueeque gens in Imperio conftituta profpice- 12 ret, ab alterius gentis rege, vel regno pericu- | Jum Gibi oriri A wvicinitate, $C armularione pofíe, coque periculo edoéta feirer , “ununx ele Deum | ium regnorum compolitorem , eundemque suftorern , dl quo poteflas 5 divino , morta- ate, inricato numine uni adim vi, uns enigi, 8 alter folio de- Dei votum, nutumque poflet, ac ', ¿atque imperii poteftatem'noñ emu: o Dz qui dat felicitatem | deft tore A pe . E A — ”, JA Et e dolas. -—<; me : 4 E ] | ' k 5 De VaArrio BONONIA SrTaTUu Lin. IL “6 Anno ab ¡Cl Ls ul ] no ab. felicitas, bonis neceffitas. Sed quia pejus eflet, dira fi injuriofi juftioribus dominarentur ,. ideo non == Incongrue, dicitur etiam ifta felicitas, fed pro- 13 culdubio felicitas major eft, vicinum.bonam 4 lantem. - Viétisigitur, ac profligatis bello Gallis, agro, unde Senonas ejecerant , publico faéto, atque co coloniis deduétis, Sena, Pifauro, Ariminoy % | Fano Fortune conítruétis, Rubicone inter Arimi- mum, E Cejenam, vice 4jis, Galli fine coníti- |. tuto , totaque ¡along hac in Provincis formam Togate Gallie (quod fcilicet ejus tractus homines toga Romanorum paílim uterentur) indiéto nomi- ne redaéta, ad eam regendam quotannis Prasto- Tem cum Imperio .mifere Romani, qui-jus dice- ret, 6 conyentus haberet,: conventui vero agen-. do ipía eft deftinata Ravenna , maritimam ¡pus loci commoditatem fecutis, eodemque tempore | $t4 — Bonomiam colonia primum deduéta eft, ex C. e Lelíi Confulis fententia. Livio teftante. . Quod 0 cum Cajas Lelius Conful anno 563. ex Gallia Cif- alpina Romam rediifler, ut nov. coloniz due in agrum, qui Bojorum fuerat , deducerentur, $ y 14 rctulit, eo auctore Patres cenfuerunt, cum re- giones in bello quafitee felicius per colonias con- lerventur,, que funt multo gratiores viétis popu- |* lis, quam preefidiarii milites, iraque poftero an- no ante diem tertium Kal. Januarias Bononiam, Latinam coloniara ex $.C. a Livis —viri deduxerunta. Tria millía hominum funt DERIVA IIA A RA mn, duéta, Equitibus feptuagena jugera, ceteris co- lonis quinquagena funt diftributa. “ager «captus de Gallis. Bajís fuerat... Galli Tu/cos expulerunt. es quanti efler Bononia , cum dicarint eam digniorem alii a eps q y HARE TEgIONIS,, art” bus Romani ju- 3 $ LA AT EE e TAS s 7 e e de 50 : da _Quia 1n deducenda colonia ex €: Leli¿ con- | fulis fententia > alús prelata. ye 54 ra Equeftri mifli fuere. ¿ 0 E E A pe dl > p e A 7) o ABLA AA QA ió 6 sa tántum, Hinc etiam 4, Plmiz, teltimonium qe , a ie .deficerer ,. Bononiam tamen regionis principem . -fuifle, fateri necelle eft. mam ex captis Civitati- bus, ut ín fide maneant, non vulgus ignobile, | im í tur.» novis induétis colonis, - 'duéta eft colonia, plures ibi, vel inde ejegtos fatis eJucer. eu exploratum non erit,eam gentis prins | lle, . qua» primores incoluerunt? 1 | fed primores cxpellun Ttaque quo majo? ded vel bello ablimpros, - tantum eft militibus emenfum,- ( o A A IS a * ' La de Ó Bol i e e cd ul: 1a0 =0: o E Ta quo Parrum decreto ON AE rd $ al ¡Seg be ve ova E E. ¿ m 5 j - hon Cenes oe ruere Bononienfium. h " b 1/43 (44 p pes E E a e Y ES RS Al 5 eo 1JORJUs elt. muntcipiorum , colonia: / 7] GA a Ey ll oa ES is ; ips ut omnes ad auctoritazem -40 es. e AS só A 50 ES. - E Y Memque P. Romani defendendas A o A ip fD PA E. O E E Os E a ho 4 E > . E Ar ls habere .concordem», quam malum fubjugare bel-. - L. Palerius Flaccus, | atibus Ci/alpine A qe dei 219 res coloni,. ex ¿ordine: fcilicet sia mumerus milicum major, cum-tria millia hóminum. fint deduéta., Non enim tam |. 15 grandem coloniam acceperunt aliw, fed duo mil- 3 "A > y S A - e PS Po AE: Antiqua pariter,- ie EN A 56 Es, RA A de E . pal z , | | | cuta armis, viris, pecunia y belli pr. | micitix gratiaveniffer e e «fere gentium-oratores acceperat, a Rege poten-' | tant ltalis.. Cum: autem ex Plinio teneamas | zoniam.hujuíce regionis princi :i4dal junt. |. | lam fits quanta fuerit Bononie, feu Feline di- Ex quibus Lóvis verbis facile deprehendere licer, | | utiqueillius preftantia, ac laudes exo ñ ms e - Pr 09 2 A. pe E S tex y es deantur. 82 rurfus in eadem Philippica.. Duodque Ano ato E, os > ; - . ' Roma con-= Galliam Provinciam citeriorem , optimorum > ES dia. - fortiffimorum virorum, amiciffimorumque Populi Ro- —— mani civzum refertam., exercitumque in Señatus po- Veltale retiuca di a -Etin Philip. 1v.' adhuc quid Galliam! (de hac loquitur citeriore , quam'in M. Antonium D. - Brutus armaverat). Lao tandem animo hanc rem | audituram putatis? illa enim boujus belli propul/andi, adminifirandi,, Jufiinendi. principatumtenet.. Gal- lia D. Bruti nutum ipfum, ne dicam Imperiúm , fo- uriam , dumodo repel-17. ulum fervitutis. Et legitur etiam in Gre- corum monumentis, cum ad 4lexandrum Mace- equo animo belli patitur ¡ X j ft las donem y: quem ob res gettas Magnum appellarunt, Gallorum-Cifalpinorum legati hofpitalitatis, 82 a wveniffént, in convivio,quo omnium maxime timerent ? «preeter omnium opinionem . refpondiflez Aliud, inquam mibil Rex prefian> | tiflimo interrogatos. Quidnam efler, quod Gall; tiféme y quam ne fupra nos celum, aut Alpes ruant. | Quod: refponfum,-Regis animum' on tino fefel- lit, diéturos opinantis,. fe eum elle, qu e m for- midarent. 5 3d. ca " ñ si haa f $ *i ¡57 ha É 5% A 3 ¿His addamous Strabonem, qui de Gallia Cifalpi- a loquens , ait: Horym virtutem locorum, tum [pl bomime probitas telar, tm pido ma | gritudo, tum vero divitiarum: amplitud , quibus sTappus trim | | omnibos de de- | y hi us hujus regtonis babitatores, ceteris antecel- po E tum ab 'Etru/cis pollelía, Etruria dicebatur, pa=.. nitas, quantumque precttivifle cateris Civitari us credendum (it, que Princeps excellentioris 4 7 ES Ñ 4 . n.d sos AA , | Brormore Heridas. Pasado an - His. pariter conlentit Gaud. M antiquitate Gallie Ci/alpine loquens, ait. SL: Bojis. olim populis ferocifflimis , 'quarum nunc | popalaicta Deja + Boji in Tranfalpina Gal= lía Heda 5 'vicini, quos hac state Borbonenfes ap- pellamus origines traxere. Nil mirum,' £ Galli | 82 cum ob viciniam, tum ob virtutem Roma-. | sis terrori fuerint, 8c-tamultus Gallicws femper a. Romanis faerit cum maxima formidine exceptus. | fi precipuam hujufce Civiratis laude erfali Gallze Ci/alpine commendatior Philipp. reticuit Cicer. id-ex eo conjeétari li Quia partes 4ntonii pro: antiquo cliertela futtinebat: nam fi in 4ntonium armaller Bon S cet. ' 1 ANCE Interatnifi in jus feétatores frigefcere, ad imen_non potuit cloquentia fumimus ver= a toto principalem partem divellere, ¡dec €. Calfiura folicitari, maxime v pa e 7 BARTHOLOMATODULCINT 480... Y yn Anno ab Rome autem patronos afciverunt publice, at- |-A | femper ardebat, fuo pene fanguine extinxit, EA | Boa com” que eorum opera curarunt,(i quid apud Senatum | | ad Lepidi, 8 Catulli bellam, quorum alter ge- dra. ——— agendum eflet, quod fua interefler, enixe caven- fta Syllana refcindere , alter defendere cupicbat h tes, ne qua in reillorum, aut dignitatis leho, trantcendit. Inde ad Pompeji E Cefaris, quo- aut commodi impedimentum fieret. | rum Pompejas fectatór Sylle fuit, ejufque poten- . Ex licet Latine colonis jus civium Ramañno- tiam», vel acquavit, vel luperavit. Cz/ar autem 24 | rum per incolatum non aflequerentur, nec Roma- | | Pompeji potentiam non ferens, patrise libertarem ni Imperii participes eflent , nifi exprefle data oppreflit, fed Pompeji viétorem C.Ce/arem, quo- 53 ES e, rundam nobilium conjuratio Senatorum, in qua Brutus, Caffims emmuere, pro Reipublica li- bertate in ipía curia trucidavit. Hujus deinde potentiam multum moribus difpar, omnibufque | «vitiis corruptus, 6t inquinatus, affeCtare videba- B | tur 4atonius, cui vehementer pro eadem illa velur | patrise libertate Cicero reliftebat, ne tantis dila- «cerata diflenfionibus corruerét. Ubi recentiffimas cacdes extiterunt , 82 bella civilia , inter que cum Bononia in Antoniorum clientela antiquitus effet, atque eis pro oficio fuo ftuderet, incommodi ali- quid accepic. nam cum Bononiam valido pref- «dio tenerer 4ntoniws, ur feribit Cicero *Claterne-a libra que eller Hircius, ad Foram Cornelivm Cefar Oéta- brit vanas , uterque cum firmo exercirú, ita in cam, jum Caf- ab Antonio , pre lidio eduéto , delerram irruerunt,. q Y uc in Confiltm 8: Senaras poteftatem devene” PGIRS ETC TRA MO 91429 Cruciabatur tunc Boxogia , ne dut' ob ame- 25 mam, durifique judicibus parum probátam , fed vitiis omnibus inquinatam 4107 vitátn,. quod- que bellam contra Senátum , ac Rempublicam | Aufcepifler, quamvis, quí Senatus, quí Coníules, Civitas [MRE 2 E me 664, Poít bellum tamen Marficum, cum anno 664. lege Pompeja Ci/padane regioni Civiras data fit. íi non prius per legem Julzam data fuifler Bono- nie, faltem hoc tempore id affecuti fuiflent Bo- nonienfes. Sed de Bononia non elt ambigendum , cum ex Strabone, ac Plinio coníftet eam hujuíce regionis caput extitifle, $ cum pre cateris cam tanti fecerint Romaní. Alioquin minime fubíi- | fteret, quod ait Cicero in Oratione poft reditum | 21 ad Quirites, ubi de comitiis centuriatis¿ quibus ab exilio revocatus eft, loquens, dixit; 41 me in patriam ter fuis decretis Italia cuntta revocavit. X- pro Sellio; Nullum erat Italie oppidum., nulla co- |: lonia, que tum non bonorificentiffime de mea falute decrevifJes.. Quod idem ex multis als ejus locis, |. pro Murena, pro Sylla , pro Plancointelligi po- |. telt. Quibus non diffentiunt, que in Ce/are Ícri- bit Tranquillus , fcilicer colonias Latinas de Civi- “tate petenda agitantes Giogronem adiiffe, nam de | Tranfpadanis coloniis intelligi deber communi Scriptorum confenft.. A. Quare civibus in hunc modum referta Roma- ie mis, Latino fermone uti Bonoria coepit, $ ficur | | que Refpublica;: abi ob privata” potentium cer-. $ * sida Qlim nidum Philofophorum * appellatam- fuiffe | | tamina, invalido legúm auxilio, que vi, armis , rhilofo- — fatis conftar, ita nunc literarum domicilium ef | | turbabantur, paucorum potentía, etiam illorum, nas DN fe, cum Cicerone telte, Grecis, Latinifque literis. | quí grande illud, five peffimum, five pulcherri- Irjasad: Co Rufticellas Bononien. eraditifimos fuerir ¿de |. | mum facinus, hibertitás Impro(pere repetite per. nos. sn lib. (QUO inter preecipuos Oratores meminir. EtL.| | petrarunt, fecund n affectus dominandique libi- el UE Pomponiws Attellenarum Scriptor , quem Pater- dinem regebat? $ 4 bi inter bonos, éx malos di- . culus vocat fenfibus celerem, $ novitate a fe in- |. | fcrimen nullum , Omnia virtutis premia ambitio 22 venti operis commendabilem. Et Rafas quoque |D| poflidebat? venerabatur tamen B0n0nia y: publi- Poeta egregius, qui cum plurimum falis , nec cum illud Senatus nomen, quo meliorem partem candoris minimum haberet, non in decore Mar- | | tegi exiftimabar, ut ablque, vel minima dedeco= _tialis, € vivis fecedentem his verbis deplorando |. | Yis nota, previo juftee excufationis oficio, ei, profecutus et. o ER reliéto Antonio, cui in ullo unguam defecit > Ad- .. Funde tuo lacrymas orbata Bononia Rufo: |. herere pofle pro certo exiftimabar. E A + Et refonez tota plantius in (Emilia. | | Quas ramen imoleftias in repentina ¡lla rérum “* Atque ita Bononienfes quoque cives Romani effe- | | mutatione fuftinuerit Bonoyia >. Juamique animi Eti (quo nihil florente re Romana infignius habe- |. | virtutem demonttraverit, ¡lle ds - Celar > quizo batur) 8t quantum ex veteribus colligi monu- |. poltea diétus efe Augujtus , teftis fuit, qui ut cam mentis poteít, majorumque firmavit auctoritas in 41 e manibus , ab oblequio Antoni exit erét; (> Stellasinam tribu aferiptio 2 | | Dique conciliarer, variis inde auxit donis, fovit» : Contbftediñero ale A es confió aces | i pifer, Pan/a Bononiara delatus, 1bi eft mor uns, sa a cujus morientis latere non dilccdens dugafas pubcfcentis adhuc Imperii, pallulantifqué domi lonix aícito nomine fubjeéta eft, libera quidem, | ted veétigalis perinde ac reliqua Jtalia fuit, ab hoftibus tamen quieta, nifi quatenus bellis civi- | libus Romanis, ne dum univería regio fuic, in- feíta, fed ipfamer Refpublica, non afíliéta, ve- |. rum perdita omnino judicata elt, 8 fccleratarum |. concatenatione caufarum a bello Mariano, atque | 23 Syllano ad alía graviora pervenit.. Nam: Marins - civil fanguine jam cruentus, multis adverfarum | íibi partium peremptis , viétus , ab: urbe profu- | gus diu exulavit, fed Cimmiana dominatione re- vocatus clariflimis viris interfeétis, lumina Civi- |. | tatis extinéta fun, ultus eft hujus viétoris cru= | delitatem poftea Sylla, fed tanta diminurione ci- | Fl vium., tanta calamitate Reipubl. ut vindiéta | erniciofior fuerit, quam ( Ícelera, quee punie- |. antur , impunita relinquerentur. nam preter a Le nationis monita fuftepit. a --Hinic emerfit iíte mirabilis indolis adole (GR nque fortune capax de- | fortuna fimam augebar. Huic,inquam ,adolefcen- ti Cefari, ut ejus potentia contra Antoni nu- triretur,ac furentes ¡llius impetus, crudelifimof- Fayebat, fperans OY que conatus cobiberet , Cicero fay eundem», depulíla 4 onii dominatione, bantur , impunita relinquerentur. mam preeter | | corum Reipublica: libertatem, ufque + ftragem per divería late diffufam, obfeffo ctiam. eus, Simpro idos fu irorum,, ur ll ? Senatu, de ipía curia, tanquam de carcere pro- | ad gladium, $2 M4 ) .l tor, Sí Ponrifex aram Pef ignemque illum e qui perpetu petua e , A A y A AD m Ciceronem occidendum»,. lo que e 1 Lt Id, 9... ' De Warto BoNoNIA STATU Liz. 1. 10 “¿Anno ab Roma con- . +5. 5 143 : dia. -Clvilium acerbitas, ut vitiis omnibus corruptus, ———— in probum virum, difertum fcilicet ¡llum regen- - de Reipublicx artificem, ac eloquentiz forem prevalueric, $ immani crudelitate cum inter Pellicum greges, inter ingentes epularum appa- ratus, ne jejuna, $ deftruéta luxuria videretur, regaleíque Cleopatre luxus, ora, ac manus pro- [criptorum recogno(cerer ,atrociori feritate iítius pracipue caput, qui Romano Imperio par elo- quentia fuit, € roftris pendere jufferit, eo fcili- cet in loco, ubi piis concionibus multorum ca- | pita fervaverat. Ita infignis viri caput, quod at- ma Catiline ,. Romanaque, adhuc non fregerant, 28 unius ebrii, 4ntonii Ícilicet, perpotandi, pervi- Uandi, ac dominandi infana dulcedo abícidir. t quid mirum, fi inter heec vitia nulla remanfe- rit cura fapientiss? nec tanti viri virtuti aliquid fuerit tributum? REE E 4 In his tamen.rerum perturbationibus eo fe non minimo fuftentare folatio Bomonia potuit (£i ta= men folatium dici poteft trium Catilinarum con- greflus, fed nos etiam cum aliis dicamus) quod nobiliflimo Trium virum Reipubl. conftituendz, vel potius deftruendx colloquio eft infignita, in quo M. Lepidus, M. Antonius, X C.Cefar Otta- vianus Romani Imperii Provincias inter fe divife- .Funt, unde ftriétos in civilia capita mucrones, | divifa percufloribus occilorum bona, ut etiam de feo peiliens, afana; tem, li, qui vivere ju 29 lachrymas, ibi ubertim tunc fluerent, nam ca- terorum ceedes privatos luétus excitarune, ¡lla | communem, merito juxta aquarum fluenta con- venere, quía ex inhumana ilia tot Huftrium Pa- trum, civiumque profcriptione, perennes erant | « * decurfure lacryme , cohtrahendaque macula , nec tota Lavinii aqua abluenda. in infula enim Lavinii ammnis faCtum elle, feribit Appianus, $ Dio. Qui fluvius ex proximis Apennini collibus ¿Emilia vía v. millia paffuum ab urbe Bononia dife feóta , in Rhenum delabitur. Quin etiam cum Trium viri veteranos milites in colonias deduce- rent, preeter ceteras Bononiam deduxir Antonizs. Itaque quod Bononienfes pro clientelou jure ofh- publice gratiam fecit conjurandi cum tota ltalia pro partibus fuis. Atque eo quidem pacto res Bononienjium fefe habebant dum libera. Romana 72. Refpub. fuit, ufque ad annuúm Urbis 722. quo €. Oftavianus deviéto ad Aétium Antonio, Impe- 30rio pracelle Romano, Imperatoris, arque Auguéti nomine fumpto, incepit. Re igitur Romana ad Auguftum Imperatorem, ac fucceffores ejus mi- litari manu traduéta, cum tota /taliam in x1. 'vOcavit, eamque i ae: a SX El h ¿Er . Bononiam, a Bononia Placentiam uíque per a E Era po SAS ¿ ” He e 2 A -arque ex is colonias duod ll a Se o e S elte , p sá DD p Ex una, telte o do al Ys A Y Ma fuit, — Quas operibus, ac veét ¡e Sn 1) Publicis multis modis auxit, tum jure» ac digna: ES odammodo pra: parte ali confularia fpolia yenden- | fiant, ut effene, quibus | imperari poflet viderunt, infpeétaruntque Roma- | ne eloquentiz caput, € roftris pendens, 8t ad il- | lud deligatam manum dexteram facundie mini- | ftram, ut ubi toties fulpenías tenuit Romanorum -toris immanñiflima voluptatis ludorum Circen/iuze cia omnia deberent. 