Doctoris Ferdinandi de Sola Medici hispalensis de mittendo sanguine in pleuritide secũdum Hipocratis, & Galeni sententiam iudicium

DOGTOR IS FERDINANDI DE SOLA MEDICI HISPALE N- jfis demittendo fanguine in pleuritidc fecfidum Hipocratis, 6c Galeni fencentiam indicium. AGNA FVIT CONTEN* no inter antiquos Medicos dc fanguine mittendo impleuritide fcilicet, cx qua parte fieri debeat, gr^- ci fere omnes ex eadem afirmantes Arabes autem ex contraria, fedre centiores fafta vtriufque curatio-, nisexperietia barbarorum opinio derunt multi tameiudicatesfe alicuius noni effefaftores,' (quod iam reliftum efir^ iterum adarena redeut, fic modoquidanj Medicus Hifpalenfis repugnantibus reliquis fcao detendere opinione conatur cuius rationes hsec funt. Pfimaexiftence vulnere in vno latere ex altero mittimus fanguineni reuuliionisgratia,iiam ex eodem magis concitaretur fluxus ergo fimiliterimpleuritide,patet eade eft ratio vtriufque quia ficuti in primo cafu reuelimus fic 61 in altero. ^Secuda eadem efl ratio pra:cautionis &curationis,fed inprcecautione fanguinem mirimusex oppofito latere, r^uulfsionisgraria ergo, &in curatione,pfcbatur eadem caufaqux incepta fobet afeftum eundem eficit cotinua- «3, fed fic fe habet vbi timetur fluxus, &vbi iam fluit ergo ficuti in primo cafu ex latere opoflto debet fieri fic &in fecundo cafu. Tercia Galenus multis in locis docet jquod longifsi- Ame me aparte inflammata cftaBocVndus humor ,fcd miC*o Can^uine ex proprio latere n5;remauctur,fed potias atra huur ergo nuiio modo eft facienda. Quarto in omni inflammatione facieda cftflucxas in principio, ergo in omni inflamatione in principio eft re belendum,fed ex proprio latere reuulfio fieri non poteft ergopx opporitoeflexercenda,probaturreuulfioeftad vocatio humorum contrario motu quem habet, fed fanguinis mifsio ex proprio latere non dat humoribus contrarium motum, ergo nonfitexeoreuulfio. Quinto rcuulfio fi cognofeitur origo flucxionis ad ori ginem fluxionis cfi:excrccda,fed vena cabafere femper efi: origo flucxioms,fiquidem ferefempertota mafia fsn guinaria prius putrefit, &cx putrefadione Teparat natura, quod inflamationcm raufai,ergoad ipfam venacaua 'Cfi: rcuocanda fiucxio ,fed id non fit cx proprio ,fed cx ••oppofico latore ergo femper exeocllcxerceda rcbulfio. Au^forttatibus etiam hanc fuam fulcire poffomusoppinionem, i.cxHipocratcfecudodenatura humana,vbi ttfferit longirsime &in contrarium aparte infianiata auo •candos eflehiimores, &Galenus 1 1 .methodi, vbi docet quod laborante manu crus fcharificetur ,idetiam multis in locis ait &Geiruslib. z.cap. ti, humero laborante .reliquumTchaTificarecenfct,idemiudicar Actius tadem dnteromnes vt magnus, Achilcs ab eis Auicena proponi itur,rcuutota tribuitur inuencioifte autem lib ;5.fcm. to. *tra:t, <^,xap. i.in pleuritidc& aliis internis inflamationiibusdabetrecarc venam in maleolo contrario in longitu* ^dinem,& pofica in brachio contrarib vltimo cx proprio ipfimo quado plenitudo efi: magna,vt fitex maiori difian 'tia excrurc quando tata non efi ex contrario brachio hec 5funt rationes &auioritatcs quibus hic magnus inuentor aGonfortio medicorum feparatur. Wloui. Sed vtinhacdificuhateque maxima &nece irarifs ima pro humana faluti efi, certa ab incertis feparemus,aliqua Juni