Galeni omnia quae extant opera : in latinum sermonem conuersa ...

► : C HAmC|MPV^ PlTHOl /GALENVi AESCV1APIV5 3C\tENV4'J LIBRORVM PRIMA CLASSIS NATVRAM CORPORIS H VM ANI lioceft elementa, temperaturas, humores, ftru£turas habitudinis cp modos, partium anatomas, vfus, Facultates &C a£h’ones, feminis denique fcetuum que tra¬ ctationes. 3CRISTS PRAECOGNITIO C ) PATRIS 1WQMNIVM( gAlenvs IVJTVf GAiENVJ complectens: A.VINTA HAC. NOSTRA EDITIONE non -parum or nitide ni i adipta: locispluribus quam in alijs fnperio - nbm editionibus,ad granorum, librorumfidem emendatis,, Galenus , 'Locis ' etiam Hippocratisqiiosfubinde citat in margine indicatis* Librorum -humerum, ac diligentiam, verfa pagina indicat T o ^vdioXoyntov ♦ 3 AMANTIS DrGNOTiO C ) GALENI O OCX ORES J VENETI lS,'LsfPVD lVNTAS (JH P EXXVI. JH'EPATICI COGNITIO PAVLV-fj BOJJTHVi OAIENVr ^admAnvs T.XANLRO M A i> ITA Qj/ JE IN PRIMA CLASSE CONTINENTVR G ALENJ DeEIemehtis fccundumHippocratemlibriduo, a VicftoreTrincauelio transla* ti, St ab eodem recogniti, fol.fc De Temperamentis libri tres,ThomaLinacro Anglointerprete,multisinlocisemendati, 1 ° In Primum Hippocratis librum de Natura humana commentarius,! Vicftore Trincauellio tranf latus, S t ab eodem recognitus, 15 De Atra bile liber,Bartholomaeo Syluamo SalonenO interprete,recognitus, 34 De Optima corporis conhitutione libellus, FerdinandoBalamio Siculo interprete, denuo ad fi¬ dem codicum grxcorum emendatus. 3? De Bona habitudine hbeIlus,FerdmandoBaIamio interprete,emendatus, 39 De OfTibusliber,FerdinandoBaIamio interprete,quam pluribus in locis ab Auguftino Gadaldf no expurgatus. 39 De Mufculorum diftccftione liber, ab Auguftino Gadaldino verfus, St ab eodem exquiftte reco' gnitus. Grarcedefidcratur. 44 De N eruorum diftetftione liber,ab eodem Auguftino Gadaldino translatus, St nunc recognitus. mutilus grsece legitur, $3 De Venarum Arteriarum^ diftedione liber,ab Antonio Fortololoferienfi latinitatedonatus, St poft Andrex Velalrj Bruxcllenfis ca(iigationes,plenTque in locis ab Auguftino Gadaldino ad exemplarium graecorum fidem emendatus, 5 5 An Sanguis in arterijs natura contineatur liber, a Iulio Martiano Rota conuerfus, & ab eodem recognitus. 6o De Anatomicis aaminiftrationibus libri nouem,ab Iohanne Andernaco olim latinitate donati. St poft diligentiftimas Andreae Vefalij Bruxellenfis St aliorum quoque caftigationes, ad gr xCO' rum exemplarium fidem aliquot in Iocisdenuo expurgati, 63 De VuluaediiTe<ftioneliber,ab Iohanne BernardoFeliciano translatus, iop De Inftrumento odoratus liber , Ludouico Belifario medico Mutinenfi interprete , recognft tus, t 1 0 De V fu Partium libri x v t i, Nicolao Rhegino Calabro interprete, nunc ab Auguftino Gadab dino plerifque in locis,mendis expurgati, \^3 De V tili tate refpirationis liber,lano Cornario medico interprcte,nunc recognitus, De Caulis refpirationis libellus,ex duobusfortafte, quos Galenus compofuit, excerptus, eodem lano Cornario interprete, De Vfu Pulfijum,ThomaLinacro interprete.* ^ De Hippocratis St Platonis decretis libri nouem,Iohanne Bemardo Feliciano interprete, nuncd* mum ab Alexandro Iuftiniano Chio medico ad vetuliorum exemplarium graccorum fidem a C curari fll me caftigati, i3 l De Naturalibus facultatibus libri tres, Thoma Linacro interprete, aliquibus in locis ex p&' gati, *9° De Motu Mufculorum libri duo, Nicolao Leoniceno interprete, nunc recogniti, Quod animi mores corporis temperaturam fequantur, liber a Iunio Paulo CraHbPatauinoin Icr ' prctatus,&ab eodem antiquorum exemplarium ope diligentiftime recognitus. De Foetuum formatione liber,Iohanne Bernardo Feliciano interprete, ex anuquiftimi exemp • rts collatione emendatus, 3** An Omnes particula animalis,quod in vtero eft,fiant fimul, Nicolao Rhegino interprete. cum exemplar non habetur, 3 % t> An Animal ht id, quod in vtero eft, HoratioLimanointerprete, nunc plerifque in locis exp^ gatus. Oe S emine libri duo, ab Iohanne Bemardo Feliciano interpretati, St nunc ex veterum excfflP** rium collatione recogniti. 3^ Septimeftri partu,eodem Iohanne Bemardo interprete ♦ 3t 2 GALENI DE ELEMENTIS EX HIPPOCRATIS SENTENTIA LIBER PRIMVS Vi&oreTrincauelio interprete. C^P. f. U.i.f.i.d.». M.j.h ar g v m e n t v m primi ltbri Quatuor etfe prima Elementa oftendit, veteres confli tat, ac de quatitor* Qualitatibus primis per tradat. Jguidfit Elementum ♦ V um dem cn tii^rnmmTalTtreiparticula cuiufcunq? fuerit elementum: necidipfum deinde quod fenfui videtur, fit et re veraminimu, liquide multa vel pr£ tenuitate fenfum effugiunt:manifcfto lane liquet, fenfum eoru minime foreiudice, q vera &C ex ipfa natura funt rei vniufcuiufqj elementa.Na fi erugine,cadmia,fpuma argenti,& mily,vna omnia optt me trita in puluere redegeris,& mox fenlui diicernenda corniferis: tibi ■ profedo ea vniuerfa vnu effe videbuntur.Ncc mo hgc quatuor, veruSf al(a loge et plura,fi eadem tn rone omnia inuice comiIceas,tibi vnu effe videbuntur quantumlibet vnu minime fint. Qua ob rem & Hippocra tes quu eiufcemodi humanae natura elementa conlideranda inftituifiet, i-i ii-tfnfur illa fiatim Que vere fecundu na tes q u ueiuicemodihumanaenaturteeicmenw uJimucmiuamiiiiuniet, negledlis his qua prima fenfus iudicio lim pliciffimaqj habemur, illa fl^im qug vere & fecundu na tll ; a m taba funt inueftieanda propofuit:quippe quum ea(vt alibi a nobis monfiratum eft) curan- dis morbis nihilo minuf vfuifint.quam harc qua- fenfu huiufccmodi apparent. 1 taqj coccfleri t for- taffeqmfpia,haecfcnlilia videri elemeta,exiftere vero,no ite.Neqj.n.h quippiam vffum fuerit pri ma rei cuiufuis (im pliciffimab; particula,illud ltatim ed etia veru clemcntu, fed quod ex ipfa reru. natui a habet vt tale fi t.Qm id li fiatuerimus vel natura e(Ic elemetum.quqcf cuiufqj rei minima vt a „n, mrticula.alia nimiru aquila & lynci,aut li fl, u J sll °. I ^°_ 1 1 _ t ^fi“ r “ 1 ^ d“od Ifc natura habet vt tale fit. Qm id li fiatuerimus vel natura ene eiemetum, T dratur atqj fimpliciffima particida,ah^nimnu aqml^ Wynqi,aml^qu^~-j""^~ ^ iMmu^fedeMngramus(quotiefcunqj natura,aut humana, aut cuiufuis alterius rcicxarta Icictia v°' u e rimu^^naturaprimajfdii^li. ciffiin a f u nt ; qu a^inal^ano a m p jm s diffolui ^ ”* J rrr.l^ X */i/ pft/ite hominis elementum Hippocratis rationeexperientia , i <-> ..ibidera.h nmus^q natura prima oc iimpi iuuniid iuin,quccq^i»«v_— mrnn effe firma &poteHate heminis elementum Hippocrattsj . lcmonJtratur.&Epicuri,Democriti,atfoLeuappiJententiarefilhtur.^ C Al>. 2 . nam *rit wta nua hsec ex rone pofiint inuenmr INuiia/ p j Vnicum demonHratur. & Epicuri, D emocriti,at^Leuctppijememi^-j fi y t.hum. ter ie habeant comunione. Quod igitur primuid elementu.ex q uo tu noftru,tua oruomntu c or¬ pora condat,nequaqua fi t vnii,ex hismoftrat Hippocrates: SC melius forfitan fit illius dudicnc prt « mB afcribere,acita mox illa exponere. Egoautffatuoqffi hoeffetvnum.ncutiquadokrct:neq 3 .n. ..dcNa « fi vnu foret, effet ex quo doleret. Prafiantiffimepariter(mea quidem fcntentia)acOreuiffimevnfi • uerfa fua: demoftrationis momentu expofuit,qua mondrandu erat fieri non po le, vt elementu fit fnecie 8C potedate vnum.lam.n.fatispateteffeextremjcutufdaablurditatis,& hotspterea q nulla reru cuidentiu rone habeat,ftatuere ens effe numero vnu,vt tn inucniri facile polii m aliqui, q afnr ^ ment oia poteftate ac fpecie effe vnu, queadmoduEpicurus a! Democritus indiuidua ea corpora, y&n+n. t^-n oaromosappellantdn quo ite ordine reponedi funt illi,qui minima qdam &inc6pa6a& imparti ^ . s_,.. bilta introducat eiementa.Itaqjaduerfus hosoes,Hippocrates comunioppofiiar6ne,dcmonfirat Ibidem. Dfiiaintroaucui ^ Prima Claffis. a ij elementum P 7Uisy%, ) DE ELEMENTIS 7 ■ elementum no effe vnu,vnu,inqua,tum forma tu poteftate:al!oqui.n.eoru ne meminiffe quide vo E Iuit,qm oia etia numero effcvnu autumant,q> id videatur hominis effe oino ftupidi.Perpendamus ergore<fte'ne illeratiocinatus fit,atq 3 n o merito illis contradicat, qui afferunt elemeta effe vnu natu ra 3 vt illis deinde liceat id 3 vel atomu appellare 3 vel minimu,vel(vt gra?ce aiunt)a,wpttov } quafi inco^ paefiu dixeris,vel impartibile 3 vci quod tadeipfis magis gratu fuerit.Qm fi illud quod hisoibusfe «fhsinvniuerfum comuneefteuerterimus,no erit amplius nobis opus particulatim eoru differen¬ tias perfequi, Nempe fubijcitur ab his olbus primu elemetu vfq 3 adeo effcomni penitus qualitate vacuu,vt nulla vel albedine innata habeat,vel nigredine,vcl aliu quempia co!ore:no dulcedine,n5 amaritudine:fed neqj calore,neqj frigus:&tande vt cuiufuisaiterius qualitatis fit omo expers. Le' ge.n,dicebat Democritus color eft, lege amaru,lege dulce:atomus vero dC vacuu vere eft,ipfe \r&t; dixit. Credidit.n.ille fenfiles qualitates cx indiuiduoruilioru corpufculoru conucntu per folarn ad nos 3 q u ifentimuscollatione,gigni:ipfaverdnaturanihil eilcalbu,autnigru,fiauu aut rubrum,ama rum aut dulce. Quippe hoc illi lege feu vofX^vt ipfe graece inquit,figmficabat,ex noftra nimiru exi ftimatione,no ex ipfa reru naturadta et illi msc nome ab Inov deduclu eft,quod verum,fignificat: vt vniuerfi fermonis illius is fenfus fit: Arbitramur quidenos hoies quippiaeffealbu, vel nigrum (- *^£^*>vel dulce.vel amaru,& qcunqs alia huiufce generis funt,S ed re vera oia vnu funt 5C nihih nam & il ^ ie hoc loquitur modo 3 q ui atomos vnu appellat,vacuu aut nihil. Itaq^atomi oes,quae exigua quasda corpufcula funt,omni prorfus qualitate vacant. V acuum vero fpaciu quodda di,in quo ea oia cor P ul ^ cu ^ a ^ ur ^ um atq^deorfum agitata,perpetua motione, quandoq? fimulfm alique moducomplf ^ cantur.non nunaua mutua inter fefe collihone refiliunnauo fit noftea vt ex lminfmndi mrum con " cantur,non nunqua mutua inter fefe collifione refiliunt:quo fit poiiea vt ex huiufmodi eorum con uentu,& mutua: cocretiones fiat,atq 3 iteru fecretiones: vnde voluit ipfe, cu aliom omniu, tu noftra quoqjipforum coagmetari corpora,atq? eoru cum affe<ftus,tu fenfus, S tatuunt aut prima hxc cor^ poraimpatibilia effe. Sed non nulli deinde cxipfis,vt Epicurei,ea prar duritie infringi non poffe lo fore exifiimant,li vel in melius lniam mutauerint:c oem hanc rone particularibus aliqbus exc# 1 piis illis exponam us. N i mirum liquis cute acu tenuiflima pugat, dolebit aiabacus vero vel vna trh attinget atomu,vel duas,vel et plures. Sed ponamus primu vna tetigiffe: at nulla atomus eff pent' trabilis fenfusVe capax:non igitur ab acu quicqua patietur:neq 3 er li pateretur, illata noxa,pptcrc a fentiret.Quum.n.exhisduobusimpffmisproueniat vtaliqd doleat,nepevtquod patibile eftp 3 ^f tiatur,atq 3 vt tmpreffas affediones pfentiat: vtriufq^ vero iitoru fint atomi expertes :,pfedo fi actf s vna tni atomum pupugerit,ncquacjianimaldolcbit,Fingamusergo no amplius vna,fed dua steti' gitTe. Atqui ftatim illa cade qua: nuper de vna,de duabus et poterimus pronuntiare. Na fiearU^ 1 neutra ex acu fuerit vulnerata,aut fi et vulneretur:&: nulla alioquin illis vulnus id fentiedivisinfi 1 ' is qui pungitur omniprfus fenfu,atq 3 dolorecarebit,Queadmodum.n,nihiI habet acus cur mag lS fentiat,quu duobus ipingit oflibus, aut duabus cartilaginibus,aut toride et vel capillis, vel gbuf<$ aliisparticulis fenfu vacuis,duo fiquide capilli gque fcnfu carent ac vnusrita et(vt equide arbitro^) nihilo magis acus,q duobus iliis mdiuiduis corpufculis infigitur, fi ne altem quide ipfbru fit pditum,vllum excitabit dolore.Eade vero fcquentur incomoda ii tria dixerimus vel quatuor tett' gnfe:quippe quia nulla maiore opera ad patiendi vel fentiendi tonem haec conferre poffunb $ tot l de calculi,vel lapides vel villi:quu fieri nequeat,vt fiquid ex impatibilibus dc fenfus expertibus co ponatur,fenfus particeps patibilcq 3 tande euadatnnirii etenim effet,fi totu bC pati 6C fentire poffet? cuius tn parsnullaautfentiret,aut paterer, Quu.n.duofintinfirumetaquibushuiufcemodi^pnun tiata inueniedafunt,experietia,in^,&! ro,neutru horu vnqua ita illis inferuiet, vt aliqd fint reptu^ cocretu ex his,q pariter impatibilia 8C fine fenfu fint,qd ipfum deindepatibile fit, atq? fenfus ceps. Porro fi multos adamares,aut alia quis corpora minus et ad patienda idonea in aceruu eoae» autumant:alij,qui magis Leucippo addidi funt,in exilitate referunt,q> nulla admittant fedionem* Negant pterea quoquo mo ea poffe quapia ex his alterationibus alterari, quas tn carteri fereoes fe' tentur vel ab ipfis fenfibus edodi*Quippe qui nolint eoru quicquam calefieri aut refrigerari, parF ter ^3 nec humedari vel ficcari,atq 3 adeolonge et minusnigrefcereautalbefcere: vt tandem conten dant nulla prorfus ex vlla mutatione qualitatem fufeipere poffeJure ergo illis cotrarius eftHipp^ ^ibidem. crates, y/ dum ait,Nunqua homine dolituru,fi hreceffet illiusnatura. Quumeherculcneceffe fit,vt id quod doleat,duabus his prseditu fit facultatibus: porro vt fit cum fenfus,tum aIterationis,capaX; j/V Quia li ab omni penitus lit alterationealienu,eunde omo jffaTu, que a principio fortitu elt, gpetuo feruabit:at eunde id quod dolet,minime feruat. Quod fi trafmutet et,in que tn modum lapides SC ligna,q quide & calefiunt & refrigerantur dC fcinduntur,fed nulla fi tiliis innata vis fentiendi,nihil propterea magis affectiones,fi qua: in co gignanmr,fentire poterit,q Iapidcsfentiat. Quum igitur vtrunq 3 horum in illis ifioru demetisdefidcret(na neq 3 ea natura cofecuta funt eiufcemodi indiu* dua corpufcula,vt vel alterari vel fentire poffint)(i ex his atomis, vel cfuapiaalia fimiliac vniforml' natura effemus concreti,no vtiq 3 dolcremus:doIemusaut: quare ia manifeftu eft, qynequa^diu 1115 cx vlla fimplici vmformiq |3 fubftatia coftituti.Hacc eft huiufce ronis fumma,q vt eft admodum his qui lnlogica difciplina exercitati funt,aperta,ita propoli tu et hocfere mo cociudit. S e d qm iiS lH' lia introducunt elemeta,no mo funt difciplince differendi rudes,& pterea cotetio(i:veru SC fibi Page 5 could not be converted This page was skipped, but the rest of the document is available. 500 Server Error: Internal Server Error for url: https://convert.identific.com:2053/api/download/a36f4e3a-c22c-4e14-87a8-f9d8a01fd411 DE ELEMENTIS m'mira quae ex Iapidibus lateribus,lignis, tegulis*# coftrudg fantrnihil effe adeptas dicfrriTis,quod E no code genere cotinerct, quo ea qillis prgerat, vndeipfafabricata funt Duritiesquippcillis vni uerfis figillatim aderat grauitasf# & magnitudo,ptcrea figura Qc color, q ola necin ipfo et aedificio defiderant.N a duritie quide ac grauitate, coloree# eunde,prfus cu his habet, e quibus coftitutu eft, ncq^.n.id molle eft,quu tn iHa'dura fuerintiaut leue hoc,illa vero grauia:aut hoc atru,& illa cadida. ied figura 8C magnitudinem ob id quide hnt gdes:quia prius ea habebat,vh illg copofita funt.V e ru no eandem oino autfiguraaut magnitudine het totu adificiu,<J partes id coponentcs habuerat. -At neqa hoc eli id,q<fqugrimus ; an incp,domus fit lateribus maior,vel an ca fit oblonga, quu lateres fint quadrati, fed potius an hac„pptcrea fit figura particeps ac magnitudinis, quia harcin his vnde c6ftitutacft,praerant.Alioqui.n,quiseft,quinonorit reda linea ab angulo ad anguliidudam, in duostriagulos fecare quadratu fpatiurqui deinde duo trianguli fi item in vnu coeat,quadratu itera abfoluunt,vt tn ta triagiifus,cp quadratu figuras fint. pterea fi duo femicirculi fimul i angantur,inte gru circulu copIcnt.Eqpinde cocedimus pofle quidem ex alrjs aliud quippiagigni,veru no quod ab illis genere diuerium fit,figuraru.n.figura effedrices funr,minoresf# magnitudines maioru, at Poterit.n.qd‘hadenusnigru fuit per multas trafmutationes medias iteru albu fieri,& qtfnucalbu, mox fieri nig*um,qcFpratcreaienfus expers eft,illius fieri particeps. V nde qui ex igne, aqua,aere, terra,inuicem tran(mutatis, atq$ alteratis^ & ad temperamentu quoddam redadisgignicorpus cv volunt fenfitricc facultate praditu,hi co(entanea,pnunciant. Qui vero ex iliis ita vtfunt permanen yU • tibus,&permixtistmmodopcrindeactriticu,hordeu,cicercs,dHaba,maceruo,hinimiruea,qua ^ fieri neq ueat, fcdant.N a nec, prfus quic& mtereft,ii dicas ex folo ignis,aqu? , aeris, terra^couentu S corpus fentiens nafci,aut fi ex atomis,qd"prifei ilii affirmabant, Iam.n.nullu corpus qcffenfum ha bcat,pot ex pluribus elementis coftitui fimul coeuntibus,qu£ tn im patibilia fint,quu iit monftratft nihil in his fimul copofitis oriri poffe generis alterius. S enfus vero eft oino e genere diuerfo a figU' ra,grauitate,&: duritie,qua: atomis inerat ,bi ab alijs quoqa qua igni SC terrae,aerie# & aqua, cft.n. fenilis alterius cuiufda generis a calore,fapore,& odore,& exteris tande,qua(vtoia in vnu colliga) ■ , ‘ corporibus infitafunt.Non ergo aut ex atomis corpus aliqffqdVim fenfitricem habeat,percari po thit,aut ex igne QC terra,aere dC aqua.q immutata pmaneat,& talia femper,qualia ex fua ipforu na tura funt,nihilc# vncjj patiatur. Quare vel ex elementis primis quibus vis fentiendi iniit,vel ex illis qu£ licet hac careat,ea tn natura funt,vt alterari^ trafmutari p6flTmt,crit neceffe corpus coftitui,qd@ fcnfu praditu fit.His igitur ,&cp vno plura fint oino elementa,atq? etia qdPpati poflint, monftratji fit. An vero cx his primis clementis quibus oibusvisinfit fenticndi,anexillispotiusquaeacareat quu &vtrunq 3 horu fieri pofte affirmentrnondu monftratu eft.PorrononuIla quidem omni carere fenfu,inde perfpicuu eft,q> quada et cocreta hmoifint.Sed quu hoc ia iit demonftratu,quantu pof fit ijsfuffiiere qui didicerunt demonftrationibus aquicfcere,operapretiu fanc erit,vtmoxid expo namus qd‘non femel fed multis in locis comentarioru Hippocraticoru offendimus: ille.n. fialiqfl, vnu quippiaex coru numero.pferat,qua_eandcm natura cotincnt: reliqua deinde q eade vimM fi VV, nobis ad rrinem addenda relinquit. Quod mihi hoc q uoqrioco feruaile vidctur,vtDotc qui abvno aS? * >arcnti dudo argumento,opinionem hacnequag poffibi]c*ffcofiederit,rnoxf#nobis loca reliquerit,vt id ipfum multifaria ex his qua eandem cu hoc vim (enent a dcmonftraremus. In ... jn v/mi r! i Ph tlfK rlnlpiviiTc 1ir\r min<’ f iot-S c> rtllltl quiccm appare loeu reliquerit,v .. . . 4 his.n.qugin nobis apparent,*<‘d vnu eft,q? nos dolemus,hoc vero moftrauit minime fieri poffe,quin etia patiamur. Exquoiequebaturpoftea elementa effe plura vno,liquidem vnu pati nequit, quu nihil praterea relinquatur,qd‘ipfum afficiat.In quem igitur modu ille ex doletibus corporibus,in eundem tu ex his qua in voluptate funt,ad hoc idem dcmoftrationem depromas:6t:vt ex his,ita ex illis qua fentiut.Na & hoc ita a me dedita opera identidem in hoc libro factitatu eft. Vnde ii null^ voluptascofequi poterit,vbi impatibilia fuerint elemeta,nullus^ dolor,ac nullus pratcreaicnfi[J> nul^ctia aderit vel memoria,vd reminifcetia,vel imaginatio,quu horu oiumTcnfus fit qffaffradi^ e/fons. A t fi nihil horu,nulla quoqa animi funcftio ? & tadem nec ipfe etia animus.Quis igif non ad miretur prifeoru viroru breuitatem in fententijs^ En q? b^c oia Hippocrates quibuida vel paucis verbispcrifrinxcrit&:vaIideadmodumonftrauerit,elememunon efte vnu. Veru vt hac expoli" ta funtitrafeamus ad alia,&: infpiciamus quo modo ipfe priori rationi fequentem annedat.vniucr i.deNat hum. f a V€r ^ f uorG V€r b orum f enes j 10 c fe habet modoJ.Ego aut ftatuo quod ii homo effet vnu, neuti" t. j.jhidem. q u am doleret:nihiI,n.praterea effet ex quo doieret,fi elfet vnu.Si tamen doleret,effet neceffe QC n^e dicamentumforevnum. Sivnum(inquitipie)effet homo,minime doleret:quodli doleret,idetia quod illi remedio eft,vnum effet.Secundum eundem figura fyllogiftica modu,rationem cx cura- .tionc interrogat,fecundum quem ex dolore depromptam prius iuterrogauit.Affumit.n. fecun^ dum quod eft primi coniequens,cui deinde adtjciens oppofitum confequenti, tandem cocludito^ pofitum amecedcntis.N am ii vnum homo effet,no dolcreudolet autcm.non igitur eft vnum ♦ I , etiam modo rationem ex curationis conditione defumptam interrogabimus. 81 homo effet vnum qui etiam dokret,modusilli medendi effet vnus: fed medendi modus non eft vnus; srgofi eft homo non dokt.Eruntitaq 3 p artesnoftra,vthuncctiamIocuiilo trademus modq>quQ d C i " ‘ v ’ quipp c LIBER PRIMV S• A quippe vt offendamus fm primo cofeques effe, atqj et q?«pbe oppofitu cofequetislit acceptu:vt fic 6 C rone exponamus 5 C fide ill^put res ipfa pofcere videt,afferamus. Quu aut fatis in fuperionbus monftratu fit,qp ho fi vnu eiTet,nuncp doleretmuc q> poffto et q> ipfe doleret,vnica tm fit futura cu- radi ro,facile intelliges,fi cogitaueris,q> fi quid a nuila re externa pati pot, reliquu eft vt tm interne a fuaipfiusnatura patiat. At vero quum vnica fuerit ipfa rei vniufcuiufqj natura, vnicus etiam ffa tim futurus eft affecffus.Hoc vero ex neceffitate fequit,q> ratio redeundi in naturale ftatu, vnica fit: at hoc quid aliud eft,q? ipfametcuratio^quarequod ipfum per fe patitur,vnicahabebit qua curari poffit,rone,ficut vnicu et eftid qcFcuradu eft. Qu£ omnia cp aperte falfa fint, nulla noffra expolitio ne pterea egent:fed ea prima fuppofitionem fequunt,q? Hippocrates ex abundanti,quamuis ea ip fa oes limites excederet eorum q quoquo mo elTe pofiTint,introducere voluit, vtpote ga nihilo mi¬ nus ex hocet fuppofito id conficiatur,qcf ab initio fuerat^pofitu. Na q? nos no doIeremus,qn vnu eftet€iementum,veriffimu eft.Sed non ita deinde eft veru,fi vnu fupponatur elementu, q? nos doli turi fimus. A ttn ob id Sdpfum fupponit,vt exillifmet q hoc ipm fuppolitu fequunt,oftedat princi piii illud euerthquu vnicus tunc futurus fit rnorbus, atq3 et vnica medendi forma, &C vnicu pterea remediu:fednon vnicu eft remedifuerit ergo hypothefisfalfafin qua fubijciebatur vnu elfe eleme> B tu.Satis.n.euidenseft,non vnicu 'die remediu:quum multidum calefiunt fanitati reftituantur: nec minuset reperiantur,qui refrigerati ex morbo conualuere vel humecftati: nec defunt et quos exic- catia iuuerint: necpterea quia aliqui fint acerbis aut amaris medicamentis curati, iccirco et omnes, funt.n.qui dulcibus vel falfisiatqj et vt multi his vfi q aluu aftringumfitaahjjiis qug ead e cien t,fani euafere:&ficutalij_denfantibus,fianonnulli rarefaciettbusrvttandein vniuerfum hocaffirmareTT cear,i ruit,rernedium non elfe vnu. Atqui ex hoc ipfo ( pnuntiato,6^ altero qd*ex fuppofitione defumptu^ * eft,efficitur no eife elementu vnu:vt tandem vniueriamrone hqcfere mo interrogare oporteat: Si ho dC eftefvhum &C etiadolerct,modus quoqj quo efteT:iirandus,vnus foret:modus vero quo cura tur,nequaq eft vnus:igitur ncc ho,fi eft vnum,doIet.iraq3 nihil am piius,aut ea qua: circa huius ope ris initia inducfta funt inquirere,aut pter heee quenunc a nobis diria funt,alia quapiam expolitione eritopus,quum ex his facile huius viri fniam haberepoffimus.lpfevcr6ait,||Quicunq3eosc6fue< **<leNat. hu. “ uerunt audire quidenatura humana differuntqpcul a b eo qcPad medicinaattineat,illos minimeex 1,11 * * 7 ' a “ pedit hunc audire fermonemeqj.mdixerim hoiem elTe oino aere,neq3igne,neq3 aqua,neq3 terram, neq3 aliquid aliud qcFnon in homine vnicu cfleappareat.Grece vero iicfon /av epavipov Wiv h \ov h C rea clvQpcd7rca,qux no eo legeda funt mo vt h ioV fimufac leni fpiritu ( pferaf,quafi vnica fit parsoro nis,quemadmodu multi ex Hippocraticis legere foliti funt,fed potius afpirantes, 8 C in partes duas dimdentesvae fi itadixeritiN eq3>n.dixerim ipfum hoiem effe vfquequaq3 aere,neq3 igne, neq3 acjj, t t neq? terram,ncq3aliqdetaliud,q£f non appareat vnuacfoluinhoieexiftens.Naq) vniuerfus is fer mo que ipfe priore habuit,ob id fa&us fi't,vt$baret elementu minime elfe vnu,tu ex his oftendit q ipfe paulo antea dixit,tum vel maxime ex his q ftatim circa initia fubiungitpcedemi fentetix, quu ait,||Dicunt.n. vnum elfe id qdPeftatq? hoc 8 c vnu elTe 6 c oe:fed inter fenon coueniunt deinde no- Ibid<tcx l h w mmibusma ex risaliqurid vnu atq? oe flatum eft e aere,alq aq?,alij terram, alij igne. {tc paulo poft, f‘ ||Ex medicis quoq3 no nulli homine autumant effe folu fanguine,quida veroipforu bile arbitrant lbid.tex. j.fol. “ elfe homine,aliqui pituita. Poftmoduillos refelIereaggreflus||eadi(ftionem f ptuh t,^ ego priorem ^ e <c expofui,qin vniuerfum efficax plurimu eft ta cotra medicos ,cp cott a naturales phtlofophos. Mox a , vero feorium medicos his et verbis infecffatur: j E g o vero cenfeo opus efle illu q affirmet folum fan ibid.tcx. 7 .folf c< guinem elfe hoiem,nec quippia pterea aliud,oltendereipm nec forma tranfmutare, nec alio et mo 19. a variarii&vtvel tempus aliqcfanni, velatatismonftret, quo vnusfolus^in hoie fanguisconfpici f< poffit.Naconfentaneum roni videtur,vt aliquo faltem tpe id qd’injpfo vnum eft,reprgfentet:&ea C£ D dem ego illis oppofuerim qui volunt hoiem fola elfe pituita,nec no dC illis qui fola bile. Ac tadem « finem huic roni facfturushgciterufubinfert:|Necefteigiturprimu eft generatione minime exvno Ib y; t ^ b ^ c< fieri,qui.n.poterit qdVnum eft,nili alteri cuipia comifceatur,aliqcf aliud gigneretAtq3 iterum de- inde: j Quo vn$ mo roni confonum eft,quicf ex vno fieri,qn nec ex pluribus etiam poffi t quicg H coftitui,nift ea ex mutuo teperamento^pbe fe habuerintrEt rurfus poftmodu: || Quare neceiTe eft,li ibid.t. tt. fot. “ hmoi fit natura cu hois,tu alioru hominu hoiem non elfe vnum.Denuoqi \ in fequentibus: ||N eceffa jo.h rium igititr eft,quu adeo inter fe &C fpecie & poteftate differant,ea non elfe vnu, nifi ignis quoq3 3 C aqua vnum fuerint. Itaq^in oibus his,6^ j3terea in fequentibus etiam,nihil aliud agit praterep q> eos aperte infetffatur, qui vnu effc elementu decernut. || Quare patet q? idem et agit,du iiatim circa prin ibid.tex.i.fol. cipia huius fermonis,qux nos etia expoluimus,ea^)fert:hoIem',ilnqg,hon efle folu aerem,neq? igne, 1 7 - a hecquiccj aliud qdPno in corpore vnu effe apparear, N a ea parte qua ipfe ait, ||Mihi videntur hi ibid.t.i8.foi. qui homine effe vnum autumat, in hac veniffe fententia:explicat vnde no nulli indudi fint,vt dice J I iC rent hominem effe vnum. Qiios quu tnox etiam refellit inquiens, || Atqui primu nullus vn^ ex fu Ibid>t f perfluete purgation e mortuus fola bi!em excrcui t:nec no cu de cgteris fueris,de quibus mox diffe- < * r^eademet^pfert, humanam nimiru natura non ex vno penitus fucco, hoc eftekmento,fedexqua tuor conflare; nihilaliud omnino agit, nifi q? id concludit quod erat pollicitus ftatim ab ipfo prin- Prima Clauis, a ufj cipio, DE ELEMENTIS cipiOjVnum non effe ipfum hommem.Porro fatua eft haec tam naturalium philofophorum,quam E med/corum opinio,qui vnum vel hominis vel ipfius etiam vniuerfi elle elementum afferunt ♦ In quo conueniant differant ve, qui vnum effe elementum pofuere. C A P. 4* E T fane mirandum eft,quo vncp pado illi qui talia introducut, aliqua a quibufdam hominibus ^ exiftimatione digni habeantur, quum th neq3 fit arduum illos confutare* AggrelTusattn Hip- pocrates eft illis contradicere, non q? fe magni aliquid faturum arbitraretur, fed magis celebritate eorum motus*N ullas*n*vel probabiles,vel q folui facile non pofiint, rationes hi afferunt,qui vnum effe elementum ponuntifed eas tiximodo,quae fallacia omnibus expofita,qugq3 facillime deprehen datur,habeant.Qui etenim aq effe elementum cenfent,ob id hoc arbitramur,q> ea denfata 8 C quali coafla in terra vertatur:rarefada vero,ac veluti fufa,in aerermqua li praterea magisrarefeat acfun datur,in ignem tranlit;&: proinde eam effe elementum affirmant*Sed &qui aerem,ipli quoq3 aiut illum rariorem facium,ignem efKcudenfiorem vero,aq:qui fi etiam denfetur magis,terram gigni* Altj aut quum terram intuerentur,quae li aliquantulum dC moderate rarefeit & funditur,in aq traf mutatur:!! magis,in aerem:fi maxime,inignem:hocargumento probant terra ipfum effe elemen- tum*Nec fecus etiam agunt qui ignem efie elementum ftatuuntrquia.n.fi is denfetur ,&C quafi in fe ipfum cogatur,in aerem vertitur, l i id ipfum magis patiatur, magis^ denfetur,in aq:fi q plurimu F denfetur,in terramtideo efficere volunt &C ifti hoc ipfum elfe elementum. A tui ha iliorum ratio' nes perq apertam QC in promptu abfurditatem hnt*Porro hi omnes de mutua elementorum tranf- mutatione verba faciunt:nectn fe id demonlirare arbitrantur, fed potiusid qdVnufquifq3 eorum appellat elementum. Non autem idem eli de aeris ignis^A praterea terras, & aqua inter fe inuice tranfmutatione fermonem habere,ac de elementis; vtpote qm non e o q? pofiint inuicem ex natura; /T A tranfmutan\v numquodq3 lpforum elementum eft,fed q? primum atffijii^^ Vnde ^H^TatoTrM 1^^ his omnibus communem maTeriam ellcTuEiedam” de mutuailloru tranfmutationediffcrit:erat.n»ipfe peritus methodi demonftrandi,&proinde primorunf corporti tranfmutatione probe vfus eli. At Thales, Anaximenes, Anaximander,nec non 8 C Heraclitus cx coru mutua tranfmutationevnum quodpiam ex illis effe elementu demonlirare conantur,ita thvt alius aliud introducat ♦ Qui mihi videntur oes coem illa fomnialfe materia,oibus elementis fubie' 6am:q vt vnica videre,ita etia vnu effe elementu arbitrati fun^S ed par quidem deinde erat vt dice rent,hoc ne,qd*coi quadam rone omnibus fubiedum eli,aeri inq dC ignfiterra^ & aqua, elfet id elementum:at illi hoc pratergreffi,vnum quodpiam ex his quatuor id elementum elfe promulga^ uerunt: 8 C quidem hi omnes coem hnt in demonltrando fniam, non th idem poftea elementum co G deNat hu. fii timnt: q u os& Hippocrates ftatim inter huius Iibriinitiacarpit,dumita ait;||Omnes quidem d' * utX.xj.h ytuntur f^j^ ncc tl ^ €a dem deinde dicut;mox^3 haec etia addit:Etad id quide q<f ipli fentiunt, » eundem afferunt rocinij modu,nec eadem th pronuntiant* At qs na erat,qu^fo,is rocinij modusfis » qui fuperius a nobis expolitus eft.Qui.n. terra effe elementum pofuit,inde rocinatur, q> ea fufa,in aq vertaturrqu^ fi magis infuper rarefeat,in acrem;&ex hoc tadem in ignem,fi magis adhuc fiat ra r ior: 2 Cex hac rone colTigunt terra elfe elementu.Et eifdem innitunt q a^ aiunt,aut igne,aut aerem, cuti prius a nobis expolitum eft. Hi igitur oes quantulibec in varijs verfentur politionibus, eode th vtuntur epilogo.Et fane prima non ea inferunt concIulionem,q illi ,ppria peculiariscp fit vpp ria .n.ea crat,vt dicerent, vnu eft ergo fubiedu,vnac|3 fubftatia qu£ omnibus pari rone primis corpo ribus fubijcit.Deinde nec id animaduertunt,q> oes vna eademc|3 demonftrationem ad quatuor m* f> Ibidem, teriasaccomodarevolunt.Etnimiruh^camboillisobijcitHippocrates,duait. Etaftruitfua eorh . vnufquifq3 ronem teftimonijsac conieduris quibufda,q th nihili funt. Aperteinlinuat illos^pcul ab omni demoftratione nugari,potius^ fe ipfos fallere,q q> aliquid cofidat.Et quupterea addit, q? „ Ibidem. in eadem fnia omnes verfant,nec th eadem dicunt,nempe neq3 id cognofcunt,hac etiam parte io® cat eos latere,fe rebus diuerfis ac pugnacibus velle vna eandemcj3 aptare demonftrationem. V n an n . P ibide», deinde i p fe,Quiufc uq3 lingua m agisfolutafl uensfo turba vifa fuerit,isjn ea difputatione - ' ir^Tn^nforum hominum mnlritudinem annellat.nnTn^rnHutw c Ibidem. luisipforu,qbus in dilierendo vtuntur,verDis,ie lpios p imperma m errorem aetrudut, jvieu»»n- fniam erigunt*Is.n.habito fermone de vniuerlitate,abfurda quada pronuntiauit,oia nimirum em vnu,& id intranfmutabile dC infinitu. Vnde ex qua parte aere aiunt,aut igne,aut aqua,aut terra cn c vnum£c omne,ex ea etia ro MelilTi firmari videtur.Data nancp optione vt ex his duobus decretis? adeo th abfurdis,alterum eligatur,res periclitari videtur,ne MelilTi fnia lit praferenda;neq3* n fip le id quod a principio fuppoiuerat,procedente difputatione euertinquod th illi commitunt,quipP^ qui ponunt quidem vnum elfe rerum omnium elementu, mox vero de cius tranfmutatione-ag 1 ^ ita,vt tande quatuor entia coftituat;at melius foret id vnum intrafmutabilc fecilfe,fi fit re vera vmh qm fi trafmutetur,quo mo erit amplius vnum^MeritoigiturautumatHippocrates cosoes 9 u i vC ^ aq vnum effe elementum inquiunt,vel aere,vel ignem,vel terra,Melifti ronem erigere: q ua: tn e dt abfurda &C a b omni prorfuseuidetia femota,vtneq3mereatur q>illi quifquac6tiadicat.De c l || tame abfurditateab Ariftotde quoqain primonaturahs aufcultationislibro plenius difpu^ ta c QJJ **lA**J LIBER PRIMVS. $ A Eodempaffo Hippocratem & c -Ariftol elem , veteres confutajfe, & quatuor dixijje prima elementa* C AP. 5* I ;Mmo videtur ille in Tuarum rationum forma Hippocratem imitatum fuiffe ♦ Praefatas etenim ab ipfoftatim initio, q> confiderare quidem fi ens vnum Iit Qc immobi!e,non eft de natura coiide rare,atq3 hoc deinde et demonftrato,&,pinde q>neq3 (it opus rationibusMeliffi dC Parmenidisco- tradiccre, vtpote quia vtraeq3fintmanireftoabfurdae, attamen moxin illiuslibri proceffu eos infe- clari dephendit.Necfecus etiam Hippocrates ac ille egit,vr potequem(tametfi primum innuiffet illos qui aiunt vnum effe elementum,eo medicinam labcfa(ftare,vi neq$ operaepretium lit eos hunc audire fermonem) eorum imas poftmodum refellere comperimus. At vero,q> tj qui ens,pnuntiant effe vnum,philoiophiac naturalis principia tollant, vt ait Ariftoteles: a tqj et medicinae, vtHippo- crates: cftfanecpmanifeftu. Naturalis etenim fcicntia corpora q generant acintereunt, qua:q3pror fus funt expofita tranfmutationi,cotemplatur;ea vero fi vnum tantummodo ens fuerit, omnino de¬ lent. Quibus deinde ablatis pariter QC medicina toljitur,primu quide ob id, q> ea lit quafi generatio nis dC interitus miniftra,&;pinde nifi haec cocedant,illa et tollit,deinde vero quia ab tjs iplis qui ens B effe vnum opinatur,tot varite multiplices^ tolluntur medendi rationes: nam vel nihil corpora no- ftra tunc parerentur;vel fi paterent,vnus tm foret patiendi modus,SQrinde vnica et effet medelas ra tro. Quod fi fuerit,yniuerfa porro medicina ruit; quippe quia, fi multa fint remedioru genera, ad medicu mox ptinebit ea excogitareq vnicuiq3morbo conducere poffint :’at quum vna tantummo dofueritvt morbi, ita et remediorum ratio,nullum relinquit amplius aberrandi periculum. Re<fte « igitur Hippocrates,ptinus inter initiaj ita ait: Quicunq3 eos cofueuerunt audire,qui de natura hu- « mana.pculab eo qd‘ad medicinam attineat differunt,illos