4ntonio, Cefar poltremum illi bellum illaturus, Bononienfibus (Suetonio telte) de Zemiliam, | | dicatoblervantia. Hanc miniam a Placentia Bononiam , A Bononia A -curfus, ac peregrinorum probar cone 4riminum utque diftribuit, Ravenneque clafem, MAD MOR loci commoditatem fecutus, ad Superi maris tu= telam collocavit, 8 Lmiliam viam ab Arimino | opulis, qui cum Antonio fenfe- Anno 2b fuit temporam- illorum corruptela bellorúumque | A| quavit, excogitato fcilicet genere fuffragiorum , Roma cons que de Magiítratibus urbicis Decuriones coloni-%%__, ci in fua quitque colonia ferrent , ut fub diem co- 31 mitiorum obíignata Romam mitterent. Ltaliam porro adminiftrandam Confulibus, $ Pratoribus tribuir, 8% omni tributorum onere leyavit.. Hanc autem tum /tahe, tum Imperii totius Romani tranquillitatem, annumque 41. ejus Im- perii Chrifti ortus mire auxit, ¡lluftrayitque cum incenfu Romani orbis ottayo Calendas Januarii, Cn. Cornelio Lentulo , Et M. Palerio Mefalino Confulibus , ab Urbe condita feptingenteíimo A nonagefimo quarto , anno fecundo Bethlehem par- Chito vo in oppido in lucem ex Maria Virgine fuerit . editus immortalis Deus, mortali carne veítitus, ut genus humanum, dea [celere fune- ftatum , mortuumgque fuo maétato corpore ab in- teritu liberaret. - Sub hac igitur Romani Imperii felicitate Bonoria perftitit, quoufque Romami ¡pi dignitate, 61 armis /taliam ab exterarum gentium incurtibnibos Tuc VACA - | quinquagefimo primo. ha centelimo - amoa QA! á Per que tempora ab externis armis quieícente 32, Italia, non tamen obícura fuit Boxonie memo- ria, nam magis Neronis tunc probi, ac lummz fpei adolefcentis eloquentia, ac laude, $ mirifi- ca Claudii Imperatoris benignitate claruit*, quis Cornel. Tacit. 4n- pro ea reftituenda clariffimorum teftimonio Vi= nal xi. fol. rorum centies feftertium iplius rogaru elargitus3ós. Las. A Ey SRP y o atav, Ne- eft, quam incendio quo conflagraverat, $t Car-rome oran- : idos, e ermienfi Co- fque Poetas clara dicendiloniz, igni : ARSS: fera- hauftz fub- pb EE á o o citate, ac lapidum fpecularium preftantia fu Mit centies fe- celebrata, quam quod prafentia Vitelliz Impera- A A e mos Oratores, eximiofque favitate infignes tulerir, pracipuaque fe -Lberrii lar= glriont, fit mobilitata fervore, fed clariffima ex eo evafit, | quod Sacra jam aqua, ad abluenda crimina, fruen- damque fimul fempiterni auram xvi abítería in reétam Chriftiane religionis afcitee difciplinam raso purpureoque etiam nobilifimorum- Martyrum illuftrata fplendore. Inter quos clara fuere Vitalis, Et Agricole preconia, quorum al- 33 ter Crucem fervi divino prafulgentem decore, Dominico dulcoratam exemplo, Coelefti alleva- tam manu afpiciebat intrepidus, fuam mox expe- ctabar indomirus, 8 ferebar inviétus, ita divinus ile fervus corda ardebat intus, qui non rapinam arbitratus, efe fe equalem Deo, fervilem for= mam benigne induit, $ igne coelitus rapto, at= que a divinis follibus auras accipiens, rajorem- vim ureñdi addidit, utinde divinitus exulta fi-= ,| mul corda , mentefque mortalium ad corleftia elevatet , atque ad immania perferenda folidarer. -'Tunc divino munere Felinea excitata pietate,. ab inani Deorum cultu, facrilegaque curiofitate, ua Etpajio rum Reg um tempore imbuta ad yana. erebatur, a lavacro ifto, ac fundamento humi- litatis carpit illa eedificans charitas, que: poftea in altum eveéta ¡lli peculiaris mear Pia | a irc de tam requens Ho eee AA perampla, regiaque demontbrant tiones crederes, Han late to tio. Sufceptaque pro vero Po Schifmaticos declarant certam Philofophoram fer e 6 Pe 3 11 Et ficut Sol fine fole. non cernitur , ita nec: Deus: line Deo cognofcitur. Unde fimul agno- vit Bononia , quam vere dixerit Apoftolus gen- tium , videte ne quis vos decipiar per Philofo- phiam S inanem feduétionem 5 fecundum tra- | ditionem. hominum , fecundum. elementa hujus mundi , $ non. fecundum Chriftum voluerint. 8 e ifus dixerit, uum reflexit ardorem ; Sibylla. illa diétitarit.. demittitur alto, So. S rieque Maro nefcius 1 ¡ft rit filio Po hiomis. ed _Nam tempora. hujus ignorantia, defpis ¡en Deus, —Bononiom. quaíi alteras. iferatus e | Al (De ES “intellexit Bomonia, quod Det fecundin quod elt bonum actu. AAA xzternique boni naturam ab, seras le gat infinite , $ cu non extra certe infiniti. e nitus el ie enim. . ds quam. Jeus Heads intelligendo fcipfum gignit, 5 ia 2 36.nem, .cadem eflentia. elt, atque ipíe, qui gene- Taly -quamvis. mira quadam relatione , dio genita. diftinguatur a generante. Et quod ¡Deus per «ternam hujulinodi notio- em 80 b «er rno 1n finicum in fe, tu um PS a á Fheologis. psrÍOpaS vocari : agnovit,. natura quidem. divina) Ary PA inter £« EESPaXE: nientes omnino, ita ut. anicus). S fimpl ex Deus | fic, | Led. inexcogirabili guadam, relarione diftin= O 1 Áde y peccato g : potuifle A in. Deum : relurgere > quod. ad ima ceci era relur ere : autem uvandoque me. tes humanz a ) De. > fru A fuiffen: 0 que ab eo ) CTCAtÍe Col a uerant. | er Dei verbum forma quondam omines fuerant, per. r verbum idem re! ormari: de- leétu oe at, $: pS perú salis énim verbi lucem depellenda erat ca MeCt s. aba 37 Pa 1 ra A EMICDAABO UA “na » Ut fnfcitare- xt: Ed A mente digreditur. E Oportuit er e 7 orum a E RDA me o : Joque “code d rica E, TEE om e E 4 o BAR T.HO:L00:M El. Et per l 35 quantas obfcuritatum Fico Mea > illa di- | cta per a numerum magnificare Deum | q imperfeóte Mercurias Trifme= | onas genuit Monadem, $t in (e -QUanta. prelumptione : Jam. nova progenies celo | sd quam inepte, adulato= B BECIe Dei, 1d Hue ES caliginolo í itaque ftatu ceflante, lucifque e ex» | , revelata facie gloriam Domini Ipeculando, ade, quantum permifit Deus ,. ejuíque mu- | ic pio, | : 8 imeligere idem e end femper tamquam exaétiflimam fui 1pfius imagi- | nem mo obs 0 e eiplao dubai Ro; 1 1, Patrem ergo, 80 Pilas, | aa _pariter « defeciffe 2 2 Deo». quandoque y 7) 1us humanum, neque fine Deo | td Deo Si | equendi ¡ ip(us o 0 at om 110: 1.90, » e ; menti ti ejus hi: vinitus, infllas, 1 E $ Pd Ccelitus dato Icilicer JESU, i iph el pa corpus ipfius, E ad. a | ¿Do U:LC.IN A 12 A |. neque decebat , nifi hominem, qui: peccaverat , neque Deus ¡ple poterat; confentaneum ¡taque fuit humanum genus, per Deum faétum jam ho- - minem. , «Cimendari. Sic ergo -Chriftas JESUS -Sacerdos in xternum femel (e ipfum Deo Patri b facrificans > qui folus mundare alios perfeéte po- tuit , cum neque immundus fuerit , neque fhi ¡pus mundandi. gratia: holocauítis indiguerit, quemadmodum. cxteri ante illum Sacerdotes, non MECOTUM y AUL- vitulorum. fanguine y. non impu- ro , non alieno, fed humano ,- puro, proprio - humanas fordes,. die pá noo 3 in fe. fuit,. perfeéte: PUEBaViti 050 do ! - ¿Chriftam itaque Pilar: decreto.» $e Ei tione Divinas. in Crucem: aétum, non. deferuere, qui eum ab initio dilexerant » led: dls: Herum. vivus die, tertio apparuit.. cil nica De -Ordinatoque monllio ac' fui -nominis p: ra-39 dicatione le in Goelunr pt indeque mi Corlis Spiritu fanéto,..A Apoftolos .. Duc paliíhue ' mirabiliter edocuit, 1ta. hee: omnia, $t alia Ícili- cet de. relurreótione mortuorum , judicio futuro, -2C.Vita ena liagmdgne conde gina Pesáicajete Apoftoli. % E “yncsntellexi Bons la dust, difaran 1 los | ter iras literas, 87 Phi] fophorum feripta; non SS) cnimális habebant vultum pea »lacrymascon- fionis,. cor-contritum, $£ humiliatum, populi | falutem, Sponfam,. -Civitatem»: Arram- Spiritus | Lancti,, pignus amoris, «eterneque vite, pocus llum. preti1 noftri. Nemo:bi cantar, Nonne Deo Mubalt: erit anima. nea | 2 ab iplo:enim Jalutare y edit LS de es +3 ani ES dis y Apo “nudatam Pd fed in: hun ile fteriis, fimulque mira. illa -Apoftolorum profun= ditas ,, 62. ma emp du in fobrio « corum ftylo, | hr cris alos SETI papicitu Bononiz Ai unir tido 2000 Es quam in Joanne preci ue infir abíque | Pe pom ros enfuíque. divi k Ra panes non hominis, ( d man Cognovit quoque pia Ci- 1 seeds Evióica a pri voca ya e ur cd rd, nm focoRía pa velatam ue e eh 13 DE Niarro BONONLA, STATU L 18.1 | 14 : na mociones «negligentia, gs inertia» Aj cui Es Roma: ec Esrids a, amas mato. us nulla: fuit cura; itatis » “licet. etiam | mea ue yidi | Samer gui as habuit. Romana EE Peru. 10 tanta “imilitari immnanitate,. “ac hoftili ndia, qu d gloriabundz Grecie, autappos | furore illud clementiz, apparuit, ediéto. promul: brío aut preferat:, circa Ciceronem efloruille, | | gante Alarico, ut fanguini, direptionique,, quo- | 8c.orania ingenia ,- que lucem ftudiis ,: rebufque | ad. fieri pollet,,. pericia eee gis EEN hese 42 artulere,.tunc nata efe, in deterius quotidie, rem | pa tia, obi ifimus € E un -efuxié: five Juxu temporum» nihil. enim. elt | | Catholic, pique uxorisy. acins tam mortiferum ingeniis, quam. loxuria: S quod clite fama. mmulieris Pesca (ummopere, fa Ligar magis. ex-arce'virilem: animum dejiciat y: quam A: iuris veftig AE ud, X initatis os: blandimenta femineas five: cum premium pul- SHA y o ua: 1pe- cherrime 1ei cecidifTet ,, translatum. fit certamen EN y 3; Bútros ad turpia., fed moderatius, $2 ad propofitum ve= rius, dicendum videtur',. quia graves «bellorum | motus ita orbem. > St precipue. [raliam. conculle- rant, at nullus in ea feribendi locus elle videre- tur, cum enim. gladii ubique :acuerentur, Cala- ; morum 'acumina retundebantur. Licet.alia non delit- urgens:: caufa , Ácilicer temporum Anjuría amilla Civitatis documenta y cum [pe »: vel ma- gna ex parte fit igne ufta, vel ctiam univería fue» rit incendio confumpta, fimulque «des commu- nes, ubi fcriptura publica aflervabantur, unde fuo fimal interitu rerum geftarum notitiam pere- merunt. cum igitur monumenta urbe incenta in=. terierint, mirandum non erit, 11, que aliquo ad- híbito ordine dici poffent, pratermitrantur. pe 43 — Harum autem calamitatum initium o, Tse. Chrifti Sacate primus artulit, do Radagaijus Gothorum Re: ex, Cu m ingenti: ne in /taliam repentine a jam in urbis vicinia Comtat Romanis ceivici- busimmineret, Deus tamen mirabiliter, '$t mi- fericorditer fecit (quod non fine gratiarum actio- e, Augut, ne Commemorant prifci, + piigue Ecclefiw Pa= Dei tio ,. Tres) utuno die Stilicone belli duce armato :0c- | - “P.a3. currente tanta celeritate fuerit viétus, ute uno | quidem:extinéto , fed nec vulnerato Romanoru, multo. amplius, quam. “centum millia: profterne- , Fentur ejus exercitus;. atque iple cur: filiis mox | captus, «poena debita necaretur. 2000 00 3 Pis oa dario Stilico a magis, quam propullafle vifus ell, nam po: A pde da Juniore,: imc Pifigothorum copiis 1n Haliam venit;'atque Pi ferroque omnia mifcens, Sti- licone deviéto ¿ Romam pervenit. Multa noéte co- 44. hortes expeditas fummis collium jugisy; fuper'ca- ES pe e í fic. “inde miles ad cedem ma- | F ' decurrit. fternunt inermes, > sientes, Él quofdam fomno: rico mM tene Pei -pavore, fonitu tubarum,' clamo= P iturbarentur, pauci ¡gladiatorum "refifleni tes non: ia cecideré, ceeteri ad naves, oftia= que Tiberina ruebant, bi cunéta pari formidine ¡mp permixtis paga anis, quos nullo di- Es Gotbi vracidabant. Ft primos e | 08 crm e ptam A | A mus , protritis. -arborib as) soni Dn +, arque frugibus illa vafticas corLolCEANEo Tra cohibita, qua hac; arque, illac, o. furibuz nda, EA agul, licentia, , Verum Jalía pra pias del inan- qual. exiriabi a fulmino,¡é ingentema | plagam E pida o ct E E rannus-4itila, maximo Hi ¡Pannonia.: .adduéto: in, Traliam intr rompi a ee - Aquileja per triennium obfefla, ac tandem eXpu- gnata, 8 Mediolano, Ticinoque everfis, multif: ¿| que aliis ltalié Civitatibus igni, ferroqu: - abfum- ptis, maximas Bononie2 attulit clades, verum an |1C]| cam deleyerit, an tantum diripuerit, haud com- | pertum eft. Licet ex Epifola D. Ambrofií ad. Fan- Jtinum , infelicis conditionis, tunc fuifle Bononia | 1 «Videatur, ficut de Civitatum fta= | tus. Cum Claterale momia > Mutine, e E q Parme, ac Placentio re ivitates , femiultarum biummiferanda af >peller-cac tione,ac prece ero br e n Pr Barbari Regis faftum > qu | Y alios capaces tant, quam quo: | Df pecie donare: a a eft. uare preclaram | oris fpeciem», veftium majeftatem. (quib | lius Barbari metum, decorem 5. ce + | fidiam addidit Deus): Je luf | haud ultra progreffus vin Pannoniem 2. Ke Poft quadriennium vero: occilo Maximus ceedis ejus auétor Occidentis Imperium , Genfericus ab. Endoxia. 1 des am Mdaxin pulaverar, € cul mis Vandalor a, pao pis Rex un nt fum y atque imparatam edi El ¡ manitate di pul; infgaique: oraeda Roma defolata. in oo rediit es dationibus , 2 as | Eo CEE 1 -BURTHOLOMA1 55 nem injuriam ulcifci ftudeat. Nepos nihil fpei in Orjentalibus principibus inter fe diffidentibus elle cernens, in Panzoniam ad Odoacrem Eleralo- | rem ducem ire jubet, addens litteras, $ preces, ne Romanoruím poftulata abnuat, neye potiundi Imperii occafionem relinquat; cum puero Impe- ratore, Duceque proditore, /talis invifo ¿ non tam bello, quam itineris, atque adventus celeri- ate dimicandúun elle, 000 5 > Odoacer , cui in adolefcentia apud 4ttilazn mi- Jitanti,nota Z?alía fuerat, nunbis auditis in Ípera Imperii eveétus, folicitatifque Herulis in Panno- mie finibus magnas copias parat, ac fele ducem , ad invadendam /12/ia21llis gentibus preeftat. Ttur in Germániam nemine obíiltente, deinde in lta-. lam per 4quileje fines ivruitur. Panduntur Z+am/- padanarim Utbiúm porte Herulis, omniaque- eorum rapinis finé contradiétione patent. Qua< sore Odoacer cunéta etiam fortuita ad gloriam ver- tens, afpirantis fortune beneficio ufus, Gmilta magna ex parte vaftata, Roma verfus ¡tér arri- puit, 6 com Augufalos ausilii , atque combi 1 .. 4 € de Pis No Pros PT A ES % E É do RARO ' . . r “e -?4 o. o e ex ed y A h » y + e is A y lesa » ire E EE 0 PEA E RIOS Esp A PVP EPA 3% y 4 $ : % o es * ap ep +4 CO Os SS YE ED do ARA y E A PEN TTT Ldd d do + 4 : PA e e a O SARA de E dede ie A gd ra Yo 3 > a, a e AO A A. Ed $2 y O mano Imperio ita per arma A YD? in Occidente deleto, ficut c- E ely ¿rat a. A A A po me) AÑ: terz Provincia jaétari bellorum ASS fuétibus, ac feevis calamitatum ) perturbari procellis funt cosptz: ita in primis /talía optima po- IAEA tentiori preeda futura , vetere amiffa fortitudinis, ac rei bellice gloria, hofti- IZA din plis recono e 53 Ex-quo varia, atque anceps /talie cognofci fortuna poteít, que cum virtute Romanoruz uni: verfum quondam Orbem terrarum Imperio effet amplexa, mifera tamen quadam infequentium ca- lamitate feculorum non Imperio folum , fed omni etiam dignitate fpoliata diu ita jacuit , ut per multos annos nihil aliud, quam erumnarum, ac. doloris plena fuam lugere conditionem fit vila, les diverfarum gentium irruptiones per annos am- |. longo quali fomno excitata, | s, 8t priftina repetere ju- |. A -ornatus, confeftim Rex /talie falutatus eft, ac | liz Zalía fuaram Civitatum ambitione divifa, an- | fe perdendam , ac devoraridam externis gentibus (ciens , videnfque tradidic. Que autem inter | Bononicnfium conditio fuerit, in tanto feriptorum sy | videtur felicitatis , ficut dura tot 'T'yrannorum | co “autem extincto, 4malafunta filia Arbalari. 4 gni ] ftigium extulit: -Hic juftus evalic in pri- | ejus apud Ca/fiodorum extar Epi | publicis earum arcium profefforibus integra per- | folvi ftipendia imperavit.. 