notanda, ^prcfiiponenda, primum erit, quod vomnis omnis; mcthodica curatio debet procedere indicatio nf-* bus, &quod fifimplcxfit morbus, fimplici indicatione curatur, fi vero compofitus comporita,& fimilirer quod in vno morbo efi duplex indicatio, vna quae fummitur acaufaalia veroabipfoaffe^u. Secundo aduertendum efl: ,quod in indicationibus c5 plicans hic feruatur ordo, quod ad vrgcnciorem confi- Jium curantis prius aplicetur,& fi fintcquales,ad id quod habet caufe rationem &conditionis fine qua non, &in morbo cum caufa prius acaufa pofieaad ipfum id metho dice procededo, nam fialiquis vrgetad vrgenciorcm.vt diexi &fi «qualiter ad omnes equaliter. 1ercio aduertendum efl: ,quod caufa tripliciter no* bis indicat, exfc primo cx motu ad aliquam partem ,& tone ex pofiulat reuulfione,qux in cotrarium fit, fecundo ex modo motus vt fi parum fluit- &ia efl: flucxa et tue cx pofiulat deriuatione,tertio quando iam efl flucxa et tunc ex poftulat apartefeparationem, qusc dicitur euacuatio. Quarto aduertendum efl:, pleuritidem morbum clTe conflantem ex duplici caufsemotu exflueote quae dicitur antecedens, &cx flucxa qnac in mediate fouct afFe^fu &dicitur coniunta: Siquod ratione huius vltim^ fcilicet coniutje omnia figna quinque paffonomonica pleuriiidis, fi vera cfi:,fub horiuntur; nam febris in hoc morbo (vtabea incipiamus) accidentalis efl: dependens apuircfacionc caufcconiuntse &nonaputrefacionc fa^lain vena caba,quod^ ex eo patet: quia vrioa efl: optima,quod non cfFct fi apufredine totius dependerer, quod aduertit Hipocratcs in prognofticis, &confiriaat Galenus tercio epidemiae fcccione fecuda tex. 6.cu ait vrina bona in plcu ruide non efl: bonu nec malum mala,vero malu :quia pri muin r.o offedit, quod cft in parte inflamata, cuius ratione fit morbus,fecundum vero offendit morbi coplicatio ne,quod malu efl:,vndc coftat falfu efle afferere feper cx pucredincfaftainvenacaua procedere pleuritica inflainatione fimilitcr dolor ex humore fluxo cocitatur, quia foluct cohrihuu cxcitandotdmbre &tcnfione in plewrarj cuius ratione refultat dificuhas refpiraiionisjrufsis que ex eo quod refudatex c 5iufta caula pulmoni que comunica tur, prouenit ,quod quando maxime liquidum cft ,dila-» birur &non ex puitur ,aut quando crafirsimuin quia cxpeli non poteft, ferrinus tandem pulfus expleui ^tenfione fit, propter quod arterisereduntur tenfa: diftcntatii* nica intro eas veftiente que vna cu pleura efi:. Qmnto notandum eft, omnes euacuationes tan reuul forias, qua euacuatorias fieri debere feciidu replum, quia fic magnifice pro funtjCotrarisE veronoceteuacuatamateiiaquam euacuari non debebat nocentem incorporo reliflam, quod Hipocrates affirmat.6 .Epidemie Sec. 2.‘ tex. 12. if. 14. &15. &Galenus libro de Sanguinis miiionecap. 15. 16. &17. Methodi cap. 3. &3. diferilibusca. 3. &2. ad Glaueonecap. ratio efi: quia par tes,qu3cedire£i:o pofitasfunt, magis inter fe communicant,&fruutur, vt Galenus docet 14. dc vfupartium cap. 7. &deconftitutioneartismedicccap. 