minime expedit huc audire fer mone. Et tcx ' > « deinde fubinfert, N cq5.n.dixerim hominem effe vfq3 quaqs aerem, hoc eff penitus vnum & folu. Quia fi quis id ipfum affirmare velit, is fertur vkerius q? ratio medicina: expofeat, dC artis princi¬ pia fubuertit. N a hoc medico in primis cocedi opus eft,multas nimirum effe morborum,mul tas et ipfidiorum fpecies: quod nifi concefferit,ftatim e medio tollet ipfa mediemx principia ♦ Procul igit erit is fermo a finibus medicinat Jam.n.nullus eft artifex qui illis contradicat qui fuae artis principia deftruit,immo hoc ad alium pertinet.Quod facile vel ex ipfius Ariftotelis verbis perdifeas, q fe in <c hunc modum hiat. V t.n.nequit G eometra contra eos, quia fua tollit principia difputare: veru hoc p-, « vel alterius fcicntia: munus eft, vel pariter oium; ita nec philofophusnaturalis. Nam illi qui ea de- « C ftruunt q pfpicuo apparent, iure effent coarguendi ab oibus in vniuerfum hotbus, vtpote quia vi- ■ « tam iubuertant: aut falte arsaliqua pter has oesparticulares,inftituenda eft, cuius fi t^p principijsar- « tium oium^ppugnare: etenimparticulariu vnaquae^ artium ex prinripijs q,p conferiis habentur, « ,pgreditur*Vn vident tam Anftoteles qp et Hippocrates fuum eodem fere mo digefiTiffe fermone, quem th expofitores intclligentia non confequuntur. Siquidem Hippocrates non ea propter di- xit,hunc fermonem illis non conuenire qui de humana natura audire confueuerunt fecusacin me¬ dicinam illis conducere poffit,qu6d cos contemnat qui ignem & terram, & aquam dC aerem in elementis ponunt, immo ab initio ftatim ad extremum vfq3 eos increpat, qui vnum tantum ex his ponit, quocunq 3 modo fit illud. Id nanq3 effet prorfus ab omni ratione alienum, fi propterea quia nullum ex his quatuor folum fincerum^ confpiciatur in corpore, velit etiam negare ea omnia fimul reperiri.Effet.n.hoc perinde ac fiquis credere nollet medicamentum quod tetrapharmacum appellatum eft, ex cera, refina, picefy dC adipe componi, quoniam eorum nullum integrum tince- rumfj3 contineri videat.Sed cur de his quae inuiccm per tota mifccntur ^temperantur am piius lo quimurr quum neri3 iicciora medicamenta,vt ea qua: ex cadmia, aere vfto, ftimmiq? confiant, fi illa fint optime lamigata, videantur vllum ex his fimplex purum% feruare: nec vllam vnquam poriis, P quantumlibet vel minimam accipias particulam, inuenire vbi quodpiam cx his lincerum alteriq^ impermixtum infpicias. Igitur, tametfi nullum etiam e quatuor elementorum numero integrum fincerumcp in animantium corporibus reperiatur, tamen non eft propterea dubitandum, quin illa CX his fint contemperata :neq3 eam obeaufam fi mundum ex quatuor elementis conftare concedi- a^fy g? mus, deindeab hac horum com politione animalia eximamus., ac li illa minime lint m eo procrea> ^ ta fed hunc extrinfecus dC aliunde introducfta. V ei cur eft, quaefo,quod tu a me velis terram in cor- ^ coribusanimantium oftendi, quaefincerafit atq?impermixta,quumeiulcemodi ne invniuerfo quidem a & oftendi queat.'' quancunqs enim illius particulam acceperis,ea ltatim erit alicuius calo- ^ ^ ris ac humoris cuiufdam aereaecp fubltantis particeps,quum tamen ea terra,qua etiam effe elemen tum opinamur,fit cf maxime aenfa,grauisq3 dC Occa,6^ praeterea frigida ♦ Quod fi tu in mundo mi- hilapidemoftenderis terreum fane corpus, ego tibi illi limile in animantibus offium cartilaginum pilorum^3g elluso ^ :en ^ am:a ^ c l u o ^ etiam in teftaceis animalibus id fpecftat qd tefta appellatur, quod iam exatftc elt in fpeciem terra: concretum dC exiccaturn. Quare fi cupis in animante terram intueri,eandem habes qualem in vniuerfo:eam vero quae folafit,& cuiufque mixturae expers,neq3 in illo facile reperias, quemadmodum neque aquam puram, qua: aliorum nulli commixta lit,nec ignem, nec aerem: funt etenim haec omnia quafi adulterata, dC alrjs mixta quae funtdiucrli ge¬ neris: femper queajterum alterius tum magis tum minus particeps eft; vt tamen in ipfa mixtione , illius DE ELEMENTIS y^/^^illms( 0 qui's animum intendat) forma appareat quod alia excedit* Ne igitur a V ' quiccp in animalium corporibus exquiras: fed quotiefcunq? aliquam videris amplius impmixtumB dderis particulam frigidam ficcamcp dC denfam: ea fatis fit ad reuocandam tibi terra in memoriam.Satis etia praeterea fit humi' dum aliquid vidiife dC rarum atq3 fluens: ad aquam mente concipiendam * Calor quoq5,qui pluri' mus in corpore animantis repent,tibi ignis memoriam repraflentet.necnon dC fpiritus natura,citra que animal, nequacp conflare pot, aeris in primis, ac mox et ignis tibi afferat memoria* lam ncmc popofceris terram,q ipfa p fe fit,nec alioru vllum fincerum : aut tu mihi prior in tetrapharmaco CC' ram oflende* Na ego non poffum fanenon admirari,fi tu non arbitraris triticum, ordeum,glandes, fagos, ficus legumina^ oia, ac frucfius ex terra & aqua gigni, quum tn ea manifefto videas fuu in' de ortum habere*An ne igit eorum fub flantia dum gignitur, ignis eft dC aeris expers r Atqui fi ter' ram aqua maceraueris,nihil inde nifi lutum habebis: legumina tn dC euifeemodi frutftus non id ip' fum funt,lutum inqua: vtpote q ab igne dC aere (initii p tota temperatis partem habeant. Concedes forfitan tu glandes quidemficuscp ex totius vniuerfi elementis conflare atqs etiam flirpes hisipfis priores: quippe qui videas cuiufqj eorum femen pexiguum- quod terrae mandatum eft neqjmili^ (imam elte particula totius plantae, quae alia vel vniuerfam deinde fubftatiam a totius viliuerfitatis referant elementis.Sed mox de animantibus dubitas, perinde ac fi haec ab illis non alant:oues*n*her r, basdepafcunturfiuesno eas modo,fed dC glandes, caprae veropter has arborum quoq5 teneros ra' mos* Vnde illis fanguis gignit,atq3 corpori alimentum accedit, ac pterea foetus inde dC conflant dC augentur*Nunquid igit caprae,oues,fuesq3 ex vniuerfi^pcreatae funt elementis, extera vero quae his iplis vefcuntur,aliunde primum hhtortum,autnutricationem,autincrementumrPorr6hxcoia dC ab omni ratione aliena QC abfurda funt,atq3 et multa rerum infeitia referta * Legumina etenim frU' <ftuscpo.es ex elementis vniuerfi tatis fua hnt originem, e quibus ora animalia gignuntur, augent. Audacfterq? profitendum eft terram, ignem, aerem, dC aquam, prima eltecoiafo *, aluntur, dC aquam, prima elle coiatfl rerum om - ' * 'vt nium elementa,quum ipfa lint inter ea corpora quae rerum vniuerfitatecomprehenduntur,ornnitf prima atq3 fimpliciflima vfq3 adeo, vt alia deinde oia,ftirpes inquam dc animalia, lint ex hisconcre' i.dcnat.hum. ta* Atque Hippocrates || in proceftu libri de natura humana, non modo pronuntiat quod haeefint rex. 15.ro. 30. a omnium elementa qux mundo contineantur: || verum etiam primus ipfe eorum qualitates defini' Ibid. tex. 11.f. ninc intrr natura arr<>f<> A' nat/ nnflnnf J 9 uit,per quas inter fe natura agere dC pati poflunt * KsiduerfmK^dthcn&umprimas qualitates non ejjeprima, elementa* CJP* 8 t Voddu nonaflequunt quam''plurimi multiplici verborum fignificatione cofuli, turbatur, ^ * queadmodu Athenaeo Attaleocotigifqui vt calidu,frigidu,hum : idu, 8 C ficcum hoisefleele'° c ' menta flatu it: ita elementa vfq3 eo elfe euidentia pdicat,vt nulla prxterea dcmonftrationern expofeantiqui ea et qualitates nonuncj ac poteftates appellat, nuncp vero efle corpora concedit, nec audet haec fateri elle igne,aqua, aere, dC terra: qui, dC fi nullus e iunioribusxque vniuerfam rei m e ' dicae rationem,acipfc literis mandauerit: in hoc th dC in multis prxtereaalijs, vna cum rcliquisfe^ oibuserrafle deprehenditur* N emo enim, quod equidem nouerim,antiquamedicinaaccuratetr a «ftauir, aut methodos a prifeis illis nobis traditas abfoluit* Quin et, fi verum ingenue fateri liceat,di' ou*. xerim riiulta ex his quae ab illis pftantifiime dicfta funt, hos detraxiffe. Siquidem Athenxus ait eft' yfotf* ^ menta eo efle euidcntia,vt nulla egeant demonftratione. Sed libenter ab eo fifeitarer, haneneeuide / ' 3 ) tiaaflecuta lint ea ratione qua elementa funt: an potius ex ipfiseofufubftantijs, quibus deinde-acci' y dlt}Vt elementa ipfa fintjqm fi ex fubftantijsrcur non et affirmat, falubriamorboia^cffcoibusho' ^ finibus manifella, quae nulla^ppter eorum euidentiam difciplina,nullaq3 demonftratione egeaflt* ^ . * . lam n filii nimem lentemQ? non acxnniraf A/" »-\t« An? ‘A/ lam.n.nemaeft qui panem Ientemq 3 n onagnofcat,necnon 8 >C ptifana,& carnem, alicam^3 dC 3 & m : f e d quos deinde hxcfigillatim pofiint vel iuuare vel Ixdere, non eft xque olbus compertu^ : ,r* ftr 7 f indexn habent vt hxc falubria lint,illa veromorbofa*Noruntigitur omnes panem,ptifanam^|3 : ^ * v 'pj ialri bria tfi dC morbofa ignorant.Et idem de medicamentis dixerim, nemo fere eft qui veratrum, clatC' rium, fcamonium,epithymum,irim,& heleniu tracftare non poffit,non poffit etiam olfacere, in^P 1 ' ccre,^guftare: qui tn quu ignorent poftea quid c6modi,quidveincomodi ea poifint afferre: ig^ rant etiam quid falubris contineant,^ quid infalubris. Atqj pari etiam paffu,quis eft qui euidetifi* me, Qc o p e fenfiium omniG terram non noritaquamq3 ignem ^ aerem c 1 fed q> ea fint elementa/ adeo eft plerifq^ hominum occultum,vt nonnullos quoq3 ex philofbphis lateat. Dicet forfitan q ul * y piam ex fedatoribus Athenxi,fequoq3de his nihil^pnuntiare, quippe q> limites artis medici excC dant: fibi vero fatis efle calidum, frigidum,h umidum, 2 >C ficcum, qux etiam in animalibus poffunj perfpicue oftendere,corporu etiam ac medicinx vniuerfx elementa fupponere* Verum enim vet° quam fit ab omni ratione procul, velle vt anima fi um, ita medicing elementa ftatuere calidum,fr J §* du,humidum,Sc liccummihilarbitror efle opus vta me in prxfentia amplius explicetur, qu« ldip^ fum dogma a quampluribus palam, 8 t perindeacin fcena taxetur, iamcp d£ derifioni atq3 inf fit, oC non par um prxtcrea dc fide detraxerit fermoni antiquo* Nam quis eft qui vnquam mag is ^ y lum prouiuerit,cji qui elementa ait nulla ob eorum euidentiam demonftratione egere, qui£}3 cen et deinde hxc efle lupponenda tam animantium quam medicinae efle elementa C Ego verd mdfl ra f 5 flatui, quod hominis fit quali ftupidi, & quem omnino verboru multiplicitateslateant: vereri qde nominare aquamjignem,terra dc acrem;malie aut calidu,frigtdum,humidum,&! ficcum app e “ are * Ncc LIBER PRIMVS. A Ncc id aratri vt Athenarum erroris damnem: verum potius vt in caufa fim,ne alij in eundem cum illo errorem labantur; atqg vtinterim etiam oftendam vd exipfifmet rebus, neminem vnquam pof *•*"**, ✓ ' fcdecretum aliquod accurateconftituereabfq30peipiiuslogic?dtfciplMte.Dcosautem reftor mc oJ 4 / non fecus htec narraturum ac mihi euenerinr: iam ergo narrationem aggrediar. Quo primum tem pore ille qui haec profitebatur dogmata, me Athenaei fementiam docere nitebatur; ego in primis V / " ab illo requirebam, vt nominum multiplicitatem exquilitediftinguerct: quippe quum mc profer * <36 lateret, quando ille calidum, vel frigidum, vdhumidum, vel liccum, vd aliquod aliud hutufce generis nomen proferret;in quam fubiecftam rem illud foret referendumidicebam etenim albus no modo coloripiedicitur, fed corpus quoq5, quod eo Colore imbutum eft. nam vt colorum dicimus hunc album elfe, illum nigrum, alterum rubeum, alterum vero flauum, alterum pallidum; ita etia de corporibus quxiftis coloribus infccftafunt, loquimur: cygnum enim ' 8 £ lac album dicimus, co* ruum vero 8 C « ethiopemnigrum .Et eodem,inquam, modo ia?peaudio qui corpusipfum, vtpote ignem, calidum appellent, nonnunquam (olam qualitatem eam quae illi indita eft. Vnde quum ah bum profers, non etiam percipioquid tu mihi velis fignificare, fotam ne qualitatem, yeiprarterea & corpus ea affectum. Ille autem 'f fatim ad haec prompte admodum refpondit ,f#us6|3 eft fenon |B qualitatem iolam; fed vniuerfum hoc, corpus inquam calidum, licappdlare. Verum quum ite¬ rum deinde illum pcrcundtarcr: Tu ne igitur elementum folumid corpus ais, quod fummecali- dum eft, aut potius nec illa alioquinab elementorum numero eximis quae moderate calida fint ? bC hoc idem de frigido quaerebam humidocp & ficco. A t ille coepi thaefitare, nec amplius ita expedi- p > . te refpondebat.dixir attamen. Ecquid tibi hoc tandem referte Plurimum inquam: tanti nimirum, Apf *7 quanti,vt yd infinita fint elementa conftituenda, vel finita ♦ Quoniam fi quis in elementis vel mc- diocria'calida,aut frigida, aut humida, aut ficca pofuerit: cogetur ftatim fateri infinita elementa, fed quiidtantumquod iummunreft: non ampliusinfinita, quum id in vnoquoq3 genere vnicum fit, vt demum finita quatuorc[3 futura fint elementa ♦ Igitur ait ille i tu quoque hoc modo accipe finita quatuorcj3 elementa. Tum ego, iam ita fatis confiat ea bC prima efte, & fimplicia, atq3 libi quali¬ tates fu m m as v en d icar e ♦ Turrrille ,& tu cur tandem hoc vel etiam c]uam par fitcuriolius feruta- risrvtid quod dicitur (inquam ego) exaefiiusapprehendam ♦ Ille vero,ita equidem dico bC tu quo¬ que ita intellige ♦ Sed quum mox iterum interrogaffem: tu, quxfo, quo padoiubes me elenien- tumintelligere fummeCalidumauthumidumripfenonparum perxurbatus,aciraincitatusrefpon \ dit: Corpus id calidum appello, in quo calor fuperat, bC eodem etiam modo frigidum bC humidu, ijC &liccufn, vbivnum quodque eorum quxnuncrecenfuimus, excellit & exuberat. Nihil fone ve¬ tat (dicebam ego) quin ita loquamur, nam bC panis, bC lens, atque etiam ptifana, bC balneae calida? dicuntur: attamen nunquam putarim te hoc a mc exigere, vt exiftimem vnumquodque horum . k <* X-rf efte elementum, fed id potius quod fumme calidum eft, bC humidum,&pari modo quod fu mmc c 7 ficcum & frigidum eft, quum Iit opus vt limplex fit elementum,& cuiulcunque mixturae expers. Qui ai ty fic tu quoque intelligas, neq3 enim is fum qui velim aftercre lentem aut ptifanam efte ele¬ mentum. Atqui, inquam ego, quotiefeunque exiftimauerim id corpus elle elementum quod fum me calidum fit: quid aliud putauerim ego quam ipfum ignem £ Efto dixit ille, ignem puta Vis ,, ne igitur. dixi, vr ratfane eadem quo d fummehumidum efeaquam arb itrer, vnctandem ille afteti- 1 fit^Quare, inquam,ad ignem,aerem,aquam, BC terram, vnde maxime inter mitia aufugiebamus, 4 demum deuoluimur r Ille vero inquit, tu es qui iliis rationem conturbas: ftatimq* ad alios difcipti- / * - - losconuerfus ait; Hic in dialetficis ftudtjs educatus, ac inde quadam veluti tlcabie repletus (ita ^ male leg. in enim ipfe loquebatur) omnia diftorquet, peruertit & confundit, nos fallacibus quibufdam ratio- nibus petens, vt quam ipfe fitdialetftices peritusoftendat. Acceftfiigiturac poftulauit nos arbitra- M"**- ti calidum multiplex habere fignificatum, primum vt qualitatem hgniheat, quemadmodum al- bum,coiorem:deinde vero corpus id quod ea qualitate fumma affetf um eft:tertio loco illud in quo D hxc qualitas alias fuperat, calidum nuncupatur,licuti balneum ♦ Verum nos qui nunquam lftius L modi fophifmata diluere didicimus: illi qui ea contexuit foluenda relinquemus. Porro haec mihi cuenere quum annum acerem deci mum nonum .Poft modum autem ne cotentiofus viderer,plu. rimafilcntiopteribain^me^Tfi th ipTTcum alia multa , tum velmaxime elementorum rationeme- ditabar,atq3 et non parum admirabar, Athensu no animaduertere <» fe ipfum cofundaqdu calidu, frigidu,humidu,& liccu nominare audet,& ea igne,aquam,aere bC cerradicere recufat.Equide,ait iD&OPPe quuxxima fumere velim animalia elementa,no quee corporu omnium coia fint.^pxima vero ppria appeliat,ita nimiru vt nullius aherius lint.Egovero inter Jluiu jcelibri initia pfatus fum, olurimu inter ea q vident,imercfte,& ea q vera funt elementaaio ent tn ab re,vt mihf qdem videt, i jfi de re hac in pfenti quoq5 longiore habuero fermone. Etenim fi eiementu minima fit limplicifti- ** - - t. t? 5 ©letftar) 1 fipiEti* 1 cuncfta erunt humanoru corporu elementa.Eitnc igitur quifpi:-- nxusreperiatur pofuifte hac in dementisc' Atqui ille ipfe fcnptu reliquit, limflaria quxqsex pri¬ mis efte cofecla clementis,alias pofit modum animantisparticulas ex fibularibus coftitui, Qui li et interrogaretur,quaenam cllent carnis,exepli gratia, aut pinguedinis elementa; calidu procul dubio f DEELEMENTIS refpondiffet frigidu^^umiduAficcum^Quarc pari paffu offis et St cartilagtms 3 nec no 8 t c apilli, £ diceret ille,calidu,humidu,frigidu St liccueffe elemeta.Iaergotepus ciletab eo percuncftandi, qua lena libi vellet humidum vel ficcu,calidu vel frigida: humidu etenim £m exuperantiam,caro efhfic cum vero,cartilago,ficutos frigidu £dficcum:adeps, calida St h umida,atq^ et caetera limilaria ex ali' quorum fim plicium dominatu iigiUattm talia erunt vel talia: , S t proindeliquisillud effe elemeturn ftatuerit,quod aliquo iftorum exceffu calidu fit aut frigidu,aut humidu,autficcu:porroos, 5 (fcartila go,&neruus,nec non St reliqua huiufccgeneris, prima erunt humano corpori eiemeta ♦ At noluit Atheneus illa effe elementa :fed ea quae harcipfaconfiituunt. Liquido ltaq^ confiat q? illefenfum tranigreditur, ad eaq^^pgreditur qux vere St ex ipfa ratione prima funt St fimplicia,&! qua:nequa> cg amplius p alicuius in eis dominationem talia vel talia funtifiquide effent tunc St haec ipfa concre* ta, St a propolito bifariaaberraremus.Na&proptereafenfiliamiffafecimus: vtquippiaqdimpli' cius ellet,inquireremus. St tn nihil deinde in his additis q> fimplicius effet affecuti fumus. Etenim inilliseuidentibus,fi no aliud hoc falte habebat: q> coperta haec nobis erat cofeffa^, quu:nemo no fateat cartilagine, mebrana,& adipe,extera^ fimiiaria primas efie,li fenfui attendamus, fimpliciffi mascq3 particulas.Quod fi hsecob id aliquis dimittat,quia nat u ra compofita funfi q uantulib et fenffi , bus fimplicia videantur,nec poftmodu aliud quicqua q> ii m plici u siit, i n t roduca t: iiefcio p rolcelo q F ” pbfiTt fllcHoneffl proferre excufationem,neinaniter St fuperuacanea nugari videat ♦ Quofiefcuq? ♦ n voluerit calidum frigidumve,fimiliter humidum St ficcu nominare, quod £m dominatione tale * 7*<J iam elementa habet St fatis et perfpecla: neruum inquam, membranam,cartilaginem,carnem» St ligamentum,& reliqua et illa qu^e nuper receniuimus, At fi illud inquiris quod natura fimple* m , t fit: oportet ftatim id haud eife mixtum temperatumve,& pranerca fumma elfe qualitate affectum. Rurfum igitur ad ignem remeas St aerem,aquamq^ St terra,quippe quod in his folis qualitatesi re*' perire poffisabfq3 vlla mixtura temperie^ln igne nimirum,calorem fummum, fummam^ fi tatem: fummum frigus cum fictitate in terra ,St in reliquisreliquas, prout fua cuiufq|3 natura poftU' lat. Porro fi quatuor elementa nolueris ponere, fed ex his vel duo vel tria: poffis forii tan huius ali' quam afierre rationem* At affirmare effe elementum, quod fumme humidum eft, fimulcp mox at - p v. , , ^ bitrari illud effequippiaabaqua diuerfum: extremae cuiufda ineptiae efl 7 nifilorfanfolasvelis qii^ Iitates, nec ipfa illis affeda corpora, efleelementa.na tunc non aqua, fed humiditaselementum erif, • : y ^ ^^^necignis,fedfummuscalor.Q.uddfiitafuerit,primumquidemiamvltraignemaerem^3,6i / a qua, © h * ' Qc terram,tuam profers ratione,qui ne ea quide attingere audebas,vtpote quia medicinam excede' rent.dcindc vero facile conuincerisq> ignores cp ab elemeto principium differat, Iam.n, q? fummus - calor iit igne fimplicior,atq3 et q> illo ad materiam accedente ignisgignat: pro confcffo ab omnibus 4 philofophis habet,quos ipfe imitari ftudet,Et fatentur et oes q> materia quadam qua: omnibus ele' • ' mentis fubietfia efi, qua?^3 omni caret qualitate, necnon St fummus calor in ea procreatus, fi ntig nI ** fux generationis principium ♦ St praeterea q> h^c eadem materia fit femper ab omni penitus ratione ^interitu immunis, qualitas vero ea fit,qua in illa gignatur St intereat .St quod opus ht > vt elemeturn fi tciSdc generis cum illo,cuius eft elementum, Eo,n,elementum a principio dinert, " " ' q, minime lit nccefic principiaineodemeffegenerecumhis,quorum funt principia, ficut eiemeta ad ide femper genus pertinent. Simplex nanq$ qualitas, compofita qualitatis: St fimplex corpus» corporis com politi efi elementum. Quod fi calidu frigidu atqahumidu &iiccu dicunt triplidtct* nam vel licuti qualitas, vel ficut corpus impermixtu, vel ficut illud quod mixtu efi: nec ipia dcind qualitas elementum effe videtur, neqj et mixtum temperatumqj corpus: relinquitur q> elemetufl» fit id corpus, quod efi cuiufq? temperamenti ac mixtura expers, quodq^ qualitatibus lit fimple*» St tandem ad ipfum ignem , S t terram, S t aerem , S t aquam deueniendum eft:in quibus primis funv /? 7 mus eft calor,& fumm um frigus,atq3 etiam humor St fiedtas, Qiiod fi quis ea non audeat fateri c ^ mentum,ea pg,q» exiplis nullum aut e corpore detrahimus,aut eidem impqnimus:is fumma qua»»' dam praefertiioliditatem.lam.n*quumcaqua cxelementisconftant,nofirisofferimus corpori 11 ► eifdem quoqj dementa omninoadhibemus. At non fincera,aiunt,neq3 fola. Igitur peruerfcctia ditftum eft, non detrahi,neqj apponi elementum: nam necitaabiolute proferendum erat: fi tius,qj non iolum,aut non fine mixtura,aut per fe, Verum enim vero nec quid tande illi ve ^ llt , ^° lTl cere videre poffum:neq3.n.ideoelcmentorum contemplatio iure inutilis habenda eft: quianuliu eorum quod quidem mixtum cum altero non lit,noftris offeramus corporibus. A tq3 etiam id perperam pronuntiatum eft,ignejaerem,aquam St terram efle elementa:q) illa, quae ex his co pofita l funt,nobis in vfum vcniant:nullum vero' ipforum feorfum ab alijs, folumq3, St per ua; > vl ^ e * At vero' St ipfis propemodum finceris huius vniuerfi elementis faepe vtimur, ^ um aqua c l uotid f t cum bibimus,aut lauamur, vel alio etia aliquo modo: St aere qui nos vlldiq * ‘ \ • ambit,dum illum infpirando attrahimus,igne quoq3intcrdu quum frigemus,vt caleamus vtim • * ‘ ^ Vt tandem minime videam,quidipfi conficiant, quu aiunt: nunquam igne,aut aqua, aut acre, ■ * terra vel detrahi e corpore noftro,vel illi apponfEtenim ego facile affirmauerim eu qui algctA^ igne vt calcfiat,accedit,igne corpori adhibere,^ aqua illu qui bibit,illu et q refpirat,aerem* animantia queqj quas vel arena vefcuntur,vel terra,vel lapidibus,vd luto,vel offibus,terra ma fto in corpus mtroducunt.Quo'd fiqui ob id putent nullu nos corpori off erre elementum, LIBER P R I M V S yes/u* yu £*> A.li. f.i d. c.15. £01,36. A cafcrttis calefiat,donec vratur,vel bibat quoad rumpatur: erit nempe horum hominum mirabilis fa pientia, qui eoufq5deuenirenequiuerint, vtintelligerentq? fi vel vnum elementum intereatomni V< noilit edam ftatim animal interiturum interibit autem frigidum elementum,li comburaturxalidu ^ vero,fi nimis refrigeretur fimiliter et fi nimis arefcat corpus,perit humidum:& ficcum, fx nimis hu medetur* Vnde e contrario fe habet haec res,ac illi fentiunt. Quia fem pei aut eximitur elementum J aliquod,autapponitur* Verum id fieri moderate oportet ab his qui animal incolume effle volunt: fiquidem im moderatus eorum vfus ad interitum ducit * Egere nos medicamentis cibis ob fubjlantid noflra alterat tonem ac diffLtionem. CAP * 7 * I A m autem id omnino aperire aggrediar,quod in hoc fermone confequens eft, quodqj i flos inv primislatet ♦ Omnia nimirum corpora quae generantur & intereunt duplici trafmutationi fune obnoxia,vtpote quorum fubftantia tu alteretur tum diffluat. Alteratur quidem quu caleftt,vel refri gerat, vel humedtatur, vel exiccatur: hx.n* q ualita tes fotae poffunt vniuerfam (vt paulo poft expoli¬ turi fumus) fubftantiam,acillam per totum tranfmutare* Diffluit vero partim per fenliles excrctio: nesipartim vero p eam quae latens difflatio appellatur* Quo deinde fit vt duplici egeat^peuratione, ' fi incolumis fit feruada:altera,qua quicquid in qualitatibus modu cxcefTerit,reprimatur:altera,qua B loco illius quod euacuatur,reftituatur aliquid* Porro excedetis immoderationem oppofita qualitas emendat: quod verddeperdit,nequaquaperoppofitamqualitatcmreparatur,quumopus,iit,vtid quod reparatur, fit priori deperdita:^ fubftantiaeqp fimillimum, liquidem in illiusloeu reficienda eft in animante. atq$ hoc^ipfum,nutriri inqua corpora,ex quada nimirum fubftantiafitillifimiliq . : prius fuerit euacuata. Vndeet(vt equidem arbitror) ea fubftantia alimentum appellata eft* At ve- •'* ro quum foiam eam tranfmutationem in fubieclo quaerimus, q p qualitates fit, no amplius illa per j q idipfum agimus,aIimentu,fedmedicinaspotuisappelIamus.SaiKquumnu!laquaIitasfeorfum a fubftantia reperiri queat: proindecogimur eas vna cu fubftantijs affumere, ac ita corporibus illis ^ jl ! egentibus offerre: q li fummaseasexpofeat, ipfum elementum adhibemus, igne inq, aut aquam, aut terra,aut aere: vbi vero mediocri lit opus,mixto ex clementis'vtimur: vnde li excalfacere volue* ‘ y~ rimus,eiufmodi medicamenta eligemus,in quo maior fit ignis cg alicuius i lli contrari i portio : con- mmm ■ 1 ^ ■ n * tra vero,fi refrigerandu li t * N d nuncg vero fi vtrunqj horum procurare inffituerimus, alterare in- cAjJk Wy , qua &C alere,ea tunc fubftantia exquirimus,^ poffit vtranqa opera praeftare,ea nimiru quam cibus, ^ 8 C ea qua medicamentum. 1 taqj non amplius hoc expofeant, vt vnumquod^ animal ignem inge- ratjaut terra,aut aqua,aut aere,aut tande,illud elementum, quod folum <SC per fe ipfumiit, &C ablqj G vllo alioriS confortio: quippe quum nihil nos illud vel tanquam medidnam,vel tanquam cibum of e^J/ wvw*- ferre cogatifiquidem c.bus reinutriendx limilis eft.Ht fimilecompofito corpori, atq$ ex elementis y conteperato,eorumq[3 participi,id corpus eft (ni me mea fallit opinio) q? itidem ex illis eifde confti- # - tutum ftt.Nec fane femper elementum, vt medicina, vfui eft,nili co fortalfe tempore tantummodo quocorpus fumrna egetquaiitate*Haec igitur a nobisaduerfus eos prolatafint, qui perperam Hip y *• pocrate intelligunt* 1 am^s id et praeterea confpicuu eft, dementa in noliros vfus fem per venire, vt ^ tamen ea nonnunquafola^iimplicia veniant,quandoq? vero vtin mixtione vincentia, .& tandem ^ it***#*?-/ prout corpus id conftituunt,quodpoteftnobis vel alimenti vel medicamenti vfum prafflare* Sape Hippocratem qualitatum nomine appellare omnium corporum elementa * CAP. 8 * Vod aut Hippocrates ab ipfis qualitatibus, in libro de natura humana, farpius dementa no- VJ minet, atq 3 calidu no foiam ipfam qualitatem appellet, neqs illud etia in quo vna quaepia qua e&A. w litas alias in mixtura fuperat, hoc vocet modo, fed potius corpus id quod eft fummo calore :.hum. h D non folas profedo qualitates,ficcum,humidu,calidum Qc frigidu vocat: fed eas fubftantias in qui¬ bus hae reperiuntur qualitates*Ipf^n*funt quas animali vita defundo, abeunt^quaxp demetis vni- * * e uerfitatis permifeentur*Qualitates vero,poffis foHan dicere,animate mortuo interire, ad,ppria aut ^ eas natura redire,no itdii.Sed praeterea h^c quoq5 tradit Hippocrates* JTalis aut eft tu animalium, ^i.tex. 15. p*. tu alioru olum natura,ola^s fimiliter oriuntur, atq$ fimiliter occidut* quippe quorum natura ex his 01'busqdiximus,fttconftituta: dC vnde vnum quodqj ortum habuit, in idipfum etiam (vt ditftum eft) pariter delinit,^ proindead idipfum tande redit* Quo loco patet non folas illum qualitates ap- pellare calidum,frigidu,humidum,& ftccum:fed ipfa elementa,quum ab his vniuerfa corpora fua trahant origine,& tandem in hxc i pfa etiam oia diffoluantur.Quodvt attendas, quamaxime te mo nitum velim,quum id quam plurimos medicorum latuerit, qui credant Hippocrate ptcrijft e,qu6 minus ftatuerit oium quae gignantur 8 >C intereant corporum hgc efleclementa* In ifta.n*nuper a no &‘ 7 :' bisn fe eft fi talis fit cum aliorum omnium tum etiam ipfius hominis natura, hominem no effle vnum :dC 19 * etiam in fequentibus eodem vifus eft vti modo.Multi attame ex his qui Hippocratici appellari vo¬ lunt, hoc conniucntibus oculis prxtereunt: qui praeterea etiam putant Hippocratem aliud per calidum 3 f rigidum,humidum, dC i iccum voluiffle praeter communia rerum omnium dementa* Nam Ibid.tex.i$;fo. Vh/ty fZ 'ZiTUA i&VtiA w$y ' DE ELEMENTIS Nam quod ipfe nunqua fenferit ipfas iftorum qualitates effe corporum elementa: moflratum effe B r.dc nat.hum. exiftimo ex illis verbis q ux iam a nobis propofita funt, atq? etiam non minus ex his dum ait. Item ’> ** ■ nifi calidum cufrigido ,&C iiccum cum humido femoderate dC cqualiter habuerint,fed alteru quod » valentius,altcru quod imbecillius eft,plurimu iuperet,nulla v nqua futura cit generatio* Quo loco ' nunquam velim mihi perfuadeant,illum arbitrari ex qualitatibus quae ne leorfum quiae a corpori Qif*w***>. bus confiftcre poffint,ammalia gigni: fed ex corporibus potius, quibus illae qualitates fummxin- finu ea quippe funt communia omnium elementa. Quivero calidu,frigidum, humidum,& ficcu ob aliquam horu dominatione dicuntur, propria funt vnicuiq^ Agedum, vt de homine noftrum fermonem habeamus,is ex primis fimplicifTimisqj his fenhbihbus elementis conflat, qux limilaria appellant;nempe fibra,mebrana,carne,adipe,offe,cartilagine,Iigamao,neruo,medulla,atq3 et orn' nibus altjs,quorum vniuerix particulae eande omnino forma retinent: q 5 C ipfae quoq3 cxaltjs qui- n bufda iplis proxmis gignunt clementis, ex fanguine nimiru &c pituita, dC bile vtraqj,pal lida di an a» ^^qux ite ab illis ortum hnt quibus vcfcimur,quxq 3 potamus: at hxc ex aere, igne, aqua , & terra gi ' gnuntur: ipfa vero hac ex nufloam piius corpore alio coniti tufa funt, nifi quod ex materia C^quaU tatibusA proinde has prmcTpia quide elle ignis 8 C aquae,aeris^ dC terrx concedimus, elcmeta ve- ^ ''ronequaquafilta aut exterorum omnium elementa effe dicimus, vtpote quum rerum omniu pn-J mxfintminimxqa ac et fimplicesparticulaJtaqj nullus vnquam qui (ang mctislit,dubitaueritq> herbx oes {fi'rpes^3&fru$us geniti fint ex igne,aere,aqua & terra,neqs et quod hxc animantibus omnibus llnt alimenta: fed neqs de eo ambiget quifpia, q? fucci qui natura in nollris confpiciuntur corporibus,ab his ipfis ortu habeant. Qui vero fint hi 8 C quot,fiquis ex nobis percundet, ad fmli' bru hanc huiufce rei inquilidonem difiulimusdam.n.coronide primo libro imponere,pperamus ♦ Calidu,fiigidu, h umidum, &ficcum elementa, ac c at er a qua alterantur corpora conftituere,atque primas 'ejje qualitates, qua totam fubftantiam alterant & tranfmutant ♦ C A P. E X his nimiru fuccis limilaria quxq3 gignunt:ipiis vero Innui coeuntibus,primum id atq 3 pliciflimum infirumentuabfoluitur,quod vnius fundionisgratia a natura procreatu eft: aut quu hxc item vna componuntur: aliud maius inftrumentum perficitur ♦ Et deinde ex his alijs fimul coagmentatis,vniuerli tandem corporisintcgritas conftituitur. Quibus de rebus in diflfecftO' rijs adminiltratiombusadum efhfedfeorfum etinalioquodam opere, quahabueritHippocmS- de rebus q per dilTedioncs corporum apparent,opinionem, literis mandauimus J7^timprxfenua de fu premis elementisfenfumeflfugientibus,de quibus Hippocrates in libro de natura human»^ * Termonem mfiituit, difiererc propofui, g atterit quide eos fuccosquatuor propria ac proxima ell e noTiri corporis clemcnta.com munia ver 6 o m n i a,humid u ,calidum ,frigidum 5 g iiccumtex qualum A A Z'* / "iffius quippe elementa nominat,ex quibus et hm,q> elementa fihuQuurn.mmaierixfutnnius accc r y •^ditcalortfam id vniucrlum elementum efi:& eodem modo quum fummum frigus,aut humor, ai» hi e/las . ficcitas: nam nec quod album lit,aut nigrum,aut icue,aut graue, au t pari etia ratione quod denfu^ Z) e&Jj fit, vel rarum,quodve premat, vel incidat, vel frangat, & (vt tandem in vniuerfum loquar) ex nuU /o. l JTj alia qualitatemifi ex enumeratis illisc[uatuor, el ementum eil eiudicat«Solae etenim ha quum tn* ' 7 ' tcriam fubiecfia alterant, in cafunt mutuar inter clem en tanlfmufaflqhis, funtej? prxterca ftirp^ n f 'acanimalium opificcs«Porro I haletis et fedtatoresab ipfa huius euidentia coadi,tametli id fuis ( iam oficnfum elt) decretis aduerfet: mutuxtn elemt^itorum tranfinutationi afTenfere* Hocautcfl» • concelTo, llatim ca fequebatur conclufio,nempe vna communcmq3 elemeniisonmibus effe iubi^ „ * i - v dam fubfiantiam.Quod quidem dC Hippocratesquoq5 ea ipfadidionequa prioreafcriplf 1 11 ^ » ftrauit,quum inquit.Nosneutiquam dolituros,fihomovnulit.Qiia(quatalibeteabreu»lfi lli aJ J ^ dicebamus doceri vtrunqa eorum,nimiru & elementa plura effe,&: natura ad aherationem habili * / * •/ ?' P ' HocergovtaptGpriorilibrofineimponamusaterurepeteduvenit/Quufubfiantiafuaptenat 1 ^ jq F** * alterationi expolita fit: mox quxnam illae lint qualitates infpiciendum cffiqux hoc efficere po »^ " m f u ^ Hippocratesitaq3 folitaantiquorum breuitatevfus,vcprxfatusefthominem, fi vnumfit,nund J doliturum:ftatim calidum, & frigidum, &C humidum, &C Iiccum, ad omnes adhibet alteration ’ * V Hoc ex euidetia accipiens,q> corpora q inter fe vicina funt, nata funt fefe mutuo tranfitiutare cai ' % ciendo-, vel refrigerando, vel exiccando, vel humectando, A t veronecipfum latuit, quod fi demonfiratumfit, vniuerfam alterari fubftantiam: ifatim fubuertimr eoru m _fen t entia, q 1 1 * apparentem corporum aherationem quaiidam eflc concretionem, QC fecretionem: quen^^ dum fenfere Epicurus QC Democritus, necnon, quanuis alio quodam modo, Anaxagoras o vg pedocles: horum enim alter fimilaria, alter quatuor quidem elementa, verum eaintranfi^j^ //1 Kalutroduxit, Nos vero eam rationem explicabimus, vt illam clariorem, dC proinde probabi | Jlljjt. lc • v, reddamus: qux taliserit,Sinos dolemus,neqs fpecie vna erit,neq3 impatibilisnofira fubftanua* , Iemus autem: quare non vna fecundum fpeciem,ncq3 impatibilis erit fubha ntia n oftra, Atq^ix^ ; ' titur,oportetvtcaiefacftafrigeEcTaveJiumeda taautexicca tapatiatunquunullaaliaqualltatcp^ ^ r<H . fint, quae fibi muicem proxima funt , alterari tota per tota . Nam nec graue ii prope rem lcucn cedat: propterea aut graue leue, aut contra kue grane reddetur : nec afperum fi leni fi atvlCin t e ft v*. aut denfum raro, aut erado tenue. nullun: enim torum id quod illi proximum eft, totum P° r ’ LIBER PRIMVS <4 A & per totum immutare» Sed reliqua praeterea funt, durum dt molle, viTcidum St friabile: verum ex hismoile quidem, dt v iTcidum ,ad humidorum: durum vero &: friabile, ad ficcorum naturam ^ pertinent:porro nullae aliae praeter illas funt tadiles qualitates» Quod vero materiae alterationes mi' nimevililesfe.quanturquaiitatcs,nec etiam eas qug ad audi turn,gultum,amolfadum attinent,iam oibus fatis conflat: verum dt hae_quide funt e genere fadiljum qualitatum: fed ab illis,quae proprie tadiles funt,hoc differunt,q> hae neqj in omnibus animalium gemeribus confiflunt,ncq3 fubftantias omnino tranfmutant. Quocfti hse quibufdamJantu mmodo animantibus peculiaresfuntjiHaeverd vniuerfam fubftantiam tratflmutant dt alterant,& natura prime funt , d t rerum omniu communes, dt element orum confl i tu trices, manifefium eft q> calor dt frigus, humore# dt ficcitas, cuiufqj rei fubftantiaconflituunt* Et proinde rede Hippocrates j non hominis modo, fed aliorum edam onv ibid.tex. i j r. mum naturam ex calido, frigtdo,humido,&: ficco,effe confliftuta prbnunciauit» Si quidem haec(vt ->•*" pro confelTo ab omnibushabetur) mutuo inter femanifefle agununeqa a fecretione dt concretione h habent, q> agant, fed ex eo potius q? ipfa fubflantia per fe ipfam tota patitur 5 C a lteratur» Et equide tion poffutn non Athengu admirari,qui ncc illa qua nunc expofita funt, ncc ea et, quae ab Ariflo tde & Chryfippo additafunt,proferrevoIuerit:fed ccnfueritpotiusabfqa vlladcmonftrationeele^.x »,* ■ ^ B menta eflepro copertisaccipienda,Attamen vbiaduerilis Afdepiadem diiTerit,horu,etli no pror-** ' x> * . v y . # fus oium,quoquo modo meminit,neqj tn ftib difeeptandi formula: nam nec ordinem adhibet,nec logica vtitur methodo,dum illi aduerfatur,eorum»n.meminit,fine vllo ordine illa difeerpens. Vn- Ci \ V * de dt hac parte damnandus dt,9 rerum naturalium difciplinam ab Hippocrate inftituiaipfe A " derit» Mihi veroiamopportunum videtur, vt primolibro fineimponamus:nam alia qu^cut# hist ^ fedis,qua: impatibile flatuunt fubflantia, cui imermifeet etia vacuum, obijei poflunt,ea partim ab • V *. Ariftotele d t Theophrailo explicata funt, partim a nobis, quo loco particulatim contra vnaquaqj '• **** * * 1 * fedam contrauenimus,quauisid ex fuperabundantifecerimus. Quantum.n.ad d em ofi rationem •fcientrjs congruente attinet,haec ipfa quae hoc loco diximus,abude fatisfacerepotcrat: liquide neqa aduerfari quifquam poteft, quin fubflantia per fe tota non alteretur,quippe quia flatim e medio do lorem tolleremus,voluptates^ praeterea, d t fenfum,& memoriam,<x ronem,atq3 etiam tandem ip fum animu: fed neq3 q> alia fit qualitas, his qua tuor exceptis,q poftit aliquid per totu tranfmutare» ^ Quare fi resfeita habeat, primus profecldommuHippocrates||videturnaturaererum omniu ele- \bL ter menta excogitaffe,atq3 quantum fatis eiIepofrit,demonflrafIe*Neq3 vero nos moueat,q? ille fuum jac.Ethb.de c5mentarium non inlcripferit de elementis,quemadmodum Afclepiades medicus :mhil enim C refert, quum veteres fere oes videamus fua monumenta literarudc natura infcr«pfilfe,vtMeliifus, • • • vV*. Parmcnides,Empedodes, Alcmaeon, Gorgias, Prodicus, caetcrif# omnes. Sed dt Ariftotcksin li¬ bris dectdo,8^ in libris degeneratione & interitu,agit de elementis,Ghryfippus in libro de fubflai^ lia:neciftoru quifgiamjibros de clejpentwinfcjripfi^y.erviFn.fpfis. vocabulis no eft plurimum inR-.. v {lendum,vis.n»fermonis potius perpedenda eft. Et equidem nihil ego mrereffe^utfuenm, fi quis ' o, %rt ^ opus hoc de natura infcriberet,vel de demetis,vel etia de generatione dt interitu,vel de fubflantia. Quum m hac tempeftate inualuerit haec cofuetudo fere apud oes, vt huiufcemodi comentaria de v elementis titulu habeant,nos ctiaopertepretium duximus, vt de dementis exHippocratis fentetia :, v - *»• r ; ' infcriberemus.Iam^ videor primum hunc libru ad calcem deduxifte:nam fi particulam quapiam *— cx rjs qute ab Hippocrate feripta funr, praeterii musabfq? expofitione, facile id poterit ex his vnuf- » quifq3 affequi quae|nos iam explicauimus,ficut illud: ||q> oporteat generationem non efle ex vno: dt l9 tc id etia,q> nifi calidum, 8 t frigidum,^ humidum,8<: llccum,inter fefe moderate ac gqualiter habue- 11. rint,fed alterum nimisaltcrum excellat, fortius,inqua, id quod imbecillius eft, nulla vnqua futura efl generatio. Hoc.n.loco de eorum agit moderatione, virium aequalitate, quae nos tu in libris de temperamentis,tum etiam mox in alijs exponemus,: & praeterea quo pacioea quae mifcenf,pcr P tota temperentur/olis^ie qualitatibus,vt Arifto teles fenfit, an potius lpfis etiam corporis fubltan^ trjs,in fefe mutuo pcnetrantibus:quaelalnen non eTFopusinedicum fciuifle, dt proindenihil de his Hippocrates pronunciauit: fatis enim ipfe habuit, limonftraret elementa per totum temperari. Qiuppe qm hacc non parum vfui futura funt,partim ad librum de tepei amentis,quem paulo poft profequemur, partim ad librum de medicamentis, fed dt in libro de curandi methodo de horum vfu abunde fumus fermonem habituri. Quantum vero ad praefens negotium attinet, hoc pmc- _ readixiffefatisfuerit,q)eaqux ab Afdepiadem libro de elementis contra illos proferuntur, qui^^ . totas fubftantias per totas mifceri flatuunt, minime eos attingit, qui folas aiunt qualitates tempe^ rari. V nde ex hoc faltem capite fi non ex alio, hoc decretum effet recipiendum, q> tutius nimirum fit : dicendum^ proinde eft, quod fi vinum, exempli gratia, aqute immifeeatur: particulae horum ( vtrorum^ in minima infringuntur,moxque inter fe mutuo agunt dt patiuntur: dt eo facilius fibi W inuicem qualitates impartiuiitur, quo fuerint in minutiora redada: dt propterea qui id genus res permifcent, diutius eas coinmouent, co commento diuifionem in minima molientes. AtquI^Z" r * ^ T^l;.-_ •• r. -~r' -i..: - a tztL q, i. . _i-- ipfa ratio didat,qualitates eorum mdius fimuTvnirijqu^ magis dt diutius fuerint co7umfx-^ v \ *• ta. Nam tempore opuseft, vt eorumquae commifeentur mutuae particulae inter fe inuicem exa- de agant? ^ patiantur, atque ita totum id, vnum dt libi vndique & penitus fimile euadat. Et hac de ; * « .i.dc ryatu,hii $na. tcx.18.1 de elementis de csufa non nulla polTunt ftatim poli mixtionem fegregan': quae fi diutius permanferint, & tentfc Ej fpcr, donec totum facfium fuerit vnum, nequit alterum ab altero ampiiusdiuelluLNOstn ltcrunvin libro de medicamentis, non nulla adhuc de ratione temperaturae qua per totum efpdicemus. GALENI DE ELEMENTIS LIBER SECVNDVS Victore Trin cauclio interprete argvmentvm libri De Quatuor Humorib us agit 5 quifunt proxima fanguine prxditorum elementa* £)u& fint proxima Animalium\/anguineorum Elementa. C A P* i. Ed iam opportunum fuerit,vt ad fecudum librum accedamus. Vt enim Hip pocrates demonftrauit caftdum,frigidum,humidum & ficcum,efte comunia r rerum omnium elementa, mox ad alterum tranfit||elementorum genus, non ampliusquidem primum,aut commune, fed animalium fanguineorum pto* prium* Sanguis etenim, pituitae^, &C bilis vtraq? flaua ac atra, funi non modo generationishominum, fed exterorum etiam animantium fanguine praedito^ rum,elementa Hominis vero propria funtipf^ particulx rninimx, qux fimi- -— lares appellantur: quauis & in his aliquam habeat cum non nullis fanguinecv rum animaliuin, communionem, ficut cum boue, cane,equo, 8 >C quibufcuqialrjs huiufcegeneris* Siquidem hxcoia venas habent,& arterias,& neruos,&ligamenta,a^mebranas,carnesq3,attamen non oia vfquequaqj humanis fimilia : immo quxdam etiam funt alterius cuiufdam generis, qua ia vngulx,cornua,aculei, roftra, fquammx,&: coriices. Vnde,quemadmodum communia omnium elementa erant calidum,frigidum, humidum, & ficcum: ita rurfus propria vniufcuiufqs animalis funt particulx illx,qug fenlu primx habentur,de quibus in diifecftionum pertractationibus fermo ^ habetur:inter has vero,& illa mediuin no bis quidem humores quatuor locum obtinentdn aliis ve> *-*Al*nf ro animantibus quicquid vnicuiqs dlorO proxima fuerit generationis materia: nam hoc fanemo 0 q . id confueuerunt appellare,ex quo primum fit aliquid,nulla prxterea media egens tranfmutatione. t N y ' Conflare ex quatuor Humoribus Anmaltajanguinea^qtu in fanguine natura continentur. CAP. , ?/p~ . Jh\' J> ^ A T v ero q» omnes fanguineorum anima ntium.partes,g ma irjs f anguineg ignantur, iam (»' ^?fVti^nibusconliat*bt quum is fit puuitx,necnon 8 C vtriufq? bilis,particeps,non abfq? ratio- £ * ne ex hoc capite diffidium ortum eft: quippe q> non nulli fuerint,qui ex folo fanguine alfereret nos ^ effe genitos, a lq vero-cx fuccis quatuor* N ec xque eft deinde in his facile veritate monftraffe > a c in ^UmAr primis elementis: fiquidem vtraqj horum fententia pr obabilitate non vacat. Ego vero conabor c* yjU explicare, vndeadductus eft Hippocrates, vtfentiret,humor es quatuor materiam eiTe generando _ ' homini hinetnfumpto exordio* Similarisquidem QC c aro eft&neruus: verum carofangum# &C mollis eft , atq3 etiam calida:at neruusin his omnibus contra ac illa fe habet, vtpote qui cxangdj* iit durus, ac frigidus* V erum eniniuero nec illa omo mollis & calida eft, neq? durus ac frigidus'*» neruus: fanguisquippecarnemolliorac calidior eft, os autem ncruo durius QC frigidius :tki& cse ' terx particulsefigtllatim fe habent, nam hxc quidem altera frigidior eft, illa vero calidior, atq? mollior,illa durior* Ecquid ergo ex eadem omnia procreata funt fubftantia: vel potius faga* r f r ^H opifex natura, quo primum tempore ex fanguine abipfa matre in vteru delato,foetum procreab atq3 efformabat, quod in eo crafFius erat, ad folidiora corpora conftituenda attraxit, quod vero t j • nuius,ad molliora,^ fimili etia modo, quod calidius erat, ad calidiora, dC etiam quod frigidius,* ■ / /rigidiorarEt fane mihi videtur quidem longe effe magis naturx confentaneu,&ffatim ab ip» s 1 ^ trjsformari fcctum, ac fubfequenti etiam tpe vniuerfo vnamquaqj particulam ftro habere al iw ca ' ' i?++*** tum augmentumt^ ex propria peculiariq^ materia. Nam fanguis,vtlacetiam,vna quxdam x CS ? ' detur,ratio th docet ilium non efte vnum,licut nec lac. Nam in latf caliquid eft,quod omo ^ er0i ^ ac tenue eff:aliquid etia quod penitus cafei fpecie relert,craftumq3 eft;6c: dum hxc fimul erant c u temperata,lac conftituebant,quod inter cafeum medium erat Silerum: fimul aut vtdifcernunt » dC propria eorum forma indeolfenditur,& prxterea docetur lacftis naturam vnum non efte v<q • • quaq?,fedexcontrarijsatq3etdifferetibusconcretu*Q ; ueinadmodumigiturmla(fte8^ft r u r e P ^ tur ££ cafeus:fic & in fanguine liquor quidam eft,qui fero in la<fte ex proportione rcfpondetreJ1^^, v >r, ‘w.... id quod veluti limus quidam ac f^x fanguinis eff,^ cafeo in lacfte afTimilat*Sed dC fibras i n / an g n/ ne deferri nemo eft qui videre non polTu: qux li ex eo detrahantur, ia non concrefcit ampb' 118 ^ guis:quidcindenon parum,iliis exeptis,coloreacfubftantiadiffert:quippequumexeopar sC l o ijy ; 0111111110 ru ^ ra videatur,alia vero potius flauefcat,quaedam etiammagis ad atrum vergat,^ LIBER SECVNDVS. 9 A nunquam vero & aliquid albicans fe in illius fuperfide aperte offert, interdu tamen totus fere vicle* ffd**'**$ tiTt-liiT^nc fz>r\f> orlcn mcrrirat \/r rvu> herr]? nnrnnracjrlmArlff nlono \/nrl*> (anmtio tur huens,faepeadeo nigricat vt,me hercle,purpuraadmodu plena referre videatur. Vndefanguis vl 2 Ct minime vnum erit * Quia fi cffet re vera vnunueffet nimirCfivt mihi quide videtur)in omnibus cu animantibustum hominibus vf<picquaq3fimiiis,attn qnq3quod craffumnigrumijjeft adeo aliam eo fuperanvt vniuerfi corporis color nigrior videatur.cicamcesqj nigriores reddantur,atq? vcn£ in cruribusvancofaefiant,&liuenti quodam colore fufufae. Quandoq3 vero quod flauu efi,co fuper- abudauvt id.facile & excapillis,& ex corporis colore,& praeterea ex vomitu, &aluideie<3icmbus confpicere poffis.Non nunquam etiam id quod autrubru eftautalbu,quae&:ipfatum in colore to tius corporis,tum in vomitu &alui excremetis notari poflunr. Quod fi ipfasetiavenasfeces horni nibus qui profpera adhuc fruunturvalet q dineiab hisquidefiauusprofluetfanguis,abafi|sruber, ab aliquibus nigrior,ab alqs albior,Sed fi medicamentum infuper exhibeas,quod vim habeat cor-i), -5 O btp pus purgandnllud eiufmodi quidem humorem euacuabit,quale attrahendi vim inlitam habetrvdf ^ - A/t - - ^ rum non tantundem in quacunqs corporis natura,fiuc fanum idfit,fiue»grotet. NamCvtamorbi'^^^ dis exordiar)!! laboranti morbo regio medicamentum dederis ex his inq? quae bilem eam,qu£ tiaua aut pallida appellatur,educut: plurimam ille bilem deijciet.Si veroidipfum ei dederis,qui aqua te- B netur intercute,quam leucophlegmatiangrgci vocant:bi!is admodum parum educes.Si rurliis me dicamentum obtuleris quod vim habeat foluendi pituitam: id quidem exigua ab eo qui morbo ar quato arreptus cft, pituitam detrahet nec fine ingenti illius noxa: plurimu vero ab illo qui ea inter cute aqua laborat,quam nuper nominauimus ;&C abfqj vllo incommodo. Atqui & cis qui morbo eSiJluy elephatiobnoxij funt, medicamentum purgatorium quodatram bilem purgat, tradidimus faepiffi me,&fubindecopiofam facilemq^cu vtilitatemaxima euacuationemconfequentem vidimus. t^Aduerfex Cxjclepiadem medicamenta purgantia proprium humorem vacuare „ C Al\ 3 . T Alclepiades, qui optima qua?q3 huius artis propter illos admirabiles tumores mcatusqj ^fuaorationeeuerterefibi proponit:conaturnosdiffuadere> quod medicamentum quodeun- quepeculiare libi humore detrahat, fed illum potius tranfmutat,conuertit,alterat,ac tandem in fui ipfjus naturam id quod ipfum trahit,qua!ccunq3 fuerit,corrumpit,nec deindeiuuamentum,quod purgationem confequi videmus, aitipfe euenire propterea quod id vacuetur ^uod infefiabat: fed ex communi potius euacuationis ratione. Sic igitur Afclepiadis fermo apparentibus impudenter aduerfatur.Porro quod apparetjVt Hippocrates caeteriqjmedici qui rem hanc experientiae exami¬ ne indagando didicere:ita,vt nos antea diximus, fe habet . Nam li biliofo hominnnedicam e ntum ***p**£fffr - - > C quod pituitam purgandi facultatem habeat,exhibere tenta uerisffane non dubito quin lis fiocillTus ^ decretum non fine damno experturus. Praeterea,!! purgatoria medicamenta,ea tm ratione iuuanc * J> \j' quod euacuant:cur no omnibus venas fecamus hominibus,qualefcunq3illi fint,graciles,aut eradi, fiue regio morbo teneantur,fiue bili atra vexenturrAtqj ex his plurimi,qui graciles erat, expurga-^ tione humoris,a quo infe!!abantur:non parum prgfidij reportarunt,a quibusfi fanguinem detrah re auderesrinter itum protinus inlcrres^ S e d Alclepiades ab illis tumoribus meatibusq3 ac incop^^Hf'^ 'ym-pxjQ- -- (ftiselemetiscogitb^cpferrejquippequu hoc iequatur, vt nulla iit dualitasnoftrie natura» ahVna. t > adeo vtneq3 et eoru excrementoru q quotidie p aluu va ~‘ nosrone multitudinislgdemur,illif}3 remedio eritvel p; A‘ quippe quu hoc feqiiatur, vt nulla lit qualitas noitrae natura aliena, '*"**?$,'2*4 O ^ Ltoruq quotidie paluu vacuant proinde quualuusflipprirmtur; r,illif]3 remedio erit vel parce vefci,vel olno a cibo fecotincre.Erplu • « adescomentuscfi.dcum his ouvnat quae euidentia funt.Etfane hec # st rima fuis fermonibus Afdepiades comentus c!t,q cum his pugnat quxeuidenna funt.Et fane h ? c illis quide occafione dubitandi pr^fiat ; q ui ea ignorat qu^apparenuatillt qw horu periti funtdftius hominis impudentiam admiratur & fiupent.Oteru nos cotra Afdepiadisaudaciain alijs p l u r a af feremusrnuc ad ea qua: manifeftoapparent redeuntes,H ippocratis verba fcquamur;qui ne vatici¬ nari quidem potuiffet,fore vnquam medicu quempia adeo imperitn,^ impudetedicut fuit A fele piades vt vel ignoraret ea que funt in arte ita exigua,vel I! calleret ea,neget fe noui!Tc:quod(vt rcor) D iii caufa fuit cur noltra,dum lioru impudentiam inferamur,longior q par lit,euadat oratio,Hippo cratis vero,breuis &C concifa,vtpote qui id quod euidenter apparet,abfqa vlla probatione fcripferit, quum ne fufpicatus quidem,vnquam fit,vllum fore qui haec ignoraturus, aut etia negaturus effet. Hominem vnum humorem won €jfe-> fed quatuor humores necejfario in fe continere, CAP . N A m aduerfus cos, q ui autumant hoiem effefolum fanguinem,vel quoduis aliud qdPvnu (it:il li hoc tmmodo dixiffc fatis fuit, Jt nimirum cenferet eos oltendere hominem qui nec: forma mutaret,nec alioquin varietur,^ tu in aliquo anni tepore, vel aliqua fui artate videretur ipfe vnus folusdjfanguis.Nacofentancum roni videtur(ait ipfe)vt aliquo faltemtpe, id quod in ipfo vnum ih;d.t.7.f.i 9 a effrepraefentet. At deinde,vt monftraret bile duplice fanguini lempeue pcrmtxa,flaua(inqua)& ,ibut.B.j.7. ui. atrk dC praeterea tertio loco pituita:quae ex naturain aetatibus & teporibus videtur,explicauit.S i.n» il ;* Xa*/)\ __/»vE«KiT#»fiQ* illpfibi DltUlta Pimmpfnu li ___ L»* C\Af * '••y* , dederisquodbilcducat;vomitu bilis rcijcietur, fi particula quampia corporis ferias ita, vtvuinus , _ infligatur,profluet ab eofanguis. Haec veio(ait)tibi euenientquotiefcunq3 id effeceris nof!e, aut Tr die hyeme,aut ^ftate.Deindeoftcnfurus his eius naturaconare,hoc eft q? ex his oibuspartcsiplius 8 C pereat» fint & alanturihaecpfert.Primu quide homo femp donec vixerit, videtur manifelio ha bere in fe ipfo h»coia;fed &C ex hoie,in quo funt haec 01'a, genitus elt, Qc in homine, vbi ea funt oia Prima Claffis. b quotquot rinaOhomini medicina pituita purgante exhibueris: ille tibi pituita euomet:q> fi medicamentum , x y i - 1 \ ? .. _ t 1.. fi mftiVnla miarrihn rnm/M-icfonV>«^ I !k # *SL z&z [eNal %M+-I.Z9.& JO. ^?.r~ .''v-.V' DE ELEMENTIS quotquotego affirmo bC monftro nutritus eft*Haec,quotiefcunq3 voluerit quisc medio temeritate E Afclepiadisauferreflatis funtad monftrandum id quod propofitum efi. Quia,fi vnumquodqjpur gantium medicamentorum humorem quempia attrahit, nec aliquo tempore illud dabis quin pn> prium humorem euacuet: liquido iam confiat nullum fore tempus, quo homo expers fit humoru quatuor. Eius etiam ortus ex fanguine materno fuit,non quidem puro, fed cui eflent tum pituita, tum duplex intermixta bilis.quum fit oftenfum hominem quolibet tempore haecin feipfo contine re*Itaq3,fi dC ex his homo genitus efi:,atq3 etiam ab his fuum habet & alimentu n i^ inrrernentum:^ h^cipfa illius quoq3 natura erunt» Porro haec funt huius fermoniscapita. Sed eorum quae particu latim in hoc libro dicuntur, non nulla eo fpecftant, vt de tranfmutatione per aetates agant, QC anni iempora:alia vero fidem faciunt,nec eam exiguam,qudd vnumquodqspurgantium medicamento rum humorem fibi peculiarem attrahant,atq3 etiam quod homo egeat quatuor his, iam faepius di' ljtfiis,humoribus* lam.n.ea quae-,dum purgationes modum excedunt,fieri videmus,offendunt qua proprium humorem pharmacum quodlibetattrahat. Qiiotiefcunq3.n.quismedicamcntum hau- ferit,quod vim habeat bilem vacuandi:vomitu huiufcemodi humorem eijcict,mox pituitam, poft modum bilem atram euomet,&poftremofanguinem purum.Ethocidem(art ipfe)patiuntur anie dicamentisqua: pituitam euacuanunam primum pituitam euomunt,po(tea bilem flauam,deinde f atram,tandem vero purum fanguinem,ac inde intereunt. Haec quidem efi eius di<ftio,ex qua licet A . rnanifefio etiam inferre,quod vnumquodq3 medicamentum,cui vis purgatoriainefi,proprium at * . trahit humore. Quum.n*animal fe ipfo imbecillius fadu fuerit ,&C a vi medicamenti omninovitfw vt iam mors inftet:tuc prioris humoris euacuatio definit,ipfamc]3 alterius mox fubfequitur» Atquj (fi Afclepiadi afientiamur)ex duobus alteru neccfie efi,aut nullu preterea h umore euacuarfaut c\s tpfum qui a principioferebaturrquia medicamento quidem,quod iam exhibitum efi, imbecilli & <fio,nullu:eo vero vigente, & proindeid agente qd*ex natura habet vt agat,illum ferri oportebat, qd* 1 purgari fiatim ab initio ceperat,Nam fi prius quidem du corpus eflet adhuc robuftius,poterat me dicamentum colliquare & tranfmutare illud in id quod fua fertnatura: anno poterit hoc idem age re etiam nunc,pofiea c] imbecillius fa<fium eftf quod tamen agat patet,quippe quu nihilo minusifl prsefenti euacucturfdifloluatur.ac corrumpatur corpus* V nde igitur efi hoc,quod humor qui nuc cuacuatur,no amplius priori fimilis videturcfiulla fanealia de caufa,praeterquam q? vniuerfus pro" pemodum humor ille e corpore detraefius efi,vt deinde neq3 incolume animal efiepoffit,vtpotequ • vnum omnino ex fuis amiferit elementis,fcd diffoluatur potius ac iqtereattmox aut ex reliquis pro ' fluit humor ille,qui aptior efi,vteuacuetur.Ob id igitur femper medicamentum,fiuc atram bilem & • vim habeat attrahedi,fiuc pituita,quu euacuatio modu excedit,flaua bile educit, quippe quae & * c nuiffima fit &C calidiffima.Quod li medicamen id ex his fit quae flaua bile cient: poft eam fiatim in ^ excedentibus purgationibus pituita confequitur, deinde vero atra bilis,qucd ca grauiffima fit craf ad motum inepta:omnium autem fanguis poftremus, is enim naturae maxime affinis efi • Vt • q Hatnor htwioribwgigni-AUgeri>atenutriri animalium[anguineorum corpora. CAP- S* ' ' V > / Nde & eorum tam philofophorum quam medicorum laudanda efi fententia, quiftatuerunt V animal ex fblo fanguine 8 C g igni & nutriri:vtpote quod confentanea rationi pronutiauerinu Hippocrates tamen propius ad rerum naturam acceffit,qui in orcum&alimentum incrementi^ noltrorum corporum quatuor retulit humores. Nam(vt prius diefium efi)plurima in his qui bene valent formae corporum confpiciebat varietatemrqugalioquin fi vnus tantum eflet elementarii 1 *, mor,nulla eflet ,&C praeterea etiam particularum naturas adeo diuerfas efle animaduer terat, vt min j me videretur confentaneum,ipfas vel inter initia ftatim ex eadem fubftantia fuifle procreatas, deinde vnicovfas alimento. At Hippocrates haec omnia quae ego modoexpofui:ipfebreUi'ffi ,Tia ^ orationecomplexus efi,his nimirum vcrbis.Quemadmodum.n.ftirpes 8 >C femina terrae mandata» ^ inde eorum vnumquodq3id quod fuae naturae congruum & affine in ipfa repentur, attrahunt(t cr ' f) yx autem inert dC acrc,& dulce, St amarulentum,& falfum,&cuiufcuncpalteriusgeneris). Sed* „ plurimum ac primum trahunt,quod maiorem habet cum fua natura affinitatem, mox vero dC M quoq3;nec fecus etiam in corpore agunt medicamenta.Porro hoc fermone qug ad nutritionem (P «fiant &euacuationem,quf fitdum purgamur:exa(fienoscf0cuft,quae tamen opus erit vt nos WJ 1 in nqftrfs commentariis de naturalibus facultatibus explicemus * Verum.n.veronon erit ab re,nunc quoq? rem hanc fum m atim exponere.Sanenaturalis qu^danrVTTrci vnicuiq^^^ 2 IbidLt.jx.fol. p s- fattmhendi qa^ libi conueniunt,ficuti in magnete vis efiattrahendi ferrum Atq? perhancri£^.| Wrf ^ ^ ^ ^ >tcm cum n u t ritiones tum euacuationes fiunt:ipia quidem femper id quofleonucnit atffaH^ tc ^ 4*^ . rT llins copia fuppetat:nonnunquam tamen cum hoc,aliquid eius quod illi non conuenit:qu°d eu " purgantibus medicinis euenit» Quippe quae vbivniuerfum id bilis, aut pituitae quod in * "ftuitafific enim dljcerlnfdeBis qus in venis continentur)attraxcrint, ipfum peculiarem folid** . humorem partium vi dC labore attrahunt,eas quafi difloluentes dC ad elementa deducentes, & mal internitioni tradefites * Violentiam vero illius attraefiionis alius quifpiam humor confeq ult - illi affinis, qui primum vi attrahebatur . < I A.l.i.f.i.fu.i. c.xj.j.a GALENI DE TEMPERAMENTIS LIBRI TRES Thoma Linacro interpreto ‘Rurfm adhuc diligentius recogniti . ARGVMINTVM PRIMI LIBRI Declarat rationem inueniendorum Temperamentorum: ac in primo quidem libro in Antiquos inuehitur: & Vfiim nominum,ac Numerum temperamentorum oftendit. Propofitum operis , ac de Nominum fignijicat'tone* C A P* /. Onllare animalium corpora ex calidi, frigidi, ficci, humidiqp miftura, a***** ^ M nec effe horum omnium parem in temperatura portionem, demonftra **^ tum antiquis abunde eft,tum philofophorum, tum medicorum praeci- ' puis. Diximus autem & nos de fjs ea, quae probabilia funt vifa,alio ope y ' re,in quo detjs,quae Hippocrates conftituit,eIementis egimus.Hocau tem opere,quod illi ordine fuccedit, omnium temperamentorum diffe rentias,quot li£, quales^ fint,fiue genera tim quis,fiue membratim diui dat,inuenire doceboffumamqjab lpfa nominum interpretatione prin- cipium.Cum^nanqj ex calidi,frigidi,ficci,&: fumidi temperatura con- ' cw*-* t ^ flari corpora dicunt,de ijs, quae fummo gradu fic fe habent, ipfis fcilicct f*£**t^ elementis,aere,igni,aqua,terra,intelligendum aiuntxum vero animal, ftirpemVe, calidam,humi- J * dam,frigidam, vel ficcam effe, non itemiNeq^n.vllum animal aut calidum in fummo effe poffe, vt eft ignis:aut in fummo humidum,ficut eft aquarpari modo nec frigidum,ficcum've in fummo: fed ab eo,quod in miftura praepollet,appellationem fortiri,vocantibusnobis id humidum, in quo ma¬ ior eft humiditatis portio:ficcum,in quo flccitatis:ita vero bi calidum, in quo calidum frigido plus valet.ffrigidum vero,in quo frigidum calido prxftat: Atq$ hic quidem nominum vfus eft. t Patio nes quibus non nulli duo tantumTemperamenta,non nulli quatitorpofuere* CAP. 2. N Vnc de temperamentis iphs agendum. Eorumigitur, quitum medicorum, tum philofo- phorummaxime illuftresfuere, plurimi fane opinati funt humidum aliquod calidumqj temperamentum,ab humido & frigido diuerfum efle:ac tertium ab his, ficcum & frigidum,diuer ^ N pfuma ficco &calido. Nonnulli tamen eorum, humidum fimul ac frigidum temperamentum A**^**^ quoddam effe affirmant,atqj etiam ab hoc alterum,calidum ficcum£p:non tamen aut humidum fi- * mul bC calidum,aut frigidum pariter bC ficcum,temperamentum1 effemeq; enim pofle aut humidi tatem cum abundante calore conftftere, aut cum frigiditate ficcitatem: quippe abfumi a calido, cum fuperat,humiditatem,ita ^3 fieri,vt calidum fimul 8 C ficcum corpus euadat:eandem, vbi imbe cillus in corpore calor eft,incoclam,imperfecftamq[3 manere:quo fieri , vt calido vincente, fequatur ficcitasffrigido fuperante,humiditas. Atque hi quidem his ratiombusnixi,duas tantum effe tem¬ peramentorum differentiasopinantur* Qui veto ea quatuor autumant, bifariam his contradi¬ cunt,alij ftatim primum axioma negantes,nempe quod neceffe fit humorem a calido fuperante di geriialt] contra,id quidem affentiuntur,fed alia ratione diffentiunt * Ac priores quidem calidi mu¬ nus effe, vt calfaciat, affeuerant: ficuti frigidi, vt refrigeret: rurfus autem ficci, vt ficcct: & humidi, vt hume(ftet:Proinde corpora,quae calida ficca% natura fint,quemadmodum ignis,ea, quatenus ca < lida funt, excalfacere,quatenus ficca, ficcare: quae humida calida^ funt,velut calens aqua ,hxc non humecftare modo, fed etiam calfacere poffe femper,vtraq3 qualitate hic quoque vnum opus, idc^j infeparabile, obtinente: Haudquaquam igitur concMefe , fi quid calfaciat,idem protinus 8 C fic- care, immo, fi calori hunfiditas fit adiuncfta, non calfacere modo, fed etiam humedare, quemad- ^ Prima Claffis. b ij modum DE TEMPERAMENTIS i quod (d ea ratione concIudunt,qudd fit ver hyeme quidem calidius,a*ftate vero humidius. Veram E hcc quartam in temporibus anni' ftatuerc temperamenti coniugationem eft neceffe,nifi etiam talis appareret;& contuliffe id cum temporibus vtrinque politis, non magis id humidum di calidum, quam frigidum probati ficcum. Si enim calidum humidum^ , excelTus cuiufdam nomina funt, non poteft, necipfis quidem au thotibus, verum efte, quod ver in omnibus mediocre fit; fi autem eo , quod acftate humidius eft, hyeme vero calidius, idcirco humidum eft di calidum,quid caufac eft,quo minus frigidum id ficcumcj3 putes propterca^uod afttate frigidius,&hyemeficcius: vel quam fibifacit fortmoncrn,vt vnam partem oppofitionis ab hyeme, alteram ab aritate, acci- piat c quippe, cum ab vtroq3 in vtraq3 oppofitionum parte dilfideat, non ex dimidio collationem, fed cx toto,habere debebat* Atqui,fi ita fiat,contraria illi ineffc dicemus; nam calidum erit di fic¬ cum,fi confcraturcum hyeme:frigidum di humidum,(i cum acftate. Ex neutra igitur collatione,!! modo integra eft, calidum & humidum erit ♦ Sed ,fi illis licet ex vtraque op politione fumpto di' midiOjCalidumid humidum^afterere,nobisquoquead alterum dimidium tran!ire,atqueidfrft gidum di ficcum dicere, quid ni licebit ? fcilicet ficcum, vt ad hyemem; frigidum, vt ad aeftatem * Omnia igitur hac ratione ver erit, humidum, ficcum, calidum,frigidum; atqui illorum ipforum fententia, non polfunt quatuor qualitates in vna eademc# re praepollere; ergo neque arftati, neqj 9 hyemi ver comparare eft aequum , fed potius ipfum perfeteftimare * N eq3 enim hyemem ipfam ea Jcaufa humidam efte d i frigidam dicimus, quod reliquis temporibus Jiumidior frigidior^fit ’ ■ ‘immo id illi alia quoque ratione accidit; fed, quod humiditas in ea fuperet ficcitatem, di frigiditas calorem,propterea frigida dicitur atque humida * Ad eundem modum di aeftas,cum in ea humor vincatur a liceo ,di frigidum a calido, ipfa quoque calida dicitur 61 ficca; fiquidem xquum cenfeo quatuor anni temporum quodlibet ex fuapte aeftimatum natura , non autem ex alterius com- paratione,calidum,frigidum,humidum,ficcum Venominari debere. Quin etiam,fi ad hanc for¬ mulam aeftimes,apparebit tibi ver efte omnis exceftus plane in medio;cum neque, ficut in hyeme ? # Tardius vi* P^ IS va * eat 111 e0 frigidum quam calidum;neque,ficut in aeftate,minus; Ad eundem modum, licci* Salficfu” quS tatls humiditatisqp aequabilitatem in eo fpecfies, neque fcilicet in eo, ficut in aefiate, pramalentc fic- humidum. co.neque,ficut in hyeme, exuperantehumido* Proinde recfte ab Hippocrate eft diclum, Ver elfe Ex.ord.io!g 9 * f a l u f icrrimum,acminimemorbis,quimortemafferant,obnoxium * Eft di autumnus vtiq3, quam » afttas,minus calidusdic vtiq3,quam hyems,minus frigidus: quare hac ratione nec calidus abfoluto fermone eft nec frigidus, quippe cum ambo fit, ac neutrum ad fummum; caeterum alterum ineo j* Apb.4. Ext. eft incommodum, quod etiam Hippocrattsilla fententia fignificauit, qua dixit, Cum eodem diz®» cid.io.c modo nos calor vrget,modo frigus afficit,autumnales expetfiandi morbi funt* atque ea res eft,qa£ maxime autumnum morbiferum facit,ingqualis ipfa temperies.Itaque non rccfte frigidus ficcus ^5 dicitur; non enim frigidus eft,fi ipfc per fe fpccftetur, vt hyems eft; fed, vbi cum acftate confertur, vtique illa frigidior; Sed nec aequabiliter temperatus, ficut ver; immo in hocmaximcabillo tetn< pore diffidet,quod mediam temperiem di aequalitatem perpetuo parem non feruat;quippemerfr * die multo eft calidior,quam mane aut vefperi:Nec in humido & liceo medium omni no fta tum ob tinet,quemadmodum di ver,fcd ad ficcius deuergit; Ab aftate vgro etiam in hoc vincitur, non ta A . m en tantomterual!o,quamo in calore* Ergo patere arbitror nec autumnum abloluto fermone di ’ citra exceptionem, frigidum di ficcum (ficut illis placet) dicendum efte, cum neutrum ad fum¬ mum fit,fed vincat in eo liccitas humiditatem; qua ratione merito iiccus appelletur; in calore vero &C frigore,miftum quiddam ex ambobus &inaequa!eftatuatur.Proindc, fi quatuor tempcramcn- * torum coniugationes in quatuor anni tempora diftribui volunt, fciant fe non folum veri caJP dum humidum^ ftatummaleaffignafte, fed etiam autumno frigidum 5 i ficcum; quanquam » Ii hoc quoque concedamus, frigidum^ ficcum efte, nonerftftatimnccefte ver humidum caK'^ dumq|3 efte ♦ Non enim, fi quatuor intemperaturarum coniugationes in totum funt, iam omn cS eas in quatuor anni tempora difpcniarineceffum eft; fed, fi quis hoc in mundo eft ordo, ac, pr° u ,* melius eft, non prout peius, omnia funt difpofita, probabiliusfit plura quidem ex anni temp° rl ' bus temperata efte facTta; vnum vero, fi modo aliquid, intem peratum. Hi vero contra oftend# 4, conantur nullum eorum efte temperatum, fed neceftario in ipfis exuperare, alias caIidumj. a Ji 2 s frigidum; di nunc, fi ita fors tulit,ficcum,nunc humidum ♦ Egoverd, tantum abcft,vt aut verH Uy midum di calidum pronunciem;aut,fiqiiid temperatum eft,calidum atq3 humidum conccdam^fi * quod plane contrarium cftfid affirniem, omnium aeris nos ambientis temperamentorum yn. id"effe,quod humidum eft & c alidurn;Q uod fane temperamentum in quatuor anni temp 0 ' Epi/fca.1. ri ^ U S lnuenire prorfus nequeas; iiimorbido "di peftilenti aeris ftatu interdum incidit, veiuti qu0 ' ^ a principio. ^am loco Hippocrates commemorat his verbis:Piuebat per aeftum imber largus alfidue. Id nan# eft humidi di calidi ftatus proprium,vt in aeftu alfidue pIuar;quod,fi vel tantum ariiusfit,quem a modum in naturaliter fe habente sefiate; vel pluat, fed in frigore, veiuti hyeme (olet; fieri nequft» vt is ftatus calidus fit di humidus. An igitur line morbis erat ac ftas illa, in qua pluifte dicitis Gf loribus ariidue largum imbrem C Atqui carbunculos in ea fuifte narrat, putrefccntibus {ciHcefin corpore excrementis; ac (aniem quandam, qute calida hunudaq3 Immodice fuerat, gig nenti ■ bus, ntttirtvryr / K4, vff LI Jt> Jb K FKIMV S. i 2 $ A bus* Intelliges id ex ipfa didtione,fi totam tibi afcripfero:ea fic habet: Erant in Cranone carbunculi ibidem. t cc gftiui.Pluebat per xftum largo imbri, idcpaffidueiaccidebat aute hoc magis auftro. Acfuberatqui * cc dem fub cute fanies,qug conclufa incalefcebat,ac pruritum excitabat:mox puftulgveluti ambuftis <e oboriebantur,vriq3 fub cute videbantur* Verum hic minus,vtpote vno tantum e quatitor tempori bus mutato,malum fuit * Quod,fi duo triaVe fint mutata,aut etiam totus annus calidus humidus^ fuerit,necefle eft magna peftilentia fuccedatxuiufmodi in tertio Epidemfi»n,id eft graffantium pu blice morborum,narrat* Apponam autem primum,qu£ de temporum intempeftiuo ftatu fcripllt: deinde de hominum,qu» fubfecuta eft,corruptela* Aduertas autem animum in omnibus diligen- ter,velim:^ftimes6|3 primum,cuiufmodi res fit calida humidaq^ temperies,quam£|3 veri (quod tem perata res eft)diflimilis:deinde quam neceffario in ea omnia putrefeant.Incipit igitur Hippocratis <c narratio in hunc modum: Annus Auftrinus,pluuius,a ventis in totum filens. Deinde totius ftatus J# E pid.fec. j*. particularem rationem his fubijcit, crebros imbres in calido &C auftrino ftatu fuifte feribens: mox t.i.3\fol.i4o.