4+bhalarico autem pofk 'oftennium immatura morte fiublato, 4malo/anta DuLc1INni'. í6 inops ad eum nuncium in Campania abjebta pur 0 pura fecefliflet , atque ultro fe imperio abdicaffet, Romam ingreflus a populo corona in Capitolio ita Populus Romanas , qui pullulante olim patri- ciorum virtute , regium nomen in fuis civibus invifum habuit, atque abolevit, ut populare fibi regimen conftitueret, nunc mutato ftudio, ea- demgque virtute torpente, idém nomen in Aerulo Duce inftauravit, atque hoc modo Roma ipía J- talici Imperii erigendi, ac etiam perimendi origo fuit; Ravennatum-ifritata injuriis. Sicque bles tiquo honore amiflo, alienum jugum fubiit, ac tam diras calamitatum ,' bellorumque procellas filentio facillimum eft ignorare ,- fed noftre id fuftinuiffe Imperia ¡llorum fuit virtutis. e Em Li qt qe ei y 0 +« > E " A , 3 FE * A NN + 0 ja y $ E Pe A . y o ? > $7 7 > $ $ e MER 3 o. hs de a he 4 b s é> 4 pe «> *> $ mé y ? . Pes das A ire 0 3 ps k pe Ps ia 5 a y t A - ' e rro de y $ Ai U a e Es $ 4 vi LAS se a p Se pos j y mn go” ” > JA : Ñ s a ' EARYAIGARO > q Verum,, qui in omnibus officiis juftiflimos Im- a lod ar rica mis, 4rriana perfidia corruptus, prorfus a femet- ipfo defecit , ac Orthodoxos in /ralia: yexan= do, quelfitores in omnes Civitares dimifit. hu- jus aurem tam dire calamitatis procellam, Ci- vitas in primis Bonortenfivm pertulit ,. Procg- lumque militem , novo. pietatis, ac fortitudi- nis robore leptum, martyrem habuit. Zheodori- $5 cum puerum ¡píius Theodorici nepotem, ad Re- mis, ac Pontificibus Romanis , quamquam drria= mo. imbutus errore , amicus 3. ES adhuc Ia eo da o tola, qua multis verbis Senatui Romano vetera Romane eloquen- tiz, X jurifprudentis ftudia commendavit, ac ra, veteris Ícilicet memor decoris, atque poten- tiz cospit. Neque enim Odoacer, qui nimia fe- | licitate ipfius dominatum, Regnumque adeptus erat, diu tenere potuit, fed potentiori cedere ho- Íti coaétus , brevi una cum Imperio vitam amifit.. Is fuit Theodoricus Ofrogozborum Rex, qui cuma Zenone tum Orientis Imperatore magnis precibus | impetrafler Zaliam fibi in Regnum debia y in : cam, magnis inftruétus copiis evafit ,. viétoque 54 Odoacre Rege, lialie Regnum occupavit, Ra- | wenna Imperii fede ,- aliorum imitatione eleéta, | ino potius, quara humano conúlio, ue Jtali- A A m jam ad exter | Theodato Regnum detulir. Qui primis Regni anio: Theaderics more izquitare, Sé fortradine 'praecelluit , ad extremum ita ingenium immuta- vit fuum,. ut 4malafunte, cujus confilio egre- gio regebatur, per Ícelus vitam ademerit, E L- taliam adminiftrare omni edito crudelitatis exem- plo inftiterit. Quo faéto novis in /talia, quee poft quietura videbatur , bellis , tumultibuíque 56 -occafionem aperuit, Nam detcétis Zheodati fa=" gitiis, labare mul Regni quétoritas cospit. inter que, ut Scriptores omnes tradunt, Arriana per- | fidia, ingratitudo, avaricia, Stcbrietas ei precio púa fuere, contemptibilis itaque morum fuorum nos tranflatum d Roma cum ed es ie E AAN e A np E A pe = 0 fecedereta ejulque fecefía, Roma ¡pla liberior, |. | viio Zdeodaras efictus, comtemprbile Gmilite po A dp patio fea | | Bci taa pnacipibós For. Ebano 'perium in Petri Apoftoli Sede , ac Pontificatu | | valde Ju/inian Imperatoris animum, qui Jafi- - | conjangendum, ftabiliendumque. — Hic autem | | no Avunculo inOrientali Imperio fucceflerat, hoc “adeo Romani nominis ftadiofias, Ec veteri corum. e Fs re d A a A ipline deditus fuit, ut nihil ex proximis co- | | eruditione,, | n it, quod ad adminiftrationem | | foeminx, que Él Zheod. nvis pracfeétis ex Gothi- | | miniftrationem afciverat , oblitus juris- : Roman. tamen Urbis procura- | | dolofe necem intuliffer , erat enim diffici parceret bonis, ql E? a AS 57 eos furiz, non cogitato modo, fed confummato que, Legatis. Bononiarm millis, ut proximas Civi- “POS nnñanti » cb e a $9 pos Confantinopolim ad Juftinianum navigavits Te, Orien > plura lralis populis illata detrimenta, dum nobi- $8 - derant, deftitute, fub alterius (ibi infeníe gentis .. Forum, ac militumavaritia, Stfegniticexciati, | - Teaflumptisanimis , viribuíque, plures Ztalie pos |. E De Vario BoNoxi2z Sraru Em. 1 18 tus 'adverftis Deum fuerat, cujus animum,'non | A| /2rium iterum in Italiam cum novo copiartum mis tortuna, non quies noctis protegebant, quin mi- lirarium apparatu miferit. Verum ne ita quidem + Ta inquietudine fuas ipíe penas fateretur, malique imminentem fuftinere ruinam potuit.. Nam Be- confciusdilaceraretur. fcelerati namque conícien- | | li/arius cam claflem Ravenna applicuiflet , con- tia obftrepente cum dormire non poffint, agirant | | tinuo dúces cum parte copiarum ad. recipienda “Emilie oppida miíic. ex quibus Vitalis magna Myriorum manu fecum adduéta; Bononiam Gothi- co preefidio deditionem faciente, recuperavit, ac . | Zorile: exercivum adverlus fe mifflum egregie; | quanquam ab /iyriis. derclidtus,: fuítinuir. Nam | firma veteranorum manu; 82 leétifima equitum Boxonienfium ala in infidiis collocata, ebviam pro- . greffus primum occurrentem excepit, deinde fi- 61 >| mulata fuga ad lócum infidiarum adduétum, con- verfis armis fufum, fugatumque concidir. Ve- ram Zorilas interea Romam obfedit , ac tandem cum Be/li/arins graviffimo morbo implicitus, op* portunum afferre labentibus auxilium rebus non poffer, propter fummas omnium cibáriorum an- gultías in poteltatem redegir , atque ea demuni dirépta , St incenía , facile tam dire calamitatis metu Bononiam cum magna Jraliz parte recepit. Gothorum igiwtur invalelcente robore, $ Gre- corum, five Orientalium flacceftente vigore, $ Belifario intra quinquennium nihil in Zralia-pre- . clare gerente, Juffinianus five rcbus fuis timens, five verecundia motus, J/talico bello conficiendo animumadjecit. Revocato itaque Belifario, Nar+ Jetem cum maguis, variifque gentium copiis, -a- A pertis ¡li Greecio thelauris ad exercitum traducen= dum:in laliaz deftinavit. Quo prudenterfe ge- rente, Gothicum Regnum quatuor ferme certami: 62 nibus egregie commitlis, deletum fuit. Heecnes ceflario referenda 5 ut inde Bomonie ftatus mais | aperiátur.. Primum certamen navale. fuit apud Ancona urbem in Adriatico Mari; Warfete non- dum raliam ingreffo3-ubi trigintafeprem naves ex Golbica clafie perierez. pugnante contra Gohos in ipío confliétu, etiam truculentia coeli, fevi- tiaque maris: namatro nubium globo cffufagran- do,.fmul variis undique procellis, incerti Buétus proípectum adimere, regimen impedire :-milef2 que pavidus, St cafuum maris ignarus, dom turbar deliéto... Quodque .4gapeto Romano Pontifice de- funéto, antiquo ritu Ípreto; Sylveriaio Summuúm Pontificem eligi fine Imperatoris approbatione juífier. Excanduit tum in Gothos Fuftinianus, bellumque diffimulato apparata, quaíi in African claflem tranímiffuras , + Gotbis in Sicilia intulit, inde /Vandalis ex África, -per Belifarium magna gloria , 8 felicitate depullis ; in Zraligm copias trajecit, ac Neapolim, E Campaniám fimul fube- git, fed dum facile putat codem militum appara- tu, Zheodatum imbellem hominem, ac fuis 'odi- bilem € Regno pellere, eoque confilio Beli/arigs in Latium tenderer, Gothi'é contrario Y; itige in Regni adminiftrationem adícito , 8 Theodato oc=* cilo , omnem belli rationem murant , atque in quinquennium,. fub iplo Vitige adverlus Belifa= 7ium vario Martis eventu bellum gerunt , unde les Civitates, aut uni, aut alteri parti adherere ftudent, ac fub ejuídem partis preelidio, fe tu- tiores futuras opinántur, mox ab eó, cui fe de- poteftatem recidúnc, ac direptionibus lacerantur; - quod quidem malum, five nimia Be/i/arii auda- cia , cunéta practer vires fuas aggredientis , five affeétara populorum crudelitate, five Fato cve- | niret ambiguum. illud conftat, plures populos, tam a Jufiiniani ducibus,'.quam:a Gothis confum- ptos fuifle. Beli/arims tamen non lolum Neapo- lim, Roman, -Spoletum y Perujiai y arque Urbi= 20 , fedomnes ferme etiam Ligurie, ¿Emiliz ; « Flaminigz Civitates; initio deditionis a Medio- lanenfibus fafto recepit. atque Joanne, Fuftino- 3 pa tates in oficio continerent; atque a Gothorumim- preflione defenderent, ¡ple Vitigem Regem intra Ravennam oblellum , yaris promifliovibus ad de- _ditionem traduxit.- Quo Regé:recepto, ac the «Lauro clafli impofito ¿ tanquam. viétoris com- nautas y vel intempeftivejuvat, oficia prudentium corrumpebat,. ut nec exbaurire irrumpentes un- das poflent: equi, jumenta,'farcinz; etiam armá Ztalia variis ducibus commendata; abire quidem | | p ecipitabantur, quo levarentur alvei, Huétu (u- cum gloria poterat, fi unquam temetitas felix ¡n- 5Stma- Venwer modum.. Nam ¡li Greca, ac militari rapina iobuti , polt Belifarii receílum ad /talo- Tuñ populorum perniciem intenti, folis.exaétio: nibus,, ac tributis animum adjecerunt:. quod Ja- Jiniani etiam jufíus jam ad avaritiam declinantis, factum fui confentiunt omnes. Bellum itaque,. quod ad delendum in, Ztalía. Gorbiéns Regnum 3 Jufiniano fulceptum initio fuerar, verfum poltrez. mo ad Jtalie expilationem. ¡ mo ad Jtalie expilationem ejus ¡uu manifefto apparuit. Gotbi itaque hac Orientalium prefe perurgentez tantumque illa clades novitate; $tma- guitudine exceffit , ut fe tanti exitii reos Gothi cla- mitarent: .Alterum terreftre fuit apud Brixillumó Oppidum Pado finitimum ,quoinlocoZdrilas Rex prelioincumbens;aLongobardis equitibus, qui j | Jafeinianianxilium ad quinque millia ex Parnonia venerant, interfectus fuir.. Var/ete cum in Flami- zía agente: quod quidem prelium fubobícure.4- retinus lib. 1v. enarrat, Blondus v11..Sabellicus 1. Enheadis v111,. in quorum fehteotiam Conceffere reliqui Scriptores, prefertim Platina invita Pe- > lagió, ¡addentes; ex Pauli Diacóni, Écaliorum:at- | teftationibus, Lorgobardos eq ham viEtoriara magnis mun: E eb uites poft Brixillia- s * “ 1 . junxerunt ¿. creatoque Jidowando Rege., ac | EN ) precfertim Tran/padanos £ Grecis averlosz ¡Sxercitu contradto y Orientales.Duces 3 Circus | Padana Italia 'ejecere. .. Ita Gothicum Regnum; ¡erat ante biennitim ge ps que incuria y 5 av Y B. Dulcinas. -BAGCOS 19 BARTHOLOMATOD ULICINIS 20 gens tamen Tejas vir genereGotbas in ltalia natus, ¡ A] mine Gotbis, Sex Cifalpinis regionibus pulífis , Regno fufcepto , Gallos fibi feedere junxit , ac inftaurato in Tran/padanis urbibus exercitu, bel- lum.renovavit. $ cum per agrum. Boxonienfeza iter faceret, ad amnem Rhenuñs moratus Bononiam paulo ante 4 Var/ete receptam, atque fuperiorum adhuc detrimentorum: timore perculíam-, novo expugnationis, atque direptionis terrore coms. plevir, St Narfetis viCtoriam vario rerum eventu per biennium remoratus fuir. Denique in WVzcezi- sis montibus Brandufiara proditione amilla claflo, qua ejus exercitui viétum fuppeditabat, Narfete fuperioris belli detrimenta viriliter refarciente , |. iple Tejas fortiflime dimicando deficere vifus- eft, | B donec lanceanudo peétori infixaeft, qua ex vul* nere evulía, inclinatum , ac deficiens caput cly- 6y peo paulifper excepit.: deinde linquente Ípiritu, | pariter ac languine, moribundus in arma procu- buit. cecidere tunc alii, pugna Ícilicer inter u- trumque exercitum>, que memorabilis fuitGo£hzs | Rege amiflo jam precipitante in occalum die, ufque ad noétem protraéta, tune ftrepitus difloni, caíus incertiz neque fériendi,+neque-declinandi providentia, nihil. prodefle virtus , fors cunóta turbare, Scignavorum pe telis fortiflimi cade- re. - Luce infecutanovam aciem , novus dies:a- perit, fupremumque fine Rege Gothi,: haud lan- gueícente line capite membroruin virtute ,: certa- men renovant, aut:mortem,. aut pacem, ferro affecuturi 3 non vires igitur 3 nec audacia ¿nec tela illis defuere,. fagitras etiam aliquando inopia ferri ofibus afperantesa venenoque armando, ut gemino mortis vulnere hoftem invadant. pugna- bar pro Gofhisprimum celebrate nationis ferocia, ac virtus; deinde delperatio , magnum ad hone- íte moriendum incitamentum3 nam tumi ad ex- trema perventum oy fpe non extante ftimular ne- 66 ceflitas ipía. pugnatur utrinque acerrime, ftant invidti animis, corporibusinedia, prelioque de- feflis : tandem Gorborazi conftantiam admiratus |D Narfesy pacis potius conditiones admittere, quam fuos incerto preliieventu, atque difcrimine pe- riclitari ftatuit. fignoque ineunda pacis edito; fuos-4 cruento Certamine fetraxit. paxque-inita | fuit , Gotbici Regni mentione ab ltalia fublata, S Gothis iplis fine Romani Imperii fubjeétione , priftina libertate retenta cum fuis rebus ab lalía recedere permiflis. Qua viétoria Bononiz cogni- | ta, fupplicationibus indiétis ingens gratulatio fa= | éta , $ Narfes iple. Romam:rediens , religionis caufa, ut bene inftitutum- virum decuit, fuppli- cationes público ordine, ac conventu Deo folvit ob Gothicam viétoriam , utmemorat idem Platina | E in vita Pelagis. quod polt Theodo/iwim Imperato- rem raro factum oblervavimus. adeodivini normi- nis honor illis Ducibus, ac Regibus parum cor- di fuit:+Recedentibus autem ab /salia iis Gothis, 67 qui, utdixiz apud Vaceriaz pacem pepigerant; minime quievere ab armis ali: Got hora reliquiz per Italia: difperfee : fed conjunétis cum Gallo- ruñza: copiis y fuis-turmis varios tumultus excita- | runt ;quos partim -Var/es., partim Dagiflheus | - compeícuere, 7talia iplaab externorum domina- | tu libera, $ Orientali Imperio reftituta. finisis | * GotbiciRegni, bellique in /talía fuit,anño feptua= | gefimo fecundo, quo in lzalia regnare cosperant. éc quinquagelimo quarto fupra quingentemum | Apart VIrglreo.., airis ric0 EOS e Teodorico igitur 5: Erfuccelloribus Gothorum | egibus, non facris¿-nonmoribus, non com= | _ poteftatem fuftulerit¿ $ Senatum, Ducis ejus, per Narfetem Italiam invalit , totaque fub jus, poteftatemque ¡plus redacta , per eum admini-6 ' ferare inftiruit, quí Ducis ltalie nomine Fujti- | niani voluntate adícito , cidem prefe fummo cum Imperio capititcboto piaiaor naeaiot Ad quietem, civileque otium fpeétare omnia videbantur, redacta fub potentiffimi , ejuídem- que juftiffimi Imperatoris poteltatem, ac ditio- nem /talia, cum repente majorum: bellorum, ac novarum, graviorumque dominationum, practer — (pem.» ac contra voluntatem omnium initia erus perunt, quibus mifere per ducentos amplias an- nos ipía eft /talía: conflictata. Huic autem ma- f f lo caulam Sophia Ja/0ini Imperatoris uxor attulit, que male erga Varfetem amimata poft tredecim -abnos jam mortuo Yu/?iniano , Fujflinum maritum, ut Narfetem ex Italia revocaret, fuccelforemque fummitteret , variis objeétis criminibus incitavit. Miífas autem Longinys omnia prope, five Impe- ratoris voluntate , five propria libidine, vetera adminiltrande /talie inftituta mutavit. Nullas itague. Longino adminiftrante Senatorius ordo ; % nullaque proyincialis preefeétura, que in Umbria , 69 Etruriaye, aut Liguria, Neapolive, aut alibi in Jtalia (ut affueverat): fuit, ad quan majorum rerum pondus, quod a juídicentibus explicari nequit, referri pollet:ipíe deinceps Longinas Ita- lici regiminis expers, «neque ubi' de 'magiftratu providendum ¿ nequé unde amovenda poteftas eller, fatis noyerat: neque 4 novifler folus omni* no, ut homo erat; tánto Oneri fuffeciffet, ex qua quidem rerum novitate evenit, ut plures Ci- ' vitates Exarchatus infolentiam exofar, magiftra- tus a Lompino petere neglexerint, fuolque fibi Re- ls: Etoresy ac Judices populi auctoritate conftitue- rint. Romam autem adeo defpexit; ut Confulum quem ipíe Ravennam mitrebat, Imperio, autto= ritatique fubjicerer ,ac Pontificem a Romano Clez | ro defignatum ExarchiJudicio confirmari volue- rit: que cum omnibus gravia, tum Vaz/et;, qui indignatione commotus , quod ipíi Imperium in- de figni cum contumelia indigno mulieris impulíu A erat ereptum doloris/impatiens; atque dlcionis 7 avidus, Alboinim Longobardorum Regem; cujus ftrenua ufus adverlus Gothos muper opera fuerat, ad occupandum ltalie Regnum excivit; Tdque levi labore, ac conatuz Nam reverfi in Panyos mias Longobardi y qui Brixillienf viétoria infignes a Narfete dimifli: fuerant, Regis $e Proceribus referrey que regio /talia fit, que planitics, que Flumina, que Oppida, Urbes, opefque illius fint3' quee hominum ingenia, qui mores, aliaque explicare, $t in populi coztum fiepe enarrare to- gati funt. 8cvicit omnium relationes unius Du- | cis oratio ¿4/boino Repi, ac Proceribus, Zaliz fitum- in Circumpadano traétu ulque ad Feline oram, defcribentis..Ampla ait planicies eft illa | parsZfalie, quam perluftravimus, montiam co- Tona ab omni latere, prasterquam ab Oriente cir+ cumcluía, a quo 4driatici maris finu regio cir- 'cumvolvitur, medium ferme planicies latifimus fluvias interfecat, ab:aliis fluminibus incremen- ta fumens, St ab iplo montium Occidentaliam limite in Adriaticum mare divifis partibus fuens, Y mareque ipíum flumini mixtum , levi motu'con- fundens difpares undas ¡llum excipit. 8 Padas di- -citur. utraque regio Ci/padana, 81 Tranfpadana | faminibus, $t1vulis -aptiffime difcreta', atque - mercio lingua nobifcum coherentibus,quantum | | referta ¿eft, quibus facil: aquarum meatu humi- ¡in illa rerum perturbatione,calamitarumquefqua= | | lora loca in camporum illofum in infinitum pas animis, paruit Bononia: demum Yufiniamo Impe- | ratori, quí viCtis fut mox: diétum ) vaio certa- E | proximo, imo por fepta, Ec aggeros intra urbem pe a de efertim flavio Bononie dedu- 11 _Dre Varto BoNoN1I2A Sraru LrB. ll 2% deduéto, cujus ope ferica, 8c lanificia exercen- tur, Sí uno librate labentis aqua tenore mode- rata, plures adjuvat, adinvenitque artes. Quem ob non injucundam fortalle Gallici Rheni memo-= / riam Galli Boj Rhenim nuncupavere. aras | Sed ex quo in mentionem incidimus inclitee Civiratis, nolo Regiam Majeltatem veftram late- re hujuíce Civitatis decora, cum intentioni mex deferviat,: precipuum enim elt /taliz exemplar, "72 nec hyperbolice dicam nullibi /talie Civitatem Feperiri, in. qua Cives: tam fumptuofía, $t ma. gnifica domicilia: teneant. non enim urbs hec, que bóna, $ optima habet omnia, univería ex- | «, Ponit inípicienda, ac veluti folicita quedam me- retrix culta nimis in publicum prodire geftat, fed ut diligentem: Matronam decet, cui dignitas mas -8is peculiare bonum eft , leviora:Ípernens , intror- Íus majora; quedam y ac vifu digniora, non ma= + 8ls. domefticorum -obtutibus:, quam exterorum commodis, ut Romani ipli fluétuante Republica experti funt, «refervar fruenda, ex quo plerum- que fit, ur £ ab extra aliquorum domorum: fa- ciem,, cultumque profpexeris, minus formoÍa yi- deatur., tum vero fi intus ingrederis, omnia pre - Aius venultate vileícere, magilque quovis exte- riori cultu fplendeícere. 