17. &librodeRi •gore cap. 7. ante fine vbi h^c proponit verba ,aliacnim -vena cum aliacorporis parte comunionem habet, &per reftum femper euacuationes facercoporrer, nafi venas nil cum afFcda parte redum habentes incideris, nec afFc ftam partem fanabis, &fanaferoperledes,&c. Et quia id ab omnibus &abaduerfariorccjpiturreftitudincmfcr- >uandam eflejfolis autoritatibus prsefuponitur. SextoAduertendum efl:,re£i:itudinem conftituendsm eflein fotietate partium per communes venas proxime ab eodem trunco de dudas per communia orificia communes cauirates &meatus, fimul cum refto partium poiicu, quod vero fiat per communes vias ab omnibus vnanimiterricipitur,quiafireuocatio fieri debet percafdcm venas per quas ficjneceflariam cIi:,quod fi nt communes &inter fe conecx^: fed quod hoc non fuficiat, &fimul fit neceflarium quod communicent per orificia cauitates & ocaltos, exeo patet, quod fanguinis mifiocxla- } tere tere finilltro in inflamatione lecoris^airt flucxus fanguin IS cx nare finiftro reprobatur,quia no efl:fecudure£^u,&fif per communes venas,quia equaliter ab eodem iecore di- Itnbuutur &diftant, nonfuficitcrgoquiariquiriturarripliusadreditudinem, &quod hoc totum nonfiificiatfinereda partium pofitioneprobarurex eo quod Saphena exterior feifa maioris iuuarnenti eftinfciaticha quam in tcrna,&tan vna quam altera reruatvaforum communita tem, per communes venas orificia &ocultos meatus,fed non efl: eadem pofitio partis, nam magis redaefl: exterior quam interna, &ideo magis prodeft, quod optime docet Hipocrates 6. Aphoris 56. &confirmat Auicena fen. 4.1ib. 1. cap. 20. ante finem cum ait &: ratioqaidem f facit oportere vt Saphena &fciatica finteiufdem iuuame ^ ti ,fed experimentum facit vt operatio fciatirxplurimu j eSueniat dolori fciaticx, &illud efi propter afpedu eius &c. ex quo patet redittUiinem tantopere ab Hipocrate Galeno &reliquis decantatam in hoc confifl:ere],quod communicent per venas &meatus &redefinpcfit3Ecri parte, vnde patet quod dextrum cu finixtro brachio nui Ium feruateofefum nec venarum nec partium pofitione nec meatum paret,quia communicatioefl:, quando orificia venarum inier fe ofcula ofculis per anafthomofim fic didam aGaleno communicant, &no quia ex magno ir u co de dueantur,quia fic omnes reditudinemferuarent,& non proponetur preceptum, vbi necefiariii non erat, fed pofuit^C celebrat, vt in omni rcuulfione reditudoferuetur, ergo quia eam intelligit vtdiximus deftracum de dris&finixtracum finifiris, &id multis experimetisco probaturvidirnus quotidiea deftra parte capitis de fluctionem podagricam proucnire ,&apede ad capud aura f‘'igidam epilcpfiam concitantem afcedere,ab vno tamc latere iii aliud nullus medicorum, nec vidit, nec timer, nec docet ,ergo quia non feruatreditudinem ,fed medicus qui naiurse efir imirrstor non contrario modo, ac natura operayr, operari debet, nam tunc non medicusj»’ AIfed fddi carniphfix nbminari pofsitjhuc trecdit maxima coni 'gruentia,qu2c furhmiturex eo, quod natura multas dupH cabit partes &eas feparabit, vt fi vna periret, altera conferuareturjergo fi vna feruari poft &ledi ,altera ilefa,efl quia per alias vias &ocultos meatus tan cauTa noces qua fpiritus conferuatibus ad eam peruenire poteft. 