*f « vniuerfum fermonem in vnam fummam ficconferens in fine, inquit: Cum fuiffet totus annus au- cc fhinus,humidus,&molIis,hxc&hxcindderunt:quxvtiqueomniainhocIibrofcripfiflefitIon- V • v> *+ gum:licetautem,cuilibuerit,intertioEpidemi«nmembratimealegere,acinvnumcaputomnia J B redacfta videre, nempe putredinem maximam: cuius etiam ipfius Hippocratesnon raro nomina- « tim meminit,alias fic fcribens:Erat autem & fluxio ipfa colleda haud limilis puri,fcd alia qugdam 1&' T - * e« putredo ac fluxio multa varia(p. Alias lic:Et in pudendis carbunculi xftiui,tum alia,qua: putredi- A « nes appellantur: &quod ex hac putredine multis quidem brachium & cubitus totus deciderit: ibid.t.ij.i 4l .e t( multis femur vel fura eft nudata,totusqs pes:quin etiam magni offium,carnium, neruorum,arttcu « lorum(j3 prolapfus,inciderunt. Denique nullum exaffecftibus,quos fcripfit,inuenias,qui merito fobolesputredinis ncnfiriquippecum neca ficco putrefieri quicquam fit aptum,nec a frigido. In telligasid,fi carnes dC reliqua,quxcunqueafleruari ab hominibus iolent,obferues haec falejigcmu ria,hxc aceto,haec alio quopiam ex fis,qux liceant, commode praeparari. Deprehendas dC Borea (qui liccus natura 6 C frigidus ventus eft)omnia quam diutiftime imputria durare:contra,putrefce- re facillime auftrino ftatu:eft enim is ventus calidus’^ humidus.Itaque nos in totum contra,quam ^ ^ A.l.i.f i.d.1.7 ff,iqui calidum &[humidumver // autumant,decernimus:cum neque tale fit.heque,fi effet,vtiqueia * ^ «ij.fel.3ue A lubreeffet.Hiautem &C tale effe volunt ,Qc proptereaetiamfalutiferum, vtrobiquepeccantes, tum in fi s,qua: fenfu percipere,tum quae ratione eft intelligerercum fenfu id manifefte liceat plane tem¬ peratum aduertere:nec minus rationeillud inuenire,quod propterea eft aptum fanitati,quod e qua C tuor nulla in eo qualitatum exuperet. Quod, fi vel caliditas eius frigiditatem multo excederet,vel humiditas liccitatem, tum varfis putredinibus obnoxium, tum hac ratione omnium anni tem po- rum,morbis eflfet maximeopportunum: nunequatuor qualitatum miftipnis aequalitas, dC mediae ^ ^ s temperaturae eius dC ialubritatis eft cauia. Quid igitur medicis,ac philo iophis quibufdam perfua- ^ \ lit,vt calidum humidum^3 ver effe iudicarentrnempe quod quatuor temperamentorum coniugia ^ quatuor anni temporibus adaptare voluerunt. Porr6idindeaccidit,quod primum omnium tem- \ peramentorum,id eft mediumipfum,praetermiferunt T Quinetiam viduum,medicamentorum, 0 omnium deniq3 rerum differentias,in has quatuor coniugationes reducunt ♦ Veteres errqffe, quod rectam Nominumfigmficationem perfectam non haberent. CAP * j. E X quo manifeftum eft, quantopere parum reda: fallacesq3 de hominis natura rationes medi¬ cationibus obfint ♦ Satius^ erat duorum alterum: aut prorfus eiufmodi rationes non attigi f- fe, fed totum experienti» conccdere;aut prius in logica fpeculatione exercitatum fuifte * Quippe, qui nec experienti» eft attentus, & naturalem fpeculationem aggrechtur prius, quam rationem, F) qua hxcinueniat,conuenienter exercuit,neceffe eft,in eiufmodi cauilla iit perdudus:ac de euiden- tibus, ceu is, qui fenfu careat, difputet: tum Ariftotelem teftem aduocet, male fcihoet accipiendo ca,qu» praecipit. Hic enim calidum, frigidum, humidum, & ficcum, multipliciter dici nouitiil- % . V Ifinon quafi multipliciter,fed quafi ad eundem perpetuo modum dici velit,accipiunt*Quin etiam . > V is, quod aliquid fuo & naturali calore, aut alieno dC acquifititio, calidum lit, non eile idem indica- uit: illi hoc quoque perperam accipiunt * Ad hxc Ariftoteles, itemq31 heophraltus, quo refpi- cientes temperatam intemperatam've naturam effe, iudicare oporteat, diligenter prodideruntallt ne id quidem intelligunt:fed,cum hos audiunt animal calidum humidumq3 dicere, aut puelli tem¬ periem humidam calidamfo effe, nec,quemadmodum ea difla luit , intelligunt , & ftupidi ad qua¬ tuor anni tempora fermonem transferunt: ceu vero idem fit, ac non longo interuallo diffidens, propriam alicuius temperiem humidam calidamc |3 effe, aut rircundati nobis aeris. Neque enim aut idem eft, aut fimiliterdicitur animalistemperies calida oC humida, licutaeris temperamen¬ tum calidum dicitur &humidum. Qu» igitur lit omnium horum caufa,iamdicam:clare(j3often- dam, ijspraefertim ,qui intenti effe volunt, exiguum errorem in fis, qu» inter initia logicxfpe- cuiationis traduntur, maximorum errorum caulam fieri: for tali eq3 omnia, qu» vel in cuncftis artibus vel in vitae aduonibus, perperam geruntur, fophifmatibus fuccedunt ♦ Atque hxc * 3 Prima Claffis* b iih quidem DE TEMPERAMENTIS quidem fophifmata illi vitio fuccedunt, quod vtiq? non rccfte definitum eft de calidi (Ignificatiom- E bus.fed duobus tantum modis dici id putatum: quorum altero fignificetur,quod fyncerum, immi ihirn,& fimplex eft:altero,quod in miftionecum fuo contrario, id fuperat: quod autem &t alteram temperiem cum altera conferentes, fubinde alteram earum calidam, pro eo qu od cit calidiorem, pronunciamus,id non meminerunt. Atqui ad eum modum animantia veteribus calida 5 C humida funt dida,non propria temperatura gratia &fermone abfoluto, immo ad ftirpes QC demortua coi lara:qiiippe demortuis & ftirpibusanimantia calidiora h umidiora^ funt.Quinetiam exanimanti bus i piis fpcdatim inter fecollatis, canis ficcior eft, homo humidior: at, fi formicae vel api canem conferas,illas ftcciores } h u nchumidiorem inueniasd ta idem animans,praeut homo, ficcum: praeut apicula,humidum fuerit,rurfus ad hominem collatum,calidum:ad leonem,frigidum erit: nec nnV tum,(i ad aliud atq3 aliud comparatum, contraria fimul dici de fe patitur ♦ _ Neque id alienum eft,li idem corpus fimul calidum frigidumcp dixeris, nili ad idem conferens, lic dixeris: quod enim in/ commodum, li eundem hominem dextrum finilirum^ dicas, nifi ad eundem conferens, ita dicas cum ad alterum dextrum elle,ad alterum fimftrum,nihil fitabfonu Sic igitur dC canis humidus pa' riter & ftccus,prarterea calidus fimul & frigidus eft,non tamen ad idem collatustquippe, ad horni' _ _ _ nem conferans,ftccus eft:ad formicam,humidus:rurfus hominis refpedu calidus eft:leonis, frigi F dus:qumetiam calidus eft,vtviuens, cum mortuus non amplius fit calidusmon calidus, vt ad alte' $,* ‘ rum(fi ita vis)canem comparatus. Atque hec quidem omnia per collationem inter fedicunturtqug vero vt in animantium genere conferuntur,alia rationedicuti etiam quecunq? in aliqua animalium fpecie*Canisnanq3adformicam &apim,efthumidus:inanimantiumgenere,cft iiccus:rurfusip,' forum fpeciatim canum,hicftccus,ille humidus,alius(vt fas eft cani)temperatus. CAP ♦ 6 . l\i Ve re$a. Nominum fignifictitione,qiM temperamentis adbibentur. Tdidum quidem a nobis eft infecundo de pulfuum agnitione de tali nominum vfuvniuer ^ fodiffufiflime: necefte tamen videtur, nunc quoque fummatim aliquid de his, q u od a d rem ^ g f propofitam vtile fit,diccndum.Quod abfoluto fermonc^ncc ad afiudyllum collatum,ficcum voca tur,id in folis elementis eft,igni terraq*ficut humidum in aqua bC a ere; Ad eundem modum dC de calido,frigido^ fentiendummullum e nimc teterorum cor p orum j r orfus calidum frigidum Ve ef' fe,fed fola dementa. Quicquid preeternaecceperis ex hisViiltis conliat;coq3 fecundo fignificatio' num genere,calidum, frigidum Ve eft,non amplius abfoluta ratione, velati fyncerum dC a miftio' nealienum:immo, veluti vel calidum largius,frigidum pardus:vel frigidum largius,calidum par- O dusfit fortitum, reliquorum quiduis calidum frigtdumVedicitur. Aeduo quidem fignificata caiidi, frigidi, humidi, & ficci, haec funt: alterum abfoluto fermone loquendum miftura carens dC -v ^ fyncerum: alterum ex contrarqVjuidem miftis conftans,caeter um ex praepollentis in miftura no' "i V rnineappellatum* Hocgen er exanguis, pituita, adeps,vinum, oleum, mei, quicquid his limile eft, f c T y n 4. humidum dicitur:os,cliartilago>vnguis,vngula,cornu,pilus,lapis,lignum, harena, later, minorem >. /J* portionemhumidifuntfortitamaiorenTTicci: eofpeiufmodi omnialicca dicuntur* Formicave' ro Occa eft,&: vermis humidus, fcilicet vt funt animalia. R urfus inter ipfos vermes, ah us ftccus, alius humidus :id£p vel abfoluteIoquendo 3 vt vermisivel alteri cuipiam vermi comparatus. Cae> terum hbc ipfum ,quod dicimus, vt vermis, ftccus: vt homo,calidus: vt canis, frigidus,nifi quis re' <fte acci pia t, 5 < prius intelligat,quid libi velit, necefte eft, omnem fermonem contundat. Eft autem redeaccipere, (id, quod infecundode pulhbusagnofcendis dicitur,) vnumquodquefecundum genus vel fpeciem non modo calidum, frigidum, hunddum, liccum Ve: fed etiam magnum part¬ uum , celere, tardum, aliac^ id genus, tunc nominari, cum fupra mediocre, medium^ fit: verbi gratia, animal calidum, cum fupra medium temperie fit animal: equum calidum, cum fupra me' dium temperie fit equum i Porro in quoque genere fpecieVe, media funt ea, quae fymmetra di- cunturiquippe quaeafummis in eo genere & fpecie finibus aequalite r diftant . Acgenus quidem '* M * nftir* £ animal: fpecics equus, bos, canis; Medium temperiefn toto animalium genere horno cit ♦ • v 7 enim in ftquentibusdemonftrabitur. Medium vero,vt in hominum fpecie,eft,quem Graece eU' ^Al.cucratSjK p* rcon v0 cant -f Latine, puto, quadratum;}. i s porro eft, quem nec gracilem dicere nec craflun 1 enet ^ poliis, fed nec calidum nec frigidum, nec alio quouis nomine ex ljs, quaeexceffumdefecftumVe indicant,appellare ♦ Qinfquis fuper hunc fuerit,is prorfus calidior,frigidior,humidior,ficciorVe eft: nominatur autem talis partim abfoluto fermone, partim non abfoluto: abfolute quidem quenti, quoniam calidus, frigidus, ftccus, humidusVe eftedicitur, minime vni alicui priuatirn collatus: altero autem modo non abfolute, quoniam fymmetro id eft coaequali, & medio omnis (peciei, confertur ♦ Ita autem dC canis abfolute quidem (prout videlicet cuipiam opinio eft) animal ficcum dicitur , non dum alicui comparatus , verbi gratia formicae: altero autem mo¬ do non abfolute, quoniam fymmetro £>C temperie medio omnis animalium fpeciei, qutccuiv que ilia fit, comparatur. Ergo iam palam fit, quod vnumquodque eorum , quae ftc dicuiv tur, nos id, vel vni cuicunque comparantes, calidum, frigidum, humidumVe, aut ficcum, vt ad illud, dicimus; vel, in quocunque genere fpecieVe ftt didum, ad eius mediumreferentes tin fpecie LIBER PRIMVS. , 5 ■ A fprcfc quidem, vt equo, boae, cane, plano, cupreffo, ficu: genere vero, vt animali vel planta- his accedit S ternum hgmficatum, eorum fcilicet, qua- abfoluto iermonc dicuntur, qua impermiiLs iummasq; habere qualitates diximusac elementa vocari. Quinetiam qualitates iniis eft oumdo corporibus qs, quataffeila qualitate funt, fimiliter appellamus: verum de hoc mox agetur . Sed ad rem propolitam: cum qualttateafFecia corpora trifariam dicantur, confiderandurn arbitror in quaque didhone, quemadmodum vtamur appellationibus: vtrumne vt fimplex aliouid 8 c im- miftum indicantes: an velutt ad fymmetron eiufdem generis vel fpeciei conferentes; an veluti ad rem quamlibet: 1 icut cum os iiccum dicimusautfrigidum,abiolutoita fcrmonennnm,, - , adiedto leonis, aut canis, aut hominis: palam nanqueeli^qudd ad vniuerfam naturam lcs i n on qutefunt in mundo, corporum refp. 4 n,es,aliquid coepimus meto“q£~!"’ tes, lpfum Iiccum dicimus. At, fi quis leonis, vel canis, vel hominisos, iiccum effc dicit linLr hunc rurfus ei, quod in ipiisanimalium offibus medium eft, id comparare.Elfque aunnis^ * uerfcirum animalium, alfis magisalijsminus, ficca offa funt, hic quoque osaiiquod in aliauo Ini” maUum genere intelligendum, quod media temperie fit, verbi caufa hominis: atque huic reliaua co lata, alia humida aliaficca appellanda. fam in iplis hominibus alius os iiccum, alius humidum Cjhabere dicetur, vtique ei, qui mediuseft, vt in hominibus, Collatus. Quod vero in omnibus» qua: lunt, quod medium inter extrema eft, idfymmetron atquein illo genere vel fpecie temperatum ht,inpmnimihiftrmone'(ubaudiendumperpetuoeft,quanquamlitindic‘iione non nunquam curulium. Atque, cum harc quidem fic fe habeant, vbi aliquis hanc vel illam humida calidam'uc temperiem affirinat, rogandus eft, quemadmodum dixerit: vtrumne hunc quempia vni defini¬ to comparans, Platoni, verbi gratia * Theophraliu : an iecundu genus quodlibet ipecienbuc cob lationem faciens, quippe vel vt hominem, vel vtantmal, vel vt fubftamrim abfolute • tertifi enim fignificatumcuiufa^iumnbmmum.quodlimplexeireimpermiftumqjdiximus.idinmiftis fubftantffs non efi, ted m ipfis primis, quas etiam vocamus elementa * Ita, cum quodoue affero rum qualitate corporum trifariam dicatur, nobis ad propofitam de temperamentis tr duobus tantum eft opus, vt qui vel ad vnum quodlibet, vel ad medium eiufdem generif com dS rem , us • Qy° nmm autem multagenera funt, quemadmodum vtique & mdiuidua, poterit multis modisidem corpus & calidum, &£ frigidum,& humidum, & ficcum efle: verum, cum vni cuilibet comparatur , admodumi manifeflumeftcontraria de eodem dicere licere, veluti Dionem Theone quidem c£ Memnonelicciorem, Ariftone &C Glaucone humidiorem. At, cum ad medium'eiuf* J? ens V€ * fpeciei fit collatio, hic iam confundi conturbari^, qui parum exercitati funt fo lent* luem nanque liomo humidus fimul &C calidus effepotelt,led non minus ficetis &fria«dus- verum liccus quidem d>C frigidus, ad mediocris temperamenti hominem collatus: humidus au- temjx calidus, ad aliud quoduisanimal,ftirpemue, aut fubfiantiam, comparatus;verbi vra> tiaad animal vt apem, & formicam: ad ftirp em, vt oleam, vel licum, vel laurum :adaliamvero quampiam lubliantiam, qua: nec animal fit nec planta ,vt Iapidem, ferrum, vel aes. f n his vero conationem, quae ad hominem fi t, ad rem eiufdem fpeciei dixeris: qua: ad apem vel formicam eft ad aliquid eiuidem generis: fimiii modo qua: ad fiirpem fit quamlibet: eft enim fupra animal ftir’ pisgenus: quemadmodum fanefuperioris, quam ftirpium, generis funt Iapis, ferrum & ars Vo. cetur tamen pro docendi compendio ad homogenes, id eft rem eiuidem generis, omnis eiuftno- di comparatio, illud modo in ea determinantibusoobis, q> vbi fimpliciter fubilantia qmepiam eucratos liue temperata dicitur, tum hac alia ficcior,alia hunudior,&: alia frigidior, alia calidior eo loco eam, qua ex contrarijs xqua prorfus inter fe portione coeuntibus conltet, eucraton (me tem> peratam nominamus : quacunque veroabhac deficiunt fuperant^ aliquo, eas fuperaahsnomi, ne vocamus: vbi veroftirpem ammansue vllu eucracondicimus, nequaquam in eadidione ii m > P pliciter contraria inter fe coparamus, fed ad naturarh vel animalis vel itirpis referimus: ficu verbi gratia, temperata dicentes, cum talis fit, qualis maxime ficus elle natura debeat 4 rurfus cane fil equum, 8 C: hominem, cum eorum quifque pro fua natura optimefehabeat* Optimeverbfe ha’ rtommetehaberedTd Ura? “ - Pl ' S t un *'°nteusintell,gi t urfquippeanimai ac Lpem qualibet tB optime le habere dicimus, cu optime fua functione obeunt; ficus enim virtus bonitas® eft on. nmosplurimosq, ficus afferre:ad eundem rnoduvitis,plurimas optimas® vuas pendere-eoui v f,° ^eTicofauim nmTT rere ■ ' Ca 'f ’ vena " 0 ,,cs quidem & tutelam quam ammofiffimuni 5 Haccigitur omnia (animalia dico &; ftrrpes) optimam nie- ^^rrariorum drcemLis, non vtiqu^rab/blcto fermeone C un ip atria s oxa- 6 med,0Critas > qua-ad potefiatem refertur, ijsadiit. Eiub 5 ' n ' 3 Zuenit^ ^'« ■ uus^onqua: ponderet menfura.fed qua: eo,quid pro db gnitateconuemt, aquali atem explorat. Elt igitur temperatura: squalitas in omnibus lempe rausanm^l® P ^qs.non ea, qua ex pari elementorum commiftorum fpetfatur mole, fed ?, uafw *^^ D£)n di r > r P‘Ki natUr * eonuenit; conuenit autemaWs, vt humidum liceo,8 C frigidum calld^raponderet. Neque enim (imik|n habere temperaturam debent homo, leo, apis^ cai>K^§ oaa 4 u * r ^tem,cuiusfu ^cmpmmcnu^homo, equus,bos,canis, aliud ue quodlibet, i <v . V . W' V .*> i r i » i * *f ' . V** ^ C ... v.T * »^*\«% <*«•%'*% S.m _ or. 7 .a& , i. * ■ J*fac. -hdt »tj* 7-185.4 DE TEMPERAMENTIS quolibet, non eft abfoluto fermonc refpondendum:non enim fieri poteft, vt qui ad ea, quae multis E tnodis funt ditia bC inter fe diuerfa, vno modo refpondet, non coarguatur . Oportet igitur duorum alterum, aut omnes percenfere differentias: aut percontatum prius, de qua rogauerit;, illam folam dicere. Nam, fi, vt in animalibus, cuius effet temperamenti, rogabat, ad id, quod medio eft inter omnia animalia temperamento, refpicientes, refpondere eioportet:Siabfolute,atque vt ad om¬ nem fubftantiam,fic iam contraria, qux funt in eo, comparare inter ie oportet atque xftimare, haudquaquamad atiionestemperiem referentes, fedad elementorum portionesiSmhuiccuipia membratim comparans rogabat, vtique ad illud folum conferendo eft refpondendunu lammi- nus etiam, fi indiuiduorum cuiuslibet, Dionis verbi gratia, vel huius canis, rogemur, quarnam fit fubftantix tcmperatura,eftiimplex danda refponfio: dabiturm.hinc fophifiisad calumniam occa- fio non parua.Nam,fi calidi effe temperamenti bC ficci Dionem dicas, facillime licebit illis partim hominem quemlibet,qui calidioris,quam Dion fit, & fictioris temperamenti proponennbus,vtad illum,humidum frigidum^ Dionem dicere: partim aliud quoduisanimansftirpeirfuCjVerbigra- tia Iconem aut canem, atque his humidiorem ac frigidiore afierere Dionem ♦ Quifquis igitur nec ipfe fefe fallere, nec ab alio falli volet,huic opus eft ab his fubftantijs, quae [impliciter calida:, frigis dx, humidx, ficcae dicuntur, incipere, atque ita tranlire ad reliquas: ac primum quidem illud ip- F fum in his exploratum habere,ne has quidem,tametfi maxime videntur abfoluto fermonc dici,quo minus ad mediocre eiufdem generis comparentur,eff ugere * Veluti enim canem medio tempera* mento effe omnium canum dicimus,cum pari fpatio diftat ab extremis, ita fubftantiam medio effe temperamento dicemus, cum pari modo ab extremis abeft, qux fcilicet & prima omnium funt bC elementa: porro aberit pari modo ab extremis, cum ea continebit xqualiter inter fe mifta ♦ Ergo, quae fupra c.traue hanc temperies erit, eam calidam, frigidam, humidam, vel ficcam dicemus , fi* mul ci, quae media eft, conferentes, fimul contrariorum elementorum examen in ca facientes: qua nimirum ratione [impliciter eam calidam, frigidam, humidam, ftccairfue pronunciabimus: vbi vero cum medio temperamento conferimus,non fimpliciter,fed quod ad mediocre eiufdem genc- ris ftcfe habet. Porro genus earum fubftantia eft, omnia enim fub hac, vt fuperiori funt genere, tu animata, tum inanimata: eftqs haec hominis, canis, platani, ficus, aeris, ferri, aliorum deniqueom* nium commune genus. S ub ea vero funt alia genera permulta, animal quidem, auis, pifeis: ftirps, arboris & herbx: auis,aquilx & corui: pifeis, lupi bC rhombi: iimili modo oleae & ficus genus eft, arbor: anagallidos bC pxonix,herba. Iam hxc vltima funt genera, eo^ fpecies appellantur, coruus, rhombus,ficus,anagallis,fimiliter homo, bC bos & canis. Ac fuperne quidem defeendentibus, haec G vltima funt genera, proinde fpecies ditiae: inferne vero afeendentibus, ab indiuiduis fcilicet fubfta* tijs,prima funtdndicatum^ alio opere eft,merito omnia, quae media funt inter prima genera bC in* diuidua,fimul genera bC fpecies a veteribus nominari - idem non nunquam Nomen fufeipienti'fujceptafr rei accommodart . C A P. 7 . E R g o cum definita figntficata iam fint,ac dare indicatum, quemadmodum tum abfoluto,tum nonabfolutofermone calidum, frigidum, humidum, ficcurnue corpus aliquod pronuncian- dum fi tquxrendx nobis deinceps eorum funtnotx: quanquam hic quoque decernere prius de no minibusoportet qux in habendo nobis fennone: neceffario incident: limui explicare rem quan- dam quxpotcftateiamonftrata prius eft, non tamen ab omnibus, qui hos comemarioscuoluent, facile faltem intelligi poteft. Itaque de nominibus prius locutus , moxad rereuertar. Quod cali¬ dum, frigidum humidum, ficcuirfuenon vnum aliquid fimpliciterftgnihcent, vbi dc corporibus dicumur prius eft indicatu:quod autem bC folx ipfx mcorporibus qualitates citra corpora,qux eas fufeipiunt, fic interim nominentur, id quidem, vt non dum eft ditium , ita nunc dici eft tempefti- uum. Quemadmodum nomen albi tum de colore enuntiant,cum ita loquuntur, contrarius eft al- It bus color nigro: tum de corpore, quod colorem fufcepit,cum ftilictt coloris corpus album dicunt, fta& calidi nomen tum de qualitate affirmant ipfa,tanquam fi caliditatem appellarent: tum ve¬ ro de corpore, quod calidi tatem fuftinet:quippequalitatemacorporc,quodeam fufccpit, diucr- fam haberenaturam quandarr propriam } exiftimare oportet, veluti in opere de elementis eft indi¬ catum . E 1 caliditas quidem qualitas eft, eadem ver6 bC calidum dicitur, veluti bC albedo album: ipfum vero corpus calidum, vnum hoc nomen tantummodo obtinet, calidum, ftcuti album: nun¬ quam tamen caliditas,vel albedo,corpus ipfum dicitur: Ad eundem modu ftccum,frigidum ,bC hu niidum nominantur tum ipfum corpus, tum qualitas: non tamen corpus,,frigiditas, humiditas, vel ficcitasappellatur, quemadmodum quae in eo eft qualitas. Haec cu iic fe habeant,xquu eft, cum vel caliditatem, vel frigiditatem difputans quis profert, nulla exoriri captione,quod folae qualitates his indicentur nominibus: at, calidum frigidunfue cu dicit, quando bC qualitas ita, bC quod eam fu- fcepit corpus, nominatur, facile fit ei, qui redarguere ftudet, vt, quod a Ioqucntc non ligni: id, quo' poffit reprehendere, accipiat. Eiufmodi.n. rem faciunt bC qui fcntcntianyll^»., q lignificatur. qua dicit ,, HippocratesJ Augcfcentia corpora plurimuji habere innatum calidum, oppugnant: neqj enim effe corpus aliquod, ipfum innatum animalicalidum, ab Hippocrate diti imeliigoijcs; neque id, quid t LIBER PRIMVS. 14 A quid fit vfquam, quxrentes: fed de foia qualitate, quam fcilicct caliditatem appellamus, nomen id did prxfu mentes, fic dieftum eius refellere parant* Et iam apparet,quod de homonymia diftingue rej tametli fit res parua, tamen in rerum vfu non leiris experitur momenti * A.l.i.f.x.d.,. J.abc guotfint numero Temperamenta . C\AP. 8 . V E run^cirm^hoc quoq? abunde fitdefinitum, rurfum id, quod!fupcreft,repetamus. Cum hu miditas,&fi critas,&caliditas,&frigiditas, fyncerx quaedam frimpermifix qualitates fint, quxcunq? has fufeepere corpora, ea calida, di frigida, Occa, & humida, prorfus exacftccn funt. A tq$ haec mihi genitorum omnium, &C pereuntium, elementa intelligcireliqua corpora vel animalium, vel ftirpium, vel inanimorum omnium, veluti aeris, ferri,lapidum,lignorum , i n medio primorum illorum collocata elle: nullum enim horum veladfummum calidum, vel ad ftimmum frigidum, vel ad fummum humidum, vel ad fummum ficcum eft, fed vel medium prorfus contrariorum ita, vt nihilo magis fit calidum, quam frigidum, aut humidum quam ficcum; vel ad alterum contra' riorum eft propenfum ita, vt magis fit calidum quam frigidum, vel magis lit humidum quam fic- cum. Ac,fi quidem medium pIane fitinvtroquecontrariorumgenereita,vtnonmagisfitcaIidum , B quam frigidum, aut humidum quam ficcum, eucraton id fi ue tem peratum omnino dicetur: iin al¬ terum contrariorum fuperet, fiue in altera oppofitione, fine in vtraque id fi t, non etiam dicetur eu* craton* Ac, fi calidum magis fit, quam frigidum,quod magis eft,id appellabitur: idem ftatuendum deficco&humido: ad eundem modum fi frigidum magis fit, nominabitur frigidum: at, 11 in vtra¬ que oppofitione alterum fuperet , liue calidum vna cum humido, fiue calidum fimul cum ficco,fi¬ ne (rigidum limul cumhumido, liue frigidum vna cum ficco, vtique pro vincenti forttetur id cor- pusappellationern ♦ Et has quidem quatuorintemperies, vt fupra diximus, plurimi norunt tum medici, tum philofophi: reliquas quatuor, quae ex dimidio harum conftitutxfunt,nefcio,quomo- do, derelinquunt, iicut etiam eam, qua? prima omnium optimacp eft temperies * Cxterum quod fuperante calido liceat nihilo magis humidamelfe, q U a m ficcam temperiem (quod vtiqsad hanc fpecftetcomugationem) id vel ex tjs, quxiam dida funt, manifeftum arbitror: facile& 3 eft etiam fi nihil elfet praedidum, id colligere, concedentibus femel illis faltem, alteram elfe temperiem humi¬ dam & calidam, alteram ficcam calidam. Sinanque neceflarium omninononeft ficcam elfe quae calida fit, fed licet eam QC humidam elfe, licebit vtique &C mediam elfe: propior nanque ficcx temperaturae media eft, quam humida. Ad eundem modum eft & frigida quaedam temperiesal- 1 G tera, m qua nimirum frigidum praepollet: hanc tamen nec humidam elfe, nec ficcam, eft necelfe, fed potelt mter has &C media elle ♦ Rurfus enim hic quoque eandem afferes rationem, nem pc, fi necelle non eft frigidam temperiem elfe humidam, fed licet & ficcam eam fieri, manifeftum eft me diam quoque elfe polfe, quippe qua? vicinior humida: eft, quam ficca. Ergo, veluti dux in tem pe¬ nes inaltera oppofitione funt monftratx, altera calida tantum,altera frigida: fic in altera oppoii- ttone dux alta? ftatuantur, altera ficca tantum, altera humida, mediocriter fcilicct fefe habentibus calido dC frigido, f terum nanque dicemus|hic quoque, ficuti necelfe non eft, fiqua tmeperies ficca cit,hanc protinus calidam quoque elfe,fed fieri polle,vt etiam frigida fit,ita fieri poteft,vt quepiam nec calida fit nec frigida, fed in hac quidem oppofitione eucratos fiue temperata in altera ficca. Si- smh mocio nec humidam temperiem necelfe eft calidam frigidam ue elfe, fed eam mediam elfe in- t^r hmwoppofitionis extrema licet. Si igitur necelfe non eft, vt vel intemperiem, qux in calido eft & frigido,lequatur ea,qux eft in altera oppofitione intemperies: vel hanc,quxin illa: licebit aliqua do dC naturam,qux in caliditate & frigiditate temperata fit, vel ficcam elTe, vel humidam:muiceq 5 , quxm his temperata fit,vel calidam elfe,vel frigidam:ita vt fint QC lix ab ijs,quas priores tum medi a tum pmjoloplu iiobis tradiderunt, quatuor diuerfx imemperies,medio^ loco politx inter tem- fummo eft 1 * > •**%' \s> ** "V peratos Habitus tic eos, qui in vtraque oppolitionc funt intemperati. Qm nanque in I teni peratus, tsneutram oppofitionem habet fuperantem: quivero aduerfus hunc eft intempera¬ tus, vtranque habet vitiofam:medium fonitur locum,qui inaltera quidem eft temperatus,in altera intemperatus: qu , V t% & ex dimidio temperatus, 8 c exldimtdio intemperatus cum lit. mento medius dia poteft inter eum,qui ex toto eft temperatus 1 , & eum, qui ex toto eft mtempera- tUS ‘ j t r ‘ e ' la ^ e nt > Acui certe fe habent, cur nouem dicere vniuerfas temperato- rumdi ere nemusrtemperatam quidem vnam,nontemperataso<fio:quarumquatuor p!uofacio media T emperaturs exterx^ dignofeantur. c A P. p. N quolibet vero iam dfftarum temperamentorum permagnus eft exceffusdefetfiusqj modus, - nonmqsmoao,quxiimpliaaliint, fed etiam in compoiitisiidcjjtummtotafubltantia, tum , vero in vno quoq^genere. bicui igitur agnofcendorirm temperamentorum cura eft, incipiat exer¬ citationem, oportet, ab qs m quolibet genere naturis, qux temperatx medixfo funt: q uippe qui, 11 his alias comparet, facile, quod in quauis fuperet deliciat'uc, inuenerit ♦ Ergo primum de ijs, qux fimplititcr, , A ■ . ^ V- f* : V •• * ■ '' A . DE TEMPERAMENTIS fimpliciter loquentibus, temperata intemperata^ dicuntur, agendum: qua: fcilicetm omnigene- E rata fubftantia, non in folis animalibus dC ftirpibus, difquirenda diximus» Porro hic quoqj tantil¬ lum faltem diftinguere de nomini busconueniet, vtcalida temperies, alia iam energia-{ftue,vtlo- /7 / . quuntur , acftu}* fit, alia potcftate:tum vt poteftate ea eiTe dicamus,quae,quod dicuntur,id non dum &*»#*+*? ***** ** fmt, fed facile id Heri poflfmt, quoniam naturalem, vt id fiant, aptitudinem fint adepta * Igitur pri- mum de ijs, quae ac r tu calida, frigida, humida ,& ficca funt, diiTeramus^aufpicati ab vniuerfa fubfta- tia, mox ad animalia St ftirpesdefcenfuri : ita enim confumationem habebit,quod inftitutum no¬ bis eft » Quoniam igitur, quod in omni genere, maxime^ in vniuerfa fubiiantia, medium cft, id ex miftione extremorum conflatur, vtiqa conueniet, vt tum notitia eius tum agnitio ex illis fuma¬ tur . Ac notitia quidem facillima eft: quippe a calidifilmo omnium,quae fub fenfum veniunt,velu ti igni, aut quapiam aqua, qua’ ad fummum fu ferucns,ad id,quod omnium,qua nobis apparent, cft frigidiflimum , veluti glaciem St niuem venientes, aftimato inter ea interuallo, ad vnguem id Jfo i li medio diuidimus: fic enim fymmetron, quod fcilicet ab vtroqs extremorum pari abeft fpatio, ^ %*/****; i ntclleifiu comprehendemus» Qiiinetiamidnobisprgparare licet,mifccntibusaqua feruentipa- rem modum glaciei: quod enim ex ambobus eft miftum, pari interuallo ab vtroq3 extremorum ' ^U.enecJt: aberit, St eo quod vrit, St eo quod frigore ftupefacit 4 N o n eft igitur difficile] ei, qui ita miftum te- F A « * tigerit, medium vniuerfa fubftantia in calidi frigidi^ oppofirione habere, eiusc|3 meminiffe, atq$ '* " *'* ahaomniailliveludnormaeadaptataiudicare.Qiiinetiam, fi terram, quae iicca fit: vel cinerem,vel * tale aliquid quod plane fit aridum , pari aqua modo imbuens medium in ficci humidicp oppolT- tione corpus effeceris. Ergo ne hic quidem difficile eft,vbi vifu pariter ta<ftuq3 eiuftnodi corpus no ueris, memoriaid infigere, eo£]3,ad humidorum acficcorum, qua deficiant fuperenfue, agnitio¬ nem pro norma cxemplarifyvti» Porro corpus, de quo iudicandum cft, mediocriter calens efto: na hocipfum humidi iiccicip medium corpus,fiad fummum calorem frigusHie fit perdudum, fal¬ lam interim imaginationem excitabit: videbitur^, quam fit mediocre, aliquando humidius, ali¬ quando ficcius: quippe, fi liberalius calefiat, liquatum iam acfiucns, humidiorisfubftantia phan- taliam defcprabebit: contra, refrigeratum plusiufto, confiftit,ac cogitur, immobile^ redditur , St durum tangenti apparet: vnde etiam fallam decitatis imaginationem exhibet: quod li, veluti humidi ficci^j parem modum habet, fic caloris ac frigoris fit in medio, nec durum nec molle tan - genti apparebit id corpus» Atque tota quidem eiufmodicorpora per tota fe mifcendi ^calidum, inquam, frigidum fiecum St humidum, homini facultas non eft: terra enim aquae confufa, mifce- Tur quidem (quatenus fcilicet videri cuipiam poffit) atque ita tota toti cont emperatur, caeterum G , appofitiocxiguarumpartiumea eft,nequaquam totorum per totamiftio:leaambo ea per tota Elicere , Dei, vel naturae eft opus: magiscp etiam, fi calidum ac frigidum inter fe tota per tota mi- 'iSendafint. Attamenappolitionem eiuftnodi efficere, vt fenfum effugiant fingula fimplicium 'corporum, non folum naturae opus Defue eft, fcd etiam noftrum: neque enim difficile eft tali mi¬ ftione, lutum, quod medium ficci humidi^ fit, moliri: fimili modo St quod calidi St frigidi fit me dium: videbiturq3 tibi eiufmodi corpus in calore St frigore temperatum, immo etiam m duritie rnollitiec]3 medio ftatu eiTe» Id autem genus^eft hominis cuti, v.tpote omnium extremorum, calt- a c £ ^ f * 0 ^ frigidi humidi ficci, vere media, muximecp ea,quae eft in manu: haec enim omnium fenfibilium c> veluti norma futura erat,tacftus n imirum inftrumentum prudendffimo animalium proprium ab ipfa natura praeparata : quo magis eam ab omnibus extremis, calido, inquam , frigido iicco & hu- mido, pari abcflfe interuall ooportuit»Iam vtiq3 & c onfiat ex horum omnium aeq uis portionibus, non compofitis modo , fecTetiam per totas le miltiT: quod noftrum plane nemo efficere poteft, fed eft naturae opus» Q u aecunq3 igitur partes cute funt duriores, veluti offa, chartilagines, cornua, pi- / li 7 vngues,Tigamerita, vnguiae, calcaria, in his omnibus ficcum praeualet: qinecunque vero mol¬ liores iunt, ficuti fanguis, pituita, feuum, adeps, cerebrum, medullatum fpintalis,tum altera, in hisH humidi plus eft, quam ficci» Quinctiam, quanto ficrifiima omnium, q uae funt in homine, pars,cu¬ tem ficcitatefupcrat,tantorurfus a cute fuperatur, quae eft humidiffima . Porro videtur nunedi- fceptationoftra, ea, qua: vtilifilma funt, attingere: ac docere limul,quod tum animalium tum vero aliorum omnium corporum temperanffimus fit homo: fimulq? omnium,quae in eo funt,particula- ru,cutis,qua: intra manum habetur, omnisexceffus plane fit expers. Infiftentes igitur hoc loco, arili memusjquis^am fitoptime teperatus homo,quem fcilicet totius fublhntiae, vel potius tum homi¬ num , tum reliquorumanimalium, medium, veluti regulam St normam, ftatuentes, r eliquos orn- nes huic collatos, calidos, frigidos, humidos, ficcosue dicere oporteat» C oncurrant ergo , oportet , in hoc homine multae none :^quippe St cum vniuerfa fubftantia collatus medius apparere in ea de¬ bet A' magis etiam eu hominibus St beftijs» A c medij quide m vni uerfa fubftantia communes no¬ tae dife iam funt: quae vero in animaliurt ^eciebusnotan tur^tibnislaeHe(ftione,quce cuique iit. ^ conueniensdudicantur.CIonueiiTtautemBbmini, vt iuiapiendffimus: cani, vtmitiffimuspariter 0 fit 3 t foraffimus:Ieoni,vt tantum fit fortiffimusdicuti oui,vt iit tantum miti(Iim a»lam vcr 6 ,cp cor- ^ potis ac ftiones confentientes eiTe animi moribus oporteat, tum Ariftotcli in fisTqu^ de partibus animafiumicripfit aumvero nobis alibi nihilominus cft monftratum; ac methodus quidem haec cft; LIBER PRIMVS. Aeft; Exercitari vero, vt non in finguHs modo animalium generibus, fcd etiam in vniuerfls medium prompte quis nofcat, id cuiuslibet hominis non eft, fed diligentis in primis, & qui per loricam ex¬ perientiam & multam omnium particularium peritiam, inuenire medium queat » Quippe ad eum modum plaftae, pieftores, ftatuarfi, alij denique fidiores, qua: pulcherrima in omni fpecie funt tum pingunt, tum fingunt, veluti hominem,equum,bouem, Iconem formofiffimum, ad id, quod mediumeft inillafpecie,collineantes.Laudante^hominesquandam Polycletifiatuam,canonem appellatam, inde adeo id nomen fortitam, quod partium interfe omnium competentiam ad vn- guem habeat» Habet autem,quem nunc quaerimus,plus aliud,quam canon ille,cum non folum hu moris ac ficci tatis caliditatis 8d frigiditatis in medio confidatis, qui itaeufarcos fiue quadratus ed ¥ Al.cucratos. homOjfed etiam optimam formationem fit adeptus: qua: fonaffe bonam quatuor elementorum