2.000 ol] : Patent An Felfineo Mo: agro ad pro[peétum: :di- Ipofitee fuo-ordi ne arbores, uvarum proceritatem uftinentes, 82 ubi deficiunt,, illarum: copia pal- | mites pondere fuo premens terram paflim libat, | 73 fuftinerique, 'nifi furcillas fupponas;onus a palo 0% nequit, hinc.olim'faétum,. ut Boji vini dulcedi: li, y. pyyp, DO Capti, Alpes * tranfierint, agrofque-ab Etru- se Urbe + /ci5/ante cultos pofTederint invexerintque in Gal- 5 lam: vinumalliciendas: gentis caufa 3 Aquarum Jem duétus circunitant,-$r virentia prata in me- dio excipiunt, quee durante «eftate, alternis men- + > fibus fecantur, St ipfa denique abeunte pafcuntar. * Longa. nimis oratio erit,-fi referam: campos tri- bus lateribus feraciflimos, irriguos hortos, fuas explicantes facili,fecundoque: partu delitias, fru- étuum copiam, vinetas palcua, faltas, colles,, + + hemora, venationes, 'auCUpia hybernay «eftiva- | + ques lacus, piícationes, navigationes , Sí alía commoda , fed uno verbo: cuntta perftringo , omnia ibi in rerum opulentiam a natura veniunt, que incolarum arte ,Ingenioque auéta, privatam» r egiam que lautitiam-augeícunt. Incolx ipfi, be- nIgni, $ hofpitales funt, fed fincere dicam», lie | cet líalie univerle commune “fit. Bononie: ta= | ( men), ipíius benignitarem' longo temparis:curfu | | tur (utriufque enimCivitaris ager nihilinterce- 4 “Xpertus,. id.-magis :elucefcir,. que Scholárium, | y, | dente junétus erat) ideo nil-mirum ;:fitante fuit ex omnibus orbis partibusilluc confuentium fre» || cura: Bononia: Romanis , ut jufía: Senatus: illemet. >: QUentia, $ tanguam. magne partis /taliefpecu= | | Confubwiam filice ftraverit-a Bomonia ad Aretium, la, X vadum, Gallieque Cifalpine aditus , 8€ por» | | 1tem:ab ea ad 4quileam ufquez ut refert Strabo, ta, magiltra hofpitalitatis effeéta, 'exterorum cu- | | ac tandem ab eadem ad Ariminum perducerer¿ut Tam maxima fuftinet benignitate,: Sc humanitatis | | militari: (tudio deferviens, promptiori adita; in A| lebris tamen , tam venerandus, tam prudens Se= natorum ceetus in fententiam Confulis Le/ii part confenfu ire non dubitavict, ut Bornonia tantum: inter Gallie Cifalpine Civitates fola eligeretur. Cum enim vota Parrum in articulo, ac difcrimi= ne illo per rationes:hinc inde agitatas fuíciperen= tur, perantiqua non minus, 'quam per recentia. 1lius merita, tam preftare ceteris Bononia agni- tum elt, ut Boxonienfiam yirtuti totius Gallie prefidiam committi, ac per.eam hoftilesinimi- -corum impetus coerceri pofles dubitandum non effet, cum: jam non oppidum /taliee, led propu= gnaculum: Imperii elle Romanis -videretary. ut in B| Matinenf confliéta adverfus Ligures'inito, fatis clare patuit, Bononienfes mixtura fanguinis Lo= ant majóri fortitudinis, ac fidei gloria preelu= xifle, inquibus vere Etru/ftorum religio, ac in-76 duftria, «Gallorum'fortitudo, ac finceritas, cum. Romana. prudentia, ac virtute mira confpiratione confentife videbaña brrd porimoncacarass - Nec item mirum, 4 dum legis Pompeje jure, Galliz Cifalpine urbibus, Romana Civitas :danda eflet, preefertim fuerit data Boronie 8 digna- tione::quadam urbi-ádequata , cum jus ferendi (uffragta Rome y fimiliter haberer. Autto:enim erga Romanum nomen Bononienfimomerito, fue= ?| re:prius inter municipes, qui fuo Ícilicet jure, ac > legibus utuntur, recepti, nec id:ex alio'gratum | ¡Mis accidit, quam ut intra: legiones dimicando, - | $: animi virtutem:, ac militarem fortitudinem | magis prodere poflent.. quare uti Civitas, quee |«probis, ac modeftis legibus, tune feiplam-reges bat, municipali tantum-.nomine, ac militise pri= vilegio contenta, non enixe curavit Romana pe ¡COLOTULA? E SII La PESI | > Verúm; quando aliqui ex-/£ali0 Populis, Ro- | mane Urbis civilitarem per arma fibivaferibi ten» tarunt, 1llaque tam prafto fuerat in Reipublica ftudia, 'prius per 1: fuliam.tanquam Latina colo=77 nia, deinde per). Pompejam'tanquam Ci/padane Galliz Urbs, :integram-confequi civilitatem me- ruity écohabuit, nec:id, ut aliqui nimis elati,. Bononia» renuit, cum immo fuzx fidei+pramio, fumma -hilaritate propria 'abnegate ; 82 Romang' admittere juray magnum fibi duxerit. 0002020 ++Et fi Conful Flaminins ingenti: cum exercitud | Kontanis miflus fiv, ut agrum Bononienfem a Lin | guram vexatione, qui illum:ita incurlaverant; ur coli non poffet, 'vendicaret.'.nec' leve id nego-:-> tium, cum ager ¡lle ufque P:/as tunc producere- - Barbaro Gallo- reliquam-/+alie.oram «Romano militipons.exittiz | 72 fanguini mixt ixta in tanta coeli clementia fem. | | maretur, ac eflet inter-utrunque durus obex, fics que: valida Civitas mon: minus - egalibu sdifciplis78 Per retinuit, bumanitaterm homini prabere vides | | que galil | tur, difcordefque Scholariumpopulorumquelin= | nisy-quam:exercendis armoram officinis deftina= gras, fermonis, acdodtrina commercio, Contras || 1 o cread colloquia. Unde mil mirandum ell, fi-eam: | Plurimi fecit RomaneReipublica Senatus, fum= | | percul q. que illius Imperii«duces, ut -antiqui Annales, || B0m0mi liftorizque tradunt ,- $ preecipue ex aliquotlo> || cis patet cujuídam dotiffimi Scriptoris Cornelió: |. Taciti, -neenon Sc T. Livii. Dum colonia eo-da+ |. enfium humanitate , pietateque a= -Dulcinas. B 2 gnitas pio pi: 11d beneficiis potius, quam armis deviéta conquie- 79fponte fufciperet. Unde libenter memorix reti- -eft paña Bononia, fed honoribus auéta, potuit pre | - BARTHOLOMBETIDULCINA 24 gnita, ut eam ne dum e manibus, fed ab.amore | A bis Imperium dividendum congreflura, non alio | fimul, quam juxta Civitatem , non femper fer- ¡ viendi necelfitate preflam, quía non ut plurim: Antonii , cui antiguo clientela jure tenebatur, eximerer, gratis, donifque cumulavit, ut 8c ipía (ceret, Auguffique amicitiam , 8c clientelam Lua nebat fortuna [uz Ant Bononie accepifle, ibique á morte Pan/e legiones Confulum in fuam teltatem adduétas, ad fummum Imperii prin- cipatum fibi aditum aperuifle.. duiiidds Quare , cum praeter duodeviginti colonias, quas ex Triumvirali lege per /taliam deduceban- tur, St deducebat 4augu/fims, ex olim ab Antonio Bononiam deduéta, veteranis nonnullis ob fufpi- | cionem dimiffis, aliis fibi amoris, ac beneficen- tiz vinculo colligatis, veteranorum alteram mi- | litari gloria infignem coloniam deduxit, Sí ftu- «dia, ftudiis cumulando, variis eam auxit, fibi- que devinxit beneficiis. Bello tamen in .4nto0- -nium pronunciato y haud potuit generofa Bono- vienfium Juventus, non fibi ante oculos propo- nere antiqua clientele ftudia Antoniane famili debita. mxrore itaque angebatur Bononia: nam- Antonii partes, cui per fuorum antiquorum fal- tem erga le merita valde renebatur, grave ei re- linquere vifum- fuit, nec'fine ingrati animi nota Soab eo deficere, recentia tamen C.z/aris beneficia oblivioni tradere, 8 alia, que a tanti* viri virtute, ac fortuna expeétari porerant, nec honeítum , nec utile videbatur, nec in tanta re- rum perturbatione eligendum. - Fluétuabant ani- mi, 6t quid in hoc rerum difcrimine agendum efler, fulpenfa mente cogirabant , á virtutis ta- men calle, quicquid ferat cafus, non recefluri, illud tamen clare apparebat, inftanti neceffitati adhwrendum efle, “ac tempori parendum. Ve- Tum ab animo vultum diffimilem habere, á Fel- finea integritate aberrare. Tandem prudenti de- liberatione capta, 4ug4/to follicitudine animorum -exprefla , fuétuantes hincinde expafuere ratio- nes, placido tamen, lenique motu in id flcéten- tes animos, propter recentia, non debere fe an- tiqua, St que longo amoris curíu venere benefi- «cia, oblivifci:+ Uli 1pá non tanquam alterius par- |. tis capiti, led tanquam integerrimo Judici, to- tius rei determinatione propolita, agnovit ¡llico Auguftus ingenuam y integramque Bononica/m prudentiam, nec fine maxima laudis commenda- 31 tione prereriit, gratirudine pari affeéta com- taria: EI AR -Vllud tamen incertum-, an fuerit ab: ipforum | virtute viétus 4ugu/ff4s, an iple humanitate pra- |. ftiterit Nam cos fibi majoriftudio devincere fta- tuens; ratuíque eos magis Libi fore devinétos, fi Jiberos ad Antonianas partes dimitteret, ita pri- vatim fibi benigna refponlione conciliavit , ac publica amoris demontiratione dimifit, iplorum arbitrio permittens, ut abíque fua offenfione pro : parte Antonii tare poflent. Cujus extrema for- tunz oblecuti, fuerenec minus pott illius fugam;: qui in amatricis Cleopatre lacrymis prius naufra- gium fecerat, quam é navali praclio poft terga, éz vela nimium dileéte*, diram Martis faciem a- yeríare aufugiens, "maximasfui imperii frangeret opes, fuere, inquam, nec minus participes vi- Etoriz Augufti, doagiora piba fecmusiiibiadce jas e 2d ALA] y - Hinc deviéto Antonio, non damna, non one- e aliis, 8 inter cstteras Colonias poft Antoniamum | -bellum deduétas , pro-Magiftratuum electione, Roman uíque fuftr agla mittere. E Nec item mirum , fi tria illa labentis nefcio, an extinétae Romanz Reipublica lamina, ad or- id | laudum ipforum curfu'coram Claudio, 8t Senatu Oftaviani |C natu Romano fplendoribus coruftantia. —' |intentus, ut voluptates oblivifceretur,' eládiato- | preecipua eft-laus, “licer" populus ferox, audax- | bellorum tumultus non extinguat, nec turbulén- - | reftubertas, ut Bononienfém Academiam, fa | dam Studiorum matrem Road E pa | gata Academia ¡lla Moruic, Sr Moret. Sicuter | go eclebrari eo tempore, $e Longobardis in defi - | bat, fed maximeclarefcere, + sg mvir- | tutem, felicitatemque in tam “latoque enc E 'oepta y feruar codem ferme tempore Jafiiamas -Imperator vita fundtus, 7mhino Secundo Imperii | | fucceffore reliéto, cujus ingratitudo in Nar/etem Úfima fcemina conviria: ab: mag a ura amotus , | Neapoli fe continuit , muntiis , ac literis ad 4: | boinum Regen ibi amicifimum emiffis, quibus 86 | def gentes, Afordidis initiis ad fumma crevir, fed cui imperandi, dominandique jusab ortus fui princi- pro ifaie ICON VO AA Si igni hauftee, claroque denigrate incendio, Neronis oratione in Senatu Romano magis clare- fcenti , immenía largitione plufguam trecentum millibusb aureorum a Claxdio Imperatore ¡lli fub-b Tact véntum , qua in re futurus Imperator non parum caN | ibi decoris arbitrabatur allaturum, £ tante ci- vitatis, quanta erat [uo tempore Boxonia, patro- y cinium fuícepiflet , cujus etíi tanta fuerit inde 83 luxuries, ut nibil ab eo putaretur virile opinan- dum.»; tanta crudelitas, ut nihil molle habere cre- deretur, f1 nefciretur, ¡llitamen nondum in vi- A tia, five crudelitate vite, five fluxu luxuriz di- lapío, multum debent Bononienfes , qui eximio peraéto, 8ripfis regiam munificentiam, $ cele- brem'pofteris eoram memoriam 'dereliquerit '; quinimomaxime debet Bononienfo Civitati ¡lle ipfe Nero; quem inde a profundo carnalium vo- luptatum gurgite, hibidinis perverfitate pollutum, ad implicatam vitiorum fummitatem ¿ quafi ad 'immanem quandam tflagitiorum arcém, per cu- pidicarum' abrupta progreffurum , 8 virilem ta- men ad honefta, Sardua animum, 8tmollemad compatiendum prius exhibere: impulerint Bono- nienfium merita, ex miferabili calamitate incendii per claram ipfius Veromiseloquentiam novisinSe- . EL» Ñ =, - Quid igitur mirandum, fi idem Senatus poft 84 y mortem Otbonis, in extremum difcrimén Mutj= ne adduétus, non opportuniori loco, benignio- rique ceelo cenfuit adunari Senatum Romanum ad | confilia capelcenda pofle.* rediere igitur Bononiam < racit ni o incio ES Et 4i Vitellins Imperator nunquam ita'ad curas me 3 Fabio Valente pararijufit. pat «Sed quod magni apud omnes ducitur, illiufque ria editurus fpeétaculad, Bononi2 magnificentifli- 4 race A provacatus máxime, adeo tamen civés Minerve dediti funt, ut bonarum artium ftodia, ti Martis furores blanda Palladis otia perturbent. Unde futuris temporibus , conticefcente ' armo- sum ftrepitu, vel faltem' non tam gravi motu con- 7 eratipo: 8 4 Í 8 effufi fudores efllagirán dnd quibus AER p] derio elfe tumprimum alía cerpit, itinecigno: ta apudeam gentem Bonnie gloria lordeles terre traótu, illius e ei ño luftravic. > Annuntiatur deinde bellum Gothicum | in /talía finitam effe, parte illorum ab Italia di- | mifla, 87 parte in /talicam nomen,' morefque re- erente. * Var/ós igirur (uggere ra'amotus , Roma fecedens,. pi uCe! infignis erat. So ho ss adeíTe 25 De Vario BONONIA STATU Liz. Il. 26 adefle tempus ajebat , ut fedem fibi aptifimam |'A | rum fere femper gentium Regna, vel Imperia, fuis viribus compararet. nullo tum idoneo Duce, núlloque valido exercitu /2a/iam cuftodiente, -Ánimatl igitur, Strelationis dulcedine, acre- gionis felicitate, Longobardí ad Italiam occupan-. dam profeétionem parant. In hoc itaque novo rerum difcrimine, regiminis novitate, fatali Du- - Cisindignatione, pracipiti lapíu collabente lsa- lia , Alboinus € Pannonia leCtiflimis Longobardo- rum, Saxonumque contraétis. copiis per 4quileze campos in ltaliam fe intulit, atque. uno impetu, prafidiis € Civitatibus dejeétis, mox Longobar- dorum in Italia Regemfe appellavit, arque eodem ictorize impetu 4 Zécimo Bononiam , 4 Bononia Romam omnia luz ditionis effecit, quibus bello- tum. turbinibus, cum Bononia Longobardorum in poteftatem conceflerit, non nihil de illiusincom- modis potius licer exiftimare ;: quam incerta au- 87 Etoritate aflerere. Ab hoc enim tempore Jtalia in duo longe inter fe divería Imperia diftracta, per ducentos. annos propter. inlanam ipíorum Principum, vel dominandi libidinem ,.vel pra- vam religionis perfidiam, milerandum in modum: eft lacerata, ur proríus neícias, cum omnia in- terea injuriarum , $ cladium exempla in Ponti- fices. Romanos, [tala/que Civitates fint edita, plus: nc Greci.Imperatores deteltanda impietate , an: Barbari Reges efferara dominandi libidine, J+ali- cis detrimenti rebus attulerint, adeo enim laben- te imperio barbaries ftatim , 82 fquallor omnia. occuparunt , ut ipía non antiquis folum inftitu- _tis, Magiftratibulque nudata, fed perpetuisetiam populationibus, bellifque vaftata, ac prodigiolis | infuper aquarum illuvionibus, fummis:annonz difficalratibus , St diris morborum contagionibus deformata ita fit, ut quod miferabile videatur,' Luimet quaíi oblita, cum peregrina fonare omnia, tum in primis, ficut omnia in externum lapía: - luntmorem, ita aliena, qual lingua, id eft la- 88 tina uti depravata inceperit,+atque omnino inex=: terarumy. barbararumque gentium mores, $1 in- ftituta antique omnis difciplinz gloria obliterata | conceflerit.. Sparía enim per gentes tam varias, variavit $ .ipía , nec patriuor ¡llum .candorem, coloremque din tenuit, pronanciationem enim: germanam ,- fuifque omnibus partibus illeeíam , peregre in exteros migralle,' verifimile elt, Sí quid germani fueric, hoftesillud corruperunt; $ Barbari, pracipue Gothi , Hunni, Vandali, alii= que Septentrionales ,:de Longobardis quidam ad- dunt , reclamantibusmultis:, quodillis non fícut cateris Barbaris rudis, $tinconditus fenfus fuit, fed quidam eorum fapientiam «cepifle traditur , | E quantumcunque capit gens, femperarmata. quin= limo eos, corumque Reges non folum Latinis, Grecifque literis fupramodum fuiffe deleétatos , d etiam inftituta Romanorum diligenter obfer- vafle ,: memoria produnt iftius vi Scriptores: Unde ficut egregie, vereque de Romanis, ac de . Latino fermone dicit Auguít. Datacf opera, ut Ci- 89 vitas. imperiofa non Jolum jugun y, verum etiam lin- - — gnam fuam domitis gentibus per pacem fociatis impo- meret. Ita cum Barbari arma ltaliz intulerunt, |. Mores, $ linguam corrupere, $ pronunciatio= ne, verbis, verborumque fonis, faétaeft ex varia. fcece, mifcella quadam, $ nova lingua, ficque, na- | tivos ¡lle fermo, aliarum gentium.commercio eXo- €Vit , cum fepe, tam viétoribus , quam viétis. Peregrina difcenda fit. Hinc origo Jtalice, Gal- 50 Ly* En Lots E - Po cdo ant Cs -+8/panice y 1n.quibus clara Latie veftigia. QU prifci ortus. -Crrterum mirari maxime. P lts qui Jralicaruo rerum eventus a prima pi de F00ru irrupri ne ulque ad Carol; Magui adven- . Fum Contemplatus fuerit, cur in trecentorum, K fexagintaquinque annorum intervallo, extera» y eN ai 08 1 qÓE A y : prefidium adverfus:. ORZOL 2700rU? tinuerat, (ubduxit, Roma prorfus deftituta. Q [talicis Provinciis dominata fuerint, nemoque ex gente noftra in lucem venerit, qui dominia ab alienis eripere, fibique vendicare aufus fit, cum prioribus, ut conttat, feculis foruerint in dralia 93 viri, non folum Sfuz, fed aliarum etiam natio- num libertatis vindices, E aflertores? fed ea non lenis.caufafuit, que á Gothis coepta latius lerpíit, armorum (Ícilicet ufus Zfalís omnibus fummo ftu- dio interdiétus, telis € domibus ablatis, ut mili- tia defuetudine imbellesfierent , ac imbecillitate torpentes exterorum-jugum patientius ferrent, minimeque ad Imperium afpirarent, «5 41 aliquos | viros, autingenio, aut potentia fuípeétos habue- reexteri, aut ex fuis Civitatibus in remotiora lo- ca religarunt, aut carceribus indiéta caufa, aut etiam morti deftinarunt, ut $ymmachiy fed pra» _Cipue Boerhii- Severimi Romani Patricii cafus non obícure teltatur , qui á Zheodorici Regis grariade- cidens y in- praceps-ruit, ex fóla fufpicione , quod patriz libertatem affcétaret..