0£iec, Ditotamen doncontrariatur quod Galenus 3. de fra fturis com. xo. affirmet, rebulfionem fieri debere adextris ad fintxcra, nam id in eodem later eintelligi debet, ve videre cft in capite,quod eu fitvRuni efl: deftra &finifira pars.Non vero latus cotrariii intelligitur, quia dicitferua ta rc^itudinc,qu^ no feruarccur,fi no effec in cade parte. Secuttdd Nccampliuscontradicitdidis, quod aliqui nffinrser c in fibris redis confidere feftitudinem,nam id falfum efl: nam fibrae red'2:atrahunt,'& fanguisin Phlebotomia n5 •trahitur, fcd expelitur cocitata natura propter dolorem* &ligationem in parte. Tertia» Multominus huicrepugnatrc<3:itudo,quanoflcrma gnus inuentor affert, fibi vr vultiudicat in corpore flucxus &refluexus fanguiniSjVt fi fanguis effet in venis vtin vtre aqua, non adoertcnSjfanguinem avenis huc, &illuc moueri afacultatibus in iliis conliftentibus ,& quod non potefl: mitti nifi vbi fit communitas.& confenfus requifi* tus, vt natura afluefeit, fed cu id quod efl:, natura imittari fit vere raedicu quod ad vertat oportet ad curationem. Quarta» Nec amplius obflat quod aitHipocrates in libro de ali mento&:6.Epidemiefec.6.tex.i.fcilicetc6flucxiovna confpiratio vna omnia omnibus corenciunt,quod etiam confirtnacGalenus lib. ^de facultatibus cap. 3. &de cau fis pulfuum cap. 12. nam id intelligendum efl: ex commu ni confefu omnium partium (quod optime inter omnes meo viderioftenditStephanus Atenicrifis magnus &an tiquus Galeni commentator, fuper primum ad Glauconcm)’ndn vero de particulari requifito ad fanguinis miffionem, qux reditudo dicitur vt monuimus, &affirmat Galenus libro de fanguinris mifsionc cap.ip.in principio. Septimo» Septimo addffiendum cft’ ,quod in rcuuIHohe prartei! rcftitadincm etiam requiritur contrarfctas, quam opti^ xnc proponit Galenus in libro de reuolfsionCjCu ait,quod eft quadruplex fopra &infra, ab intro ad extra ,adextris ad finixtra,& ante &retro, id etia affirmat. 5. meth. ^.&: 5. Aphorif. 6S.& quod femper cfl: fcrDada aliqua coiraric tas no omncsfimulinaquadofitfecQdu omnes,non prodefl:, quia non feruat rectitudinem vt fupra dieximus , ipfc Auicena licet in reliquo cccusagnouitfen. 4. lib. i. cap. 3.ad medium cum ait non oportet quidem ,vtin f duas Diametros prolongationem facias, fcd in vna tanc tumqux fit diameter magis longinqua ,nam fi materia ^ fuerit in fupremo dextre partis non erit trahenda, ad in«.w finium finixtrae &hoc efi illud quod efi: magis neccllarium &c. ReuuI (io tamen propriedi^a ,femper ficridc bet cu vna harum contrarietace hxc conrarictas in tam parua diftaciacifcfolet,vt in vna& eade parte fieri pofsit &debeat fecudu variu fitti,vt V.g.quado in capite fit rcuulfio aparte anteriore ad pofieriorem ,fieri tamen poicft in diftantifs^ima parte feruata rectitudine, vt fecit Ga lenus lib. artis mediese 9^. aliquando vero ad originem fluxionis, qux magis proprie dicitur reuulfiojficognofcatur quod elfigacer Galenus docet i. ad Glaueonem 14, Grigo tamen fluxionis aliquando pars proxima aliquando diftanseftSc aliquado difi:atirsimapotcfl:cfle,inquo cafu quando conflat medico dc origine flaxioms femper ad ipfam originem rebelere debet ,quia nulla alia ratione comodius quodlibctmalum potefl impidiri :fecundu qua doCtrina Galen. 5. Meth. 13. rcuclit humores acapi- ] te.ad pulmones fluentes medicameiis calidifsimis capiti appoficis vt capfia, &c.