te- periem eft comitata:fortafte diurniorem aliquam fuperne originem h a bet»Cauerum prorfu s eucra i ton e fie eiufmodi hominem, id vero eft neceftarium: quippe me^ocritas in carne ex mediocritate '•i.lol.c.e ^pariti^. ♦ U: '•Uol.j.d '•*•f.i.d.5. temperamenti prouenit» Protinus autem adfequitur tale corpus, vtjoptime ad aduones lit compa- ratum: tum in mollitie 8d duritie, praeterea calore ac frigore, mediocriter fe habeat: atq ue hac om- nia infint cuti, huius^ maxime illi parti,qua eft intra manum,, fcilicet qua callum nullum eiufmo B di contraxit, qualis in remigibus QC fofforibus cernitur ♦ Cum enim gemini vfus caufa manus fint r\ / ' fadia, tadfu difeernendi, 6d rem quampiam comprehendendi, vtique, qua molles funt, ad exqui- y fitius tangendum:dura ad aliquid maiore vi capiendum,magis funt idonea» Quinetiarri cutis,qua non folum omnium hominis partium, fcd etiam vniuerfa, qua generationi corruptionf que fu- bijeitur, fubftantia media eft, ea nec callofa nec dura lapidea ue eft:, fcd fecundum naturam fe ha- % * bens, quo fcilicet cutis genere maxime perfedfum efte tacftum ce n femus» Ac, quod in duritie dC mollitie medium omnium particularum locum fit fortita, abunde liquet: quod autem| & in calo¬ re ac frigorefimiliter fe habeat, ex eius fubftantia maxime intelligas licet: eft enim veluti fanguine praditusneruus, qui fit inter neruum &C carnem quiddam plane medium, vt fi ex miftis vtrifque conftitueretur. Caterum neruus omnis exanguis dC frigidus; caro multi fanguinis dC calida: me¬ dia inter vtrunque eft cutis, nec plane exanguis, vt neruus, nec fanguine abundans, vt caro» Si igi¬ tur hanc omnium animalis partium velutinormam iudicemcp proponens, reliqua illi conferas, a atque ad eam examines, ocfto diuerfasintemperiesin eisinuenies. famque membratim tibi de om ^ e nibus deinceps dilTeram»Humidifiimum'frigidifiimum ^ [3 in corpore pituita eft:calidiilimum,sa guis, non tamen eft is perinde humidus, vt pituita: ficcifiimum ac frigidiffimum eft pilus: minusy G eo & frigidum iliceum eft os: hoc vero minus ficcum eft chartilago: proxime hanc /equitur liga-^ ~ $ % mentumquem Graci compofito nomine Chondrofyndefmon,ideft chartilagineum liga¬ mentum , vocant: poft hunc tendo: deinceps membrana, dC arteria, dC vena, ipfa fcilicet corpora vaforum: fuccedunt deinde nerui duri» Molles autem nerui in humiditate & ficcitate mediam na¬ turam , ficuti cutis, obtinent: nam in altera oppofitione, qux eft calidi & frigidi, neruus mollis in medio non eft, fed tantum ei deficit de calore, quantum de fanguine»Ita vero & reliqua omnia prius dicfta tanto funt cute frigidiora, quanto minus habent fanguinis»Etiam tunica: ipfa:, maxi¬ me fanguineorum vaforum, arteriarum dico & venarum, non folum exangues funt, fed etiam fri¬ gidae natura: contadu tamen fanguinis calefiunt,atque ad medium temperamenti ftatum veniunt» ) , , SanguiVVerdipfe a cordfTiuum accipit calorem: quippe id vifcus natura tum omnium animalis particularummaximefanguineum^umverdcalidifiimumcftiprojamumllliiecurefttverumcor* 1 ^ . paulo, quam cutis, minus eft durum, iecur multo.Itaque etiam humidius,quam cutis, cor eft,qua. to fcilicet eft mollius» lam vero caro humidior cute eft, eadem tamen calidior: fpinalis autem me¬ dulla cute eft humidior, atque etiam frigidior: ficuti hac rurfus humidius eft cerebrum: cerebro autemipfo adeps, cui concretio contingit propterea, quod membranisadiacet: craffo nanq 3 oleo D eft limihs, eo que congelatur, vbi cum trigidis&exanguibusparticulis coniungitur» Atneque * • -r circa iecur coire adeps poteft,neque circa arterias, venasuc, aut cor,fed nec circa aliam vllam a praecalidam particulam» Quoniam autem cogitur per id , quod jvalde eft frigidum > idcirco caldacta liquatur, caeterorum coagulatorum ritu: at cerebrum calfadum minime Ii- / ^ * 0 qu«ur, eoq$ adipe minus eft humidum. Porro minus humida, quam adeps, eft cx pulmonum caro, vt quae ncc ipfa calfacfia liqucfcai: ram longe etiam adi- ,< ■ pe minus humida eft, tum lienis, tum renum caro» Omnia tamen haec ^ ♦ *** * cute funt humidiora»Harum rerum demonftrationes proxi¬ mo libro tradam, 1 icuti omnia, qua: ad vniuerfam de tem¬ peramentis difputationem defunt, duobus deinceps commentari]s ex¬ ponam. Galeni r *—w GALENI DE LIBER TEMPERAMENTIS SECVNDVS ARGVMENTVM LIBRI De Temperatura Hominis multis medi;s dignolcenda pertrahat * Jgnidactum fit fuperiore libro , ac de Homine temperatifimo. CAP. u SAS- % ‘V JL. Vod multifariam quidem dicatur humidu, ficcum, calidum,^ frigidum cor> pus,in proximo definitu eft libro.Demonftratu praeterea eft nouem effe tem peramentoru differentias,vna quide, quae mediocris fit & eucratos, qua etia temperata vocemusrreliquasomnes inteperatas,quatuor fimplices, vnica fci licet in quaq 3 pr^pollente q ualitate,vel calore, vel frigore, vel ficcitate,vel hu miditate: quatuor ab his diuerfas,in quibus vtriufqj oppofitionis altera qua¬ litas exuperat: dico autem duas oppofitiones, alteram quae eft calidi & frigi- F di:alteram quae efthumidi&ficci» Ab his ad notas earu digredi, de tempera- J ta natura difceptauimus,quonia haec omnium prima, virtute,potentia, cognitionis^ ordine fit» At, cum teperatu aliud abfolute dicftu inucniatur in vniuerfa rerum natura, aliud in lingulis generibus, principio vifum eft de eo conliderandu effe, quod comuniter in vniuerfa natura adtimatur. Huius norma iudiciumfja erat elcmetorum portionis squalitas: ob quam extremoru omniu mediu ad vn- gueredditum, eucraton & fymmetron (fiue teperatu dC mediocre mauis)dicitur. Reliqua,qus in lingulis generibus temperata dicuntur, proprrjscorporu functionibus, vlibus^ iudicantur: eocj 3 fit,vtide animalis cuiufpia ftirpisue corpus,omnium,qu£ in eode funt genere,mediu elfe poffit,id eft in illo genere eucraton dC m ediocre: alter i vero cuipia coparatu vel ftirpiu, vel animaliu, vel in- lf irl animorfi generi,dyfcraton fiue inteperatu. Quippe viuetis corpus cum demortui corpore collatu, y ^ v \ humidius eo calidiusq? eft: verbi gratia,leo viUens leone mortuo, tu ipfc fe ipfo, tu alter altero, cali> diorhumidior^eft» Atq^inde adeo dicftu veteribus eftanimalcalidu« humidu elfe, non abfolu- tofermone,quod humiditasineocalofueexuperetCficeniminuenireeftanimalia ficca frigida^ au****?* «^complura,veluti culices muIiones,culices vinarios,mufcas,apes,formicas)fed vt ad mortua collata. e* . Viua enim apes calidior humidiorcp, quam mortua eft, Qc formica viua,quam mortua:cum horni- G ne tamen,equo,boue'ue collata, tum alrjs fanguine praeditis animalibus,omnia id genus frigida fic- ca£j 3 temperie funt * Quin, fi ad vniuerfam naturam fpecfians ea expendas, ne fic quidem, quo mi> nus frigida, ficcaq? fint, elabantur» Veluti enim in vnoquoqj genere,vbi quid a mediocritate recef- fit, ab eo, quod vincit,nomen accipit: itidem in vniuerfa fubftantia, cum aliquid medium trafierir non amplius eucraton, fed vel calidu, vel frigidum,vel humidum,velficcu nominabitur. Monftra tum.n»fupra eft hominem non folu animalium ftirpiunfue, fed etiam reliquorum omnium, maxi me elfe temperatum»Quoniam aut ex multis 5C dilTidentibusiscondituseft partibus, manifeftum , eft, qus pars medio omnium ht"temperamcnto,cam elfe maxime eucraton,fiue temperatam: qute . t nanq^ animalis eius, quod medi) fit temperamenti,media particula eft,hsc omnium fimpliciter eft **+**+- ^ tempera tillima. Monftratum vero eft, id effe^in homine vocata cute, atqj huius ea maxime parte, qus in manu eft interna: fi tamen, qualem eam natura eft molita, talis perftiterit. lam vero, quod nec cuiufque hominiscutis, medium abfolute fit vniuerfs fubftantis,ied eius,qui maxime eft tem¬ peratus, didtiim prius eft: plurimam enim efife ipfis quoque hominibus inter fe differentiam» Ve- a.um 3 j; c.i.frU 1 * < jr^* rum maxime temperatus is eft,qui corporis habitu mediushorum extremorum apparet,gracilita¬ tis, cralTitudinis,mol liti ei,duritiei:itemcj 3 caloris & frigoris: inuenias enim cuiuslibet hominis taiv H * J £ endo corpus,vel mitem dC halituofum calorem,vel igneum 8C acrem, vel horum neutrum, immo ^^'frigiditatem quandam praepollentem: frigiditatem au ce praepollere, vt in animalis corpore /intelli- gere oportet,eocp tum fanguine prsedito,tum humido» Accorpore quide talis homo eft teperatifli mus. Idem animo quoqj mediusomnino eft audacise dC timoris, cuncftationis «praecipitationis, mftericordiae&inuidiae: fuerit vero talis alacer, amicorum amans, humanus,«prudens.Et tepera niumus quide homo ex hisprimu potiffimumqsagnofcit: his accedunt no pauca eoru, qua: ex ne¬ cet litate fequuntunQuippe edit,bibiffp moderate: QC nutrimenta non folu in ventre, fed etiam in vems «rota corporis mole,probe concoquiuomnescp (vt femel dicam) tu naturales, tum animales dictas virtutes inculpatas habeucum 8C fenfuum facultatibus,« membrorum motibus optimis, fit praeditus: t um viuido colore femper fit:tum ad perfpiratum excrementorum bene comparatus:ide medius iter lomnolentum Qc peruigilcm, inter glabrum 6C hirtum, inter nigrum colorem SC albu: pilosqa habeat, cum puer eft, m a gis rufos quam nigros:cum in flore eft, contra ♦ A , Hebetatum temperamentis* CAP* x» I, quoniam differentiarum, quxex tetate eius fpeftantur, mentionem feci, non alienum lit aliquid lam de his quoque apponere. Porro volebam vniufcuiufque praccUSarum no¬ tarum LIBER SECVND V'S. 16 A tarum caufas pcrfcqm: verum, cum ad ea, qua: nunc funt propofita, magis vrgeat aetatum confide-- ratio, quae etiam maximam nobis ad caularum inuentionem facultatem fuggerit, huic primum nunc inii fiamus ♦ Intelligamus igitur recfcns formatum animal in vtero matris,quo fciamusqua ra tione humidiflimum calidifllmum^j fit. Prima enim eiusconftitutioexfanguineSf femine efi:, f '+***&# . quee humidte QC calidae res funt.His autem magis feni per ficcefcentibus, primum quidem forman * tur membranae,tunicae,item vifcera^-ffanguinisj-vafa: vltima vero perficiuntur offa, &vngucs, *^&2^J?* A *** &C chartilagines, concreta fcilicetcorum fubitantia: ante enim, quam vel tendi pofifit fubiccta fub- f*** 1 *^ flantia,vel concrefcere, nihil fieri memoratorum potefi. Et tunicae quidem, ac mebranae,arteriae^, & nerui, 8 C venae,tenfa ea: ofla,chartiIagines,vngues,vngulae,& vifcera, coagulata ea perficiuntur. His vero in vtero pfedis,ita deinde paritur infans.Eft vero adhuc in fummo humidus, velutif ma> 7 idcft risalga:}- id^3 non-ffanguinis}- vafis modo, 8C vifceribus, ac carne,fed etiam lpfis offibus, qua: feb mU C licet licciflima funt omnium, quae in nobis funt, partium ♦ V erum tum haec, tum reliqua tota vna cum his membra,quali cerea fint,infantium nutrices fingunt,formant^: tata efi: in toto puellorum ^ corpore humiditas. Quin,fi recens editum porcellum vel efie, vel difiedum infpicere velis, carne quidem eius mucofam,praehumidamc|3 inuenies: ofieum vero genus vniuerfum cafeo, qui modo [B Iit coagulatus,affimile:adco,vt nuper nati animalis corpus propter redundantem in eo humo|pm li bens non comedas.Quod maxime tum fuilli, tum ouilli foetus, corporibusaccidit propterea, q> ea maxime funt hurriida: caprinum,quod liccius fit, & melius efui efi, &£ iucundius. Contra vero,qua innouellis porcellis, quaecunque iam fenuerunt,haec offa quidenvomnia &ligametavniuerfa prae- ficca,line fucco, 8 dnfipida poffident: carnem veroneruofam & duram: arterias quoque ,dC venas, & neruos,aetatis culpa lori inftar,infuaues,& line fucco.Qiig medio ftatu horum acnupernatorum funt,qux vtiqueiam aetate proceflerunt,quantum a fenio abfunt, tantu & ab extrema ficcitate funt remota. Quae minora funt, atque adhucaugefcunt, tantum ea quoque ab geftati etiamnum foetus * humore abfunt,quantum procefferunt £tatc. Fiorefcens vero a;tas omnium animalium,maxime in medio extremorum efi,neque,licut fenium,ad fummam perducfta ficcitatem,neque,veiut infantiit sctasjin humore & multo vuido merfa. Cur igitur aliqui celebrium medicoru humidum efie feniu /1 prodideruntran videlicet, quod excrementorum abundantia funt dcccptirquippe tum oculi his Ia- * chrymisfufiundunturttumnarcsdeftillationcmanant: tum in ore eorum faliuae copia exuberat A ad haec tum tuffiunt: tum excreant pituitam, fcilicetpulmones quoque hac efie refertos indicantes: venter quoque' illis pituita efi plenus: tum finguli articuli quodammodo mucoii.Caeteru nihil lio- C rum obfiat,quo minus fenu corpora ficca cenfeantunvt quoru neruos,& arterias,^ venas, 8>C mem branas,& tunicas inftrumentoru omnium,muIto,quam prius erant,ficciores,inuenias, circunfundi autem illis extrinfecus intrinfecus^ aut pituitofum quendam humorem,aut mucofum. Verum ta i tum abeft, vteiufmodi ligna vniucrfafenilem aetatem humidam confirment, vtetiam ficcam efie ^ prope tefientur: iccirco nanque particula quaruis liccior, quam ante,euadit,quod per caloris imbe- <0 cillifatem fi militer non nutritur, foris fiquidem illi copia humidi excrementi fuperfluitat, corpus autem cuiufqueintrinfecusficcum efi, vt quod nec trahere intro nutrimentum valeat, nec eo fuffi- cienter frui. Efi ergo humidus fenex,non proprijs fuis particulis, fed excrementis; rurfum ficcus, non excrementis, ied particulis lpfis: ita nimirum alio genere ficcus, alio humidus. Verum non efi: ad praeiens dc excrementis eius, fed de proprijs partibus difceptatio,quarumfecundumnaturam adiones vitam cius compIent.Hisigitur ficcus fenex efi,quibus fcilicet puer erat humidus, ipfisni mirum folidis corporis particuliXoffibus,membranis,h'gamcntis,arterijs, venis, neruis, tunicis,car nibus'que. Meritoque Ariltoteies fenium marcenti ftirpi affimilat- Quippe ftirpes, nouellae dum funt,molles humidae'que cernuntur: fenefeentes, affiduc magis fic cefccrej vi dentur: ad poftremum arida: prorfus redduntur, id'que ipfis mors efi. Ac~,quodUcaflimai^^ , ex iam db cfiis liquet: quodautem dC frigidiiTimafit, id vel magis efi euidensita, vtde eonemodubitaueriu u/ qq D Nam 8 C tangenti fenes frigidi apparent, 8C facile in frigidum ftatum mutantur: & nigri, & Iiuidi fiunt!: 3 C frigidis morbis facile capiunt u r, apoplexia, neruoru m refblutione. ftupore, tremo re \ , conjjul%fi^deft 4 Iat^ Porro perijt eorum omnis, paulo minus,fanguis: edque % V** * *• ** < f* v vnap ertitcoloris rubor. Iam vero concodio ijs, dc digeftio, dC fanguificatio, dC appofitio, dC . i*»» \ * w « n utriti^ 2 ^IfiP c tcntia fcafu s, & motus, oblagfa omnia funt, vitiofecp affeda,. Et quid, quae> fo, aliu deft j gp^m, q uamvia ad interitum r Itaque fi mors, naturalis caloris efi extindio, vtique lenium ^eluti tabes quadam eius IueriE V erum non^perinde de puerorum, &• florentium a:ta- ^ ^A J 3 • * te,Tnter medicos conuemt. bedliEc dirimere inter eos litem efi promptum: probabiles enim funt vtrorumque rationes, tum eorum, qui pueros calidiores efie, quam florentes aetate, cenfent: tum qjk*>wir*** eorum,qui contra, florentes calidiores pueris efie contendunt. Alteri nanque ex eo, quod fanguf- nis^humor omnium, quae in animalis corpore fecundum naturam continentur, calidifiimum fit ^ tum quod foetus in vtero propemodum fanguis tantum fit, pofi autem fingendis vtique iam par-* £ J, ticulisaliudosefficitur,aliud arteria,aliud vena, aliud diucrfum ab his aliquid, omnia tamen ru- f bra: tum quod f fanguinem fyncerifiTimum, calidifiimum'que obtineant: colligunt calidifiimum ex gra CUi plu efle, vel ta tum in vtero foetum: quod fi efi, etiam pueros, quanto gefiatis in vtero propiores rimn ;n , & funt, ft *» ■ * V- DE TEMPERAMENTIS funt, tanto effe florentibusaetate calidiores. Alteri verd,q> etiam plurimus fit in florentibus fanguis, E accopiofior, quam in pueris, ita^ vt eius occafione crebro his fanguis profiuat: quin etiam q> flaute bilis fuccus, qui fanguine multo eft calidior, plurimus his fit,propterea calidiores effe florentes, cj? pueros,confirmant* Rurfus illfab ipfis fundfionibus,q> tum augeantur, tum plura, quam pro cor¬ poris fui portione,alimenta tum appetant,tum conficiant,validum effe in pueris calorem afferunt* Hi contra,humiditatiVbccafione potius, quam caloris vi, augeri illos contendunt: at concocftione non modo florentes non vincere,fed etiam longe ab ijs pueros vinci:nam &C vomitiones fis ex inco- codis cibis accidere, &C deiediones, cum ipfi cibi adhuc humidi fint af pcri^, nec adhuc in fuccuni mutati: Quod fi appetunt plura, nihil id facere ad caloris robur: primum enim id non accidere caloris copia, vtanimal appetat plura,immo contra,refrigeratisfcilicet his partibus, quibus appe- tentia debetur: deinde,quoniam non tantum ad nutritionem, fed etiam incrementum,alimenta di- fpenfantur,iccirco etia pluribus nutrimentis ijs effeopusdam vero reliquisfunchonibiis vniuerfis, et no obfcureinferiores effe pueros fis,qui florenti funt aetate,vtcj nec ingredi, nec currere,nec por- tarenec quicqua in fumma fundionu adiuaru fimiliter obire queant: cu florentibus tu fenfum om nem,tu intelledu,ad fummam perfecftione bonitatecp peruenilfedicant.fn fumma,puerum adhuc imp^rfedu efle,florentem animal perfedudn perfedis rationabile effe, maxime adiuum maxime- F que princeps elementum praepollere: quin fomnoquoqueplurimo deditos pueros videre licet, co tra,minimo florentes effe contentos,quanqua hftnc quoque aliter accidere,ne velinfanum quidem hominem cenfereaiunt, quam calido vido quodam modo, grauatdque humoriscopia,veluti tum ex temulentisintelligerelicet,tumfis,qui balneo liberalius fint vfi: ita vero &papauerfomnificum effe, dC mandragoram,&Iaducam,&omnia,qua: humidiore frigidioreque temperie funt* Ac ta¬ les quidem de propofitarum aetatum temperie rationes vtrinque afferuntur: omnes enim recenfcre fuperuacuum videtur,cum formula lpfa epichirematum vel ex fis, quas retulimus, fatis clare per** fpici poffit.Eminus enim vtriquefermeftjue a fecundis priora colligunt: ac, tanquam iam fciatau- . ditor,quemadmodum audio,quemadmodumconcodio,S^qucmadmodum nutritio fiat, verba fa ciunt.Simili modo de fcnfii/de intelicdu,de fundionibus tum naturalibus, tum adiuis difputant: defomni quoque generatione, &C ciborumnatura, mentionem faciunt: quorum nullum limplex, promptum que cognitu eft, fed &C multam difquifitionem requirit, nec poteft fortaffe vili comper tum effe,nifi qui prius humid 5 ,ficcam,calidam,frigidamc| 3 t empenem fciatagnofcere. Qiiicquid enim eorum veluti fcierttes dicunt,id fi demonftrare eos cogas,prorfus difputationem de tempera¬ mentis, hanc fcilicetjCiii nunc infiftimus,deliderabunt ♦ Quare per mutua & ex mutuisfiunt fis de- G monftrationes:exfisquidem,quacnuncquajrimus,ceuiamfintcognita,cumdeadionibus difpu- tant,& ciborum ac medicamentorum facultates inueftigant,ac de fomno &C alfisid genus differunt: rurfus autem, quae nunc funt propofita, per illa, veluti priusiam nota, demonffrant * Ego veroeiuf- modidemonftrationesnon probo;qum,fi fateri verum oportet,necdcmonftrationes eascenfeo> ve luti diffulius in alfisoffendi,fatius^ effe in omni docendi genere extftimo ordine edeeptionum de¬ finire* Si igitur principium omnis,quarde temperamentis fufcipitur,difputationis, tradatio de e- lementis elt, finfne ea impatibilia prorfuscp mutationis expertia, an alterari mutarifij potentia: ab illorum vero cognitione fecunda deinceps cit propofita nunc difputatio:non vtique fumendaeft iftorum fides ex fis, quae^ion-dumfciuntur, fed, licuti tum redum eft tum vero iiiftum,quod fu- mendum ad demonftrationcm eft, vel euidens aliquid fit oportet, vel quod prius fuit dcmonftra- tum* Non eft igitur neque defomni generationementiofacienda,nequede concodione,neque audione, neque de alio id genus vllo, fed ab ipfafolanudacp fubicdarum rerum fubftamiadifqut- fitio ineunda,licuti in primo libro fecimus. Quippe liatuentes aliud effe, quod energia fiue adu * v |k fit: aliud, quod poteftate: de eo, quod adu iam calidum, frigidum, humidum,ficcum'uefit, prius differendum effe diximus: fubinde ad ea, qua? poteftate fint, veniendum * Porro eorum qu $ adu H % calida,frigida, humida, ficca^e funt, obuia promptacp omnibus cognitio eft, vtpote qute tadu df- ; vf 4 O • ^ cerni queant,qui fcilicet dC ignem ipfum calidum effe docuit, dC glaciem frigidam Quod fi alia iJU.*** mM* quapiam ratione notionem agnitionem^ calidi frigidfue habent, dicant hanc nobis: inauditam JTf ** ****** • enim fapientiam promittunt, immo, fi verum fateri licet, ftuporem potius, ii reru fenfibilium aliu quempiam habere feiudicern meliorem putant, quam ipfeiit fenfus * Atqui, fi eorum, qua: adu calida funt,alius effe iudex, quam tadus, nullus poteft, tangant iam deinceps multos viros tum fe- nes, tum adolefcentes, tum pueros, tum infantes: ita enim inuenient, qui magis minus ue calidi * * ^ lnt * Sin de rebus fenfibilibus rationales demonftrationes quanunt, iam de niueipfa inquirendum . * eft, cenfendane fit, ficut omnibus hominibus apparet, candida: an, ficut Anaxagoras affeuerauit, non candida. Iam verode pice limili modo, coruo^, ac reliquis omnibus xftimandum: neque r . eft oculis fides de albo, quod vident, denigro fine dcmonftratione fideseft habenda * Omnia igitur,qutefenfui apparent, liiam fide carere dicunt, nec olorem album effedi- cant,nili prius id viderint ratione,immo nec calce,nec diem,neciplum Sole: ad eudem modum & de voce auribus fidem abrogent, & de odore naribus, & de omni tangibili ipfi tadus fenfui * Et non ne haec iuntPyronishaefitatio, dC nugae immenfae' Sane aequum fuerat eos, qui optimam fe- dam A ibidem, h A ibidem* UBER SECVNDVS. »7 A <*tam ift philofophia elegiffent,qua: fcilicct calidum, frigidum, hutnidum, & ficcum principia & dementa ftatmt,non intantum defciuiffe a viris,qui haec pofucrunt,vt,qudd omnis demonftratio- nis principia funt, quaeqs fenfui, qiiaefy intellectui funt manifefta,non cognofcerent. Et profcdd quifquis dejhis addubitat,fruftra de alijs inquirit,vtpote ne quidem, vnde fit incepturus, quicqua fibi relinquens. Vnde igitur in tam diuerfam viam diuerterint,ac fenfibilium rerum cognitionem ratione confequi tentarint, ego iane ne cogitare quidem polium * Et ideo quod actu calidum clt, tactu iudico: fiquid autem adhuc calidum non eft, fed, vt tale fiat, eft idoneum (quod vtique pote- ftate calidum appellamus)id ratione inueltigare conor ♦ Hi vero omnia,nefcio quo pacto, fubuer- tunt,& in argumentis prolixe rhetoricantur * S ed hos mittamus,illius tamen nunc minimeobliti, quod vnum prauorum dogmatum principium Ot,nihilde demonftratione prius meditatum firnul fes lpfas inquireredimul veluti fcientem,quid'nam demonftratio fit,demonftrarc tentarc. Denuo igitur ad propofitum reuerfi,calidum,quod in aetatibus cognofcerc cupimus,primum 5 d maxime tactu iudicemus* Erit autem optimum iudiciuminvnoeodemcip vnius infantis corpore: poteft m enim,6^ qualis calor illi ante biennium fuerit,in memoria reponi, qualis nunc fit poft duos forte vel trcisinterpolitos annos» Si nanq3 mutatio omnino vlla ad calidum frigidumVe infanti facta vi- B dcbitur,nullum prceterea negocium erit,qui vf^ad florentem aetatem futurus excedus lit, collige¬ re. Quod fi plures puellos pluribus conferre florentibus aetate velis, graciles gracilibus, quadra¬ tos quadratis, dC craffos craffis conferes: aeque vero 8 C qui colore,&reliquis omnibus, quoad fieri poteft, fimiliterfe habeant: quippe,fi differentiaminaetatibusinucnireftudeas,infimilibus,quam maxime licet, naturis eam inquifitioiiem tutius facies ♦ Porro in contrarijs naturis hanc difquircre non parui erroris eft octafio, cum interim non tam exploratorum corporum aetatis, quam natura¬ lis tcmperamenrigratia,differentia exiftat* Ad eundem modum,tum victu vniuerfo, tum tempo¬ ri quibus exploratur,ftatu, pari modo fe habentia corpora eliges, non exercitatum requieto com- paransmon balneo vfum ei,qui eo non fit vfus:non ieiunum faturo:non fitientem ebrio: non eum, qui fole incaluit,ei,qui ex frigore riget: non eum,qui vigilauit,ci,qui dormiuit: necdcniq3 eos,qui bus contraria eft vel natura, vel victus ratio, vd quadibet rerum circunftantia: fed reliqua omnia fint,qua fieri licet,paria,vna aetate excepta. Pari modo,fi vnu eundemcp puellum cum fe ipfo con¬ feres,oes eius externas circunftantias limiles ad vnguem feruabis: quo fcilicct, liqua, harum alicu¬ ius caufa,in calore dC frigore differentia contingat,atatis mutationi non imputetur* Longam tibi experiendi rationem fortafle tradere videor, fed plane verifllmam, atq3 ex ipfa rei quaefitae effentia Cdefumptam: iicut in ijs, quae de demonftratione fcripfimus,anobiseft proditum: tu verofortaffe compendiariam voles,minime curans,fi falfa fit* S cito ergo non folum falfam te, fed etiam longam tngreffurum viam,neq3 tribus quatuofve annis,quod requiris,inuenturum,fed tota vita ignoran¬ tia verfaturu:quantum enim accipi ex memoratorum virorum controuerfia licet,non eft quod pu- ternus clare aliquid demonltrari po(fe:fed nec rationabile omnino eft ex ijs, quae pofteriora fint, ea ~ probari,qua: funt priora. Ergo calidum frigidumq3 corpus,quod faltem acftu,nec adhuc poteftate •, 1 * tale fit, fenfu iudicemus, milio nunc tum priorum iudicio, tum reliquis omnibus no tis;dC te iam, ceu redie iudicaturum, ad ipfam experientia remitto: meum autem iudicium ipfe interpretabor. Complura enim deinceps corpora non puerorum modo,vel infantium,verum etia, adolefcentiu, ■ aetate florentium curiofe tangens,neutros vera locutosinuenfriec eos, qui abfoluto fermone cali diorem:neccos,quifrigidiorem elfe florentem aetatem,quam puerilem,dixerunt. Si enim reliquis omnibus,quae extrinfecus aducniunt,altcrationibus circuncifis,eas, quae ex fola aetate proueniunt, differentias aeftimaueris,neutcrabfoluteIoqucnti videbitur tibi calidior: quippe diffident eorum calores qualitate,qux ex imparitate difflatus creatur:cuius rei occafionc non nulli vel cos, quifecu ^ verfentur, vel feipfos fallentes, alij puerorum, ahj iuuenum,valentiorem dTe calorem autumant* y 1*.- 4 pEftenim puerorum calor magis halituofus, &copiofus, dC tangenti blandior; florentium calor • 1 fubacre quiddam habet, ac non fuaue. Haec igitur tangenti occurfus differentia plures inducit, ? vt florentium corpus calidius efle pronuncient: res vero aliter fe habet. Quippe, qui in varia materia tadtum fuum ad calorem tum valentiorem,tum imbecilliorem,tum patem difeernendum * exercuerit, huic non dubito puerorum calorem florentium calori vel parem vel ampliorem vi- ^ fum iri. EA P°rr6 exercendi ratio haecincipiendum enim ab eo, quod euidens maxime eft. Bal¬ nearum aer ita eft aliquando calens, vtnerho eum ferat,fed vri ineo verfatus videatur: aliquan¬ do ita eft frigidus, vt fudare in eo non fit: iam tertium quoque quendam effe & ab his diuerium, quem vtique maximerequirimus,temperatum acris ftatum quid refert dicere C lidem tres caloris ftatus in fblij quoque apparent aqua: quippe quae dC calida adeo, vt vrat: dC frigida adeo,vt ne cal- . faciat quidem: & temperata adeo,vt calfariat modice,faepe offenditur. Ergo,li tc,vter fit calidior, , . perconter, aqua'ne temperata, an aer temperatus, neutrum dicere poffis: cum enim ambo limi" liter corpori blanda fint & mediocri temperie, alterum eorum dicere calidius effe, alterum frigi¬ dius nulla dici ratione videtur * Iam,fi intelligas aquam labri ea effe caliditate,vt ferucai,aut acrem balnei pror fus inflammatum,ab vtroque te pari modo deurendum conftat. Rurfus, fi aquam tta . ^ tntclli^es frigidam, vt procul a glaciando non abiit: aut aerem prorfus refrigeratum, ficut,cum v Prima Ciaffis* ningit, rit- ♦ rv' %u% DE TEMPERAMENTIS • ningit,confpicitur, patet, quod vtriufufs occurfu pari modo refrigeraberis rigebis^ ♦ Ergo fum- E mum tum calorem,tum frigus,fimiliten naquajimilucrc^inaerc fingcpraeterca medium ambo¬ rum extremorum flatum fimilt modo in vtroqj conftitue:hoccafu,quod in medio interuallo extre¬ morum St roedrj flatus,tum in aqua efl, tum in acre, eafdem exceffusdiflantiarip rationes liabebit: tanto£j3 dices alterum mediocri effe calidius,quanto altcrum:ad eundem modum St frigidius, qua mcdiocre,tantoefTeaquam aliquando dices,quan£o&aerem,tamcthfuusvtriufqaoccurfustangen ti idem non fit vtriq3:neq3 enim fimilimodoaqua temperata, fic ut aer tem peratus, tacftum afficit. Et quid opus efl,in tam diffimilibus exemplum proponamfcum ipfeacr, qui fimili iit colore, va¬ rie tangentioccurrat,prout alias veluti caflginofus& haliruofus,alias veluti iumofus St fuliginofus interim purus omnino effligitur iri pluribus ijfdem^ differentibus squalitas caloris confifliuqug inrortfid era tis, quali ingquahs litum ponit, propterea fcilicet,quodnon vndequaqi fimilis apparet. Carierum homo,qui rationes, quaspropofui, expenderit, St fenfum in multa particularium expe- f n ricinia exercuerit, is nimirum aequalitatem caloris in pueris florentibus^; inuemerinec eo falletur, Iquod alter fli humida,alter in ficca fubflantia reprafentetunquippe lapis aliquand o pari cum aqua calore elie potefl,nullum eo faciente difcrimea.quod lapis ficcus fit,aqua humida. Ita igitur mihi , cum pueros,iuuencs,adolefccntes millies coniiderafIem:pratereaeundem,infantem,puerum,ado F Jefcentem^ fatflum,rufulo calidior vifus efl nec pu e r .qua m a tate florens: nec aetate florens, quam puc r:fed t amum ( que madmodiit n dixi) i n pueris magis haI 7 tuoflis,& multus, St fuauis: in florentia busexiguus,ficcus,neclimiliterfuauiscflccaIorisoccurfus:fiquidempucrorum fubftanti£,vtpote humidar,multum foras effluiflflqrentium fubftantiae parum,vtpote ficca:.Itaq3 neuter eorum fim- plicitervideturaltero calidior,fed alter multitudine eius,quoddifflatur,altcracrimonia:quippe in lui caloris puer plus habet, ciusep blandioris,fiquidem ex fanguine St femine ortum habet: inflo- rentibusaetate exiguus St ficcus,nec fimilitcrfuauiscalortangentioccurrit. De Particularum corporis Temperatura , ratione gr taclu dignofeenda* C A P+ 3 . E R g p calidi"frigidiq3 corporis folus tacfus eftTudex :TTu nTicfF au te 1 n d ficct vria cum tacriu ratio» f Quippe quod ficcum eff, durum prorfuseft,at hoc tadtu omnino dignofcitur: non tamen, fi quid durum eit, idem flarim St ficcum efl: etenim infeparabilis alicco corp'ore duritia elt, non ta- inen eius vniuspropria:nam,d quod a frigore concretum elt,durum cernitur, ficut glacies.. Quo vtique minus (Icci liumidiq3adcunda flatim diferetio efl, ante fcilicct, quam aeflimatum iit quem admodum fein eaiorehabeant St frigore. Neque enim, fiquid cum fummo frigorcreprafentatur durum, id etiam ficcum efl: ncc, fiquid cum vehementi calore cft molle, idem flatim efl humi-G d um: verum, cum mediocriter efl calidum, tum aeftimare,durum'ne,an molle fit,oportct:fi enrm mollelit, humidum efl: fi durum, ficcum. Verum, fi hac ita fe habent, partium, quae in huma- r. no corpore funt durae, nulla efl humida: neque enim tanta cife ineo frigiditaspotell, vt aliquid • • inipfo concrefcere in duritiem qucat.Potefl quidem,quod prius fuit fluxile, aliquando concrefce- veluti adeps: quod enim oleofum in (anguine ffuxilcq; St pingue efl, vbi in frigidum venit lo- £*** V/ /, cum,cogitur;durum tamen ne fic quidem efficitur. Commode igitur diVlum veteribus cft humi- diffimam effe a dipe mriecuiido pofl cam lococar nofumgenus.Eius^autem plures f untfpc cies,pr i A.l.i. f-i* fu. 1.C.3A0L 44 -* 3 * f «na quidem,qu^ proprie caro appellatur,quam fcfiicet nufquaTnTiTayrpore pcr^ ef f perpetuomuTcuTTparsT Ab haccuiufquc vifccrum propria fubflanria effleam Eraliftratus paren¬ chyma vocat, quaOcjs pro re parualeuiq; habet, parum intelligcns cuiufque vifceris adlionem Jiuic carni acceptam rcfcrrflfed horum non efl nunc tempus. Quod autem ipfuni cerebri pulmo- *nisq3 proprium corpus proximum adipi humiditatis ratione fit, ex mollitie eius coniecflare licet: y ^ non enim a frigido congelatur,cum neccalore fundatur. Propinquam his naturam habet medul- ^ E: non efl tamen eiufdem generis cum cerebro St fpinali medulla, ea, qua: in quolibet habetur of- z/i * 2 /e:Jed cerebrum St fpinae medulla eiufdem funt generis, reliquae omnes medulla alterius naturae H JK/ 27 ^ lJ JLjh t S xx nx.+ Efl tamen humidiusac calidius cerebrum,quam fpfnalis medulla,eoqj etiam mollius: prae- ^^terea ipfius cerebri priores partes tanto funt humidiores, quanto mojliorcs. Omnia tamen haec t* u**** cute non humidiora modo funt, fed etiam frigidiora: vno^j3 verbo, omne exangue frigidfusTaff- * f fi+c f g nine praedito elH Proxima curi efl mollium neruorum natura: duriores autem in humido St fic- L f colecundum cutis naturam f e habent: calore ab eius natura tantum abfunt, quantum confentiens j efl exangue corpus a fanguine praeditoabeffe ♦ Eienis autem, renum, St iecinoris caro tanto cu- • tc e fi huinidior, quanto efl mollior: calidior autem, quanto magis abundat fanguine ♦ 1 am cor¬ dis caro omnibus his tanto cft Accior, quanto efl durior: calidiorvero non modo his, fed etiam . omnibus pbne corporis particulis: quod etiam fcnfu clare deprehendas, licet, in pedoris ani- malisdillectione, ii digitos in ii n i f lrum c ius finum immiferis, inueniesenimlocum hunc om¬ nibus , qux in animali funt, non paulo calidiorem ♦ At iecinoris, lienis, renum, St pulmonis ca¬ ro f implicis cuiufdam natura: efl, circa cuiufque vifceris venas, arterias, Si neruos crefcens. Cor¬ dis fimplex carnis natura non efl, fed funt ineo fibra:, quales in mufculis cernimus, quibus caro jL? r\' fra* circumhxreticsterumnoneflidemfibraruiiigcnus: fed, quae in mufculis habentur, neruorum ^ % amentorum f y nt panicula; cordis propria quaedam fibrarum efl fpecies, aeque fcilicet, vt venarum A.l.i.f.i-d-f C.l.fol.lO- b LIBER SECVNDVS. 18 A vehartfmtunicx,atq3ar tinarum, item£p inteftmorurnjVentnculi,vtcn^vcficg vtriufqsilicet.n.in his quoq? omnibus inftrumcntis propriam quandam videre carnem, fuis ipforum fibris circunv natam. Atq 5 hx quidem carnescute funt calidiores:fibr ? vero,quam cutis,partim paulo magis,par dm paulo minus,tum frigidae,tum Occx funnpartim fimtles omnino cutis fubftantig.Porro omnes r » ___ /vrnin^lfcmrdiilla-tnuoiurra.