- Sed preter= mittenda non eft hoc loco tanti viri. virtus, ac cafus, cum enim fumma exiltimationis apuá Theodoricum.effet , ut plures ejus Epitt.ab Aurelio Cafiíiodoro relata: declarant, mox ab eodem turri 91 inclufus, diuque retentus, inde ejus juffu eftin- teremptus. fuit illi illuftre ingenium , altioribus: ftudiis juvenis admodum-dedir , non ut plerique- nomine magnifico fegne otium velaret, fed quo -firmior. adverfus fortuita, Rempublicam capefe- ret, vel fervituris jugum-honeftius fuftineret. ex una tantum Epiltola ejuídem Zheodorici Regis col- ligi poteft. Dignus propterea celebritate Bog= tbizs y tum ob maximas illius virtures, tum quia . primusilla memoranda horologia Rome componi Curavit, poft cujus viriintericum diu l£alia ejul- modi opificio caruit:Poterat equidem Boethius, dum:.multa morum elegantia, 8 ingenio ¡Nuftri adverfam fortunam =quus tolerar, ut ex libro ¡la | )| lo aureo y quo feipfum in carcere folatus eft, faris clare pater Z beodorico ele fuperftes,. nifi ejufdem Theadorici juíía interemprusfuiffer; conditum ejus corpus honeftifimea Papienfbus fuit in-templo S. Petri in coelo aureoy. quod nunc Divi 4ag4- Jfini dicitur , ejufque fepulchrum- ornatis verfibus > infcriptum afpicitur:, qui 82 defunéti viri pree- 92 ftantiam , cafumque, $ Theodorici injuftitiam ar- teftantur. ira Boetbii:virtus, Ét conftansin fupre- mis filentium , ofhciaque in Zheodoricuza collara y iphius Theodorici infamiam propagavere. Sola evim magnitudo fama tunc exitio era?, 8% no- minis claritudo expellebat. Hinc mullo fcilicer Jialorum militante faétum eft, ut neque Herali, fine Gothorum armis, neque Gothi fine Longobar- dorum viribus, neque Longobardi fine Francorne ope evelli ab /talia , depellique ab Imperio po- «Sed:nemo etiam miretur (i proftratis Romani | Imperil faícibus, externa gens eveéta ad Jealicum Regnum aliquando fuit:,- illis -olim_noftratibus | Principibus Regno: ipío indignis. Nam Mayri- | s1as Amperator, cujus proprium- erat Roman, L- saliamque tueri, non folum eam deferuit, fed 82 predam objecit, militum copias, quas: in urbis. as Y quas a fe abjecic, Urbibus retinuerit ag | quique fcilime porfi? quinimo ve Bl | v1LL. prime Decadis exatte rel dant Sabellicus, Platina, $ alii, G e o 27 BUARTHPOLOMASCODULCINT 28 A| verfi habitu, facie, 6t opibus, concordes vero” | Canticis, 8T cosremoniis, pro quibus alendis la-- tos agros Rex legavit. ' A - In hoc itaque “Pemplo condidit D. 4ugauftini. corpus pius Rex, 6 ne facile refciri poffet quo loco corpus efler, ferunt Luitprandum tribus lo- cis effofhis , ftruétifque fepulchris:, 'alibi'deinde noéte paucis operi adhibitis jufiffe corpas condi, omnibus fimul fepulchris eadem noéte occlufis | ut:certa corporis fede ignorata, difficilior in e- | vum fieret occafio ejus perquirendi,'rapiendique. - ¿Quo igitur major Luitprandi Regis devotio in: -diyini hominis ofla fuit, eo immanior Leonis Im-= “peratoris impietas adveríus Divorum Imagines in Grecia efferbuit. Immanis certe impietas, nam .tollere Sanctorum Imagines; nihil aliud eft, quam: .abolere memoriam ¡llorum, qui de religione no-' ftra benemeriti funt, tacitoque aétu, ac:fubdolo' | detarbare Dei religionem, $ fub velamine ado- 98; rationis corrigenda y ipfius adorationis ihitia, at=- a que incitamenta perimere:- Quoniam verbi gras? Ha:D.Augufini limulachro infpecto, cogito, quí: vir: fuerit;: quibus moribus, qua vitse continen-" |. | tia, quo ardentiflimoin Deum amore flagraverity Pudear igitur: Grecosviros male: adminiftrati | | qua erudirione, quae él 11 eminens fuerit, incer-" Imperii., negleétaque. religionis, ac. fufcepree tum tamen elt y an immenfa pietati prawalucrit;' heerefis.. quando eodem: tempore una inter Lon- C 'mgveorque ad tanti-viri feétanda veftigia,” atque: == gobardos, mulier in Regno-fuo paces: 8c religione | | hoc: modo ad religionem incendor, qui'omnino' | firmando , +preeftantior Orientalibus Imperatori-| | fegnior forem alrerius' preeeuntis non "COMPErto: ditionem:, delertionemque perpetrando, Rome. Imperium-amififle jure gentiam: conviétus elt. ¿Quo amiflo, fuo juri, fuxque libertati reftituta | Roma, eodem jure gentium fuit. (nam liberam * fuifle Romam per annorum centurias ante L. $ylle diétaturam conítat) oppreflaque demum Impera- | torúm armis, ac dominatu, ficut libertate caruit, | ita dominatuamoto ad antiquam rediit libertatem: | nam Provinciis deftitutis, aut reverti dominium ad Provincise populos necefle eft, natura quod fuum fuit refumente, aut tranfire ad eos, quibus | 94 fefe populi fuo confenfu dedunt. Libera itaque effeéta Roma ,fuo jure applicari, ac conjungi fue || Eccleíize, atque'Pontifici Gregorio potuit. quo B| elcétos' dividi A Dei Ecclefia, quod ei conjufi= | étum,:copulatumque fuit, nulla ratione poteít: quoniam ipíius Ecclefizz caput Deus elt, irruere- que:in ejus honores, juraque videretur, qui vio- | | ? lare :hujufinodi,connexionem quoquomodo aude- | ret Sivigitur Romara Ecclefía nullum prorfus: jus, acditionem in Roma , Latioque,-X-alis fi- nitimis antea habuillet, certe hoc, quod ex Ro= mani Populi contenía, Manritio delerente aflecu- ta videtur, magni momenti exiftimandum eft. e bus comperta fuit, unde exclamari poteít, 0: in- veltigio. 6t:eo etiam velut archetypo ad propo=" comprenfibile Dei judicium d quando Conffanti= . fito fanétitatis imitationen», rudi quadam introw" -— mopolitanus' Patriarcha, atque Imperator in “Dei | | duétionefimplex. populusanimatur;: in recorda=" E: os Ecclefiam,: fervumque ejus Gregorium > confpira- ¡tionemque divinorum ducitur. | vere, quando Revenne, $0 Aquileje Antiftives ea | | + Sedunde:tanta o lumen cordis mei y; $ occul-' setate in Romanam Ecciefiam cornua vertere ánfi | | torúm meorum-in-Longobardo Rege pietas? nit funt, quando elementa omnia, omnem vim in |, | quia potens es de lapidibus fufcitare filios Abrabez , — miferrimam Zfaliam efíundere vifa funt, uc Pau= | | $ mifericordi manu foles provocare populum: in: lus Diaconus lib. 111. $7 1: ab omnibus appro- |. eos. qui non: eft populus Gt in gente ftulta irri- batus: refert ¿quando Petri naviculay: per pelagi| | tare.eum: . Et jubente te, mullus eft tam gravis | ofunda, fuper undarum: vertices enatare wide= |D cafus, nullum tam acerbum fortunze vulnus;,quod yy: | atur y Deus mortalium-infcitiam, fragilitatem- | | non tácita quedam latentis boni comitetur necel»: | que mifertusy Barbarorum feritatem demulcens, |. Aia... RS ADD ET RRA | aberrantem gregem in viam falutis vertit, alteri=| | - ¿Quare: tria bona ex bellorum: turbine a Longo=: 0 que gregi fuo unius matronze opera, monitifque |. ¿bardis facta» parare vifus eft Deus humani gene= A copulavit y: infirmiorem fexum: eligens ad firman- ¡ris,autors ¿82 reétor- Primum fuit,. quod: Exar=> | | - dam fidem infirmioribus;: Hec.autem Tibeodelin- Chus; Ravenne y 81, Ducatus Rome,: quiduo Ma-: 3 da foir:Bavarie Ducis filia, Gingulari pietate mu- | giftratus Orientalis. Imperatoris - fuerant , annis: 'l ler, infignique forma, quam pudor honeftabar. | | centum:Jeptuagintaquinque »- 6t qui «fepius im Jecá Gregorio Magno Pontifice fidei- firmitatem | > | Summos Pontifices., :ac facrarum wdinm violas Eta, monitis fcriptifque imbuta:,; deinde ufu, | | tiones:ad Imperatoris nutum -converfi fuerant ¿u= Sexercitatione i iftianaimftitutione firmara, exercitatione in Chriftiana ini ne f terqúe-ab /talia Longobarda vi, ac:manu difter= que fui: nominis fignificatione Deum»: $2 delini=| | minatus elt.. Nam Ravezza capta , ejufque Exar= 96 re indicar, quafi Dei delinita fpiricu; -4gilm/pham | y, | «cho fugato, Duxville fimul, qui ab Exarcho.Ro- conjugem, ac Longobardorum Regem:ab impieta- | | Mé ¿preficiebatur y evanuit. Romaque juri fuo: te ad mitiorem vitam retraxit,.eo defunéto con="|. Tefticuta fuirs: quo itaque juris ordine; vel adtu,: firmatain Regno fuit, .4/dovaldo filio adhuc im=:| | Greci Amperatores Romani Imperii dignitatem'ar= pubere, 8% Regni curis inepto, vel immataro, | | ripuerunt, eodem juris vinculo foluto, atque ab- cum finitimis firmata, ¿ad «Dei: religionem y pace. cum: Lialia famm O milerunty¡ure ipfo- augendam animum -adjecit;.-magnificaque tem--|. ad Ztalicos populos fuapte natura redeunte. +. ==> j pla pafim eedificavit), .inftruxit.opibus..Quan- | do. ¡tem Leo-Imperator:in-Orientalt plaga:tolli, | . Alrerum bonum eft, quod Longobardis plura ¡98 | | -Oppida 5quaeolim: Orientalis Imperii fuerant, -* aboleriz-atque difperdifanétorum figuras, fimu- | lacra, atque.ofla nefario juffu.conatus fuit. + Su- |. fis armis capta detinentibus, atque Pipino Re- ge fuis fimiliter armis codem jure gentium vendi= ando. Rege Longobardo fin- |. mk 3 .cante,.rellitutio eorum:ab-ipfis facta eft Pontifi=. ci, populoque Roman o Le 0 | LI ada Sidara Sa ¡=p | Tertium , quod: tanti: yiri corpus Jtalia ha .cujus «divini «hominis. tam praclaram- virtutem- - | profundo. filentio Ticinwwm admirans, in Papiam. culur «ut mon |. | erumpens mire fibicommutavit nomen, $:quali- lerit. - ZEdificaverar | | Oceanum doétrine , ac eloquentiz excipi 8. exempla pietatis prodide: us Rex Inf em ¡IEEARREO ¿COR e 1ensy 'preeterlabentis: flumivis indignatum ell nomen. Romaque:tanto orbara Patre, Matrem ficc | jam, torrente" voluptatis. maternorum oct |fiuminibus, religiofiffime cuítodit.. -Verum fatis: ediétu gne Ten plum-D.. Petro in | Aur - Corelo aureo, Monatterio adjeéto, ubiviridaria, | 97 hortique. planrarum _ordine diftinéti, regium re- | preefentabant opus. lacra >: Mlarutis horis, duplici: Sacerdotum agmine in. Templo fieri juíhit,: di-. e ia A / gc A ie y l de dpi: ase dl e A A e mr 29 De-Vario BonNoNizoS Ta Tu Lin: ll 30 Eti, vel potius incurfionibus fatigati, ad ea, que | A honorificentia. IHftudque Roman: Pontificis Im- En propiora videntur, redeamus. p al. perium in-Zelía conftitutum (quod miramur) fo= aro. Longobardi igitur ab initio gentilitatis errore _imbuti, deinde fi Luitprandum paucolque demas 101 Arrianifmi labe infeéti (licet alias habeant graves fuarum virtutum», 80: reótee fidei affertores) fin= gulis ia Oppidis ferme binos Epifcopos, unum Catholicum, 4rrianum alterum habuerunt, quo morbo, etíi Bononia caruit, nunquam tamen'ab £orum armis otium habuit, .quibus Exarcharus 1nfeltus aflidue fuit , vario tamen belli eventu, una cum Flaminia in ditionem Imperatoris devenit, que ab Exarcho ejus adminiftrata, Exarchatus | nomen invenit. CIMA Phi Paruit igitur Bonoria Imperatori , quoúfqúe Aiftulpbus Longobardoram-ivem Rex Catholicus ille quidem, fed mira prolatandx ditionis libidine inflammatus, Com/tantino Imperatori Exarchatam eripuit. . Cum enim Romanarum partiom “Agros longe, lateque populando vaftaflet, poft trien- num pulto £xtychio Exarcho Ravennam cúm to? to Exarchatu, in quo Boxonia continebatur Im- perio fuo adjunxit. Qua ré elatus cum Romaza aliquot Oppida occupaflet, ac Rómam iplam ob- fidione premere inftitiflet ,repentina re perculíús, toz atque ad rerum defperationem adduétas Pontif. Stepbanús Tertius,cum ab Imperatore Leone, jam divorum imaginibus infefto, ómne auxilium de- fperafler, ad Pipinam Francórum Regem fe cón- tulit, atque ab eo opem adverfus nefariam Lon gobard; libidinem afflictis lralie rebus imploravit: | Nondefuit jufte Pontificis petitióni Pipinás am fumma ufus humilitate Pontificem recepit,fufe- ptum fovit opibus, átque ornatiflimo contraéto exercitu in /1aliam delcendens fregit Longobardó- run -vires, ac Pontifice in Sedem fuam reftituto; Aiftulpbum Oppida Pontifici reddere compalit. Pipimo inde in Gallias profefto; A4ifulphos, hulla re Pontifici' reddita , iterum in Rómanar: ditionem. irrupit. > Sed mox 4 Pipino in Jtaliam reverlo y; ctiam Exarchatu eft fpoliatus , 'eoque inunere 'Pontif. Max: eft auctus. Orientalis Im- peratoris poftulatione rejeéta, qui nimis impu- - denter petierat fibi 2 Pipino reftitui Jtalicas Pro- 103 vincias, quas jam pridem fua indignitate, fiaque incuria amiferat. cui fapientifime ab eodem Pi- pino refponfura dicitur,' arma ego femel, atque Merum «pro Summo Pontifice, Ecclefiaque, ac Populo Romano cepizut meo, meorumque labo- re, atque periculo;-hoc 'obíequium Deo «eteino 'omino noftro impenderen, quonam igitur'jú- quod Dei, $2 Pontificis nomine del iS - Dimiflis itaque Grecis Legatis, reltitutio fadta re conferre in Confíantinuim Imperatorem debeo, |. E eft Pontifici ¿'Po uloque Romano, in qua noh folum capta ab 4ifulphos fed etiam ab ejus ante- cefforibus dimiffa fuerunt. qué omnia Blondus lib..1. fecande decadis, Petrum Lateranenfem Bi- bliothecarium- fecutus, 82 Sabellicus Blóndo con- - Cors prodidere. . -Omnisiitaque Romani origo Imperii in Ecclefia AS conftituti, ab Exarchi ejectione initium habuir. Exarchi autem ejectio'2 Longobardis, ergo Lom- | - Sobarda: rranus viam', aditamgue ad “dominiuia .. COniequendum Romane Ecclefizs aperuit, po- |. 104 tiuíque Corfantini largitio, quem quidem aditum. Pipinus Rex: perfecit, Carolu/que filids amplifi- | Cavit. Si igivur Orientalis poteftas ejeéta ab 7 | confíe lidacum> nunquam fuifler, £ Orientale venenum expugnatum , ac fugatum a noftris aris. non fuif- fer. Grátiam igitur habeamus Divino Numini, quod regnúm Ponrificale nobis contulit; Romano imperio:eo preftantius, quoanimi dignitas cor- porez moli magis prat. cn 'Verúum Pipino mortuo, 4i/41phifubinde exem- plum fequutus Defiderius:ad Reguum pott illius mortem eveétus; exercitum ad Oppida Exárcha- 105 tus occupanda adduxit. - Eo'terrore adduétus Ha- drianus Pontifex Legatum ad Carolam Pipini fi- lium> qui poftea magnus appellatus eft,' petitum auxilium mific. Cum de Leone Imperatore fpez randum non eflet, qui jam fimularta cum Grego rio fecundo Pontifice gratia poftulaverat, ut quem- admodum ¡ple in Oriente fecerat divorum ima- gines e templis in Occidente deleret.- In quo ne dum: Gregorigin acerrimum imaginutn propugna- torem invenit, verura éam rem tota l£alig ulque adeo forti animo, atque conftanti repudiavir, ut Ravernates propterca, 61 Veneti, E Bononienfes; alizque lralice gentes fingulari quodam- ftudio pietatis accenfee, Pontificem de Imperio Cor/far- timopolitaro abrogando, É novo in ltalia lufcitan- do monuerint. Quod cum Pontifex ut 1is temi poribus alienifimum rejeciffer, divino placuit coníilioy tanti filii, tanteque dignitatis; jam in Occidentali plaga emortuz renalcentiam ; pater? no; juftóque Leonis Tertíí rugitui relervare, S 106 | ácutilli placuit Regna Orientis illuftria efe, ita 6 Orcidentale efe, $ renovari, 82 licet tempo- re pofterius ,' Imperii tamen laritudine, $ ma gnitudine illuítrius. >>> OS _Carolus igivar firmiífimo cis 4/pes exercitu du- cto, fregit Longobardi apparatus, Defideriumque Papiam compullum circumfedir, ac cum Oppido in poteftatém adduxit.- Quo faéto:,' pugnante pro KRege, celebrati nominis fama, omnes e ci- ” ya terioreJfalia Longobardi, fe illius: Imperio per= mierunt.: Ira ut Regnum, quod per anrños du- centum) $ amplios ad fummunm faltigium eve- xerant, Magno motu' Tn , quam afiligerent, admonerentque nos fragilitaris huma- nz, cujus nimia in profperis oblivio eft: ltalia. ¡gitur per arma recepta, Carolus non fua fortuna; fed virtute, ac animi fui indole clarior ¿ omnes ejus regiones; tanguam fummus rerum'omnium arbiter pro judicio fuo conftituit. In primis au- tem Romam, € Exarchatum Pontifici”. Romano reftituit. in qua reftitutione Ravenna olim tumens 107 Imperatorum favore, ac Sede, fub Romanam di- rionem, atque Ecclefiam, in quani recalcitrave- rat, rediit. Reliquam Longobardorum quee fue- rat, ditionem, nempe Regnum Zralie fibi, id- elt: Frañtorum Regi adjudicavit, 6 Regionem, quam Losgobardi Regesin Emilia, Liguria, Vez netiaque- tenuerant ¿ Longobardie. > Flaminiam quam Exarchi rexerant Romandiole nomine vo= lait “appellaris. fcilicet quod illa pro Lorgobar- | dís y hieec fere pto Romanis conculía fide fteriffet. Quinetiam privatis fingulas Civitates beneficiis ornare adortus, Bowohiz libera iom artium Scho- lam fervelcente belloru ftudiis exoptatum otium reftituit. * RE para e artium | —Satius'ducens Gymnafia, bonarumgue artiun valía Longobarda manu non tuifler, nullo modo | | ftudia reftituere, quam propugnacula fabricari, Francorum Rex in Italiam defcendifer, fubjeBa- | | Scholarium frequentiam, quam militum preefi- que Exarcho Romana júrifdiétio minime in Pon- | | dia adumare, viri prudentiam admifante virtute, Sfices: collata flifet. > patefagtus,paratulque neceffario Lor z in Pon Isergo aditus a Longobar- | Fur Virtuti, “ac viribus referendus ell, fopernas Volintati, «cui jufticia ab oeeterno ineft; prelata. dP | obftupelcente fortuna, quod bell | wertit, preltantioresz validiorelque gladios Zta- lie formidabiles retundit , infirmavitque rada | fans Epa bellóram tu; Barbarorumque. | Tempore intermiflam, reftauravit , ac literaruma quod bellicofus Impera- 108 tor, qui feroces fibi fubdidit gentes, Regna e- to9 Hine:ftudiorem fudoribus irrigatee excreye: 110 á Bald. in proem, Di- gefor.S. hac “autem tri2y UAM, Zo b Accurñus Darchiam femper tenuifle dixit Accurfius? ,X An- _gelus Aretinus: Juris Civilis fcientia, Baldo haud in Rubr, €. de fiwd, libe ral. lib. XT. oficinam , ut-haberetur indoétior, qui literas non | -haufiffer € fontibus, exundantique Bononie pela- 111 si Regis Dacie inde | 2 | a ferme literarum Gymnafia a, dignitateque motus Bo- |. _fuis, alteri in Jure Civili, alteri in Medicina Do”. 