& delocis^^.antcfinem in puero epileptico auram frigidam acrure ad cerebrum afeendentem reuelit quidem cucurbitulas &vincula cruri apo Jo &vltiones ,& lib .defanguinis mifsione if.in rccc tirenu inflamatione priusfanguine mittit exbrachio& no ex cruribus, quadoadefl plenitudo, ena fircncscoflituii' iini in medio fupernarri &inferparu pa^tiy,.quiainpr^l- 'bus 1 bus fuperioriLus irsagJsrecJudat ra'ngois,&:Tua nadaa gri citate potius ad iuuatur ad defcefum ,&fic videtur,quod Ct origo fluxionis &ad illam reuocandumefrefanguine, j quando vero non conflat medico de origine fluxionis^ reuulfio ad maxime diflantia loca ,feruata reditudine di£la, efl: exercenda, vifccurius fiat, &ha:c efteaufa quare in afFe^libus capitis fricamus &abluimus crura ad rebelendam doloris caufam, quse dodrina debet inttlligi in prxcautoria reuulfione^qua: fit faniratis tempore an te quam humores colluant Seconfoera infiamaiione generent, &in hocfenfuintelligitGalenusHipocratis fententiamlib. 2. denaturahumanatex. 9. vbiait venarum ^fecciones procul faciendas efle alocis in quibus fanguis colligi &dolor excitariconfueuit vt namra afuefeat hu- *mores ad alias partes trafmittere,&c. Reuulfio tamen cu fatoria no efl facienda ad loginquas fed ad oppofitas tan Cum vt docet Hip. ^•Epidemiefec. 2. comet. 29* & Aphor. 68. libro artis mediesE 9^ &:in oppoGia’parx« poteft efTe talis poritio,vt fimul fiat reuulfio &cuacuaiio fi affeftusvrgeat, quia vbi efl periculi in minentia no vni t ca folum indicatione fed duplici efl pugnandum &ratio efl, quia non folum intendimus rebelere &fluxionem fi^ flere, fed id quod iam efl in fluxam pro affedus genera> tione euacnare ,quo eliacuato fimiliter fluxioni fucurrimus quia non folum ad caufam fed ad eius principium efl accedendum,vt ait Galenus,aquomutuatusefl Auicena fem. 4.1ib. i,fciato quando aflerit &cu ad diuerfum tra^; here volueris dolorem prius feda [edatur tame ncuacua. ta caufa diflendente,quje efl humor in parte contentus & inhocXenCudebentinterpretaridificilia Hipocratis ver^, b.a4.€pidemiefec. 2.tex. 8. cum inquit renitentififle* re idefl VtGalenus aduertit in comentario toto fluxionis «tempore non elTeremanedum cum remediis reuulforiis fed interponendum elle aliquod tempus euacuationi humoris pecantis &in affeiifacontenti ,poflca reuer tedamefTe ad auxilia rcunlforiajOam fic magis proficiet remedia ,calor caim ,&dolor7^moleflia panis magis irniaiit, irrfwnt &Concitint fiucxiooem, &hoc priclpue habet loeam in internis inflamationibus in quibus non folum intedinius reuelere caufam fluentem,fed quod fluexum cit proptermortis inminStiara,quiaiufta partes principes ecxillit &<iuiaflncxionisocafioeft- >^r*- «i His fic propofitis i.conci, qu^ftioni refponfma propoj; nitur.quscficfe habet in vera pleuritide.quKfuis fit firmata -— fintopmatibus non eft exerceda folum cnacuatio reuulforia, fedfimulrebeleredirmare&euacuaredebemus. Probatur conci hxc vbi complicatae funt indicationes, K omnes equalitervrgent, fi vnico remedio poflumusomm-, bns fucurrere,ex tneth. coftat quod fiat, fed fic fe habet pleu ritis vera:ergo prob. ans. in plcuritide,caura,quae rluit, indicat reuulfionem, quse iufta partem eft diriuationem ,&qux flucxaeuacuationcm: &omnes equalitervrgent, &magis fluexa quia quod iam fluexum eft ,magis molcftat ;fiqmdc concitat inflammationem iufta cor ergo ornnibus equaliter eft fucurrendu prob.minor quod fcilicet id fieri pofsit vmea euacuatione^fi humor trahitur ad contrariu aut ad origine fluxionis fit reuul fio,&: fi fit per venas comunes &pro3amas fit cuacuacio &deriuatio fimubfed talis vena eligi poteft :crgo&ficri talis euacuatio vtinfra latius probabo intertia coci. Ex latere oppofito nulla euacuatio fieri poteft reuulforia deriuaioria ,nec euacuatoria .HececocI .duas habet partes -- quoadvnarcilicei,quodn5dcriuet,neceuacuetpreterquam quod ipfi aduerfarii fatetur Gal .aperte docet lib .de fanguinismifsioni i6.quo ad alia, f.quod noreuelat fic prob.ab om nibus eft receptu,&aGal fepius de cantatu, in reuulfione rd quiri rc£fitudine,fed fanguinis mifsio exlatcre oppofito nulla feruaf.ergo nec fieri ex illa reuulfio petcll: quod^eam nj> feruetprob. rectitudo cofiftit in comumonevaforii meatu, &refto partium pofitu vt fupra probabimus ,fed in aduerfa fanguinismirsione,ncccftc6munkatioyaforum(quianGn comunicatnifi in origine de qua comunicatione no dicitur, quia fecundu ipfam omnes communicat &non eflet neceffaria^iaduertentia) neepofitionem partium, nec meatum no habet: ergo nullam feruat reftitudinem &per confequens, 'P^ccxga fieri reuulfio poteftf ^Secun- fio 'cx codslatere ad origincfluxianisadtiocatliumorSj na fi acapite proueniai talis euaciiatio ab inferioribus ad fupcr riorareuelit fi ab externis ad exteriora aduocat illos tade fi a vena cauaiteru ad ipfani aduocat humores prius ^ua ad bra* chiu per veniat,quia tan vna, quam altera aexiliaris vcha ab ynotrunco fcilicet, vena caua equaliter vifurcarur, &fecun ‘du hoc tan vna, quam altera, ex ipfa vena caba deponit fan- | guinem &reuelit ad illam tame aexiliaris eiufde lateris pre-, ' ter hoc habet aliam comunicationefafiam pef ramum coxnunicatu brculaorculis per anafthomofim cum ramulis yeuse,fine coiuge cuius ratione no folum cuacuat ex vena cauai (euelendojfed ex proeximis partibus deriuando &cuacuan do, quia cade pars cft remota propter vifurcatione fafiatii in vena caua &proexima propter comunicationem faftam in altero ramo difio ,vt latiuS ex anathome coftat vnde patet,quod ratio illa, quod vna &eade pars no poteft effe pro^ xima &remota nulla habet vim quando pars habet diuerfax comunicationes cu affefia parte, vt ifta vena didfa, na fi vnat ^ tantam cITetcomunicatio bene probabat, ergo femperad originem flacxiOnis,vt ipfeait &nos cocedimuiaduocadus cft&aduocatur humor miffbfanguinc ex eode latere,quoti , fcmpercfl:& debet effc perpetuum. ...^ Loci tamen Hipocratis &Galeni pro fe adu£i:i nihil con** , tra nos probant, vt ex di£l:is patet nam locum autoris de na-^ tura humana Galenus ipfc explicat, quod deprecautioneinf tclligator,quod affert ex Galeno in ij.meth.cocedimus,fed diuerfa eftratio in inflamationibus exterioribus qu^ indutias dantexpefVadi quam in interioribus qosefemper vrget ,prc» ter qua quod in exterioribus no eff: coirarictas ab intro ad ex tra,& fic eff ncceflaria qu« fit ad loginqua Aetii tex .ex Ar- . chigenis fententia cft n5 vero ex fua di^um Celfi in cxterio f ribus intelligitur, quodcx Auicena affert in probamus tanquam falfum id veritatis in veniedi defiderio propofui non contradiccndianimoprxcipuemibiamicirsimo quem alias fummopere dilligo, fed licet amicifsimus magis amica ven-! tas qu^ in reta grauifumopere cft ampleffcds» LAVSDEO^ V \ i- ;'r^ "f"'"* ' '.' “ •• 1*,m :**• * y’;r.. ‘- -W;t .4?^^'5i'^'- ; 'fj'! -:.*i '•:*• -i'*’' ; •»' V- P jr!. • g