-rauemenvn^esaicuni membrana? cute funt iicciores,veluti cerebri,a lpinaus meauuacmuoiuu*, vjufc tur >funt enim hx quoq? membranx Jam ligamenta omnia quanto cute funt duriora,tanto iunt & fictiora* Tendones quoq3,tametli ligamentis funt molliores,attamen cute luculenter funt durio- res.Chartilagines vero poli ligamenta deinceps ftmt.Prxterea medium quoddam inter ea corpus; annellant id anatomici quidam vivpoyovf pa£n o-uvS'tarpov, -{qualivero chartilagineum urnula ner «ofum ligamentum dtcas:}eftautem id durum chartilagmofumqj ligametum» Os vero ominum» que cutis operit,duriffimum eft. At eorum,quxex cute extant,fictifiimus eft pilus, deinde cornu, mox vngues ,ac vngul^ac calcaria,& roftra,qu ^ 5 his in lingulis animalium ratione ca. entium (t miles funt partes.Succorum optinuts,& maxime proprius,ac domefticus.fanguts eft. Huius velu ti fedimentum ac fax.atra bilis ett: quae iddrco tum frigidior, tum craffior/angumc eft: ftcut flaua bilis longe calidior.Frigidiffimum verdac humidiffimum omnium,quacm animali habentur, pt- »B tuita eft. Inftrumentumautem.quoidco^fcitUMpfeefttadu^velutiHippocratesmlibeUode ' 1 hominis natura monftrauit. Caeterum, quod frigida fit, vnus tadlus dilcernit: quod veroumida quoq 3 ,pariter tatfus.vifus^ratiomdicanu&i tatfus quidem ac vifus quod talis his cernitu. ratio vero,vbi non caloris copia, fed naturali humore,talem effe defimuit. Ac panicula quidem U fuco corporis ad hunc modum fe habent* De Divnofiendit TemperAmentis per crnsjitiem & gracilitatem . CAP. 4, D E fis qux temperamenta comitantur, deinceps agendum , Comitantur enim ea & qux di' da iam funt: immo potius infeparabilia omnino funt, a ficco quidem corpore duritia: ab humido mollities,fi tamen cum tepido calore eft * Sed A'crafifitudo habitus,^gracilitas,tempera { - menta fequuntur.non ca modo,qux naturalia funt,fed etiam fiqua ex longa confuetudme funt con 4 ^-y. trada ♦ Multos fiquidem,qui natura graciles fuerant,pingues redditos vidi:contra£p,qui pingues fuerant, graciles: illis quidem ex ociofa & delicata vita toto temperamento ad humidius mutato: his vero multa tolerantia, & curis, & tenui vidiu perliccatis. Dicemus vero & horum difeernen* dorum notas: fatius enim eft, t®lis nc qutfpiam natura ht > an ex «r ^ r * V a hi calidiores natura funtiquibus angultiores,contra magis trigidi, caioris nauq^opuimi nas onaw- * fec . venus re,flatud 3 extendere .Ita rationabiliter in idem fere recidit venarum anguftia cum habitu pingui & h ™ Zthb* crafliorcthabitus gracilis cum venarum laxitate. ^.«qt^fimulp^oaffuscpe^acve- nas laxas habet, is confuctudinisalicmusoccafione, non natura,pinguiseftreddnusdicut e diucr- 'fca. 4. t«. ij fo,(iquis anguftas habet venas,& gracilis elt,nehunc quidem talem effe natura neceffecft. Quin, t* 4 - 1 » » cum fames viget, mediocritatem ex laxitate venarum Si anguftia ,J>on a extero totius corppa* V * habitu, fpedlandam effeait: quippe qui anguftas habentvenas, exigui funt (anguinis, nec lon¬ gam inediam ferunt: quibus latae, his copia fanguinis eft, & citra noxam ciboablttncnt. Caui* horum, euidentcsiamfunttjs ) quianimumaduerterint,tametriamenonrckrantur:{ed,quoniam^ . Z 7 • 9 ^, , non omnes aduertunt,neccirumforta(Te erit aliquid eorum caufadixiffe. Qu^ftuid tniangutne pjr?. ■■ pingue, lcue,&: tenueeft,id in calidioribus corporibus alimentum quoddam calido fit.in fngtdto- ribusferuatur: cumqjidvcnx extra fetranfmifermt, vbiin frigidas particulas incidit, quodge- nus membranx funt, circum eas concreftit: in partibus vero natura calidioribus,cuiulmodicamQ' u u fx funt, a calore ipfo abfumitur ac digeritur, nifi ficubi frigiditati temperamenti etiam vita indub T) oentior accedens ipfis carnofis particulis adipis aliquid allinat. Qua ratione etiam,qux hyemc de* litefcunt animaiia,non raro inueniuntur adipe obefa ♦ Et fceminx viris funt pinguiores, quo d fc i' ** licet foemina mare eft frigidior,& plurimum domi verfatur* Ac,quicunque corporum habitus & temperati natura funt, & mediocri exercitatione vtuntur, hos neceffeefteufarcosefte, id vero eft mediocri omnino corporis habitu. Quibus vero humidum abundat, & calora mediocritate fiun^ ma non longe abeft,hi corpulenti fiue carnoft fiunt* Corpulenti rurfus fiunt, qui natura funt tem' perati, exterum defides 8C ociofi viuunt: quippe ditikim a veteribus commodiftime eft confuetu' dinem acquifititiam effe naturam. Nec fortaffe oportebit,cum id iam femei dixerimus,in quouis etiam capite definire, natura'ne frigidior, an exconfuetudine, quifpiam f it redditus: fed illud k' gentibus remittere, me autem compendilcaufa proprios cuique temperamento corporis habi¬ tus perfequi. Sunt igitur non nulli, qui ^graciles fint,& venas paruas habent:fed, fi ex fis quem piam incidas,adeps excidet,quam conftat cuti ad internam eius membranam effe fubnatam.Ei ra> ro id quidem in viris confpicitur,in fcemi nis fxpiffi me inuenitur;eft nanq? tum frigidioris narurc, tum vitx magis defidiofx, eiufmodi nota: fiquidem adeps ex habitus frigiditate fempergignitur; cornulentia, iiue carnis "abundantia, exfanguims copianafcitur: mcdiocritastempcratacnatu- nota Et corpulenti quidem omnino plus adipis habent, quam temperati; nec tamen pro *AUufarci. fac€ltnota. ^ r PrimaCiaftls. c ij carnis yK */ ♦ *»*#' DE TEMPERAMENTIS carnis fempcr portione adeps fimul augetur: fed alios habere plus carnis, alios plus adipis videas , E alijsambo pari modo funt ad&ucfta. Et,quibus quidem ambo pari modo funt aufta, ijs tantum fu- pra temperatam naturam humoris eft,quantum & frigorisrquibus autem plus eft adipis, in ijs fri¬ gidi plus eft,quam humidi:aequevt, quibus caro eft pleniores humoris plus iuftoeft ,non tamen etiam frigoris:cum enim calori intra debitos fines manenti boni fanguims accedit copia,neceile eft, corpulentia fequatur. Quantum autem fupra mediocritatem efte ianguis debeat,id quidem men* fura& pondere oftcndere non eft:ratione tradere licet:quippe,vbi nullum adhuc morbofum fym- ptoma craftato corpori incidit,humoris abundantia intra fanitatis interim eft fines.Monftratum.n. nobis dC in alijs eft non paruam in eo ftatu, quae fanitas dicitur, necelfario ftatuendam cfte latitudi- nem: quin id nunc q 110^3 in omni fere fermone noftro apparet, qui temperatam mcdiamcjjnatu^ ram reliquarum veluti canoncm femper ftatuamus:quae vero ex huius vtraq$ funt parte, intempe- ratas cenfeamus:quod vtiqj non faceremus,nili in fanitatis ftatu, maioris minorisq3 ratio inuenire- tur.Eft enim alia lanitatis,alia morbi intemperics:morbiquidem ea, qua? a media temperie longif- fime abeft:fanitatis,quae paulum. Definireautem modum ne hic quidem menfura 6 c pondercli- ceucxtcrum intemperamenti,quod intra fanitatem habetur, fuiHciensnota eft, quod nulla f undtio animalismanifeftefitadhuclaefa.Quantum igiturinteruallum eft inter id,quod pcrfeclift/mefun F dhbnem obit ,&C id,quod manifefte adfionem aliquam habet oblgfamrtanta eft profedo & fanitatis, & diftemperantiae quae intra fanitatem confiftit,latitudo. Ab hac proxima eft intem peries morbo- fa, cum fcilicetanimal intemperamenti vitio aegrotat: non enim huius tantum noxa laborat, fed etiam alijs affctftibus non paucis:dc quibus in ijs,quae de morborum differentijs feribemus, diffu- fius agetur.Nunc autem redeundum ad diucniculum elt. Sicuti enim naturali calore optimam fer uante temperiem,humidum,quod intra fanitatis terminos cftaucftum, non adipem modo in horni ne,fed etiam corpulentiam gignit:&adipem quidem parcius adijeit,carnem vero multo liberalius augCttita rurfus, fi humidum &C ficcum mediocritatem ad vnguem inter fe feruent, calor autem in homine fit minor,necefle eft, huius corpus adipe,quam carnis copia,magis abundet. At verb,ii ca¬ lor augeatur,feruetqs mediocritatem altera contrarietas,minus erit ei animali adipis,q uam carnis: heut ediuerfo, fiquando pollet ficcumalteracontrarietatemedium modum feruante, QC g r acilius 1 & durius corpus euadet. Htecamedicfta funt,patete^ non folum ratione monftfatumefte, quod fimplicesinanimalium corporibus intemperies habeantur,fed etiam quod fingularum manifeftae fint notae: nec ea! modo in calore, frigore, mollitie, & duritie, fed etiam in reliquis omnibus habi¬ tuum totius corporisdiffercntijsiquarum de ijs,qua ex gracilitate dC craffitudine fpedantur, mox O diximus. de reliquis nunc dicamus ♦ Ve Vignofiendls Temperamentis expilofis &glabris . CAP. jxj. fa* Alida^igitur ilicea intemperies hirfuta eft,verum ea in iummq:mcdfocritcr autem,quae ca- V J Valida quidem eft,fed in alteracontrarietate mediocritatem habet:ftmiliter &qux ficca quidem elt, fed in calido QC frigido media eft temperie, eft enim ea quoque modice hirta . Nuda pilis funt frigidaomnia temperamenta,fiue ea mediocriter fe habent in humiditate,ftueimmodice,caeterum ad fummum glabra eft frigi datem p eries & humida : m i nus hac, quae frigida eft, fed in altera con¬ trarietate temperata:adhucminusTquaefrigida erf d C l i c ca. Quanquamputetaliquis, licutfic- rinonpoteft, vtin terraficca herbaenafcantur, nutriantur, &incrementum cap i ant, lknec p i- li in ficca cute: e ft autem fe gu gj quippe t erra,Vt terra, licca dicitur: cutis, vt aitis,/ ItaqueUccitas, qux in terraeft, maxime fine humore eft: qua: vero in hominis eft corpore, & eius fimilium ani- maHum,nec humoris eft expers, dC maxime omnium ad pilorum generationem eft idonea. Si quidenrheTexijs, quae filicea tefta tecla funt: nec cruftatis, veluti oitreis, locuftis, cancris:fed nec exijs, quae in cauernisdelitefcunt,qualesfuntferpentes: nec quaefquamata funt, cuiufmodi funt pifccs, oriri pili polTunt: funt enim horum cutes vere 8 C in totum ficcae ritu tefta*, vel petro: Carte- H rum exijs, quae molli funteute, vt homo, quanto vtiq? ficcior calidiorcp cutis fuerit, tanto magis poteft pilos gignere. Nam(vtab exemplo terrae,quodilli praeponunt,non recedamus)herbxncc in ficca 8 C fquallentc admodum terra nafei poftunt,necin huniida & Iacuftri:verum, cum abfumi •coeperit redundantia humoris, tum enafeuntur-e terra:augcntur autem largius,vbifuec quoque lic cefeit,modice quidem in vere, celerrime vero plurimum ineiinte acftate: liceantur autem omni? no arefacla terra aeftate iam media * Licetqj tibi,li placet,nunc quoq&ficun m priore libro demon< ftiatumeft) veripfum prop cerea, quod ex temporibus anni maxime temperatum eft, temperati corporis id alTimilai ccuii,potitTimumq|3 eius temporis medium, tum enim terra quoqueipfa me¬ dio quodam ftatu hymoris liccitatisq? elt:quod autem veris teftati eft proximum, id iam ficciorem iulto habet tcrram:hoc etiam amplius aeftas inchoata. Quam igitur dico calidam & ficcam cutem, hanc maxime terra: ftatuiafll miles, quiabeuntefit vere, vdineumcxftate:nammcdiaa?ftatc in fummo eft licca, perinde vttefta intetforum animalium tegmen, non vt hominum, fuuin, afino- rum,equornrn^aut alteriuscuiufquam eorum,quae pilisveltmntuc;Quare, ft cutem terra:compa¬ rare volunt,hactenus quoque rem confcntirc cum ijs, qua’ prius diximus,inuenicnc : ipfi verokfe ex homonymia non animaduerfa fallunt:in ficca * enim & calida cute multos magnosCjj nafd pilos > ^ ; diximus^ +* 3 ' A.l.t.ttM' fu.x.c.i.f.44 C ..ibrdcin.J UBER SECVNDVS, «9 A diximus,nimirum v * de homine vel animali pilis pradito,non de pftrcis aut cancris, verba facient' tes. Quippe per omnem cutem difflatur femper aliquidacalido, quod fecum etiam interni hu- moris non parum aufert. Verum,in quibus humida cutis eft A plane mollis, qualis modo concre- fcens cafeus, in rjs eorum,qua? exciderunt, via per cutem non manent, partibus fcilicet eius, qua: prius diffidebant,rurfus inter fe vnitis. At,in quibus dura effnonabfimiliscafcoiam coado*, per- ***^*+f ***** foratur quidem eorum, qua? exeunt,impetu: cum autem rurfus vniri perficcitatem nequeat,mea' e^t tus ipfos immutatos feruat,qui etiam perpetuo transfluentium idu aflldue magisfiftulantur. Si ^ ° igitimquod transfluit,vel halitus vel humor purus fit,halitui eerte celer minimecp impeditus tran- fitus eft; humor in exilioribus fpiramentis non nunquam haeret: aliquid etiam intro recurrere ad profundum cogitur.Sin veluti fuligmofuscraffusCp & terreus vaporlit,fubinde contingit,vt in an m Cmftisfniramieilins i m n a^ircn^Airfl*»Miffirm «rttrtviwfoo»- _i -_ ^^ * . O " ^ ^ 1? ^ jp ~ j - - - v l Aia au gultis Ipiramentis impadus nec facile rurfum intro redeat,nec vacuari poffit: hunc igitur alius rur lum e profundo fubiens ferit, prorfum^ impellit, tum hunc rurfus alter,atqa illum alius: ac mul- iH* . *^n*V\S e profundo fubiens ferit, prorfum^ impellit, tum hunc rurfus alter,atq3 illum tos mihi eitifmodi vapores fuliginofosalium fuper alium impados tempore complicari, com gicj3 intellige,ac vnu eiufmodi efficere corpus,quale eft ea,quae foris cernitur, fuligo; nili quod w quantum fpiffatum eft,tantum etiam pertranfitusanguftiam ftipatum,inanguftam prorfusreda- B dum eft formam, V bj autem tale corpus totum obftruxerit meatum,deinceps iam violenteridu a ftmilibusfui, quibus exitus non eft,excrementis, totum interim propellitur adeo,vt cute exire co- • f gaturiam lori formam adeptum, A ffimiles autem, quod in meatu eftimpadum, herba ftirpisve veluti radici; quod vero ex cute iam cxtat,ipfi veluti ffirpi. Fit f autem niger pilus,cum deufto caloris vapore excrementum in exadam fuliginem mutatur: flauus vero, cum vapor minus torre- hMkufit ‘ tur,quippe,quod tum eft impadum,flaua bilis,non nigra?,fgculentum excrementum eft: albus ve - ro pilus ex pituita nafritur:rufus ? ftcuu coloris flaui albiq^ eft medius, fic eius generatio ex pituito- 1 \ * fe biliofeqs fecis media quadam natura prouenit. Crifpi pili fiunt vel propter ficcitatem tempera M menti,vel propter meatum,in quo radicatur. Et propter ficcitatem quidem,ad eum modum quo f H corrigig,qu£ igni pius iufto ficcantur A quid corrigiarum meminiffe eft opus,cum ipfos pilos vbi - * & 9S ' e V. igni propius iunt admoti,protinus intorqueri videas&rqs ita quidem omnes /Ethiopes funt crifpi, lVi t * TIZc At propter meatuum,in quibus radicantur,naturam ad hunc modutmexhalatio quidem fepe inv 'dubitari pot beciliior exiftens,quam vt redam viam fibi moliri poffit, pro modo,quo mfleditur, etiam meatu Ucu tum ef< fuum figuratumerim vero exhalatio fatis valens eft,fed duriore,quam par eft, cutisnatura reda fer miuU/um. ri regione prohibita in latus fleditur ita,vt extrinfecus videre licet non halitum modo,aut fumum, Cfed etiam flammam ipfam,cum furfum agi vetatur, diuifam vtroty verfusin obliquum agi f S i cigi . tur corporis exhalatio,vbiin aliquo loco remoratur,prorfum^ agi prohibetur,obliquum fibi tran fitum fub cute molitur,donec longiore temporis fpatio coliedam aliquid eam vrgeat A foras effla tu agat,Eft,quando ambobus coeuntibus, dC primf exhalationis,qu£ meatum finxit,imbecillitate, & cutisduritie,obliquitas pilorum radicibus contingit: quale? autem in radice finguntur, tales ra' tionabile eft perpetuo fore,neq3 enim durorum iliceorum corporum quippiam,nifi prius rnollim. tur,fingi in redum poteft, Atq3 hac quidem eft pilorum generatio, S equens eft,vt caufas omniuA** ** qux temperamentis in pilorum pro artate,regione ,dC corporis natura differenti]s contingunt,dica' ; 5 mus. Ergo ^Egyptfi, Arabes ,& Indi,omnes deniqj, qui calidam & ficcam regionem incolunt, ni- gros^xigui^ incrementi,ficcos,crifpos, 3 C fragiles pilos habent. Contra,qui humidam frigidam^ regionem babitaht,lIIyrij,GermanitDaImatte,Sarmate,&:omnisScythicaplaga,modiceaudiles, & graciles, & redos Arufos obtinet. Qui vero inter hos tem peratum colunt tradum,hi pilos piJ rimi incrementi, Sc robuftiffi mos A modice nigros A' mediocriter craffos,tu nec prorfus crifpos, nec omnino redos edunt.Et in statibus ad eundem medum* Infantium quidem pili, Germanis; florentium £tate,/Ethiopibus;epheborum A puerorum tjs,qui temperatum locum incolunt,in ro D bore,craffitudinc,magnitudine A colore ad port ionem fe haben t jn corporum quoque naturis ad, ^t^niAxegionumj^ortionem pjfifehiabenf^^ admodmn^iffil^ftjdi iunt pilis, quod' vtiqj meatus adhuc vllusillis in cute eft,nec fuliginofum excrementum:incipientes autem pu- befcere,paruos A imbecillos exigunt; f at,qui iam florent, valentiores, dC multos, & magnosA TAatI \ u “ s J nigros habent, quod dC frequentes iam meatus ijsfint fadi, dC fuliginofis excrementis pr a r TTccTfe cfi P f tquun - u l te dC caloi e a undent ♦ Caterum pili, qui in capite, fupercilijs A cilijs habentur,etiam pueris no- bis jnnafcuntur: liquidem generatio ijs eft, non qualis herbis, fed qualis ftirpibus, primfemiSne a natura conditis,non temperamentum ex necefli tate fequentibus, ficuti in libris de vfu particula- pubertatis tu rum eft monltratum. Verum hi quoq3,quod quidem fint,id natura arti acceptum feruntquod ni- P rinci ? io * gri,rufi ve,vel alio quouis fint colore,id atatis temperamento omnino debent. Subrufi enim fere funt, quoniam,quod in meatibus eft impadum,non dum totum eft nigrum, quippecum humidi- tas multo fit A traiitus facilis A deuftio imbecilla. Boni vero incrementi A modice crafli funt pro pter excrementorum , quibus aluntur , copiam: quippe ipfa pars corporis, in qua fiunt, licca eft, totananque caluaoffeaeft, cutis vero, qua illi eft circundata, tanto reliqua totius corporiscute eft ftccior, quanto etiam eftdurior; afeendit tamen tum ab ffs, qua circa cerebrum funt, tum vero cx toto corpore, fuliginoli excrementi non parua vis: Quofit,vt,qualeatateflorcntibustotum Prima Cladis, c iij eft - V v**«*,*l |.v> 9 % /X<.* »•*«' f*<^M DE TEMPERAMENTIS eft rorpus, eiufmodi iam infantibus fit capitis cutis:eo£j$ rationabilius non nulli procedente tempo E re calui redduntur,quibus fciliceta primo ortu ficcior cutis erat:quippe monftratum prius eft lene fcerititim partes omnes-ficcefccr e. Fit autem cutis non paucis veiuti teftacea,vbi fupra iuftu fuerit liccataiin ca vero,ficut ex prioribus confiat,nihil nafei potefhetenim etiam interna manuum,& in¬ ferna pedum,femper glabrat piloru expertia funt,quod ficciffimus dcnhfilmusq^ ht tendo is,qui fub cute habetur. Quibus aut ad fummaficcitate cutis capitis non perucnit, imbecilli his albii^om nino pili fiunt,quos vulgo canos appellannimbecilli q u i dem, c onuenicntisalirnenti penuria: albi vero propterea,quod alimentum,quo aluntur, veiuti litus eif pituitae,qua: temporis fpatio compu- truit, V bi enim meatus etiamnum manet,excrementum vero exiguum eft dt lentum,ac languide a calore propellitur,non difiimiliter putredini afficitur* lam calui fiunt homines,cum fenefcunqa l /V. fincipite magis, canefcunt magis a temporibus:q u oniam illud omnium capitis pafofljtm eit ii c ciffj^ ^ '-1 - • jnum, haeret enim cutis illieofTi nudo ftempurxvero humidiora funt, quod in hismufculTrnagn! “ ;b cute habeantur,omnis autem mufculuscarnofus fit,caro tum offc tum cute humidior* De <vmucrfi Corporis Temperatura dignofeenda . C .A P. 6 ♦ St autem ei,quod dicimus,diligenter attendendum,ne imprudentes nofmet ipfos fallamus,fi' _^cuti fe fallunt multi ex ijs, qui optimi vifi funt medici: qui, fi quem caluum viderint, fiatim F huic ficcum efie totius corporis temperamentum putant, Neque enim fimplidter ita coniedari oportebat: fed prius illud definire prarftiterat, humanum corpus,in alijs aequabili per totum tem¬ peramento efie: in alijs nec ijs paucis, inaequabiliter efie affedtum,cum eorum aliae particulae me¬ diocri dt iufto fint humidiores, aliae frigidiores, aliae ficciorcs, aliae calidiores, alite prorfus tempe¬ rata: ac mediocres ♦ Porro huic maxime effeattentos conuenit, vbi corporis temperiem arftima- mus. Quippe, fi totum corpus aequabiliter conditum fit, omnemejs partium inter fe competen- iiam, in longitudine, latitudine, dt altitudineferuet, potefivtique tequabiliterattemperatum efie id corpus: at, ficui corpori thorax collum dt humeri maximi funt,lumbi parui anguftif|3,&crura gracilia atque ficca, quomodo id dixeris omnibus particulis fimiliter affeifium r Quin, li crura ei craffa fint,& lumbi Iati,thoraxveroanguftus,neid quidem omnibuspartibusaequabiliterefttem- peratum* Suntaliacorpora,quibusmaximumeftcaput,alia,quibus paruum,quale pafieribus: iam crura alijs blafia, alijs vara: artuum quoque extrema alijs gracilia funt, alijs craffa: dt thorax alijs (vt diefium eft antea ) latus, alijs tabulae ritu anguftus,quos o-ctvidS' v ocant: vbi veroopertae fcoptulaeillisfinecarnenudaeq^ plane funt, di alarum more pronae, nominantur a medicis eiufmo- di natura 7 mpvyco £ & ;. Quantopere hae fint vitiataedeperdito his, paulo minus, omni interno O thoracis fpatio,quo pulmo dt cor funt fita,neminem latet. Innumerae vero aliae particularum cor-, porisplane affediones funt, vbi id a naturali analogia protinus in vtero matris ad inaequalem in¬ temperiem eft mutatum * Minime igitur in corporibus id genus ex vnica particula coniecftan- t dum de toto eft. Neq$ enim ij, qui t mores ex ingenio corporis docere} profitentur, fimpliciter de omnibus pronunciant: verum ipfi quoqj experientiadocfii, fi quisimpcnfe hirto eft pedore, •*^hunc animofum iudicant: fm cruribus eft hirtis,falacem:non tamen caufam etiam adijeiunt ♦ N e- que enim, cum pedus habere leoni fimile dicunt, crura vero hirco, iam primam caufam inucne^ runt: fiquidem, cur leo quidem animofus, hircus vero falax fit,ratio etiam inueftigandum exigit: * ha denus enim, quod in re quidem fieri cernitur,dixere,caufam tamen ciusomifere ♦ Cancrum is, v qr.tnaturali fpeculationedt exercitatus,ficutialiorumomnium,ita horum quoq3,caufasinueni- rjr* re tentat.Propterea enim,quod inaquali partium temperamento funt non leo modo dt hircus,fed * .-tVX etiam caterorum pIeraq3animalium,idcircoadalias adiones aliud eft pronum. Acdehisquidem Ariftoteles commode fufifiimeci3 tradauit.Sed,quodad rem propolitameftvtile,idiamapparec, hominum fcilicet temperamenta conliderantibus lingulas partium per fe examinandas efie. Nec, ficui thorax folum hirfutus eft, huic totum corpus calidius ficciuscj; ex necefiitate putandum, fed fi plurimum in corde caloris efie, eoty animofum; polle vero' aliquando etiam huius ipfius rei occa- fione accidere, quo minus totum his corpus fimiliter calidum liccumcpfit, quod fcilicct pluri¬ mum caloris furfum huc fpirauerit,atq3inambientem abierit. Nam,fi tota corporis temperieseft aqualis,erit his fiatim thorax ipfe vniuerfuslatiffimus,vcnae ampla:,art€riae magna:, exdem maxi¬ me vehementiffimeq? puliantesitum plurimi per totum corpus pili, atqueij quidem in capite plu t . , t rimi incrementi, nigri, dt crifpi vtiq, in prima aetate: procedente vero' tempore caluities excipiat» Uf ‘ ** ^' Quin etiam eiufmodi hominibus,cum aequaliter funt attemperati,&robuftum, & f exade deli¬ matum,} dt mufculofum totum corpus erit;tum cutis durior,nigrior,atq3 hirfutior ♦ Ad eundem modum,fi contraria omnia in thorace fint,ac aequalis in toto corpore temperies vigeat, id eft fi hu¬ midiores dt frigidiores vniuerfa: corporis partes fint,thorax quidem anguftus & glaber erit, ficu- tietiam totum corpus pilis nudum: cutis vero mollis dt alba: capillifubrufi, potifiimum ipui- * * , . uemute , bt in fenedutc non caluefcunt; timidi^ ftatim, 5 t ignaui, dt fegnes: adde etiam, parui9 vcmsac Rl “ 1In l ieconr Picuis; ficadipofifiunt: ijdem neruismufculisfijimbecillis, f & artubu* parum exaae deliniatis,} dt blaefis. At, vbi varia partium temperies eft, cx vna earum pronun- ciare de toto corpore nonlicet, ftdadeunda fingulxfunt; ^ltimandumq|3, quo temperamentq ventriculus, 20 /ia/- LIBER SECVNDVS. A ventriculas,quo pulmo,quo cerebru,acreliquaru per fe vnaquxqs feorfam fit,At(}3 hxcqutde ex funcftionibiisnofcenda,cum nec manuum contrectatione, nec oculorum mfpectatione, inueniffe temperiem eorum Sit. Simulautem penfitandus&continentium ea partium affectus eft,quarum omnium extrema eft cutis. Haec in noftra regione,quae vtique temperata efffubiectarum partium naturam prodit,quanquam nec in ea fimpliciterloquenti omnium, fedduntaxat earum, quae fimi^ lem habent cuti temperiem. At in ijs,qu£ fub V rfa,& fub meridie funt,locis,quoniam quidem cor poru,qux in altero funt,calor in altum a circundante extrinfecus 5 C vincente frigore eft fugatus: eo rum aute,qux funt in altero,in cute is ab externo calore attractus prodijr, non poteft ex eo affectu, qui in cute cernitur, internarum particulam temperies clare difeerni: quippe corporis teperies in regionibus ijs,qux a temperie recefferunt,inxqualis vifitur,externis fcilicet internis^ partibus ad eundem femodum non habentibus.CeItisenim,d^ Germanis,6t / o m n i T h r acio,acScythicogene ri frigida humida£p cutis eft,ideoc]3 etiam mollis,alba,& pilssnuda. Omnis vero naturalis his calor in vifcera vna cum fanguine confugit:vbi dum agitatur & premitur dC fer u c t, animofi au daces dC h • /i prxcipitisconfilfj reddimtur. 7 EtIu 5 pifcusfvef 6 ^z^^ tjs,qui ad meridiem __ incolunt,natura cutis ex ambientis xftu & naturali calore foras acto,vfta,dura,ficca,&: nigra reddis (KttZjy B tur, toto corpore naturalis quidem caloris exiguam obtinente portionem, fed alieno atque adfeiti- iV , tiomcalHcente. Quippe id qtioq3 optime ab Ariftotcle in multis eft traditum:eftq3 illi,fi alteri vili, J attendendumrac in lingulis corporibus arflimandumffuotiej^propr io, anadfei t itio calore, inca^ leant:qux enim putrefcunt,omniaadfcititio calore funt calida, proprio frigefiu Qui meridianam y f , P plagam incolunt,adfcitmo calore funt calidi, proprio frigidi ♦ lam apud nos quoq3 naturalis calor ***? liyeme eft vberior,adfcititius minorrxftate contra adfcitttius maior,naturalis minor. Omnia igitur h^c definiat,oportet,qui recte temperamentum eft cogniturus.Neq3 enim omnino,fi cutis nigrior «- ^ ^ apparet,iam totus homo calidior eft,fed ii ita eft exteris omnibus firnili modo fc habentibus. S iqui dem,fi alter in feruido fole verfatus diutius eft,alter in vmbra:illi nigrior,huic albidior cutis erit:ve rum hoc ad totius temperamenti alterationem nihil facit. 1 pfa nanq3 cutis fub fole diutius habita fic cior,in vmbra humidior euadet:non tamen naturalis temperies, vel iecinoris, vel cordis, vel alte¬ rius cuiufquam vifceris,ftatim mutabitur. Optimum igitur fuer it(ftcu ti prius eft dicftum)c uiufcp Jeorfum particulx temperamenti notas comparaffe: Verbigratia,ventriculi, fi isbene conco quit ? quod temperatus fit,fi non bene concoquit, intemperatus: li nidorofos quofdam, vel fumofos edit rudus,quod immoderatus &C igneus in eo calor fit, lin acidos, imbecillus &C infirmus: Simili mo- C do,fiqui bubulam 8 C omnia,quxconcotfu difficilia funt,concoquunt,eorum calor immodicus fit: fiqui verohxc concoquere non valent, fed faxatiies pifces dC talia concoquunt, infirmus. Viden^ dum autem hic rurfum,num fucci alicuius,qui aliunde confluat,culpa,eiufmodi fymptoma ventri culo accidat, Alijs enim cx capite pituita:alijs flaua ex iecinore bilis in ventriculum confftfit,rarum tamen hoc cernitur & pauciffimis contingere:at compluribus a ca pite defl u it pit uita, a tque id ma- '>o e ximeRomx,aclocis perindehumidis.Cxterum6^,quo3Tafoaccidit,confiderandum,nihilq3 pro cvicfr* a rjntiL _ , ^ fuperftuo habendum autnegligendum:fiquidem ipfe vidfquibufdam perquam pituitofishomi- > nibus, multam tamen in ventriculo colligi flauambilem:quam cum ante cibum aqua vinoVeepo .y-y to euomere debuiffent,fi quid ciborum prius,quam vomerent,gultaffcnt,& hos corrum perent, dC ^ capite dolerent: &C hos quidam natura biliofos effe credebant, quanquam eftent toto corpore mol¬ les,& candidi,& glabri ,dC adipofi,& venis ac mufculis parum confpicuis, prxterca exangues, nec * tangentibus admodum calidi. V idi &C quiflauam bilem nunquam vomuerunt,qui tamen &grad les,& hirfuti,& mufculoli,& nigri,&venofi fuerunt,affatimep calidi, bq u ,s tangeret, videbantur: cuiufmodihabituEudemusphiiofophuserat. Sedincidit^hoclocofpeculatioquxdamanatomi' ca,quam aliqui medicorum ignorantes, ex fymptomatum diftonantia magnopere anguntur, dum D parum intelligunt meatum illum, per quem iecur bilem in ventre m euomit ,alijsgcminum effe, alijs vniaimad quod in quadrupedum diffecftionibus videre licet. Ac plurimumquiderffvmcus “ is eft,in id inteftinum,quod pylori id eft exitus fundi ventris,& ieiuni medium eft,infertus: Grxd medium idyarpogZzQucnv, quafi quiddam e ventre enatum,vocant: Vel, fi geminus meatus fit,in ecphyfin illam maior infcritur,minor in fundum ventric uli pau lo fupra pyloron inueniturffed ta¬ men inpauciffimis fuperior pars maior,inferior minor.Cxterum,quibus eft maior,tfs in ventrem quotidienon exiguum bilis effunditur:quam &C euomant ante cibos, oportet:&, nifi id faciant, lx- duntunQuibus autem vnicus eft omnino meatus,ijs tota bilis confluit in ieiunum. Qua'nam igi- TurTatione dignofeere hos licebit'neque.n.diffecandos effe viuos homines ccnfeo: Primum certe totius corporis temperamento, veluti paulo fupra eft propofitum: deinde ijs, qux infra excernun¬ tur Jiudemus enim biliofa mera perpetuo per fedem excernebat,vtpotequi multam colligcbatbi leniemus nihil in fuperiorem ventrem perueniebat:reliquis,qui fciiscet 3 C pituitofo funt corporis habitu,& bilem euomunt,his haudquaquam eft aluusbiliofa, quippe qui 6 C minimum flaug bilis gignunt , & eius plurima portio in fuperiorem ventrem perucnit * Tertium indiciorum genus i n yp. • .. ijseftquxeuacuantur . N am, quibus in ''ventre biliofum excrementum gignitur, iffpom viro- rem prxfcrt: at, quibus ex iecinore dcfccndit,ijs vel plane flauum eft,vel omnino faltem pallidum, Prima Claffis* c itij Prxterea DE TEMPERAMENTIS Praeterea quibus in ventriculo bilis illa gignitur,quae porri colorem imitatur, debet omnino fisci- E bus fuifienon panis,non fuilla caro,fimiic ve aliquid,fed necellario aliquid, quod his calidius fuit, neq^id boni fucriiqutbus autem cxiccinorein ventrem deduxit, rjsliaua ea, pallidaVecuomitur, etiam fi boni in primis fucci fuit,quod fumpferunt,etiam fi ad fumm.um fuit eoncotfium: immo ve rd magis iplis,qui ad vnguem concoxerunt,flaua vomuntur, atqs etiam magis ijs, qui diutius cibo abftinuerunt:quae vero bilis porrum refert,fis folis gignitur in ventre,qui vticjj concoxerunt malc*^ Quin etiam folicitudo,ira,dolor,labor,exercitatio,vigiIia,abftineua, 5 iinedia,fucci flatis bilis plus aceruant propterea,quod plus eius fucdiniecinoregignunt.Suntigitur tum hec certa indicia:tum ad hec,quod vbi liccum & igneum ventriculi calorem conuerhoad bilicium fcquitur,panis dC fml la dC bubula caro commodius,quam faxatiles pifces,concoquentur;cum.fi ex iecinore bilis affluat, ex comefiorum mutatione nulla fecutura fit concoctionis diuerfitas. Atq3 his quidem difccrnitur, quod non temperamenti,fed alterius cuiufquam gratia prouenit. Ad eundem modum,fi defluens a capite in ventrem pituitaaridirucftuscaufaeft,conueniet fimiliratione hicquoqja veniris pro¬ prio affedtu hanedifeernere. /Eque vero & capitis dolores, ex propnahie cius intemperie, an pro* pter ventris aliqua excrementa incidant, difeernendi* lanPcerebrum ipfum cuius fit tem p eram en- A.l. j.f.n.t- 1 ti,per feaeftimareeft fatius,quam ex c orporis toti usafTecfiuiiplius autem per te confideratio,ex ca- F c.x.fol.i8i- c nmexatarrhis,tuffi,deftiHatione,& fafimecopiainitur,quippe qugomnia id frigidius humidius% effe doceantiatqj his amplius, fi ex leui qualibet occalione in hos deucni rafieclus. Atcaluities ex Hccitate^prouenit:mgro r um autem , & frequentium pilorum prouentusboni in cerebro tempera- menti nota eft. Ergo ad hunc modum de temperamentis ineunda femper nobis confideratio cft, quanque fcilicet particulam feorfum perpendentibus, necaufisex vna pronunciaredeomnibus: Quod vtiqa non nulli fecerunt,qui rdimos,humidos:aduncos,liccos effe dixerunt:^, quibus par¬ ui funtoculi,ficcos:quibus magni, humidos. Atq3de hoc quidem parum inter eos conueniualij nanq? eorum,qui fcilicet humidis particulis oculos annumerant, in quibus cos maiores vident, in ijs humiditatem temperamenti pollere exiftimant: alij caloris vehementia,qui in prima formatio¬ ne furfum confertim magis,copioliorcj3fercbatur,nonoculos modo,yerum etiam os ipfum & rei i quos omnes meatus amplioresfaclos aiuntritanon humiditatis id,fed caloris indicium effe. Veru ambo a veritate aberrant,vno modo,eoc ]3 communi,quod ynius particulae occafioncfie toto corpo •"repronunciare funt auli:al tero, quod formatricis in natura virtutis, quae artifex facultas eft,&\parti culas fecundum animi mores effingit, parum meminerunt* Dehacnanq3 Ariftotcles dubitauit, nunquiddiuinioris originis fit,atq3 a calido,frigido,humido, dC ficco res diueria: quo mihi minus G reefie facere videntur,qui tam temere de rebus maximis pronunciant, QC folis qualitatibus forman¬ darum partium caufam affignant:rationabiIe.n.elt haec organa effe,formatorem alium* S cd & ci¬ tra tam arduas quseftiones inucnire licet, ficut oftendimus, humidam, ficcam, calidamqj frigidam temperiem.Errant igitur,qui proprijsindicijs neglecfiis,ad ea,que longe polita funt,&magn£ qug ftioni fuerunt,atq3 ad hunc vfqj diem optimis philolophorum dubitata iunt,conuertuntur, Neq3 *n.propterea,quod pueri nafis magis funt relimis, florentes £tatc magis aduncis,idcirco rationabile eft refimos omnes humidos cenfere,aduncos vero ficcosifed fieri potcft,vt formatricis virtutiseiuf- modi opus fit potius,quam temperamenti.Quod fi teperamenti eft nota,at certe cius,quod in nafo tm habetur,non eius,quod in toto corpore,nota fuerit. Quare frultra illud praedicant,in ficcis natu ra temperamentis nafum acutu,oculos cauos, tepora collapfa:q?fcilicetinaffecftibusijs,qucecorpo raliquant, atq3 fupra, qua par eft,inaniunt,haec contingant.Sa’pe nanq? fic accidit, f^pe non it&fed viderelicet totius corporis habitum dC mollem,& pinguem, 5 C album,& carnofum,cum tameocu li funt parui,& nafus acutus:rurfus liccum,macilentu,# nig um,& hirfutum,vbi magni funt ocu * li,&nafusrefimus.Praeftatigitur,fiquidemdefoloagiturnalb,vtcxcorefimohumiditatem,ex eo adunco ficcitatcm coni ecftes, nec de totius aiantis temperie cx his particulis pronuncics.Pari modo H oculoru dC alterius cuiuslibet partis^prium temperamentu cx proprijsindicijsaeftimaretft fatius, nondetotiuscorporis temperie ab vnaquapiam particula indicium fu mi: fi ue enim humoris vin¬ centis,fiue caloris,fiue etiam amboru, caelios oculos indiciu ftatuere oporteat, vticj3 proprij ipforu fic,nonomnium totius corporis partium,temperamenti documentum luerint.Neq3 enim,(i ficca & macra crura funt,omm'noficcum cft totiuscorporis temperamentu, aliqui nanq; affatim carno- fi>& pingues,& craffi,& prominenti ventre ,&C molles, dt candidi,etiam cu eiufiiiodi cruribus cer¬ nuntur: verum, fi totius corporis temperies pari ratione fe habeat, licci omnino funt quibus macra funt crura,humidi quibus craiTa.Praeterea,quibus acutus eft nafus aut aduncus,hi licci: quibus refi musjiumidh Ad eundem modu de oculis,teporibus,caeteris deniq3 oibus particulis iudicandum. Quibus veroimpar temperamentu cft, nec oium particularum ide, alienum a ratione eft cx vnicae particulae natura de oibus fententiam ferre.Porro tale quippia plurimis eoru impofuit,cum non de hominu modo,fed etiaalioruaninialium totius corporis temperameto,exindicijs,quae in cutetan tum fpedtantur,iudicium ferre funtaufi*Neq 3 enim,fi dura cutis eft,neceffarioficcum eft animans, fed fieri poteft,vt tantum cutis lic fit atfccfta: led nec, fi nigra haec, hirta've eft: Simili modo nec, (i mollis ha:c,depilis ye eft, humidum cx nccefluate totum eft animal, verum, fi per totum a:quabi- LIBER SECVNDVS. 