31 Sanguinéo Bellone fagello., fed doéti atramenti «auxilio purpuram filiis purpuratz ftudiorum Ma- , trisy tingendam Minerue dediílet. mam quis un- quam-putaller, quod illemet bellicofus Impera- tor, «qui'nuper adveríus 4imiliaz, Boroniamque caftrametatus figna tendebat,. illemer Bononienf- bus viétricem parare coronam» 62 triamphali di- terario murmure ipíis plaudens ovare, eafque plantas, que prelianu Bononie, affurgebant in cuprefís, nunc revocato Gymnalii honore mu- taras ele in Lauros? ut difciplinarum libertatis, paciíque fceptrum dextra calamo armata retines rent inviolatum, St-adverfariorum vires ingenil acie felicius, quam acumine gladii fuperarent; ne timeant- mortales prefentia adverfee fortuna: momenta, quando infortunium iplum fepe jani- tor-elk felicitatis. ( runt coronz illa, que. olim, led precipue no- ítro hoc.«evo memoranda felicitate Virorum il- lorum irradiarent caput,. qui Vaticani culmen) gloriofe hujus matris parres effeéti , in Ponti- fcii celáitudinem Solii- afcenderunt ¿ $T nunc | tranilaci in Caelum fulgentifimo aunéti diademas re, ¡llic beatifimum agentes evum , non plau- fus, non acclamationes, non triumphales noítros arcus, non mortales ullos defiderent honores; r1- dent enim humava omnia cocleftibus bonis per- fruentes. ac fimul eorum, qui á virtute ornamen- ta fumentes; purpuram proprio, ¡luítrarunt de> core. eorúmque pariter ¿qui felici fublimitate | ingeniiz intuentes infigaia virtutis premium efle reéte agendi , finem non: elle , quarumcunque di- gnitatum eminentiaimn fuperarunt. Unde fummo- pere gratulandum nobis eft, tot feculorum vetu- ítate itudiorum parentem non. fterileícere , fed confirmatis velutí anvorum pondere viribus, pul- BARTHOLOMEAL DUuLtciNi! Al | fefíu federet, fed pari fubfellio cum. eis affidere chriora in dies orbi terrarum ornamentanun- quam effoeta feneétute profundere,. verato magis quod clariffimus Juris interpres Baldus Perufinus.* ícriptum reliquit, Bonon:am.regiam Civitarem ef* fe, infinitaque mundi lumina, vel genuifle,- vel alibi rudia «nata, eoque appulía edotuiíle , $T quod cohfuetudo vería:eft in naturam, ut fitmu- | trix, 87 mater legentium5 Sc legalis ftudii mo- inferior, preedicabat, quod ficut avium aer, aqua piícium- fedes elt , ita Bononiam dilciplinaram omnium Alumnam 3 Doétorumque: virorum: elle. AAA A go» feepius dicens fe plus debere. Bononiz y quam . Aretio, quam. patri, proptetea qui alibi.literis imbuti-fuilent, poltremo. venire Bonomiam Íua- rum lucubrationum lauream accepturi, ububi co- ronati effent; ibi eriam didicifle viderentur5 un- de Hieronymus -Oforius ingenii :excolendi gratia) Bononiam potiflimum. fe «veniffe feribit, qua ex multorum fermone didiceraty mullam /talie Civi- tatem elle cum Bononia literarum gloria compa: randam> $ Bononienfes pra cuteris hominibus ad leges percipiendas ab-ipÍa.natura, inftruétos vide- ri, SE propter-bonarum artium ftudia., vere fe- lices evafifle. Deo,.8t-hominibus chariflimos y Principum favoribus ornatos, 8t univerfis natio- nibus gratos. Quod memorabile faétum Chrifier- comprobavit, qui Roma eragraller excelientia, jenfis Studii, delegit tantum in eo duobus ex de. > dá A digit ¿torarus infignia conferri , Ubi Rex yeneratus Gymnafii dignitatem adduci.non potuit, ut émi- - nentiori loco fibi parato federer, indecorum ra- yaa ¡el F / . a tus fibi fore, fizeminentior eo in fapientum:con- gloriofum fibi effe refpondir , quos univeríus Or- 112 bis fumma veneratione profequebatur.. Sed undé gratulandum , inde dolendum ,. contenduntque leetitise cum moeroribus¿ nam, ut funt res hu- manzx», de eodem fonte, ac materno lacte creve- re quidam». qui perilla ftudia, que habent fuum duétum , intuentem fora litigiofa, ubi excellen- tia.€o laudabilior», .quo fraudulentior tanta: eft cecitas hominumy.de cecitate eloriantium , ali quali ingenii acumine puritatem legum adúlteran- tes, $3 fubrilivinanitate fubyertentes jura ,: hujul= l ce matris decora obtenebrantes , pallidi ¡amaro alpeétu legitimos:hujulce matris filios. intuentes , legitimam- hereditatem. ¿lis preripere geftien- tes y. privignos fe iplos conftituunt , benignam matrem uti novercam áffumunt, poflent Princi+ pes» Se pofler quifquis bonus, cul pars, St cura Reipublice affumere zelum illorum, quí ftoma- | chati videntes zizaniam bonx fegeri permixtam, dixerunta unde ex bono femine apparuit, X al- teriusy qui dixit, quid hic faciunt hirciin grege Domini», in iiídem pafcuis, in liídem fontibus, ut quid Liniftre deftinati, dextris.miícentur? fe- parationemque imperare, vel impetrare, nifi pre- : ceptum tolerantis,. 6 patientis Domini urgeret, finite utraque creícere ufque ad meflem, nunc rempus feparationis non eft; fed toleratioñis. ju- dicium jtaque non precipitetur , fed difciplina exerceatur. Ab hoc itaque tempore Bonoxienfes prima ad divitias parandas, 8c úrbem populo fre- quentandam fundamenta jecerunt. Nam poftea quam reftitura, atque Auéta per D. Petronidz urbs fuerat, nullum tempus vacuum ab hoftilibus in- curfionibus , bellicifqué detrimentis habuerant Radagafo primum, deinde 4lárico, tum Odoa- cro, S. Theodorico y poítea Totila.Romam per hanc regionem infelto cutíu , tendentibuszatque omnia Romanorum ibi refiftentia Oppida igne, ferroque vaftantibus ; demum autem Exarchorum tempori- bus ab impreffionibus ¿Longobardicis nunquam -quieti tantis prefi ¿eramnis; in tanta tyrannorum lue prope. ad ¡interivum erant redacti. At vero 114 exactis Longobardis,..ac pace poft aunos quadrin- gentos univer /talie parta ,.rei familiari con* : > ftituendee, quee duriflimis ante temporibus erat: pe ex parte dilapía, 1nviéta animi virrute, nulla adverfitate fraéta, diligentius vacare coepes runt. Cum autem. he ditiones due, una Pon= tifici, altera Regi efent fubjette; faftum-eft; ut duas, eafque inter fe diverlasfadminiftrationes int naéte5 Nam Exarchatus Givitates;. tit fcri- bir, Blondas , Pontifex y Archiepilcopo, :8t Tri- bunis Ravennatibus gubernandas attribuit, Reghi vero. Jralici Áimaites , atque Oppida Comitibus, Judicibufque eorum, ¡pl Reges lali commifes runt, unde Marchiones diéti fuere, limites enim Francico yocabulo Marchas, eorumque Redtorés Marcharum Comites dixere, pl MAIO nes; | qui:ad tuendum Imperium Romanum cum militi- bus adveríus Barbaras nationeslimicibus preerant, fe fatis intelligere poreft,. qui Civitatis Bomonize Status, quaque ejuldem adminiftratio Reipubli- cx pullis Longobardis per. Carolum Magnum indu- Eta fit... Liberrare. namque .Bononienfes hoc tem- re potiebantur, ur fere omnes /4a/%e. populi, agiítratus itaque creare, leges condere, Jurif- diétionem exercere,, confuetudines, ac. veétigas | Lia retinere,atque imponere», Socictatesinire po- rerant , nec Imperatoribus quicquam , prater certam pecuniz fummam y que tributi nomine ye- diéti funt. .. Quin -ctiam extra ordinem Legatos 115 .quofdam ¡mn Provincias: majore, quam Comites, cum poteítate miferunt. Ex quo unufquifque per 33. “Ano a venienti in Ztaliam Ceelari, aut commeatus, aut canto iarum reficiendarum, aut ejuídem- ftativarum —— Cauía perfolvebatur,. ita Carolo Magro inftituen- te. Bononienfibus tamen Foederi, ac Parate no- mine (ita tribura pradiéta vocabantur) centum tantum denarios penderent conceffum3 manfio- naticum ne folverent, condonatum. erat autem Foederum pecunia, que Caroli inftituto, nomi-- 116 ne annonz venienti in /2aliam, Coronx caulla; 4 Regi perfolvebaturz Parata, qua in pontes, $t vias reficiendas, Manfiomaticum, que in ftativa ejuídem impendebatur. Jura infuper, ac Philo- fophiam puúblicé, ut diximus, interpretandi, 6 docendi antiquirus habitum, $ largítam,'ac jus 'cudendx monete, quod fingulare fuir , idem Imperator indulfit, vir certe, ficur de Bonomta. | benemeritus , ita pietatis Carholica: ftudiofus,ac rel militaris gloria, rerumque geftarum magnitu- dine infignis, ur a Leone Tertio Pontifice, ad cu- jus defenfionem adverfus. pravam Romanorum, ¿DI Longobardorumque libidinem advocatus accurre- rat, Occidentis Imperator appeltari, $t elle me- ruerit , vetere polt tercentefimum vigefimum- quintum annum titulo renovato , antique jam omnis pietatis, ac virtutis Orientalium Impera- torum obícurata gloria. Quo vita functo, Lu- dovicus cognomento Pius, Carolo patri Regi Fran- corum, eidem Imperatori fucceffit. quí haud qua- e 117 quam dfpeétata patris, avique pietate degenerans, E concefhionem Romane ditionis ,* Exarchatufque Pontifici faétam conf potuit ad eandem vitee :rationem filios traducere, hoc folum felicitati ejus negatum , nam Carolas, $ Ludóvicus minores natu: filii Imperii titulum 345. cllum fratri grave intulerunt, ac maxima Utrin- que ftrage edita, Francorum, X Regnum», St Imperium prope ad exitium adduxerunt. Pace _quadriennio poít conciltata convenerunt, ut Lo- .tharius cum Imperii titulo: Romam , 6t 1talie Regnum obtineret, atque ab hoc tempore Exar- - Chatus Pontifici ereptus, 4 Rege ltalie , eodem- que Imperatore adminiftrari elt ceptus; ttaque ++ ut Lotbarius Rome Comitem ad jura moderanda _—prefecit, fic Ravenne etiam, $ Bononie prepo- fuifTe fas elt exiflimare. ] EE 118 Fecit igitur Bononia Caroli Magni Regis Fran- corum, fimiliterque Caroli fuccelloram, X /falie -Regum imperata ulque ad Carolum Cra/Jum, -qui eq cum ferium nihil ageret,ex otio pene contabutr, | - Stpropere fato funétus, vacuam filio infanti re- ES giam reliquit. Licet aliquando ob labentes Fran- Da .corum opes in Spem recipienda libertatis Bononia fuerit ingrefía. Ob idque cum: Endovicus Losha- + rió filius, haud ea modeftise difciplina exercitum + Jonge, lateque fufum duceret, qua per pacatos “0 Amicarum Civitaturm agros ducere oportebat Bo: *so. . moniamprogrellus, a Bononienfibus attenuatas jam tum Imperatorum opes in Pontificis gratiam de- - Ípicere incipientibus y urbis manibus eft exclufus, sifici fal mavit, vir oblequentiore | certe fuorum fobole dignus, etfi enim multa pree=. clare, liberaliter, ac fanéte gefferit, haud tamen po fratrem Lotbarium ellé iniquo animo pafíi ,. De Vario BONONIA STATU Lrta. ll 1 34 Hluftrem , maximas haber ex graviffimis Scripto- 119 ribus veri6militudines, ut alibi diximus, veram Apno 3 | ex nomine ipfo, quo ita vocitari in antiquis An- nato. nalibus manufcriptis * reperii, fummopere leeta- ¿qn tus fum, fublata equivocandi occafione, quie eX Garzonius corrupto ab incolis vocabulo emergir, A quibus sto Pianor , pro Bianor dicitur. Sepulchri autem | adeo vetufti, nullum nunc extare veltigium, non eft mirum , cum loca ifta:fimul cum Civitate al:- quando bellorum ftrage:cecidiffe fatis conílet, fed patram noftrorum tempore aliqua extitifle 'veftigia non ambigitur, 82 eft apudmultos tra- dio OEA E Caralo Cra/Jo inde extinéto , Regnum /talie. ad /talicos eft tranflatum , Berengarin/que Dux Forolivienfes illud invafit, adverfus quem, cum Vido Dux Spoletanus , acer illius Provincia amu- lus, infurrexiffer , dum jus fuum tueri uterque armis conatur ,novis iifque graviflimis tumultibus ltalzam impleverunt , quibus plurimum honefti _Civitatam ad dignitatem progreflis funt retarda- ti: Infelix rerum ftatus, -nam cum uterque ma= 129 li, ac velut ad perdendam /talie quietem fatali- ter ingreíh, non modo Senatus, autEques, fed vulgus quoque palam m:erere, certus pro nulló effundenda yota, ab utroque enim onera, mo- leftix, Sí vexationes, pari timore expeétabantur, nam olim prope everfum orbem , cum de Princi- patu inter bonos certaretur, manfifle C. Julio, manfifle Cafare Auguíto viétore Imperium , man- furam fuifle, lub Pompejo, Bratoque Rempubli- cam, nunc pro Berengario, an pro Vidone in | templa ituros, utrafque impias preces , útraque deteftanda vota, inter duos, quorum” bello fo- lum idfcires deteriorem fore, qui viciffer. Re- gnum ¡ta adverfus Berengarium primum obtinuit Vido, deinde varia rerum viciffitudine, bello pa- ri perfidia gefto , pervenit ad Lambertum Vidonis filium, Ludovicum Regem Provincia, Berenga- : riuza, Rodulphum Ducem Burgundie, 8 ad Hu- gonem CGomitem 4Arelatenfem ex Francia accitum, | ufque ad alium Berengariúm , quí Ztaliam cum Aldaberto filio omni per decennium edito, pra 121. cacteris avaritize, fuperbise, “ac crudeliratis exem- plo adminiftravit.Quibus malis Principes /ra- lici confliétati, Othonem Saxonie Ducem, Ger- manieque Regen, magne tum virtutis, tum fummx potentiaz virum in: lialiam advocarunt, atque ejus virtute, ipforum tyrannide magna'ex parte leyati, eundem /talíe Regem per Archie- pifcopum Mediolanen/em inftituerunt. Deinde poftero per Foanmem X1I. Pontificem appellave- runt Imperatorem, ac per eum Berengarium, 957. Aldabertam prorlus Italia ejecerunt; hic quidem | ftatus: Bononienfis Civitatis fuit, qui libertatem ¡praceflit. AA E cl tl Ped > Que autem fub Berengariorum y ac alioram Tyrannorum dominatione Bononienfium Status, - | atque conditio fuerit, cum per fe quifque conji- . | cere poffit, non eft cur explicare conemur; cum | feeviffima procul dubio exiftimanda fit. Quamvis -tamen fuperiorum temporam :affliéta cladibas , - Quem etiam imbellis populus: fequens , fpeciem | | brevi tamen revocata fub CaroJo,: 8 Orhone y ac - hoftilis exercitus formaverat. fed Ludovicas ful- | | fuccefforibus libertate, ampla in primis, ac po- 122 gentia per colles vexilla ducens , flumina, €c | | tensevafit, cum ab his iniriis magnos Civitas ad -. Montes emenfus , ad Biañorum pervenic, Mox- | | opes, ac dignitatem progres, $ «incrementa AS Ad +; Hunc fuiffe locumy cm Biamoris,»lepulobro 1 1 a, e A AE 80 e 5 ES dl en p ais. » EN ARG E YE pS A rar bl ip OS EA A A O AENA de 1 SEGUN: Dedo aci CL A o A A A ARA EIA a ARAN E A 2 A A A O po ls dd E a E 2 A A IAS se | C LIBER AS ai a 123 . La 1 patos IBERTATE igitur poft Tyran- |A | ruta funt prima heec tempora, ut negue per quos, 127 ifto : A . 