2 i Aliter eft attemperatum, rat/o eft, vt; qualis fit cutis, talis fit &‘reliquarum parttum vnaquteque • fih inaequaliter, nonitem: quippe oftrcarum totum corpushumidiffimum eft. cmistpfa ficdfiTima Eft enim ijs,qua teguntur,tcfta,cuiufmodi cll nobis cutis, atqj hinc illis eft G rgee nome: oVpa.ro deo p<a.n.nominantur omnia eiufmodi animantia proptcrca.q, cutis cis oftraco.i.terite affimilis eli fain ptaAa*orpa*a.i.qua:molIi tefta integuntur, velutimarina: Iocuftae,&gamari, Si cancri, cutem qui dem habent liceam, reliquam vniuerfam temperiem humida: immo veroillud ipfum humiditatis in carnenon nunqs animalibus caufa eft,q> ficcam terrenam^ portionem natura his vniuerfam cir- ca cutem reponit. Non eft igitur putandum ncc, q> cutisoltreis licca ell, iliico carnem quot» efie ficcam: nec, q> haec perhumida mucofaq;elt,iamcutcm quoq; ciufmodi cfie: quippe aquam eft U1C J c v 4UUJU^ m qua: mutationes nant; nem.non raro, vr pndentcsnota’ pnoris temperameti lint & - nou eius, quod in corpore nunc habeatur: veluti liquis annos natus fexaginta denfo pilo fi c, non m SKu calidus & hccus nunc fit,fed q> antea talis fuerit, Coniiliunt alit ei prius geniti pili,ad eum modum quo herbae, qua: vere funi enatae, non nuncp perfeuerant tefiatc.alijs.n, (patio fifpaulatim contigit i B plurima illa hlrtltate mutari,labenubus fcillcet prae nimia ficcitate pilis :a Itjs dlutiffime pili perara nent, vtique qui necin proccllu temporisadmodum liceantur, & a principio valente habuerutori ginem arborum ritu, q uarum radices in terra valenter comprehenderunt. Ne igitur, fiquem pilo- fumadmodum videas, huncftatim melancholicum putes: fed,fiquidem floret adhucietas, non dum efle talem: fin iam declinat, melancholicum exiihma: ac, Ii fenex eft, non item: fiunt nanque melancholica temperamenta ex fangumis aduiiione, cancrum, cum id pati incipit, non ftatira eft pcrcoflus. Verum hirtusabunde, qui calidus & ficcus eft, celeriter erit (ii modo eorum qua pro- pofita funt, meminimus) non iliico melancholicus: quippe cutisdcnfitas craiftoram cxci emento¬ rum tranfitumremoras,in temperamentis,qua: calidain fummofunt,comburi ca cogit Ita fit vttaleijsnuncht excrementum, quod pilos creat, quale olim procedente tempore in vafis -ffan’ guinis} eft futurum. T um hxcigitur omifta prioribus funt: tum praticr hac quod ex natura ex crementorum indefinttede temperamentis pronunciant: putant enim panicularum temperiem ii” milem eiTe cum excrementorum natura. Id vero vfquequaq; verum non eft; fed fieri interim po- tcft, vt pituitoia excrementa colligantur, nec tamen humida lit particula, immo frigida omnino humida vero non omnino, quippe cum ficcam quoq ticcffeliccat. Quod autem eis impofuit fa’ A , G cilcammaduertitur, Non enim norunt, quod ex cibis,nequaquam ex ipfocovpore noftro, p/tut- * * ' 4 ‘ te fit. Quare^nihil miri eft, fi,vbi ingeftos cibos, qui humidi-fortafle natura fmr, c orpus non vinc it. fi mile hisipfu m q u oq; excrem entu m creet*/ Non eftigitur.quod opitTeatur. tanqnam corpus fic* cum eiuitidem excrementum auoci; eTTeTTcaim. Ftpnfm (^««0-iK initia N ••fcfel. 8.f * i w * , 1 >un «i igitur,quoa opinentur, tanquam corpus hc- cum eft,itidem excrementum quoqj die ficcumJBtenim,liquis ab initio,iicciore frigidioreq? tenv peramentoftatim fuit, is non melancholicus eft, /eft vtique pituTtoTiis, ab excrementis»Qxiod ft ex habitusmutatione fricndusftccusou eft redditus.«110tamptiam _n. A i bidei r _ itu vuque pituituius, au cau e m e ntis ♦ V^lliod 11 CX habitus mutatione frigidus iiccusq^ eft re dditus, neceflario hic talis iam etiam melancholicus eft : verbi gratia, liquis ante calidus dC ilccus ex ianguine vrendo plurimam generauit atram bilem: eft enim is, praeterquam q uod ficcus di 6C frigidus, protinus etiam melancholicus. Sina pi inci^ pio frigidus"& ficcus fuit; habitus quidem corporis eius albus, mollis, depilis, venis articulis^ pa^ rum expreflis, gracilis, 8 C tangenti frigidus, animus vero minime audax, SC timensv& triftisinon tamen excrementa huic melancholica funt. fnhisigituromnibuspeccant pleriqj medicorum ex eo, quod proprias notas refpuunt, atq? ad ea, qua; non perpetuo, fed frequenter accidunt, conuer- tuntur, Eiufdem erroris occafione, dC quod excalfacit, id etia ficcare omnino putant: hoc.n.adhuc veluti coronide fumma^vniuerfifermonis addito, fecundum iam librum fmireftatuK Qiiippe phlegmone obfeffas partes calida frequenter gfundetes aqua,atq 3 ita vacuari ab ijs humore cernen- D tes,clare indicatum arbitrantur ficcitatem omnino calori 1 ucccdere: neq ue id modo, vbi cum 1 iccita tc is,verum etiam vbi cum humore eft coniundus. Creterum noneftidcmvel vacualfe ab aliquo humorem, qui locis quibufdam fit difperfus, vel propriam particulae alicuius temperiem ficcio- rem reddidijlc. Siquidem inaequahs quaedam in ijs, qu^ phlegmonelaborant,partibus, intempe^ ries eft, limilaribus fcilicet corporibus a propria natura non dum amotis, fed aftidue adhuc in mutationeatq? alteratione verfantibus,omnibus nimirunt interpolitisinter eas fpatiolis fluxio^ ne refertis: quaecunq^igitur calida humida^ temperie funt, cum iic affeclisadmouencur, ipfa qui dem fuperuacanea,qux media limilarium fpatia occuparunt, euocant: corpora tamen ipfa, tan^ tum abeft, vt liccent, vt etiam illis humorem adrjciann Ac ipfa quidem veritas ita fe habet,demon^ liratio tamen euidens didis requiritur: verum eam, cum & longiorem exiftimem, q uam vt huic libro inferatur; oi auditorem dehderet, qui medicamentorum facultatis lit non ignarus, in p rx' fcnsdificro» L-aterum, vbi in terti(Mequentilibrodeomni temperamentoru gena e traCtaucro:ac de ijs,qua- poteitate calida,frigida,humida,fkcac|3 funt, omnem methodum indicaucro, mox integrum alium libellum icribere de inaequali intemperie decreui. Quippe Iic abfoluc- tur a nobis vniuerfa de temperamentis difceptatio,tum ad libros de medicamen- l tis, tum ad medendi methodum non parum allatura commodi. - Galenj -/O L., GALENI DE TEMPERAMENTIS LIBER TERTIVS ARGVMENTVM LIBRI De medicamentorum temperamentis agit, qua? intra corpus afliir muntur, vel extra applicantur. rn’ £>uot modis aliqua res talis ejjepoteHate dicatur . C A P. r> V od quide energia fiue acftu,caIidoru, frigidoru, humidoru, dC fiecoru vnum quodq3,taleefle dicatur, vel 9 furnma habeat ciufmodi qualitatem,vel q>vin< cat in eo id genus qualitatum aliqua,vel q>ad cognati generis mediocrealiqd, vel ad vnum quodlibet a nobisfit collatu,prius el t traditu. IVIonftratu pnete> rea eft,queadmodum ea quisagnofeere exaele polfir.Reliquu eft, vtde tjs,q talia poteftate funt, differamus ,11 tn prius explicuerimus, quid ipfo potefta- F 1 tis no mine iig nificetur . Eft autem breuis eius & facillima & clara explicatio. --- ■ ——-- Qiii^^np^t^Ie^mlFhoduHfTI^potta(eciTc,ldhocelTcpoIHiate^r pe *-. c i mus: hoIem,verbi gratia,qui mo natus fuit,ronalem:& auem,volatilem: canem,venaticum: &C f aM e/f e/u * ,-oequiirn,celere: ftdlicet, quod eorum vnuquodcp futurum oino di, fi nihil id extrinfecusimpediat, s hoc,ceuia id fit,appdlatesjvn,arbitror,hacceffe poteftate ) noadu J dicimus.Perfe(5unanq3aliquid Crn*****', / tA ***.{&, eft,aciapfensipfa energiafiuequodadu eit:quod vero potcftate eft, imperfedu, 8 C a dhucfuturu, atq,, vt fiat quidem id,quod dicitur,veluti habile, non tn adhuc eft. Siquidem nec infans rationalis iam eft,fed talis futurus:nec, qui modo editus eft canis, iam venator, qui.f.adhuc non videat, fed,<^ venari queat,fi ad iuftum pcrueniatincrementum,lic nominatur. Ac maxime quidem proprie, f<> Ia ea poteftate elfc dicimus,in quibus natura ipfa fuopteimpetu ad abfolutionem venit, vtiq? fi ni* fiil ei extrinfccusimpedimcntofit:praetereaquafcunq 3 f iemium (vtficdicam) continentes materia; funt.Nec refert continentes,an c6uenientes,an proprias dicas, quippe cu ex his omnibus indicetur, quod propinquum eft,quod% nec alia intercedente mutatione fic dicitur: verbi gratia,cum fangui l ngm poteftate carnem appellas, quoniam minimam mutationem ad carnis generationem requi~ ^ fi? jjd) JatTAtnon,'qni in ventriculo fiaEetur conco<ftuscibus,continens carnis materia effifed prius,fit fan ( * ♦ idiUr;* [tfa .ff^p g uis »°P ort£t> Longius etiam abfunt maza «panis, quippe qua:, vt caro fiant, tres fui mutationes v requirant.carerumhaecquoqueomniapoteftatccarodicuntur:etiamantehax:ignis, aer, aqua,& ^ terra: etiam horum ipforum communis materia. Atq? harc quidem omnia magis minusue, abufi- ueIoquentibusnobisdicuntur.Primusautcmmoduseorum,qiucpoteftateeflealiquiddicuntur, maxime eft proprius. Proximushuicefteorum,quajfuntpropinquamateria,velutififumidam exhalationem flammam elfc, aut halitum aerem, poteftate dixeris. Dicitur autem aliq uando pote- ^ uju**? 2 ei, quod ex accidenti dicitur, exaduerfo politum, vt fi carnofi quis iuuenisin d A frigida lauationem corpus eius ex accidenti, non ex propria poteftate, calfacere dicat ♦ Ergo tot modis etiam poteftate calida, frigida, humida, & licca dicentur ♦ Dubitabitur quoq3 non abfurde, cur caftoreum, vel euphorbium,vel pyrethrum, vel ftruthion,vel nitrum, vel mify,calida elfe dica mus: rurfuslatftucam, vel cicutam, vel mandragoram, vel falamandram, vel papauer, frigida: v- trum ne fub prcedicfiis iam modis com prehendantur, an alia quapiam rationedicantur ,quxdirfa non dum lit. Bitumen nanq3,refina,& feuum,&: oleum, &C pix, calida poteftate funt, q> vtiq$ ener- gia calida celerrime fiant etenim celerrimeinflammantur:pra’terea, cum corporibusnoftrisadmo- uentur,eamanifeftifTimecaIfaciunt.atchalcitis, mify,finapi,nitrum,acoron, meon, coftus,&: pyreH thrum cum nobis funt admota,calefacere apta funt, alia magis, alia minus: non tamen funt idonea, qute in flammam vertantur. Anigitur fe ipfosfa!lunt,qui id folum illimant, nunquid aliqua non facile in flammam tranlmutcntirquos vtiq3non fic,fedan non vertantur in prunam, sftimare opor¬ tebat, cum fit pruna ignis non minus, quam flamma: hoc tamen diferimine, quod aere vel aereo r+rHiuu.tt fi lI °Pi ar ^ in ignem mutato, flamma: ttfrrayel terrea re aliqua accen fa,fit pruna. A tep hartenus qui P dem conlentire lecum lermo omnino videturillquidem videntur medicamenta ea,quse, vbi ignem attigerifit, facile accenduntur, nos quoq$ excalfacere, nifi fi quodpropter craflitiem intra corpus non facile alfumitur: (differetur enim de his latius in libris de medicamentorum viribus:) quse- cunq3 tamen medicamenta noftrum corpus excalfacere videntur, ea prompte vertuntur in ignem. At q uomodo igitur, inquiunt, tangentibus non fentiuntur calidar Hoc, haud fcio,cur dicant: nani ii energia ac iam nunc, calidum elfe pnedidorum quidq3 diceremus, profedo mirari liceret, quo* modo tangentibus non appareant calida: nunc, quod pofiint facile calida efic, idcirco ea potefta- te talia vocamus: Itaque nihil miri,fi cos,qui ea tangunt,non dum calfaciantr Velati enim nec ignis ipfc augetur prius, q? vida ab eo ligna fint mutata, quod aliquo tgis fpatio omnino fit, ita nec ani¬ mantium calor a medicamenti Sj niii illa prius ab ipfo liat mutata. Quippe alio genere calefit is, q ab igne LIBER TERTIVS. 22 A igne vel Soleintepefdt, alio is, qui a pradicftorum quouis medicamentorum:illa nanqjjtfu fune * calida, medicamenta neq uafg: itaq? nec calfacere n os valent prius, cp aelu talia fiant: ac, q? adu talia lint, id a nobis accipiunt, vciutiTicci calami ab igne. Ita vero & ligna ex fua quidem natura frigida vniuerfa: ied,quxiicciora funt &C gracilia,ea facile mutantur in igncrmquze humidiora funt dC craf- fa/patiocgentjmaiorc. Nihil igitur miri eft, fi medicamentaquoq3 primum quidem in parua&tc frangi polhibtn: fecundo loco, vj tempore aliquo, tametlietia^ minimorrorpoWnnl^ q,t^ JSL (ll calida h'antdintadiunfia/i'uver6,liea nec comminuta nec prius calfada, calida tn iam fieri cenies, quid fignificet,quod poteftate calidum dicimus 5 parum «nihi meminifTe videris: fiam ea exploras* /•k '/**?j tanqua energia lint caIida*Sed nec illud mirum,li,quo rec"ifaciant, calefieri ipia prius poftujent, c5 idefieri cernatur Sc in lignoru exeplo: quippe haec vanefc&em alias morientemcpflamma tum fer uant tum vero augent,dum abhacipfa prius calefiunt.Non eft igitur alienum, calorem, qui in ani- s y? mantibus habetur,eiufmodimedicamentisquafi alimento quoda vti, quemadmodum ignis vtitur 4 * qT Iignis,quippeid ita quoq3 fieri cernimus. Si vero perfrigerato corpori eorum quoduisquatumuis ' l * L * * , h * m diligenter cominutum infpergas,prorfus non calefit,Promdc,q refrigerata partes funt, eas eiufmo di medicamentis plurimum perfricamus,vna calore perfricando excitates: vna raru,quod prius frt B gorefuitdenfum, reddentes, quo.fi tum introrfum pharmacu penetret, tum naturali animantis calo ri coniunefium mutetur ac calefiat: quippe cuius fi particula quapiam vel minima calorem energia concipiat, hunc deinde in totum per continuitatem porrigat, perinde ac fi ex pavua fcin tilia teda m fummo tenus accendas, fiquidem hanc vniuerfam facile depafeitur ignis i nihilo amplius frintilla requirens. Ac,quicquid qmde poteftate calidum eft, huic non dum in natura fuaealidufrigido prg pollet, fed in propinquo elt,vt praepolleat,adeo,vt breucm epem, quo vincat, extriniecus requirat i hanc illi modo frieftio abunde praltare pot,modo vd ignis,vd corporis alicuius natura calidi conta- cius. Non eft igitur tam arduum rationem reddere, quideaufa fit, cur alia protinus , vt corpus no- , ftrum contigere,recaifacere id poflint,alia poft longius id efficere fpatium: quippekns, quaigm appropinquant, alia ftatim accenduntur, veluti elychnium,&: tenuis teda^pix^ ficcus calamus» alia,nili diutius funt admota non vincuntur,ficut viridelignumdlfiid potius definiamus, cuius vtri que demonftratio,cum de naturalibus potenttjs agemus,tradetunex hypothefi nunc quoq 3 propo* litorum caufa co vtemur, quatuor nimirum dicentes totius corporis proprias facultates efle, vnam idoneorum tracftricem,alteram eorum omnium retentricem, tertiam alccratricem, 5 C quartam poft has,quae alieni fit fegregatrix.eafdemcp facultates effedus efte totius in quouis corpore fubftantia, C quam etiam conftare ex calido,frigido,humido, dC ficco inter fe miftisdicimuS; Vbi igitur corpus vna qualibet earum,quas in fe habet,qualitatum, corpus,quod libi admouetur, demutat? nec ipsii hoc cafu tota fubftantia exiftimandum eft agerc:nec,quod ab ipfo mutatur, pofle eiafilmilari: qua¬ re nec vnquani nutriet, quod ita mutatum eft,id,quod femutauit:8£,fiinudadmodurn mutet,id eft fi tota fubftantia opere tur,vticg tu m fibi affimilabit id,quod mutatur, tum ab eo nutriet: neq; enim aliud nutritio eft, quam aflimilatio perfeda. Jt erum Differ entia , qua intra corpus noflrum Emuntur. c a p ? ’ * racoto aliqua limilitudoqjIit,prorfushicquoqj nonparuo excelTus defectusq? fubfiftenteimpGs dilcrirmne,cum alia magis confentientia fimilia^j linealia minus. Proinde et alia conficiendi opere valcntiorc ac diutu rniore, alia minore ac breuiore e gent: auium caro minore, futlla maiore, bubula etiam hac maiore. V inum vero,vt aliimilet,mutatione dcftderat minima: qu o fit.vttit nutriat riiir. bpret££k£IlQl?lp 0 rroidjquogjin concoquendiinltf is,ventriculo,iecinore,&venis,prorfus aliqua V diu mora traxerit,oportet,in quibus.f.pparatu,nutrire corpus ia queat: ante vero, ffi in his fit demu tatum, heri non po t, vt aialis corpori fi t nutrimenu, etia fi per totu dic ac noefiem extrinfecus fu per corpusln impolitum.M u lto% minus panis, vel beta,vel maza, foris impofita nutriat. At, qquidd alumnantur, oia nutrimenta vocantur: reliqua oia medicamenta . Eli porro di horunf naturadu. plex. Qi 11 PP e V€ j cuiufmodi funt affumpta, eiufmodi et pmanentfa vincunt mutantep corpus ad eum modu,quo iacibos:atq 3 hateprorfustum venenofa, tum natura aialis corruptrida pharmaca funt: vel mutationis inttium ab alaliscorporeconfecuta,deinceps ia putrefeunt, ac corrupuntur:de (JL ++ , o J tmi M*», Pr / - i) 9 h inde corpus quoqj vna corrumpunt ac putrefaciunt: funt aute hate quoq 3 venenofa. E It his et am - , malitii nihil * Cfl ps rnnrt' r o -* ^vuijjuaxCLdiistclUiU MUCIil, IIM1I Ul milii ammilanturiacciait porro his,vt tam medicamen t a lint,$ nutrimenta^ Nihil aut miri cf^lTcxiguu confccu ta momemum alKjua maximam a priore natura mutationem habent: cernuntui%n*eiulmo A di multa in qs,qua’ extra nos funt: liquidem in ea Mifya, qua eft Afia pars, domushacalqn rauoe conflagrauit. brat proie^tum colubinum fiercus,cui ia putri, dC excalfacfto, ac vaporem edciui, dC tangentibus admodum calido, in propinquo feneftra fuerat ita, Vt iam contingeret cius ligna, qua large nujper illiu rclina fuerant» Media igitur aftate, cum Sol plurimus incidmet,accendit tum rq> finam, DE TEMPERAMENTIS »jr \ **#>’ ■ '* v. finam 3 ttim ligna:hfncautcm & fores quaedam aliae, qux prope fuerant, & f eneffrar,nuper etiam refi E na illitae facile ignem conceperant, atq* ad tecftum vfq 3 f ubmiferant:vbiaute excepta femel a tecfto eft flamma,celeriterm totam domum cft graflata.Hoc (arbitror) modo, aiunt dC Archimedem ho fiium triremes vrentibus fpeculis incendifle» Porro fucccndi tur his prom pte lana/tupa, dychniu, v ^ferula,quicquid demq 3 Omiliter his Oecum rarumqj eft.Flama edunt &C lapides attriti, atq 3 hoc ma »% jw', gis, liquis fulphureillosilleuerit.Eiufinodierat medicamentum iVlcdea? ; quippequod, quibuseft illitum,omnia, vbi in id incidit calor: accendit: conftat id ex fur^tuemunHi^ kt u m i neJa illud ceu rem miranda quidaoftentauit: extinxit lucerna, acrurfus muro admoucns accendit: alterlapi- di eam admouit: fuerant aiitem tum murus tum Iapis fulphure contacti: quod vbi deprehenfurn I d t, denjt mirum videri,quod oftetaba tur.Efgboia id gefiusTncdicamm ^ . f r junt,apt flimatn,vt calida fiant,atqj idcirco poteftate calida dicuntur. Ac de his qde nulla eftdubi> "V tatio: fed nec cur vinum bibitunTquidem vale ter corpus cal laciat, cuti afiiimpofitum non calfaciat: *. *u*~**>- monftratumn.fuperius paulo eft, id non Ompliciter vtcalidum medicamentu, immo vt couenies nutrimetum,calfacereanimal.Tanq*n.idoneum ignisaIimetuigneipfumaugetita, quicquid cor porum natura calidoru proprium & naturale eft nutrimentum,id ea femper non folum roborabit fed ctia inlitum eorum calorem augebit: atq 3 id quidem omnis nutrimenti communis effetfus eft! F Vino autem prxter extera proprium ac fuum elt mutationis celeritas, ita vtiq 3 , vt tedx, elychnio itupx, pici» Iam vero ab ignis exemplo non digredi admoneamus rurfum de lignis humidis* qux ipfa quoque ignis nutrimentum iunt, exterum non ftatim aut continuo; eoa 3 fepenumero multa igni imecftanon folum flamma quafi fopiunt,fed et,fi imbecilla eft 8 C parua,corrumpenda quoque eius periculum afferunt. Sic prcfecfto & in animalibus cibi,qui, vti prorfusaffimilentur QC corpus nutriant,(patio egent,q frigus vniuerli potius,<J calore, afferre in prxfenti videtur: exterum calfa^ m^Jh*****^ OUnt - h l qU ° q3 tandem non fecus > ac rdiquf Cihi > f i femel,vt corpus nutriant, lint confequuti: om- PJL A^lib-dealimcn ne enim nutrimentum, quatenus nutrimentum eft, animalis calorem auget. At,fi deuoretur quide mm+rme»* xo c irca prine, vt nutrimentum,nec tamen fuperetur neque affimiletur,id erit,quod Hippocrates! dixit, nomine m 7 T' quidenjjtnmentupi,re autem minime:quippe cum trifariam nutrimetu dicat, ficutipfe docuit his U V€rbls » N u t n m ^ ntumeft,&:quodnutrit:&:quodvelutinutrimentumeft,^quodfuturumnu. \ r V v w* nimentum eft» Quod vticjj iam nutrii :&C corpori adiungitur, nec amplius futurum eft id proprie * & nutriI ^ e ntum nominatur, idem vero a: corpus, quod nutrit,oino excalfacit: quod reliquorum neu T aatjC £ fej^ cet proprie nutrimenta non lint,fed alterum eorum veluti nutrimentum, alterum tale ruturum.Proinde nec vinum ipfum femper animal calfacit, xque, vt nec oleum flammam acce G - • JL ntt,tametfi aptiffimum eft ignis nutrimentum : i mmo , li imbecillx & exigua flamma confertim #+****.? jH^nunioleummfundaSjfuffbcabj^amjprqrfusqiexunguespotius,quemausebis/Sici^mTVFT wMlMb £H51> v bl pIusBibitur,quam vt vincipoflfit,tantum aBeil^aiftmaTca^^ frigidiora vi tiagignat,quippeapoplexixAparaplexix,6(qua*grxcecaros&:comatavocamus, de neruorum ^rdolutio,o( comitiales morbi,<x conuuIftone£,& tetani,immodicum vinffpotum comitantur:qjuo> rum vnumquodq 3 frigidum eft vitium. Generatim enim, quxcunq 3 alfumpt^in corpus vt nutrii ££ r g. ! n ?* ntum > calfadunr, haec interim f rigefacere deprehendas, xquefcilicet,vt flammam ab eademma^ ^ pteria non augeri modo,verum etiam aliquando extingui. A tq 3 h xc quidem omnia tum ns ouxde elementis: tum ijs,qux de temperamentis funt prodita, oonientiunt. 54 m DifferentijS medicamentorum ex var ia permixtione^ et vario adhibendi modo. C AP + V*d£a * * *j f T Liud^ortaiie diflbnare videbitur, quod ex:tjs,quxvt nutrimentum comeduntur aliouani^ d impolita hanc erodunt atque exulcerat, licutilinapi, muria, allia, expx. Verum hoc auoone cum pofitisa principiohypothelibusconcordat: etenim fit propterca,quod mutantur alterantur(i3 dum bC in ventre concoquuntur, ol in venis in fanguinem vertuntur: prxterea quod vnolocnnnn permanent, ledin multas partes diuifa quoquouerfus feruntur :addc &:qugd non folum mnlrisH" fuccis mifcentur, fed etiam cibis, cum quibus liimuntur: ad hxc quod celeriter eorum V conco- cftio ^ p artium feparatio perficitu r ita, vt, quod conueniens in eis eft, affimiletur ^ouo d Tt incru T. , ^^^?cFc7pcram^ vrinas 8 C fudoremexcernatur. Propter hxc, inquam orrinfa ouod « fofis ^impolitum exulcerat, id comeftum non exulcerat: 8i, fi vel vnum quodlibet pL-eduflorum il - lis accederet, fatis efiet ad ea, qua 1 foris funt, integra feruanda, verbi cauia mutatioiDla mima Si nanquenon maneatfinapi, quale extrinfecus fuit, cum elt alTumptum, manifeftum cli nec vim Ssfi^cenftndum"? UIT f «unj dirimuntur eius partes, tum purgantur .muho^tiquema! . cerepoffe v dea?'^^am faris erat, qnod:"^^'“«m^ret eum nec circa cutem aliquid effi. ^ - e ^ * C t i r VIdeaiur j nili diutius immoretur. Sed nec miftio ipfa cum mulr/c rihic f v ; ; S ^ t l babet: il enim id citra alium cibum folum aftumas, facile intelliges, quantum mniftia: & morrri ?| U °ff- IS venlricu ^° a fferat: quinetiam, ft plurimo dulci fucco admiftum cuti ldimoonas quamn/ hil afferat incommodi» Cum igitur priorum vnum quodlibet^ quo minus unapi, quod foris facit in cute, idem facere intus podit multo (arbitror) Lm/ vbi omma limul coierint: nam & coquendo alteratur , & fecernitur & SiSSot multisalijs mxfcetur , d C varie diftribuitur,&inomnem partem fertur,nec in vfa moraturi Qydd A.I ufal» fa.z.c.i.f. 4®* b A.I. r. fu.i.c. * LIBER TERTIVS. 23 A Quod aut,fi acrimonia fuaferuaret,interna qtioq^omo exulceraret,ex tjs,qu3s fponte accidunt, vl- ceribusinteIIigas*Gignit*n*no raroalrjsexvitioib cibo,ab'jsexquapiamipfo corpore corruptela putredine, vitiofus fuccus,qua cacochymia vocat*His aliqn interioru quoq^ aliqd exulcerat: ma gna tn ex parte cutis,qm in hanc excrementa,q in habitu corporis colligunt, natura expellit, mul¬ tis Qc affiduis vlceribusafficn:quippecancri,phag;eda:nae,herpetes erodentes,carbuculi, SC q c h«- ron«a 8fteleph«a vocant,millecjs alig vlcerum generationes abeiuimodi cacochymia naicunt.N ec igit taliu quiecp eft dubitandu: fed nec cur medicamentoru no nulla, cu nihil nos extrinfecusoffen- A.I. t c,i .r.t. <}.t. 'tol.|7.b nihilforisintuscp parem agendi facultate habet,Neq3.n*aut viperae venenu,aiit rabidi canis fp ma,aut afpidis virus (q tn,fi extrinfccusf corpori occurrant,offendere credunt) parem vim habent vel folicuti applicata,vel intro affumpta^Sed nec illud eft mirandu, li certoru m medicamentorum nA' ™ > enan9 visad ( pfundum nonperuenit: ne^m.ncceife eft, vt omnia pare ha beant vin^Quod (i exijs, quae fine ^Icereb intro fumunt,non pauca certo tepore,& certa qu 5 titate^S^in miftura cu ceteris accepta conferunt: intepeftiue au t,& largius,nec cu alijs admifta,lgdunt:ne id qde dubitatione vlla diiputationi pariat, fiquide id tu cibis,tu igni,tum verooibus (vt fic dica) q corpori occurrunt,accidere folet* Na & me diocri nobis hama non nuncj opus eft,ea^ vfi,plurimu ex ea iuuamur,cum tn immodica hama nos vrat:ad eunde modum SC frigidae potto,q mediocris eft,confert, q immodica eft, maxima affert lae- fione*Quid igit miri eft effe medicame aliquod adeo calidu potdtate,vt,fi multu eiusfumatur,ac in vacuu corpus inferatur,erodat prorfus,vratq3:lin vero exiguum fit, &C cum fjs, qua: vehementiam eius remittant,coniunctu,non mo nihil iticomodi afferat, verum etiacalfaciendoiuuet rLachryma *n*vel cyrenaica,vel medicam,vel parthicam,ipfam quide p fecitraincomodum fumereno eft; at, fi 01110 exigua,vel cum alijs,in tepore congruente fit fumpta,magnopere coduciu Atq^adTTuffcquT de modum, quxcunq^ corpus excalfaciunt, vbi mutationis principium in ipfo, ficutdi&um prius eft,accepere 5 rccalfacere illud funt apta;qua: vero refrigerant, veluti papaueris fuccus7Ha:ci noftro" corpore ne vel paulum quidem demutatur, fed ipfum ftatim vincunt ac mutant, et fi calfada prius ^7 £ dederis, eft,n*corum natura frigida , quemadmodum aqua; Quare illud recfte Ariftoteli, ficutaiia ^ ^ imulta, didurn eft, calidorum,trigtdorum,iiccorum 8C humidorum corporum quaedam effe talia p fe, quaeda ex accidenti: ficut aqua per fe qdem frigida eft, ex accidenti vero aliqn calida: verum ac- quifititius eius calor breui perit,naturalis frigiditas manet.Taqua igitur calida aqua Hamae inieda C ea extinguit:iic,meconium fi quantumuis calfadum dederis,& calore animalis perfrigerabis,&nc cis periculum afferes*Oia igitur id genus medicamenta,!! exigue fint data, & vna cuijs, quaevehe- rnentiam frigoris eorum caftigare valeant,non nunqua vfum aliquem corporibus noftrispraeftant: quemadmodu in opere de medicamentis dicetunSiquide medicamen id,quod cantharidas recipit, hydericis,pdeft,tametfi cantharis ipfa veficaomnino exulcerat:verum,vbi p ea, quae admifeentur, caftigataeft,ac corpori,quod plurimo humore grauatur,tum offertur.illum p vrinasexpdlin Ma- xime^igitur eft attendendum yi omnibus, qua: poteftate calida frigidauc dicuntur, finfne ex natu# ra eorum,qua: nutrire corpus poffuntfan eiufmodi, quae exiguum alterationis momentum nacfta, deinde fecundum propriam naturam afi&rata corpus ipfum aliquo modo afficiunt: tertio loco, a i * . / * nullo pacfto ab eo quicqua alterentun S i nanq^ex nutrientium funtgenere,iii quidem vincantu r,cal /* estd/uit faciunt,fi noii vincantur,refrigerant: fin ex rjsiunt,qux exiguum quippiam alterantur,omninoca! faciunt,fi vero ex ijs,qu3e omnino non alterantur,maxime refrigerant * cjp, •f- De ^Aciione medicamentorum tn corpus : & quo nulla queant mutari. A T tendere autem (vt dieftum eft) quam maxime oportet ac difeernere, quae per fe funt, ab tjs, * ? 7^fi/' . /r\ qux per accidens,non in calidis SC frigidis modo, fed nihilo etiam fecius in liccis SC humidis* Quippealiqua talium, cum ficcam fubftantiam fint fortita, vbi largo calore funt liquata, humidi-^ ** tatisphantafiamprxbent,veluti<es,&:ferrum: quadam per fehumida, vbi in fyncero frigore funt r %, / r morata, apparent ficca, ficut glacies* Minime igitur dc hisomnibusfaciendumabfolute&: finevl- ***++ ■ ' »+ * Ia exceptione iudicium eft (ficut in fuperioribus monuimus) fed cum eo, vt, quemadmodum fefe ^ v in calore frigore^ habeant,cofiderentur.Siquidem, fi exiguo prodita calore nihilo minus humida cernuntur, talia effe ex propria natura funt cenfenda,tametfi cum copiofo calore fint Occa: qua ve¬ ro vel fub feruenti calore fluunt, vel fub puro rigore funt concreta,ne horum quidem altera p fe hu mida,altera per fe Occa, funt exiftimanda ♦ Ergo tum ad hunc modum diftinguere conucniet, qua: per fe funt, ab tjs, quae peraccidens: tum ad haec ipfa fpetfantibus, eorum, quae poteftate calida, fri- . . . A tinnnidaJiccauefunt. indinnm faciendum* Non^n^ad id ; quod fecund u m accidens eft.refn f A v X** J . cientibu s , fed ad id, quod fecundum feeftdd,quod potefta t e ciUud icari dcbebir TPon-b cois in otn c tys£*'/f**** rubus vna^ ut ^ can ^ Yd ^° e ft alterationis celeritas*. At, cum calidum, mgiffum,humidum, Si ile - V ty ■ cum dicantur cpavviucocr , q? fcilicet alia per id, quod exuperat, fic nominentur: alia,q> ea qualitate,a qua funt denominata,fumniam habeant: in vtruncunq3 horu propte id vertit, de quo iudicium agi tyr, tale poteftate fuerit* Oleum nanque calidum poteftate eit, nimirum quod flarnma facile fiat : eodem % “/ 9-6 DE TEMPERAMENTIS eodem modo refina, bitumen,& pix:vinum autem,9 facile fiat fanguis: pari modo mei, 8 C caro, & £ lac:atq? kecquidem totis ipforum alteratis fubftantrjs nutrirnentafealterantiumiunt. Quae vero vna qualibet qualitatealterantur ac mutantur, ea medicamenta tantum funt: medicamentaitidem funt, St qua;nulla fubftantiae: fuae mutata parte,fed tota feruata intcgra,corpusipfum afficiunt, eae- . terum grauia & naturae animalis corrum pentia: vnde & totum eorum genus deleterio / / -{&: pefti^ lens -{tedicireor. Quippe haec non propterea genere deleria no effe dicenda eft, q?, vbi pla neniini ma exhibent,nulla inferunt fenfibile noxa;& fic nanqj neq? ignis ipfe calidus fi t,neqfnixi(ngTd^naT *** ** horum quoq?fiquid prorfusexiguum eft,nullum euidensin corporibusnoftrisexcitaraffaftum: AJ . j /? quippe centeiima vniusfcintillae pars eft quidem omnino genere ignis, caeterum adeo nos novrat excalfaciat u e, vt corpori incidensnefenfum quidem vllum fui excitet: ad eundem modum frigit* daeafperginiscentefima portio non modo nihil off endat, aut refrigeret, fed nec fenfum fui vllum ***- * prarbeat ♦ Nequacp igitur fic iudicanda deletcria funt, immo totius naturae fuae contrarietatc. Porro iudicabitur contrarietas ex ea, quae media intercedit, mutatione. In elementis, verbi gratia neque aqua mutari pot in igne,ncq3 ignis in aqua,fed ambo in aerem,is vero in vtraq3,at illa in alterutrum nullo modo. Ergo continens & fine medio eft aquae mutatio in aerem, itcmc]3 ignis: non conti> nens, ignis & aquae in alterutrum: haec igitur inter fe contraria pugnantia^ funt. Non diffimili ra- F tione papaueris fuccus hominis corpori prorfus eft contrarius,vt q> in eum quicquam agere ne vna quidem qualitate poffit,multo minus et tota fua fubftantia poffit:atq3 vnu quide deletcrioru genus eiufmodi eft. Alterum eft eorum, quae ex noftro calore momentum aliquod mutationisaccipiunr, ac deinde in multifarias alterationes vertunt, quibus corrumpi naturam noitram accidit: eiufmodt ♦ n.omnia deleteria genere funt, etiam fi propter exiguitatem non nunqua nihil, quod fentiatur,effi ciant. Ac cj corporis noftri naturam rodunt,putrefaciunt,& liquat, merito poteftate calida nomina tur: contra qux refrigerant, dC fenfum auferunt, torporem 133 notabilem afferunt, frigida ♦ Et prio*- ra quidem nihil non rationi confonum, nec ipfa pati, nec in corporibus noftris efficere videntur: fiquidem calido corporiapplicata, & mutationismomentum aliquod hincadepta, alia quidem ad fummam caliditatem, alia vero perueniunt ad putredinem'. lure igitur pro affecftu, quem ipfa con> fecuta funt, etiam corpus animalis afficiunt. At, quae corpus, tametfi ipfa calida funtapplicata,tn re frigerant, non paruam dubitationem afferunt, vtriuspotius naturae fint ♦ Nam, fi energia femcl ca> lida funt reddita, cur animal non calfaciunt C fin non dum funt calfacfta, q uomodo apparent calida i Soluetur dubitatio, fi diftinguatur, quod per fe frigidum eft, ab eo, quod eft ex accidenti, ita, vti Ariftoteles docuit: perit nanqs celeriter eorum, quae ex accidenti funt calida, acquifititius affedus, G ita, vt in priorem naturae fuae natum facile rcuertantur. Porro in applicandis ijs nobis, quae natura quidem funt frigida,fed per accidens calida,duo haec contingere eft nectffe,& vt acquifititius eoru calor pereat:& propria eoru temperies,a noftra nihilimmutata, frigida perftet. Et quid miri, fi pa^ paueris fuccus,mandragora,vel cicuta, vel fimilium aliquid, qjuisexhibeantur calfacffa, paulo poft euadunt frigida, cu ide patiant ptiffana,& lac,& far,& panis, vbi in imbecillu ventrenvdemiffa, ab eo non fuperantr euomuntur.n.non raro abunde frigida. Et,quod his maius eft,quodep Hippocra denathum. tes||notauit,pituitaipfa,$ u lsi ?T uccus ^ batq 3 ex cibis in ventre ia concocfiis frequenter nata,nihilo niI ' nus f rj gi C j at ag enl ibusfentit:neq3idm6,duin ventreTfcnliftit, fed poft,c[javenisipfispurgan-' tiscuiufpia medicamenti vi^eft detracfta: tametfi.n,cp tenaciffima natura eft,ac g vim ducit ,attame ne ipfa qde fraeffus violentia cauteri pot. Quid igitur miri,fi et papaueris fuccus, quod naturae no** , >/f ftrx tacotrariu medicamentum eft,cf? celerrime refrigeret,et II calfadusfic exhibitus,refrigeretaut .Kj i vna fecu & corpus (quippe acquifititiu calorem non feruat propterea, q> natura frigidus eft) at,qa ' *« eius fubftantia a nobis non alterat,immo potius nos alterat dC mutat,'idcirco nec a nobis quicquam * ? recipitcaloris,&'pro fua natura nos afficit: itaq3, cum frigidus natura fi t,&nos vtique refrigerat. * ‘ Nihiligiturindicffionenaftraeftdubuationisreliquum.Enim vcro,cp horum omnium,quaefri'^ ** ^ gida per naturam funt, quicquid plus iufto calfeceris, ex propria id natura recedat, praeterejj quod nullam dubitationem habet,etiam praeditfisanobis affert teftimonium. Sicut enim falamandraad certum vfq3 terminum ab igni nihil patitur,vritur aut,fi longiore fpatioigni fit admota: fic &C man^ dragora,&: cicuta, dC pfyllium, breui fpatioigni admota proprium adhuc temperamentuferuant, largiusautexcalfacfta,illicocorrfiputur,necquicqj eoru amplius efficere,q prius poterant,valet* Ac talium quidem oium natura holbus maxime eft contraria (fane, naturam cudico, vniuerlamfub * ftantiam,ac temperiem,quas ex primis elementis conflatur, fignifico ^calido, lrigido7fiumido, fic- co:) eorum vero, qute celerrime nutriunt,conuenicntiffima: reliqua omnia media inter haec funt, quorum alia magis,alia minus,agere ac pati a corpore noftropoffunt.Siquidemcaftoreum &pi> _ • / rt. agere magis in corpus noftrum,qp pati ab eo, valent: vinum,6^ mei, & ptiffana, pati magis, cp ^^r' a g ere ^ r g° h ^ c o ia tum agunt circa corpus aliquid ,tum vero patiuntur.Omnino enim, vbi duo, : ^ <#£1 aliqua corpora inter fe commifla,multo tempore pugnant certantcp inuicem de alterando,vtrunqj , C' eorum tum agere,tum pati eft necefle . Fortaffe autem, fi non multo tempore id fiat, attamen agit etiam id,quod vincit,in id,quod vincit,verum ita exiguum, vt fenfum effugiat,neq? enim, fi acutuiimo ferro moliittimam ceram toto die ac node incidas, fieri poteft, vtnon fiatmanifeftt obtuiius . fu.x.c.xj.i<}7 tex.jx. •;V. ^ (L Wtr LIBER TERTIVS. 