4 : 3 - ata: AS POS exactos fub Imperatoribus neque quo potiflimum anno hac tanta ad digni- ,,.., —— 03 EN ES 2 live Italic Regibus inftituta, ac tatem initia faéta fint, nifi levi ex lis, que pro-: Chrilto IS) redaéta fub jus , ditionemque Xime confecuta funt, fufpicione concepta, appa- "*%_ AV. fuiam Ztalia. Otbo Imperator reat. Si igitur conjeéture locus dandus eft, ex. 562. EZ animum ad ejus ftatum Caroli fequentibus maxime aétionibus, ut in coeteris li- SS Magmi inftituto ordinandum in- beris Civitatibus, fic in hac res omnis publica a tendit. Itaque cum intelligerer, /talos, aut in- principio optimatibus eft commifla, eaque com- fira ingeniorum ferocia, aut perpetua T+am/alpi- mune Bononiz appellata.. Hojas Reipublice tria -norum Imperatorum abfentia, in fide, officioque -confilia inftituta, unum quod confilium fpeciale 124contineri non poTe, ita ur obfequium á Carolo | | dixerunt, alterum quod 'generale, tertium quod* . Magno inftitutum integre, perfecteque prefta- credentisx,atque inhis defumma rerumomnium, 56 960, 125 norelve appellati. Demam multis falutaribus edi- 126riam, Imperiumque Ozbonis ipíam totam prope _fpeciofis dignitatum titulis infignire , ut Re- - alii Duces, alii Marchiones, quidam Comites, rent, haud ultra tetendit, led eorum plero liberos, tributarios vero omnes reliquit.. Ac. )i- bertatem quidem in eo ferme ftatuit, ut Magi- _ftratus, Leges, Jurifdiétionem, Confuetudinds, Vettigalia, Societates fui juris, atque arbicrii ha- | 'berent: fervirutem in.eo, ur fideles Regibus el- | fent, neve contra iplos arma ferent, atque ut an- tiqua tributa , fcilicer Foderum», Paratam , 8 Manfionaticum penderent. Quinetiam privatos homines pracipuis beneficiis inftituit afficere, ac goum, quod noviter queeficrat, indulgentia, largitionibus confirmarer. Siquidem alios Feuda- tarios, alios Equites effe juflit, ac novum in /2a- liam: nobilitatis genus induxit, quod totum ab Imperatoris benignitate penderer , ex Feudatariis nonnulli Capitanei, alii Valvafores, majores , mi- tis legibus, communi Regni otio, quoad potuit, tranquilliratique confulir.. Ita Regnum /talie, quod infticutum fuit-a Longobardis , inde exce- ptum a Francis tum vindicatum ab /falís, demum translatum ad Germanos, Germani ipfi opportu- nioribusad conftituendam libertatem legibustem- perarunt fub Ozbone Magno, per quem TRES CORONEL fimulfunt connexx Germanica , [ta- lica, St Imperialis. Itaque triplici poft hxc tem- pora jure privati, Principelque ufi funt Romamo, Longobardo, $ Saliquo. - Romanum ab.Occiden- talibus Imperatoribus eft confcriptum; Longobar- dum, Longobardí per eos annos Íciverunt, quibus. Ttaliam tenuerunt. Saliquum Franci inftituerant, ac deinde in Ztaliam invexerant. Atque ita alii Romana, alii Longobarda, alii Saligua lege vive- | re funt profe. Idque in publicis contraétibus ineundis palam teftari fuere foliti... == Quibus ex rebus intelligi poteft, poft viéto- efe renovatam ltaliam. Hanc ergo libertatem, Biar E TB O 3LcO Mi Bd DR VAL, CANAS BER TER 36 Li que ad ftatum Civitatis pertinerent, egerunt, 82 ex eorum qui in coníilio adeffent., ttatuerunt. -Legebantur porro, certo in ea confilia numero , qui prudentia, virtute, ac divitiis precftare'cate- ris putabantur. Ex quo optimatium fuifle Rem- | publicam videtur, non longe diftans ab ea, quam fuo folito confilio dedit P/ato. leges, 'fcilicet fo- re vanas, nifi praterea probatiflimi viri, per quos leges viyunt, ingentem in Republica habuerint poteftatem, ac nifi conftitutus fit Magiftratus, 128 quidam in Civitate, 6 is maxime auétoritatis, qui,morum cenfor per exploratores, fingularum aCtiones diligenter obíervet, ad id femper inten- tus, ut quotidiana Civium vita, animos ad forti- tudinem, temperantiamque perducar. Populus enim univerfus promiícue non nifi ad concionem vocabatur, quam illi arengum dicebant, in qua aut que a confiliis decreta effent, refercbantur aut obligationes fufcipiebanturz aut cartera Dia | juímodi agebantur, que fine fuffragiis effent pu- blice tranfigenda. Atque hic Reipublica ftatus multis poft ut res tulic Magiftratuum acceflioni- bus auétus, ultra millefimum ducentefimum fa- lutis humane annum proveétus eft. Quo tem- re altera Reipublica fpecies elt adjunéta, quam 11li populum nuncuparunt. “Tumque primum univería Refpublica commune, populuíque Bo- noniz appellata. Verum prioris Reipublice fum- mus Magiítratus erant Confules, incerto- in fin= gulos annos numero, qui more Romazo, Él con= 129 filia convocabant, 6 ad ea de Republica defere- bant, 8% res capitales cognoícebant; Etfi opus fuiffet , bella ex confilii decreto fufcepta gere- bant. Hi ne multitudine negotiorum obrueren- tur, fuos quiíque judices habebant, pratter quos fuere Confules juftiriz, qui privatis litibus co- gnofcendis vacarunt, $ Coniklibus pla civia tis oDbtemperarunt, ut certeri cives, nam ut mox diximus , imperantium arbitrium, $2 poreftatis infolentiam declinantes, Confulum. potius arbi- hxc jura, has confuetudines, jam translato ad Francos, Germano/que Imperio, una cum plerif | que Longobardie Civitatibus » quantum intelligi - poteft, Civitas Bononien/is afcivit, ac le non fe- cus, ac multa: ltalie Urbes in libertatem citifli- -me vindicavir. cumque pro Comitibus, Regiis, Coníules legere Otho Civitatibus permibiflet , dum a fe inflitutionem , quam inveftituram vocarunt, - acciperent, $ ¡pla Confulatum inftitnit, ejulque Magiftratus auctoritate diu poft Rempublicam | gubernavit. Otbo enim Frifimgenfis antiquus Scri- ptor, de motibus Lombardorum diflerens, ait; la | trio. regi more Romano gelticbant. 2 Romani eniós a augot. Patriam fuam y quoniam farvive videbatur ingles rium , dominari vero , atque imperare gloriofum., 24p. 12- 0 E e omni Judio. Jiberam., deinde , dominam efe concupierunt. Elinc ef, quod regalem dominationem tas. 243 non ferentes, annua imperia, binofque. Imperatores | Jibi fecerunt, qui Confules appellati funt a confulen- a do, non Reges, aut Domini 4 regnando, atque do- > y minando y cum ES Regesy utique d regendo. dici me- lius videantur; fed faftus regins,, non difciplina pu- tota efi regentis, vel benevolentia. confulentis y fed | Jupervia dominantis. Confules item Mercatorum, 1 30 Civitatum ordinatione, ac Reipublice confervatione antiquorum adhuc Romanorum imitantur Jolertiam, libertatis vero adeo cupidi funt., ut poteftatis infolen- tiam fugiendo , Confulum potius , quam imperantium regantur arbitrio, ES ne dominandi libidine efferan- tur, fingulis prope anmis Variantur. >, | E. . 5d Pd ui? la, sont e | re licet. Coecis tamen-ufque adco inÍcitia renebris ob- X Magiftri arium, qui M ercatoribusy X Arti- ficibus de rebus ad mercaturam, artefque fingu- | las pertinentibus jus dixerunt. Atque hee qui- dem de libertate ub Othone magno inftituta in tantis veterum monumentorum anguítiis conjice- Qui cum /talía' liberata, Pontificum- que etiam Leonis Oftavi, E Jonu. XLIZ. qui fee- ÉS : PR de ' 966 2474 De-VWario BoNon1ia Sraru Lis. TIL 38 Anno. dea Romanis lacerabantur, dignitatem , duéto- | Aj fidei, virtutifque fu documenta dedere. Quod y o > nato, “ritatemque reftituifler., demum Regno fuo lu- == ftrando Ravenna venit,.atque ¡bi in maximo Epilcoporum conventu foam. X 111. Pontifici, Ravennatium urbem , aliaque complura fuperio- ribus Pontificibus adempta reftituit. ln quo eo- dem Conventu Clerus Bononienfis a foanne ex ve- tere Leonis Quinti privilegio omni in perpetuum _tributorum,+ac veétigalium quocunque nomine - pendendorum eft onere liberatus. Bononienfes in- terea ftudio libertatis elati, majores in dies gere- re (piritus, animofque coepere. Itaque privatas 131 infigni altitudine Torres in Urbe «dificare, vel Pre e1737 de 1076, «132 propterea fint, qui putent, Confules ab hoc pri- | / mum tempore , quafi. recepte modo libertatis e, Er e 1077. - Pacemgque ultro, $ petit. fupplex, St impetra- 133 lio rem ad arma deduxir. Ita breves, mutabilef- k $ ts 0 o A _tiitaque vidua: Matilde tudio erga Pontificem _ Animadver(9, oppidas ac: polfeffiones ejus inva- o, in Germantamque Procerum diflidio «redire “3 car nos filium ad res /talie tuendas A o A Rao a - hiato, cum alia egregie gelfit , tum. Mathilde Íumir, violenta non luétu, fed affeAtus $ nefcia 80, Pontificis partes afererent, preclara “alias bellorum- ftrage deturbatas, $t prifca fum- mz fpei, atque antique libertaris veltigia eleva- .re nobiliffimus. quilque private potentise cauía Anftituit. - daldo cive primario, prope aream Divi Stephan: Prima, biennio-polta Princivalle Ro- abloluta elt. Quod exemplum fecuta pleraque libere Lombardie, ac Tufcie Civitates, $2 1ploe Turribus le adveríus hoftiles: Civium fuorum , 4 Quando exifterent , impetus confirmarunt. Ac ita res le habuere Bomonie quouíque Gregorias PI. Pontifex, Henricum Tertium Imperatorem, lralieque Regem, ob id, quia Pontificia Maje- ftate, auctoritateque contempta dighitates ven-. dere Ecclefiafticas pergeret , ne dirus ¡lle mos ¡€ mercandi Ecclefíafticos honores, ac commoda, qui univerlam fere maculavit Europam, latius fer- peret, titulo Regni /talie fpoliavit, ac populos _jurato Regi obfequio liberavit. Quo facto fre- .quens Elt lralicarum Civitatum defcétio ab Im- perio fubíecuta.. Que tantum virium habuit, ut vindices in Civitatibus inftitutos, ac ita Bononien- Jes eo invitati decreto a Rege fe averterunt, 0. hibertatem ¿primum amplext. noyam Rempubli- - cam ordinarunt. .. - Et cum Penricus Imperator fe 4 Proceribus Germanie deleri Pontificis auétoritatem fequutis «videret,:confilium incundx cum eo concordiz Cepit, atque in /taliam tranfegreffus ad pedes Gre- gorí Canujium, ex inftituto progrelli, le, pre- ente, ac probante Mathilde projecit,ac veniam, NS Verum mox a fuis, ut ante corruptus, ut: milerrime Principum--conditiones efflagitant , apud quos vera diffímulare, $ fupprimere necel- fum eft, preclara de fententia deftitit, X-quam- vis nullus fit locus, ubi minus loci efe debeat diflimulationi ¿quam in confilio Principis, tamen ' D in primis, non-dicam cum Szgomío, obícura ad- 1 huc Bononienjium arma nobilitavit , fed rectius, ac verius jam barbarorum irruptione, ac longo enim auétoritate virorum conítat, quod per mul- ta ante fecula claruerant Bonorienfium arma , quando Ocnus Bianorus infignis ile, ac inclite famz vir, cujus virtute tantum-additum glort:e» S fame Bononienfibus efe y huc ipla Tran/padum ferens, multas condidit Civirates , Etru/tosque tantopere juvit, inde Bononia profeétus iiídem, pugnantis Ence contra Zuraum rebus, iViufque lu- celcenti adhuc fortunx fummo confuluit auxilio, non igitár obícura extiterant adhuc; illius arma, que alrerius ftatum tunc temporis infirmum cla” Ielccre fecunda ost ] Cum autem- Urbanmus 11. futtuantis Eccleia gubernacula fufcepilet Gregori; veltigia fequu- tus, ardentia in. Menricum dirarum fulmina pro e Vibtoremque Mathilda Duce enixe tutati eflent, eadem ad Urbanum animorum ftudia detulerunt, arque id ei honeftiflima Roma legatione mifla fignificarunt. Ira enim Bononie in. Ecclefiam, Summumque Pontificem amor cum fide indies major pubeícebat. 0: : Quin etiam pacatis Aenrici ablentia rebus, fed fufpeníis ad fummez. rei eventum animis , rem _militarem in hac ulque tempora rudem ibi con- Itituendam fulceperunt 5. Urbem quippe divife- runt in quatuor Tribus, eafque a quatuor anti- quis portis Divorum ,. Cafani, Soteris, Proculi, X Ravennate appellarunt, ac fingulis earum In- colis fingula "Templa artribuerunt, ad que mili- tia cauta vocati convenirent, Cafiani, Efaie, Proculi, X Vitalis, fingulifque “Pribunis5 fin- gula Vexilla dederunt, qua ad bellam, cum ufus poíceret,. deferrentur.: Unde ill: funt Vexilliferi -populi appellari. Cujus divifionis, Kinftivuti ali- quis in-hunc ufque diem. ufus in Republica manet. lum transfert in /taliam , verum' adverfo belli e- venta, ac marrore filirin acie occifi perturbatus, Tranjpadum trajecit exercitum , atque ab :armis difcedendi, ac tempori cedendi coníilium coepit, ea re Mathilda ereóta egregie Ducis munia im- plens , omnia Oppida ía cis Padum: recupe- A: Ena ea Quare Urbanas maximo ,. Li Henricss Matbil- dam fuperafler, periculo levatus, cum ad fugan- ententias ad. voluntatem illius Huétuari perfzpe |E| dos ex Hiero/olyma Saracenos populosimpellerer, | trerque in Franciam ad agendum luper ea re con- videmus;. fic Henricws temere, $ fuorum confi- que funt rerum,, —Principumque vices y conflan- e. Sapa ao oi hs oe OS rol REO II Henricus adoleícens bello in Lombardia: conti- exercitum: collatis. apud Parmam fignis fogavit, -Virtuti(que indole foemina fuit, qua fexum fuper- | O emi faroiard, penericipaness | Po ita occupavit.. . Verum Matbilda tanta tum animi; Ccomponendo animo, reficiendo exercitu in- tolerandi, difperías ex templo copias recallegit, Ac multis partibus auxit, neque ita multo pott | Urbem,, Civitate egregie fe gerente recuperavit, IN quo bello Bononier/es, cum reliéto /talie Re- | Rome Conventu habito tranfmarinam ex | ventum inrenderet, per Lombardia; tranfiens, cum fummis ab omnibus populis, tum preecipue | a Bononienfibus eft excultus, qui-ad cartera tres | etiam equitum- turmas ornatiflimas, que ¿llum 4 | trans 4 pes deducerent,atque indereducerent con- | cefferunt. - Iraque facro.apud Claremontem belk | Ingenti omnium gentium, Regumque favore de .| Creto, poltero anno in; /taliam rediit, ac nov: E cn af nem inftituit. Primufque: Chriftimos homines | facram. nomen in militiam: profirentés,. AS 38% % e 7 á 2 AFA id peccatorum remiflione, .atque infigni CRUCIS rult,, fed glorioli eventus non poflint Minori pretio redimi, non. coalefcunt palma | guineo-tantuta irri- gantur humore , nullus labor, nullum pericalum £t,, quod comparari pofir cum fruétu gloriofa- rum expeditionum. y quibus totus mundus pro theatro,eft. cito enim. oblolelcit in non dignis ho- ftibus gloria, nec guicquam indignius eft, quam. 2 coR- Terra a y A E labo —Delcitas” C militaris difcipline interdiéto , defuetudineque. torpentia antiquo fplendori reftituic, Muftrium DE! 3] na 1 34 Annoa Chrilto nato. a] poteftate contorlit, Bonopienfes, cum Gregoritmy 135 IntereaHenricus compofitisin Germaniarebus,bel- 176 1095 30 BARTHOLOM EI confumi eam, ubi non poffit oftendi. Audaéter A | exercitus, venit in focietatem belli, in fubfidium Annod ' introjere ad Prefidem, qui fepulturee Chrifti po- teltatem imperrarunt, unde fatis aperte mone- | mur, eos qui de fepulchro Chrifti laborant, gloria, eportere magnanimos, atque audaces ef- fe, nec ulla vita, rerumque pericula*pertimelce- re, ficut bellatorum ¡fta tercenta millia generofa, 8z fortia, quead vindicandum vite fepulchrum, patrize, ac propinquorum amore pofthabito Ur- _ bano Secundo precibus, adhortationibufque pre- | / 138 vio, velut Aquile fulminea Cruce divinitus ar- | mate, in 4fam ex cunétis Europe Regionibus | advolarunt , egregium facinus! dignum fane clan- > | gore illius tube, que in Exropa parem non in- veniens , Gotbfredi Bolonsi nomen fummo loco | | conftituit, nobilifimeque Lotbaringie Familiz | : maximas peperit dignitatum accefliones, ut inter “domefticos illius faftus Gothfredinomine gloriofins nil inveniatur. $7 0 nos pigra, $ fegnesanimz, nullo verx glorise, ac divini amoris ftudio fla- rantes, fed in delitiis, ac fugitivi feculi dele- ¿tationibus dormitantes, patimur iterum ad Chri- íti fepulchrum, non quidem cuftodem, ac Ro- - manum militem, fed Barbarorum avaritiam ex- cubare, $í non exanimatum illud divinum cor- pus, jam gloriofee ad Patris dexteram refidens ab Apoftolis furari (ut impie jaCtarunt Ae- brei) fed ¡llius fepulchrum , quod per tot an- teacta fecula gloriofum futuram (proh dolor!) in dedecus noftrum prececinerunt Prophete, a Barbaris diripi, ac retineri, fuftinemuíque, 139 indigno, ac vili pretio: vendi adorationem illius monumenti, cujus referatus lapis, exfolutoque e faucibus mortis noftra: immortalitatis pretio , im- mortalitatis quoque gloria clarefcens, nullo ca- denti, mortalique pretio mercari poflet. nec in- relligimus , quod fplendor auri, qui infirmitati noftre compatiens Deus, lumen prebuit Evan- gelio apud Barbaras gentes deberer expendi pro eodem reltituendo in ea loca, unde ab Alcorano expulfum eft, 8% quo fcevis emiffus larebris, “at- tollit coluber perfidiz caput, $ ferpentinis evo- mit venena peétoribus, $t ubi viétorive non pio- rum laétus, fed flagella funt ferocientis impieta- tis, verum frigeícente “caritate , conticefcente pictate, gloriam ingentium , ac periculofarum navigationum , quarum etfi quandoque placido SAI IAEA ii HN ride ES ASA A Ñ nó A ep pe e ii ÓN A ARAS A y , ES "0 É dh: 4 4 ciflimas tempeftates, fremente xquore, vi turbi- 340 inani magnetis ufu, jam boreali polo adempto, immantes, 87 obícuri nominis populos, claude naves, raro remigio ad ferutatas Infulas, quas fe- rc mortalium oculis natura fubduxerat, nullo ho- minum cultu claras, fed auri tantum fpleridore collucentes pervenerunt, nova certe navigatione jam aperto Oceano ,-novis moribus, novis ar- mis, novi hoftes , quamvis in belles extitere, inauditas volucrum fpecies, ambiguas hominum, navigationum gloriam, ut eruditiffimus vir dixit, ¡piricii A e A o A ia . A A A = nobiles lares lupanari infamia deturpatos, éí in- nocentis candorem , virginei cruoris purpura maculatum , faginanda, vertimus ad indecora o- di, ambitionis, $1 avaritia argumenta ; nam que 143 vera inde gloria affurgere poteft, ubi ctiam vin- ui mari, fecundante vento , 'fape tamen per atro=- num, excuílo clavo, disjecta puppi, quaffaro malo, collifa prora,. fciffo velo, fraétis antennis, trans equatorem excuríu, longiflimo traétu per || recuperandam animis, re per Principes compo- belluarumque formas, -montftra maris via, five | ex metu credita fuere. tam periculofarum tamen inutiliter, 80 aliquando non fine Chriftiani no- | minis dedecore, in Europa expendentes , quod |. ibi inyentum,éc ad nos perlatum , per totin fan= | Gtificata bella, folo Chriffianoram fanguine, polft | -£i Henricus, qui: polt exceflum Matbilde, cujus cere inglorium?- Inito iraque facro foedere, coa- | étus undique ex Chriftiano Orbe viétrix futurus | DUuULCcIiN1 40 viétoriz Bononia , quee gloriofis Urbani ftudiis Pito oblequi' cupiens * Infigner cohorrem feptem —— millia virorum nobilium, ac fortium, in expe- ditione illa pro Salvatoris fepulchro 4 Barbaris eximendo, fub vexillis purpurea Cruce ab Urbano donata infcriptis , emifit, nec potuit infigne Gymnalium, non excell porticus, nec magni- ficx potuere 'Templa, non Civitatis commoda, non villarum amanitas a preeclaro hoc facinore, a facra, gloriofaque hac tranfmarina expeditione Felfineum nomen abducere ,unde vexilla ipfa cum poltmodum viétricia domum eflent relata, cum ab aliis Civitatibus, tum precipue a Boronienf pro publicis infignibus habita fuere. > das Dum autem Bononienfes per hec tempora ab externis armis quiefcerent, ac privatis adhuc, ut 1109, coeperant turribus adverfus domefticos, ut in li-142 beris Civiratibus inimicos «edificandis Ítuderent, Henricus Quartus Imperator , $ Rex, vivente 3 adhuc patre , qui Imperatoria dignitate fepius | fuerat fuperiorum Pontificum fententiis fpoliatus, fralici Regni vifendi, ejufque conftituendi cupi- dus in /taliam venit, ac Bononiam pacato agmine x1xt ingreflus, officiifque omnibus cultus repetita fu-= perioris, defeétionis memoria, frenos fibi feroci populo: imponendos exiftimavit , atque civibus ¡plis pre circumvitantis exercitus terrore muffitan- tibus arcem impofuit, camgue valido preefidio firmaram, reliquit: *' ida Eo profeéto ,ac preefente armorum metu amo- to, repente fuum cuique ingenium rediit, unde fremere, atque preefidium, arcermque fibi impo- fitam, indignari. Siccine hanc libertatem efe > rra vulgo queerentes, quam Carolus , E Otho Iralie tot cumulatam muneribus tradidiflent? elto? pa- cem videmur habere? fed fallo, cum potius mi- fera fervitus fir. obmuteícit enim inter militaria figna libertas, quid enim gravius jungi a Beren- 143 gariis potuifle, quam ut arx, 8 preefidium in E Urbem imponeretur, ut foedum magis effet fer- vitutis jugum», $ fezvum Gothorum, aliorumque Barbarorum Imperium exoptandam fit? Hxc, atque ejulmodi alia in circulis á primoribus Ci- vitatis prolata, liberiorque inter mutuas querelas dolor, incredibile, quanta ad veterem repeten- dam libertatem cupiditate populum inflammarint, ér quo propius pes admovebatur, eo magis cre- fcebat ardor animorum ; inclinatum itaque femel animum pre cipitem agére ceeperat exemplo ma- jorum. trás SINE JItaque ardentibus omnium ad priftinum decus fita, populus iifdem Ducibus, á quibus erat im- pulíus, certo die ad arcem agmine infelto pro- ceflit, atque imperu in eam facto, levi certami- ne inde prefidiom depulit, ac magno clamore li- bertatis nomine ingeminando ipfam nondum per= feCte munitam a fundamentis evertit. 2% > Arce diruta, ¡illa fecunda cura animum'occu- 144 pavit, ut antiquas Reipublice confpetudines re= | , | 3 vocarent, atque Urbem adverfus externos impe- | tus diligenter munirent. Quo in oficio omnis eft hujus, ac fequentis anni opera collócata, ur | a p d ¿ 3 | mortem anteactos feneétuti arqualem (cilicer non per otium corporis obícuram, S ignobilem, fed per munia virilia claram, $ nobilem) una cum univería Ztalia, Bononienfes graviffimo dolore tu= lere , negotiis Germanicis liberatus', in Raliam » -magnis copiis trajeéturus dicebatur , exercitum EA E ob pl ac Onde cantó il TARA E i fetre milla , che lafciar Bologna, E Vampie loggíe, ele gran Sisole, ei Tarmph. xy , AÁnnoa - Chriito nato. e. Y116. 41 ad Urbem adduxiflet, el refifterent, $1 qua ant- mi fortitudine libertarem recuperalfent , eadem recuperatam defenderent. Nec fane in irritum ea recidit opinio, que de Henrici reditu increbuerat, nam proximo anno - tranfiitin Jtaliam , ac.multis fubactis Civitatibus, tandem ad Gubernolum in Padiripa confedit, - qualis ibi, $ haud difpar habitu oris, 6 corpo- 145 ris, Utique-cum procul viferetur vefte regia exor- 46 natus prabebar fpeciem ipflum Regem li npu prabidere, nec agitare de tranfitu , ut populo- rum, qui á fe defecerant , cauflas cognoÍcerer. hujus confilii effe£tum primo morata cali incle- mentia eft, mox adjuvit, incommoda quoque ad bonos eventus vertente fortuna. Nam acce- pto tempore, optimum elle Bononienfs Civitas ftaruit , Legatos ad ¡llum mittere, qui iram ejus placidis lemirent verbis , atque ejuídem gratiam obfequio redimerent. pta Mi ex confilii fententia fuere clariflimi viri, Albertus Craffus, Sí Hugo Anfaldus, adeundi co- pia faéta, unus ex Legatis nota 'facundiz , fed dicendi artem apta trepidatione occultans, atque eo validior Aenrici animum , Civitatis mandata exponendo placidum reddere conatus eft, fcili- cet, ut ignofceret Civitati, que caulfam Dei fu- fcepit, Pontificis jura, dignitatemque tutata eft, in quo niúi ejus fortafle voluntas violata eflet,ju- re gloriari liceret , fed violatam non putat, £ que in Carolo, ac Othone Magno integra fuit, in Zenrico digno eorum fuccellore integram pariter , ac illibatam perfiftere fas fit exiftima- re , uterque enim tantum Sedi Pontificix2 tri- buit, ut alter ex Gallia , alter ex Germania, lemel atque iterum ad unam Pontificis, que pre- mebatur , dignitatem fublevandam armatus ac- currerit, fed id nec fola, egit Bononia, fed cum tota /falia, ideo jure non ab ea tantum pro hu- manitate Coefaris expetende penz, arcem fub- vertit, ne in communi /talie libertate, acerba fervitute fola premeretur, 4 qua pulfis Longobar- dis ab Otbone liberata, ita Civitatibus /talig ejus nomen invifum efe fciebat , ut ne Berengarios quidem Jtalicos poft annos ferme ducentos ferre potuerit. Ignofceret populo in libera maxime Jtalie parte nato, % quondam populi Romani co- lono, «8 fi libertatis amore duétus aliquid fortaf- le in evertenda arce commifit, preecipua potius Indulgentia y in tanta Jtalicarum Civitatum alie- Datione , fublevaret Populum Boronienfem libe- 147 Um commodis ejus fervientem , atque antiqua 4 non abnuentem oblequia, quam eundem fervum Infeíto aliquo oneratum decreto, durioribus for- talle ejus aliquando temporibus inhiantem habe- re, huic Emperiali gloriz: nihil obítare, nihilque | y, huic obelfe virtuti. | In confilium rem adhibuit Henricus, deinde fi-= ve ad colligendam clementios famam, vel etiam Virtutem in hofte admiratus, five ut Pa di cum potente, 8 parata Civitate neceflitatem vitaret, five Romam ad graviora quafi gerenda | hil Maturius perveniret, Legatorum voluntati ni dnditiiios o e aL arcis Mique tumultu, plus militibus, ac plebi, quam Ucibus, ac Primoribus licere. itaque faéto im-| Punitatem dedit, honorem denegavit exemplo. !. ] E UY Se E es E! Liria PERRA At Vd TIAS TE DA q EIN Js e ARAS LR z uta A e -FINIS-LI pa 7 ¿ . ? . pis, SIR di a E 4 4 É e Le j ; A o "a E E Ms AAA x ¡2 * he w e Ñ » ho PE Mia ri Utilique moderatione non fuppliciom dirutes- TC1S popofcit, ac ne diffimulans fufpeétior fieret, | Culpa in paucorum cupiditatem tranflata, non= | nunos Pao del bellis civilibus, popula= | . y Sd PE aid Á B 4 De Varto BONONIE STATU Ltin.:lll. 'nuntium retulerunt. ' Communis Bomoniz retenturos, arqueiplos p «cerit, ac populum:Zenrico ¡pla ,ratore teÉturos. gnolibertatem, hic primusad: ; 42 : os a : AR Ira libertas antiquis conditionibus confirmatas ch: ac tabulae Idibus Maji confeéte , quarum exem- plum in tabulario publico affervarurz ubi Henri- cus Imperator civibus Boronien/ibu4s omnes. imju- rias, imprimis autem recentem Arciss five Ko- che Imperialis everfionem condonavit,- ac eosuna cum fortuniscorum, ¿o fuam fidem, ,turelamque recepity privilegiifque ornavit, confirmando “E tiquas confuetudines meri, 6 mixti Imperii, $ jurifdiCtionesomnium caufarum civilium, $ cri- minalium , facultarcique eligendi Ofhciales , $ Regalium , ac aliorum:, quibus antea -utebatur Civitas, ex antiquis Imperatorum indultis. Cum hoc refponto , atque his tabulis datis Gubernol;, Indiét. 9. 1116. ab Henrico Legati profeéti y la- tifimum Bononiam de libertate, 81 gratia Regis EA ETA EAT Que res, ut optata magis, quam [perata,: ia- credibile, quanta voluptate animos Civitatis affe= tantorum bono= rum. autori concilidriti arias sde Ita Bononien/es in dies profperis rerum fuccefli- bus elati, atque lumma Reipublica tranquillitare > 1 no Ki, 148 adduéti, cum omnes ad dignitatem ,«amplitudi-+42' nemque vertiflent cogitationes , privarifque ad= huc, ut coeperant turribus munirent, duas mo- liti funt, mirabili, fed longe inter le divería ftru- Etura infignes, quarum unam 4fnclloruin , alte- ram Garifendorum familia zedibus inter fe.conjun= | Etis, orta dignitatis , ac potentiz contentione fecerunt. Cum 4fnellilaudem mirifica altitudine, Garifendiex enormi obliquitate ftruéture quere rent. etfi durus Judex diceret y Impendio nmulli profuturo , gloriam vefana quaeficre dementiay verum cum adhuc, plerifque aliis deturbatis, ex- tent, magno, merito funt, 8 afpeérantibus ad- mirationi,8c-urbi ipfi ornamento non minimo. AL- des item publicas, quibus adhuc caruerant coníi- li habendi cauía conftruere coeperunt, atque eas poftero anno abfolverunt, :idque Palatium Com=- de» * munis vocatum ad Edem Divi Ambrofii fuit, in "12? | D| cujus Curiam populi cogi concio confuevit. —- * Sequenti anno fublara diuturna interPontifica-. tum, imperiumque difcordia, pax tandem inter 159 Califium, SX Henricum, Lamberto Fagnano Bono- nienfe , Epilcopo Oftienfe Pontificis Legato agen= te, ac Sacerdotii jura recipiente, convenit. hic: autem Cali//o mortuo , ad Pontificatum eveétus Honorias Secundas eft vocatus, primufque patriam: in urbem dignitatem Pontificiam intulit., eam- que ftatim multis infignibus beneficiis cumk:lavit, ac quatuor cives Bononienfes in Collegium Cardi= nalium cooptavit, X ¡llum precipue, qui poft ea faétus Pontifex , Lucius Secundas eftappellatus. Unde profpera Bononienfium fortuna vicini popu- li Rodiliani, Samguinetani, E Capriliani permoti Civitatis Confules adierunt, atque «edificiis qui- - - bufdam Ecclefiz, ac Communi Bomorienf dona= tis, utin clientelamreciperentur, orarunt. Sita ex confilii fententia promiferunt Confules, nec: eedificia ¡lla nulla unquam: ratione alienaturos , fed ad honorem, $tcommodum Ecclefios , 82 opu dE los omni ope fua adverfus omnes, e XCepto XA ex publicis apparer commentariis peregre pote: tiam A Civitate «gradus eft faétus. y a o: E gal QM E y PT 15%, A ds. io ROS, ap da UTE coa ce A E EE TARTAS A as ep E ; als + eS ñ Ai , ; : P A OA pea . 5 » LA P + b ys y pe A AIRE: . 14 B R 1 TI ER dis ¿Emp pias EE PAI A ¿ e e E RI, - Hd Gs di) 4 ES k e » pl E dea” o A ¿ 0% b "a 53 ES Pais: : os ás $ o AS 6 ¡pares ls: C+. LIBER. 51 s E RE A A á fe dy 2 PER PERA a A iS Ey A 33 Ba roo MIRA ON E 43 larior igitur a Barbarorum incut- fione 3: cum poft hac fuerit Bononienfium ftatus , clariora- “que gefla, res maxime poltu- (e lat, ut, ficur que hoc tempore Reipublica forma, ficque ur- AATRALA bis facies, qui civium mores el- fent breviter exponamus» ut (nelcio an: dicam ) a A A e AER OQ USER A A A| injudicandojurifdiéttonem, cumalii, tum pree- cipue Sigonins diligentiflime prolecutus ett. Confules eodem modo, quo reliquos Magiítra- tus fuifTe leftos, facile exiftimare licet. y -Preetoris autem eligendi ratio certo numero ex coníilio fpeciali, $ generali forte eleto commit- rebatur, quibus non confentientibus jus eleétio- nisad alios ex confilio generali, 8tcredentizs de- á quibus initiis, cum vetuftate nimia nos lateant, volvebatur, qui linonconfentiflent, fuffragii ho- " 153 fed quomodo in tanto: rerum humanarum turbi- rum duorum confiliorum res permitrebarur. l ne, Regnis dejeétis, proftratis Imperiis, :hauttis, Legebatur autem Prator ex ea Urbe, ex qua ll obrutifque Civitatibus , Provinciarum .mutatis: coníilio placuiffer , modo ne propinquus efet ali=, id nominibus, gentibus funditus deletis, -/talía no- cui.eorum qui legerent, neque bona. in-urbe, a; vis cladibus, vel poft longam feculorum fericm ¿grove haberet, % yirtute, ac fapientia ¡pra:cel- il _repetitis affliCta,: per incrementa latentias e fub B lerct,; leétione perfecta, confilio renuñciata, x obícura , veluti renafcentis Aurors lumina , ad lirterae ad eum, qui leótuserat publice mitteban- | tantam culminis faftigium fit perduéta, Sad prie- tur; atque ur delarum honorem acciperet, ro-- | fentem fit -elata fplendorem facile agnofcatur. gabatur,. 82 quo die urbem. inibat y ingenti po- É Cum mirum cuivis videatur, unde tantes laudis, puli ftudio, atque occuríu Civitatis excipicbatur, | dignitatilque origo manarit)- furrexeritque Bono- cujus rei aliqua adhuc in Republica heerent ve-. A nia, ac fe erexerit fuper ruina fua, florentior, ut ftigia. HERO ONO SIS IOMA ubi cafeeerant, furgerentcoelo domus, invidiam Preetoris autem eadem poteftas , atque Con- faftura Principum Palariis,:majori fortuna lo- fulum:erat. . IraqueCivitas,. que Confulatus eli- | cum faciente injuria, $ quomodo Bononienfes ad gendi jus ab Imperatore acceperat, eadem etiam: tantam feliciratem per virtutem proveétiy $ tam (ut creditur) pratura adepta erat. Ac ita Bo- 157 | fecundz glori: furculum civili conditioni infe- nonienfes modo Confúlibus, modo Pretori Rem-=: ruerint, cum nequefecundis, nequeaftliétis Rom. publicam, pro remporúm ratione committerent. | Imperii viribus, poft extinétam Etrufcorum Ke- ¿A Confulibas autem civibus, ad Prastorem alo» | giam, «provincia alicui continua pace imperita- nigenam fe contulifle videntur, ut civium liber=: | rit Bononia, fed fuerit velut incus ad omnesiétus, |C | tateabutentium elifcentia in dies certamina feda-. | AA A SS A IAE AS o A A O o A A : d O A - ss > , > A ar E E p E . a DAA A e a 15 ¿feu cos, im qua omnium ¿ali diffenfionum, bel- loramque ferrum acueretur , ob idque variam, ac multiplicem fit experta fortunam , $ el fepe fuétuari, non malignitate ceeli, fed commoditate | - ad:omnes /talie motus necefle fuerit. In illam tamen benignitate feracis agri, dexteritate, for- titudineque civium, Academia fplendore y con- ftantia inviéti animi ad quoflibet events». placi- “do profpiciente Celo, propiria afpiciente: VIR- GINE, confluentia tempora dignitatem advexe- | re, ad eamque amplitudinem, gradum (ibi, pri- ico Italicorum reflorelcente animo, antiquo Etru- fcorum-pullulante decore ,. propria virtute ape- ruit', ut inter maximas /talie Urbes celebretur Ñ ; .s ra O PE Reipublice igiturratio,- ut diébum eft, cafer- + vabatur.-Rerum omnium fumma penes tria con- filia eratcollocata; Speciale, Generale, 6% Ciés dentiz, itemque penes Magiltratus, qui $£con- filiis- preefuerunt , St judicia exercuerunt , quo- - rum-omnium quotannis leétio circa Idus Decem- 155 bris.celebrabatur, non temcre enim, 80 pertur-] bates: fed rite in illa fuperiorum feculorum rudi- tare., 87 Civitas ordine adminiltrata ,. XX: arma AO cr y e bis Y Atque hxc quidem:confuetudo. confiliorum: ejus Reipublica fuit, que communis nomine in- fignita -eft;- Nam-populi, que fuerit, fuo loco: dicetur.-. Magittratus» porro. alii ordina- Repubi riiyaliisextraordinarió-diéti;, qui: quetannis: 1m: fune appellati , extraordinarii , qui; pro: fe:mata: _alicui negotio agendo, proponebantur:. + Ordina-: 3 Ps ¡A A A | A rentur, atque ut ¡us féverius diceretur y neque; tam facile, aut gratia, aut odio cujulquam fle- Eteretur3 ita fereexternx dominationi, quam in: fuis timuerunt, fponte fuccedunt. . Verum cum Privtores plerumquejuris ignari elenty propterea: Afleflores, ac Judices legum peritos lfecum, pri- mum duos, deinde quatuor adduxerunt,. per quos. non judicia folum exercuerunt, fed etiam confi- lia, 1 opus fuit, -coégerunt, 30 gladio, -pileo,, Sc Aceptro ad poteftatem indicandam. ornati funt; unde etiam vulgo Poteltates appellati.... Prater Confules, 87 Pra:tores-penes quos fummaR eipu- blicas pace, belloque fuit.. Ali etiam ordinarii -Magifltratus Rempublicam. tenucre, .. Quorum y 58 Jegendorum eadem prope-ratio-fuit, atque con- Ailioram que levitertangere luficiaty cum no. fhrimon fit inttitutiz multa enim. preterco fuíce-, privoperis modum cogitans. - Imperium militares: aut Confuli, aut Pratori deferebarur;: Prasfeótu-, | ra exercitus erant diveríar, pedeftris, equeftris, | Sc populi, 8 ad extremum etiam. Carocii.: Pre cepto, 'Vexilliferi appellati, finguli ex fujs tri-, bubus funt deleét Li cxterum : ex civibus, alii Ñ pe- ; deítrem, alii equeftrem militiam exercebant, id- -que.non magis Íponte fua, quam Imperio Magi- fbratuumy qui ei-curationi erant prapofíti.Ira-, es ¿que cum res ordine ageb e e fcere videbantur, duétisexibant, quod fi majore apparatu res veguiller Vexilliferi: popu lr fía 4 quiíque Tribum educebant , tumque-. popalas .exifle «dicebatur. Nunquam Doy yA) : | atar, finguli eotum, quiz. busjaut pedeftris.aur equeftris militia imperata wa: fuis Vexilliferis,, ut Rejpub, tempora po-. - rii fuere precipue Conlules communis , five co- yum loco Prxtor , Confules Juftitia , Judices |- communis, Procuratorescommunis, Judicesap- ut omnes fimul tribus exirent, verum modo pe-. dites, exuna, equites,: exalrera, modo una Tri- 1 59 pellationams 8. AR bus, modo altera egrediebatur;' reliquee in urbe . - Extraordinarii Legati, Cur tores, E Syndici; 5| 4d fualgerenda Megotía remanebant. Crefcente ¿Non enim immoror , quia horum confilioram inde Civitate >» cum alía “arcium Collegia , tum convocandi modum, autoritarem» limiratamque maxime triplex Collegium armorumett adjeétum, pz ES pala [Document text truncated for crawler view.]