24 l*+p Aobttifius. Ita nimirum illud commode dici videtur, Afilduoillifu durii cauat vndula faxum: guip- pe ita quoqs fieri cernitur : extern m ex vno aut altero idu niSii! adhuceuidens videre in ' talibus li- cet: ex quo factum arbitror,vt non nulli qdam ab admonsfibi nihil prorfus pati opinati fint* Et ce- denduquide eft italoquentibus;fxpe vero nobisquoq3ipfis,eodem pacfto pleruq3 Ioquendueft, ni fi ficubi ad vltimum examedifputatione perducimus,queadmodu in prxfentia facimus* Sic igitur id eft nuncp deficicntisaffe(1ionis,dogrna,fis vtiq3,qui folum id rationeipfa gftimanc,va lente demonftratione non caret: non eft tn eius ad priuafafingulatimobcundasatfhonesvllusvfus* /-» ^ /? Sinanq^adeo exigui afteclus fint, quibus affidue afficimur, vt nulli asioni ientlbile SC mamfeftum ^ * ■ ^ J?*** incomodu atteram, lacii e proiecfio contcncndi lun t: atq; ei,qui aftedusid genus nullos eilcdia t,no 'repugnadu. Perinde igitur habet & in rjs,q nutriunt, prope dixerim.oibus: quippe q ipfaquoq? in corpore bois aliquid faciunt, fed nec fcnfibilealiquid.prfusnec euid.ens:diuturna tn eorum exhibi¬ tio magnopere alterat mutate# manifefte iam corpora.Sunr.nA'' q primo flatim vfu mamfeita alte- rationem fua indicent,veiuti lad uca:q eos,quibus venter quide xiluat,manifefte refrigerat,atq3 a fi ti vindicat: quibus aut refrigeratus eft,manifefie laedit f Conducit vero & ad fornnu non para, neqj id alia ratione vl!a,cp q frigido teperamento dC. humido eft: veru fic eft humida & frigida ad holein !B &C alia quae ab ipfa nutriri funt apta,ficut viridia ligna ad ignem* Quare rationabiliter cibi id genus vtrunq3 praeftant, &q> veluti medicamenta corpus noftrum afficiunt,Sc q nutriunt: toto quide con coquendi fui tepore,vt medicamenta:vbiia nutriunt ac,prfus funt affim tiara,vtq no amplius quk- quam nos “agant,naturale caIoreaugent,ceu prius eft dnffmquippe id pium, quae nutriunt, coe eft* Nec eft quod miremur (fi modoexepli viridiulignoruno fumus immemores) effe aliqua,quae pri . ias,cg alfimilent & nutriant,dumadhucconcoquunt, refrigerent: cuallimilata funt ac iam nutriat, * calfaciant* Icaqs vfus quoq3 talium oium duplex medicis fuppetit,tu vt ciborum, tu vt medicamen-? toru* Fac nane#, mutata fu alicui optima ventriculi temperiesad calidiore, is profero, quandiu la^ <ftuca concoquit, refrigerabit,^ mediocritatem temperamenti aflequet: vbi vero ex ea ia nutritus eft,inftti caloris fubftantiam augebit. In eo igitur vel maxime fefe fallere vf iuniorum medicorum vulgus, q ignorat in nobisaliqn qualitatem caloris intendi, aliquado fubftantiam eius augeri: tum vtroqs genere veteres calidius facium animal dicere, qh et calidius fit, fiue calorem cius intendas, fi ue fubftantiam, in qua prima conliftic, inaugeas, Finge nanq3 ex qs, quas in animaliscorporecon- iinentur, fanguinem effeperfecalidu,aut,fi magis placct,ftauam bile.m:rejiquaomnia ex accidenti efle calida, vtic# q hprum aliqua habeant parte: nuquid no necefle erit animal bifariacalidius cfte, C vel q plus calidoru fuccorum fit fortitu: vel q calidiores eos habeat, cf? ante C mihi plane ita videtur ♦ Ad eunde modum, arbitror, & frigidius erit bifarid,vel q plures illi fuccreuerint frigidi fuccfccu pituita,& nigra bilis; vel q eorum omnium modo non mutato, fola qualitas fit intenfa * An igitur jniri quicq eft, fi corpus, quoad concoquit,qui frigidus natura cibus eft, ficut portulaca 8c ladtuca, frigida: qualitatis non parum peipiat: pcocfto autem ac ia in bonum fanguinc verfo, calidi fucci ac- celfionc calidius, cp prius, euadatf Atqui, fi nihil horum auteiufmodi dt, quod fieri nequeat, aut et adhuc mirum, delinant ia obftrcpere,qui vnum eundemc# cibum tum nutrimenti tum medica- menti vfum corpori prxftare negant: tancp.n. fi omnino non percoqueretur, perpetuo maneret medicamentum: iic, cum iam eft perco*ftum,ambo efficitur* Pone enim,prorfus non concoquatur lacffuca, vd, fi mauis, fuccus ipfius: qn is, li liberalius fumatur, limilem in homine cum papaueris fuccoeffeduin h abeti nonne hoc cafu medicamentum tm erit, nec ali uffi fuicq^^c^ de ea re dubitet. Eroo habet omninoladuca d C medicamenti facuItalemTat vero habebat d>C nutri- menti,quippe qux perfxpe nutrij pamb as i gitur facultates fimu l in fe contine t ^not itamcn funditer ambas offendit: verum, vbi plusegitin homine, $ Iit palla, medicamenti potius indicat iaculute, vbi paffa plus eft, cp egit, nutrimenti. Nec nurum illud elf,fi laclucx tum agere tum pati contingit: [D qn enli quoq3 (ceu paulo ante diximus)non folum in ceram agere,fed etiam ab ea pati accidi t,exte¬ rum, quia multo amplius eft,quod ille agit ,§ quod patit,alterum latet: at, fi durifiimum illi ferrum admoueas, contra magis pati, cp agere, tibi videbitur,tametft agit aliquid tum quoque,fed vis eius negftgfiur prx exiguitate* Itaq3 de omnibus prorfus cibis illud pronunciare non dubitemus, quod non folum a noftris corporibus pati,fed etiam agere aliquid in ca pofluntj iam vero dC de quibufda /qux plane fcilicet Qc luculenter videmus agere) q no tantu cibijmt^ ledet medica v neta. Et laduca_ quidem tam cibus, qp medicamentum frigidurrreftrrruca tam cibus, q medicamentum calidum. Quod (ljCalforeum quoqs f patib cofttbquitur, eritid quoq? fimul nutrimentu, fimul medicamen¬ tum calidum: ad eundem modum linapi dC piper: ex herbis quoq3 anethum,& ruta,& origanum, & pulegium,&calammthe, dC thymbra, & thymus: quippehtecomnia turri cibi tum medicamen . A - • O tacalidafun f • priusenim 3 r pm fapmiinpm funt mutata* du.f*adhucconcoquimt , m e dicamrm^:mit : tata vero in fanguinem non vttq3 iam medicamenta, fed nunimenta, fecunda nimirum nutrimenti fignificatione, qua id fignificatur, quod non du eft alimenta,fed veluti alimcntum.Ergo,fictu dc la< uca paulo fupra fecimus,cu duos ventres, alterum iufto frigidiorem, alteru iufto calidiorem finxi anus: ita nunc quoq3 inomnibus qs, qux poteftate calida funt, proponamus eofdem ventres. Ergo eumi qui frigidior iufto eft, quoad in eo continenturacconcoquuntur huiufcemodi omnia, cal- facium, •s DE TEMPERAMENTIS r ■ A.v'^ 5 < *£**• faciunt,atq3 tcperSmenti aequalitate reuocabunt,,pderuntc{3 vt medicamenta: alterum vero, quicali E dus eft,inflamabunt,ac magnopere Iaedenuatq^ has quide alterationes qualitate fua inducet,na oino pcocfta, SC mutata, ac in fanguineffionu ia verfa, naturalis in aiali caloris fubftantia augebunt, non qualitate mtendcnt.In totu enim, fiue frigidus, fiue calidus poteftate cibus fit, poftea,q? in fanguine conuerfus eft, naturale calore fimiliter augebit: quoad aut ad fanguinis forma tedit,nec du plane sa- guiseftredditus, refrigerat excalfacitveaialmcdicamenti ritu' Sane oishaecdifceptatio ab vno, vt videt, principio pendet: quo magis feruandu femp id: memoria^ tenendum ppetuo eft cuiuslibet corporis,pprietate quanda temperamenti effe, q huic quidem naturas fiteofentiens, ab hac vero fit diffentiens* Tujfi^qffconuem ens fibi eft,in fua natura tranfmutet,eo pacfto caloris fui fubftantia au gere: fin lpfum fit mutatu, duoru alteru illi contingere,vel vt calore quendam coquirat, vtiq$ 11 id,a quo mutat, calfacit: vel,pprium calorem amittat,li id non calfacit.Liquet igit ex his, 9 hmoi oia ex eorum funt numero,q relata ad aliquid dicant, cum ad^pprietatem mutantis naturas, quicquid alfu mit, vel nutrimentijvel medicam enti, vel vtriufqj rone fortiat: verbi gratia,cicuta Iturno nutrimen tu eitjhoi medicamentum:rurfus coturnici veratru nutrimentu eft,hoibus rnedicamentu,fiquidem coturnicum temperies affimilare libi veratrum poteft,quod hominum temperies non poteft ♦ De CMedic ament is experimento dignofeendis . C A P. 5+ F ri poffit: atqj id tan$ primu, ac maxime fit fpccftandu: deinde,fi res exigit,ct'q 3 ‘ab externis petitur* { Na,fi euidensadfentiendum& clarus fit adhibiti medicamentiefFedus,huicrcliquisnotis oibus pofthabitis crcdendu: fin debilis, d£ obfcurus, aut et miftus, aut vlla oino dubitatione fit exhibens, tu vtiq? ad externa ola coferendo,de eo iudicadu, ac neqj lioru quide ad ea, q logiusabfunt,fed q ab ipfa qlitae rei fubftantia funt defumpta* Verbigratia,fi oleum calidu eft,non id inde fpcdlabif,q> glu fur ■ A.liM 1U.I.C.IJ.K»' J c tinomm, aut pallidum, aut leue eft: fcd q> facile inflamat: id nanqj erat illi calidu poteftate effe,9 ce¬ leriter in energia calidum mutat. Ad eunde modu &C incorpibus noftris non vtiqs id expendendu, an eradam partiu,aut tenuiu,aut humidu,aut Icue, aut glutinofum,aut pallidum,fcd an calfaciatad motu: asque vero nec, an dulce lit,an aluu deficiat,an fanguine,!! inftillet, laciat in miffionefluxile: quippe hasc quoq3 fupuacua funt,cu asftimare liceat, an calfaciat,cu admouctur*Ergo,fi notabiliter id valentercp faceret,queadmodu piper,vtiqj claru ld^culcpdubio elTet: nunc, cum minime valen¬ ter id pftet,merito in qftione venit. AI ulto vero magis de rofaceo dC aceto dubitatur a medicis atq$ ambigiricalida^e hasc an frigida,poteftate fint* Agendu igitur id eft, vt 111 oibus, q poteftate calida, G frigida, h umida,llccau e dn r,exacftas aliqs clarascp diferetiones iueniamus,ficut ante de energia fic di dtis fecimus ♦ Porro incipiendum arbitror ab ljs, quae euidentifilma funt,qn in his exercitatus facile confequet ea,q minus funt euidentia ♦ E r go ftatim, vt corpi hoc vel illud medicamentum cibusue admouetur, expers efto ois acquifititij caloris vehementis di frigoris: qua.nrinfupcrioribusdeter- minationem iniuimus,cum ficca &C humida corpa dignofceda,ppofuimus,eadem nobis nuit* quo<£ in fis, q poteftate calida frigidae^ funt,no minus erit vtilis: nam, fiue poteftate frigidum,cum id ap¬ plicas,vehementer calfaciasffiue calidum,refrigeres, corpu s primo occurfu qualitatis acquifitas,no cius,q,ppria eftrei admotasfcnfu afficiet* V t ergo admotas rei vera finceracp natura exploret, tepP" dum, quoacl neri maxfmcpot, eiETTnec vlla extrinfccus notabile alterationem valentis calorisfri- gorisue casperit* Ac prima quide admoti medicamenti pparatio talis efto. Applicet aut, cum eius vim exploras,non cuilibet corpisaffedlufifed fimpliciffimo,quoad fieri maxime pot,& fummo*Si igit fummi quide caloris affectioni admotu, frigoris fenfum excitet, erit profedto fic f rigidum: pari mo,fi frigido affedui applicatu,calidu ftatim appareat,id quoqserit calidu:fin ve l calida: affecftioni> calidu, vel frigida frigidu fentiafino eft: 9 hoc calidu,ill u dfr i giduoino < pnuncieJ Eft.n.aliqn fuin f? T J j # . _ mi calorisaffedlus, quem mediocriter frigidu medicamen ad^non alterat^vt "renigerandodenianH ^ ummS extrinfecus corpus,ca!orem intro concludat,ac difflari vetet, indeq^ aflecftu magis ac-* n+Kr *rmf**t, cendat Jta vero,6c: fi, quod frigido affedui admouet,nullu afferat calore,videndum eft,nu id, cum fit aliquid mediocriter calidum, nihil egit in affecftum,qui fummi indiguit caloris* Ergo nec fic ad moti medicaminis exploranda vis eft: nec fi ex accidenti aliquid efficiat,non p fc. Iudicabisaut,qd # ex accidenti aliquid facit,tu ex aff ecftu ipfo,t utpe:exa ffe(ftu, fiis limplex eft,& V nus: at a tempe de terminabit iudiciu ad h unc modum. Quod^ptinuSjVt ad m otu eft, c alfacere vel refrigerare manife- fte cernitur, id vtiq3 & ex fe QC per fe tale fuerit: quod tepore id facit, fortaffe ex aliquo accideti hoc eft acftum ♦ Veluti,iuueni quadrari corporis tetano teftate media laboranti, frigida liberaliter affu- la caloris repcrcuffum facit:cxtei um,9 aqua frigida per fe non calfaciat,ex primo eius occurfu pa¬ tet, fenfum nanq3 inuchit frigoris: praeterea cutim, quoad ei affunditur, frigefaciutum calorem nec in omni corpore,nec dum affundit,inuchit,immo tantum in iuuene quadrati corporis,&: aeftate me dia, a poft, quam a perfundendo eft ceffatum* S icut igitur frigida,quibus incidit, harc ilico perffi. gerat, iiue animata corpora funt fiue non animata, fiue calida fiue frigida: ita ,fiquod effet tempus, vel corporis natura, vel affecftus vllus, in quo frigida primo ftatim occurfu caloris fenfum inuc- *teret, iure quaeri poliet, calfaccrene an frigefacere per fe nata effet; nunc autem ; cum omnia ttim suumata, LIBER TERTIVS. A animata ttim inanimata, protinus &C perpetuo fhgefieri ab ea cernamus: quibusautem infitus ca- Ior,veluti fons quidam ignis,in viiceribus eft,ijs adhibita repercuffum aliquando caloris faciat,ra- tionabile arbitror ex aliquo accidentfnon per feralia calfacere. S ed nec latet,qua ratione illud acci- dat: fiquidem ftipata, claufafp corporis fumma facie, repercuffus refra<ftusc|3 fit caloris eius, qui a profundo afcendittquiquidem (imul propter difflatus inopiam eftaceruatus,fimul propter frigidi circunftantis violentiam in altum recedit,fimul ex fuccis illic habitis nutritur. Quippe,vbi colle- <ftus nutritusv{3 calor ad fumma corporis violentius ruit, fit quidem caloris repercuffus, indicium vero ac documentum, quod frigida haudquaquam per fe calorem auxit:nam per fequidem cutim perfrigerauit,eius vero perfrigerationem denlitas,Creditus caloris ad profundum,funt confecuti: Rurfus horum denfitatem quidem difflatus prohibitio:reditum vero ad interiora,concocftio confu matiotp,qui iftiefunt, fuccorum, eftaffecuta: Horum vero,difflatus prohibitio,caloriscolIigendi: fuccorum conco<ftio,eiufdem generandi fuit cauia:porro horum vtrunqj natiui caloris fequitur au <ftio. Ergo intercedentibus medtjs vtrifq? frigida in animalis corpore caloris aliquando excitat in¬ crementum,per fenunquam*Sed non minus calor,eft,quando exaccidenti perfrigerat, vtiq3 inter cedente vacuatione, ficut perfufio phlegmonen ♦ Cum enim ex calida fluxione phlegmone coniis 'Bftaqpropriaquidem eius curatio vacuatio fuperuacui eft: vacuatio ni au ie particulg,quy 3 e rphleg- monen excalfacfla eft,omnino fuccedit refrigeratio» 1 5 r go,cum duplex in ijs,quae phlegmone labo¬ rant,particulis affetftus fitjVnus quidem in quantitate,ex fuperuacui,naturac modum exeuntis,abu dantia;alter in qualitate,qui ex caloris fpedfatur ratione, fequitur prioris eorum curationem eriam pofterioris curatio:fiunt<q3 ex accidenti ea medicamenta,quae calentem materiam vacuant, inflam¬ mationis particularum refrigeratoria»Ergo tum haecdifcernere oportet,tum id agere,vtpro modo fi mplicisaffecftus,etiam virium medicamenti inueniatur modus: Verbigratia,fi calidus in fummo affectus fit, frigidum quoqs in fummo medicamentum paretur:ii affedus a*fummo paulum rece- dat,medicamentum quoqj a fummo paulum declinet:fi plus a fummo calore abiit afledus,ad por- tionem abiit a fummo frigore medicamen: quippe, 11 aufpicatus a tali conicdura examen eorum ^ fis/adlius propriam cuiufqj inuenias vim* Ad fummam.ndn omni fimplici affeducalido,quod- cunqa adhibitum medicamen primo ftatim occurfu frigoris fenfum intulit, id frigidum poteftate eft:ac multo profedo magis,fi poft primam exhibitionem tale perpetuo maneuqudd, fi calidum af fedum prorfus fanet,frigidum id exnecellitate fuerit» Adhibendum vero eft,cum exploratur,om¬ nino tepidum,vt prius teftatifumus. Vbi iam cognitum eft tale effe,deinde curationis cauia affu- .C mitur,redius frigidum adhibctur:nifi fi medicamen fummi fit frigoris, morbus in fummo caloris non fit» Atq$ hxc quidem diffufius tum in opere de medicamentis, tum curandi methodo traden¬ tur» Ad praefens illud faltem nouiffe oportet, quod fi calido dC fimplici affedui aliquod adhibitum medicamentum,tum protinus tum toto deinceps tempore frigoris fenfum, ac facilioris tolerantiae iuuamenticp laboranti affert,id frigidum neceffario eft, tametfi inalijsnon nunquam videatur cali dum:deprchendetur enim in illis, fi diligenter exploretur, non vtiq? per fe, fed ex accidenti aliquo cxcalfacere»Cum autem per fe dicimus, vel primum,vel nullo intercedente medio,omnibus huiuf modi verbis idem poteftate fignificamus» In quibusornnibusledtoreminoperede medicamentis proprijs exemplis exercitabimus. Epilogus Operis vniuerfi ♦ C A P. 6. N V no recenfitis rjs,qute ante iam dixi,propofito libro commodum imponere finem tentabo* jQ. JLOw »fct Cum nanq^ calidum corpus multifariam dicatur, nam & quod fummam eiufmodi habet in fe qualitatem, iplum fcilicet elementum: QC quod propter eiufmodi qualitatem pollentem nomen r eft fortitum:ad ha:c,quod collatum ad aliud dicitur, vel ad id, quod mediocre eiufdem fit generis, vel quicquid fors tulerit:fic& quod poteftate calidum eft,energia vero non dum dici poteft,intelli D gi probariq3 multis modis oportet. Quo vriqj minus re<fte,fiqmd non ftatim mflammatur,id ali¬ qui ne,vt ad nos,quidem,effe calidum poteftate pu tant:nam,fiue facile concoquitur, 8 c cito nutrit, erit,vt ad nos,calidum: fiueadmotum, veluti medicamentum, calfacit, erit id quoque, vt ad homi¬ nem,poteftate calidum. S ic nimirum dC per fingulas animalis fpeciesipfum poteftate calidum, fi> ueeft vt medicamentum, fiue vt nutrimentum, ad illud tantum animal collatum dicitur: eft enim ex ijs,quaead aliquid referuntur,quicquid poteftate dicitunquare & probatio,quae propria eft, me lior vtiqs eft,quam q use ab externo petitur:propria vero eft vna in fing»Iis,vtiq$ fi celeriter tale fie¬ ri appareat,quale id effe poteftate diximus. Eft enim poteftate ignis, quicquid celeriter in ignem vertitur: poteftate vero calidum eft, vt ad hominem ( quae eft vna ex lpeciebus eorum, qua: ex eo, quod in ipfis praepollet, calida dicuntur,) quicquid homini apptotum, naturalis eius caloris vel qualitatem auget vel fubftantiam*Eadcm mihi de alijs cenferidicta velim,quaecunq3 fcilicet po teftate frigida,vel ficca, velhumida vel calida dicuntur: cum haecquoq3, partim veluti ad ipfa cie- menta: partim velut i ad ea,quae e x p raepollente funt nominag jum mtelligj t um explorari tum do- t+Jt* t&pmg 11 ii i . nrrniT pertem effe debere,fkuti de medicamentis ipfis prius eft dictum. fltr ; Prima Claffis» d Galeni GAL- IN LIBRVM HIPPOCRATIS DE NAT V R A HVMANA COMMENTAJUVS PRIMVS Vi£to.ix Trincauelio interpreto argvmentvm libri Quatitor efie elementa naturar,quatuor in corpore humores, qui ianitatem & morbos efficiunt, & pro ratione temporum euariant* Ommentarium dc elementis ex fententiaHippocratis olim amico cui dam peregre proficifcenti, illius contjciens eruditionis facultatem, fcripferam, atque edam tradideram:^ proinde quaecunq^ illum probe tenere noueram, eorum inter operis illius initia neqs memini, neqj de- * monftrationesattuli:quod tamen alloqui facere confueueram, fi quan- G do cflet mihi omnibus qui legere voluiflent,fermo communis infiitue dus ♦ Sed quum mox(nefcio quo modo) commentarium id in multo¬ rum manus inddifietjftatueram alterum praeterea non coponere:quiti dC expolitionem libri de natura hominis propterea diftuli,quod omnia --- ■ - —— quae ibi continerentur,in eo iam edito libello, cui titulus eft de elemen- atis uxta Hippocratem,manifefto eflent monftrata. Verum quibufdam amicis noftris nuper a me liuiusetiam Hippocratict operisexpofitionem,vt haberent,efflagitantibus,necvt priori illocge- *a,earu modo fententiarum,qua: huic decreto necefiariae funt, fed iubindeomnium: Ideoftatim in ftuiufce expofitionis exordio ea in primis explicabo, quae in initijslibri de clementis fecundu Hip pocratem a me fuerant omifiarquum fane amicum illum ea non ignorare intelligerem. Itaq^ inter . a prima qua: a nobis referenda funt, id erit : quid hoc vocabulum, natura, fignificet,vnde fuam non¬ nulli ex prifeis illis philofophis qui phyfici,hoc eft naturales,didi funt,appellationem traxere*Cur vero hoc ego protulerim,maxime apertum fiet,Ii eorum monumenta,quae de natura ab ipfis inferi pta funt, legerimus ♦ Videntur enim primam eam fubftantiam, qualis nam fit expofuiiTe,quam ingenitam atque perpetuam affirmant, quamqj efie omnibus qua: generantur dc intereunt corpo- H ribus fubiedam, 8 c praeterea quae generabilibus ac interituris quibuslibet cxipforum propria ra¬ tione infuntiquibus equidem cognitis,extera quae particulatim fubfiantiae vnicuiqjjnon per pecu¬ liarem aliquam ipforum rationem accidunt,confecutione quadam nofcuntur* In hunc igitur mo¬ dum per fecla erit naturae rei vniufcuiufque docftrina. V nde confueuere mortales, quotiefeunque quifpiam vnum ex his quae rei alicui infunt, vel duo etiam explicauerit, affirmare aliquid de rei il¬ lius natura fuiff e expolitum:id q uod poeta quoque obferuafie videtur ita inquiens ♦ Sic ait a Ma- „ ia genitus, medicamen 8 C offert Euulfum terra, naturam^ edocet eius: mox fubdit: Radix nigra „ erat, flos lacfti cohcolor ipfi ♦ Sic etiam qui de herbis vel in vniuerfum de plantis fcripfere, earum „ fenlilem naturam docent, dum exponunt qualis harum vnaquaeque fit tangenti, qualis etiam gu* itanti, aut infpicienti, aut olfacienti: 8 C quas prarterea vires habeat,quum vel interne in corpus in- S er j 5 ur 3 , vei externe adhibetur: his etenim fenlilis cuiufque rei natura confiat. Antiquior tamen * wy**K**V»* eft&prior ea namra: acceptio, de qi^&ego prius loquutuafum, &Piatoeffe fciendam illi con- ***** - %+ &&f l u qU1 n e th0d ° rem fi uam P iam voluerit difquirere: fed &ipfa equidem illius verba hic • Vlfc ^.afcribam. Putas ne igitur naturam animx quantum, ipfaratiopofcit,abfqueipfa vniuerfina- „ tura polle i ntdhgu fedfialiqua Hippocrati vniex Afdepiadis fidcsefi adhibenda, ncccorpo- „ ris COMMENT ARIVS PRIMVS. 26 A n's etiam poterit fine hac methodo.R ecfte o amice ait.O pergpretium attamen fuerit, vt preter Hip pocratem rationemhanc examinemus,& num illa confonet,conftderenuis, Afienuo.Sed quid tan demHippocrates dieit.atqs ipfa etiam re<fta ratio 3 non ne ficcDe reicuiufcunqa natura,cuius vel nos volumus frientiam aut artem afiequi 3 vel etiam alios docere 3 id primum inquirendum eft,fimplex' ne illud fit,aut potiusmultiplext&fi multiplex fuerit 3 mox infpiciendum eft quam habeat natura¬ lem facultatem,vt in alterum agat,& in quodiquam praeterea vt ab altero patiatur & a quo. Si plu- res vero fpecieshabuerit 3 illis enumeratis,id ipfum quod in vno diximus, fingillatim in illis omni¬ bus erit inueftigandu,quam inquam habeat naturam vt ipfum agat,quamvt ab alio patiatur. Ne¬ pe haec tibi eft Platonis fententia ex Phaedro deprompta, quae & quid nomen natura; fignificct, dC quo pacto eius iubftantia methodo fit difquirenda 3 e xponit.Hoc idem etiam inuenias 3 f i 3 quae de na f ^ n|| . tura inferipta funt,volumina omnia perlegasprifeoru phiIofophoriim,Parmcnidis,Empedoclis, P MeIiiri, Alcmaeonis 3 Heracliti.Porrd ex illis non nulli non modo vnum,fed multos etia huiufce ar- gumetilibros edidere:alrj longe etiam pluresad ipfum bC Hpicurus facflitauit.Na bC i lle,quemad- modu bC exteri omnes,ab ea inquifitione exorditur,vnutrfne fit &C fimplex id cuius naturam inue nire inftituimus 3 an vero ex aliquibus timplicibus illo prioribus copofitum:quae mox ij qui prifeis ^ B illisfuccefiere 3 elementa nominare confueueruntJn quem modum gramatici profitentur quatuor jUfry A? Ptm 4 *a*j &:vigintieflevociselemeta 3 h oceftfimpIices8c:primasparticulas 3 q uaenonitaampliusinalias,vt 'q fyllabxjdiuidi queant:fi nanq? ab hac fyllaba 3 ftra,elementu primum demas,f 3 inqua,reliquum tibi tra erit,quod b C ipfum fyllaba permanet:a quo tra deinde fi t prima eiusliteradetrahas,adhucquip piam ex ea relinquetur,quod ite diuidi potcrit 3 ra nimiru,a vero ficut bC plures aliasliteras nunqua diuides ita,vt poliis oftendere ipfum ex dupliefiaut triplici iono conflare: fed vnicus eft atq? indiui duuseius fonus,no quide (impliciter fm quantitate,veru,vt tum nosalias, tu et alij philofophi plu res jnoftrarittjfolumodof m fpccie.Sic quoq3 illi qui quatuor ea,igne,aere,terra, bC aqua,efte aiunt elemeta corporu q generantur bC intereunt 3 ob id illafidentiae naturalis principia ftatuunt, q? figilla tim amplius i nplures fpecies fecari nequeant.P r ima fiquide minimoru corporum notio eft penes quantitate:altera vero(vt in elementis vocis monftratu eft)penes qualitati Et naturales quide phi-Oi *^- v r n ji j». lofophi inter fe difcrepant:quida.n.corporu qug generantur bC intereunt 3 minimas quantitate parti culas elementa ponunt:alij vero qualitate. V eru de fignificatione huius nominis,clemetum 3 in pri- rno libro de medicis noibus 3 vtin quinto de fignificatu nois,natura,pleniusdifteruimus. At in prae fenti non amplius de appellationibus fignificationibusVe fermo eft a nobis inftituendus, fed de re Cbus ipfts,ex quibus faneminimis 3 anfm quatitate,an potius £m qualitate generabiliucorporu,qug nos cu Ariftotele fimilaria vocamus 3 fit prima copofiti o* Mox vero ex his altera fit c6pofitio,eoru, qinftrumetaliaappellamus 3 velutifuntmanus,tibi2e 3 oculi,lingua,pulmones 3 c or,iecur,lien 3 renes, vetriculus,vterus,& id genus alia^Horu etenim inftrumetoru natura ex primis & fimilaribus, ^ . qug Plato primogeneaiolitus eft nominare,coagmetatur.De horu vero difterentia in alio quide li-* ’ - 41 bro anobis eft habitus fermo:clarioris attS do&rinaegratia, nunc quocmdipfurn per capita repete mus.Nempe fimilare eft os, cartilago,ligamentuieft pterea fimilaris mebrana,adcps,& caro,tam ea q fibris mufculoru adhaeret,q & ipibe ftmilares funt,q illa qu? in vifcenbus eit, qua braliftratus pa- 4 ^ mus,qualis'nam iit vera medendi methodus,offendimus fieri non poffe, vt quis rede per indicatio nes ratione curandi fimilaria corpora inftituat,mfi teneat prius, an eoru vnumquodqj iimplex iit, an vero ex pluribus conftitutu,item^ num ea per fe tota temperata ftnt, vel ie lolummodo contuv- eant.Monftrauimus prteterea non nullos medicos, in qbus ego pofuenm EraMtratn, ex parte tm timidi* efle dogmaticos,qui quide morbos partiu inftrumentaliu ex ratione curentdimilanum ve raaut neqtlaqulaut empiricorum moreiimmo eoru quam plures qua: na ln differentia inter mor X) bos inftrumentaliu particularu,&: eos qui in fimilaribus hntort5 i n umme norunt: quemadmodu nc qj eorum vtrorumqi numerum. Vos vero o amici in noftris comentanjsvnu habetis de morbo ru difterentij s,& altet u infuper nec exiguu de remedijs,cui titulus eft,medendi methodus. S ed tu luterum etia multa alia,cxpofcunt fermone il!u,qui de natura noftri corporis habet, is in hoc nunc nobis propofi to opere continetur. Vnde mirum eft profe<fto,ftnlf e quofdam,qui librum de natura humana iudicauerint excludendu effe a legitimis libris Hippocratis, &.mter nothos(vnpli vocat) reponcndiim:decepti quippe funt ex ijs,quKin eo confida «tlhappolita fuere:dc qmbusin htfce commentari) s abunde loquemur.N unc vero fatis fuerit explicafle,qujcunq 3 tn parte legtuma,& tl leditima contenta finuque ad verbum ita fe habet. Prima huiufce voluminis pars q primo libro co legiuiu , e a d cmonitraturanimantiu c ornnr, rr A t. Ac Nat. tuc r* c*-- r * ,, » c - f nos vagos poffumus dicere)ab epidemicfs,quafi popularibus dixeris ac pcftilentibus,& praeterea y D l ^ S ak mmmuni quadam ratione vtriufq? propriam curationem miinuat* Jalteraab hac venarum difle- 1. dionem tranligit: c I m ox varia eft de morbis dodrina:' 1 j| poftquam fequitur vidus falubris ad pri- £-4°. «atosh0minesdelegatus; € l p ofteamodusaperitur,quo homtnesqutcraffiori funt habitu, attenua^ .fq-, »d Prima Clanis. d q ripoiimt, Salub. 4 -i -40* IN LIB. HIPP. DE NAT- HVJVT 41. c Ibid.t 14 d Ib 115.41.0 4» , N < ri poffmt,vel illi qui graciles funt,carne repleiitcui' parti annexa fune quadam ad vomitum attinen E ibid.t. ij. fol. ua praecepta: ||poltea habeturbreuis qdadeferiptio victus infantiu, deinde mulieru,& || tertio eoru Ibid.t. 15.fol. c l ui e xercitantur,jpoftremoaddita quaeda parseft,q no tranfcendit.dece verius: caveroeft d e m or bis cerebri,cafu quoda,vel potius temereibi intcrpofita.Manifeftuni iraq3 elt vniueiTum hoc volu jnen ex multis elle coagmentatu 8 C coiiru<ftu,ad fexcentos fere verfus,aut paulo minus protenfum. Huius primus liber,in quo tu de elementis,tii de humoribus agit,vfquequaq3 Hippocraticc arti, congruens eft:queadmodu&fecimdus,qui populares vel epidemicosmorbosavagisdiftinguit* At pars ea q venaru diffetftione aperit, manifefto quide ab ahjs interieda dt,nec boni quippia con tinet,vtpoteqab apparentibus d‘ffenm,& cum his quarin fccudo epidemioru libro habentur,pu¬ gnat. Eoru aut q fcquunturnonnullainterpofitafuere, dequibuscuad illarirexpofnionem perue- * ^ nerimus,exacftc tranabimus. Alia merentur,vt eoru aliqua habeatur ratio: quippeqbreuibus qui de,fed rede expofita funt,& cu arte Hippocratis confentiunt,ftcut| & ea, q de vicftti ialubri feripta funt.Is vniuerfus igit liber ex his coftat.Pars eius prima totius Hippocratiete artis quali fundamen ta comprehendit. Vnde me no paru cosadmirari,pfeffus fum,q eaab Hippocratis fnia effe aliena cenfuerimt.Na illoru quamplurcs,qui artis Hippocraticegnari funt,in legitimis illa proculdubio ponunt,arbitrantur^ commentariu hunc magni illius fuiffe Hippocratis. Aliqui tn Polybo afert- F bunt illius tu difcipulo, tu ctia in docendis difcipulis fucceffori:qui nunq ylla ex parte decreta Hip pocratis in aliquo fuoru Iibroru immutaffe vifus eft:quemadmodum nccThelfalus illius filius,vir **f*"J % ^ipfe admirabilisfis tn in patria non eft,vt Polybus,diu moratus: Archelao etenim Macedoni^ re gi adhaefit.Sicigitalij fereoes medici,vt teftati iumtis,paucis quibufdaexceptis,fenfcrelibTude na tura humana fuiffe Hippocratis.Sed &C Plato illu recognofcit,q pferipta paulo ante fniam inPhse- dro literismandauit,eius initium eft.Putas ne igitur aiae n 3 t u ra,quantum lpfaratio pofcit,intelligi n ~ v poffeabl"q3 vniuerli natura:fed fi Hippocrati vni ex Afclepiadis eft aliqua adhibenda fides,ncq3 de » ^ corpore etia poterit fine hac methodo.Porro'operaepretiu feciffent qui ita temere garriunt, fi haec * \ l^giffent^pterearecfteperpendiffentjinquo^aHigpocratislibjtomethpdushxCjquamficPlato , ; 4>.:^ a Pprobat, tradita fit,neqj.n,in alio id muenias,nifi inTolfeftTelm^ prae manibus * ^ habemus,Deinde etia alia quaecunq3 Plato profcquutus eft,quae nos quoq3 tum in libro deelcmen tis iuxta fniam Hippocratis docuimus,tum etiam in praefentia,pofteacp ftc vobis vifum dfidocfturi nihilominus accedimus. Exponere autem huius libri didiones ftatim aggrediar,vbi fermoni huic idprgtereaaddidero:Quum liber,quemolim de elementisfmHippocrateconfcripfera,in multo ru manus excidiffet,& eruditisoibus probaretunpauci quida frudes, nullam vnqua (quamuisid G ct maxime conati lint)ex his quae ibidem feripta: habebant,euertere demonftratione valentes,prae inuidia difcruciati,hoc libi tandem fatis fore ad illas calumniandas duxere, fi hoc ipfum opus fuiffe Hippocratis abnuiffent.Sed efto,n 5 f itHippocratis:non fit etiam Polybi,immo fi velint,fingamus f quoq3 nullum vnqua fuiffe editum commentariu de natura hois,cuius inftitutu fit monftrare q? ex calido & frigido,humido & ficco noftra corpora conftituta fint.etenim fi illis Qc hoc condonemus: ^ adhuc tn Hippocraticueftdecretu,noftracorporacxhiseffec6flata. Quippeq> in qua maxime il¬ lius legitimis libris,nedu morboru differentias ex confecutionc ad haec principia ponere,verumd£ curandi modosindecxcogitaffevidetur.Morbi.n.interfe calido,frigido,humido,6^ficcO)differut. Curantur autem fi calentia refrigerentur,licccntur humida,item^3 ii frigida calefiant, licca hume- cftentur.Infupcr etiam ante haec ipfa naturas hominum,has quidem calidas,illas vero frigidas,alias humidas,alias liceas exiftimat./Etates quoq3 pariter Qc regiones eode modo inter fe differre arbitra tur:quum tii nec Eraliffrattis vnquam,nec alius quifpia,qui calore non efle natura infitu,fed adue fftiu putarit,ex his quicqua promulgauerit.Sic etpardculatim cetera01'a refert Hippocrates ad hfc principia qute nunquaobferuat Eraliffratus:& proinde nonulla opera naturalia abfq3 vlla prorfus r> ^ t cxpolitionerchquiuquodnosmonftrauimusmcomentarijsdcnaturalibusfacultatibus* SedqmH ^ ft 1 11 °Ptima quaqs criminantur,nobis obijeiunt fermonis proIixitatem,aiunt6j3 nos quodcunque a bndpotiusacommentariafcribere:ftatuihacquoq3eoruamouerecalumnia,feripto,peculiariter alio libro,quo offendam me illa eandem tenere fententiam,quam Hippocrates tum in libro dc na¬ tura humana literis mandauit,tum etiam in alijs fuis commentarijs.Porrorurfum.noui quod inui- ff i 5 in omnibus quae a me demonftrata fuere,cauent quidem ne ea quaeomnibus probantur, ipfi cri nunentur, mox tamen non nulla quae cum illis communionem habent, theoremata damnant: ita nunc etiam facfturifint. Affentient enim in libris fuis Hippocratem fcopiselementaribusvti,cali- do,.rigido, ficco, dc humido, vt tamen poftea non recfteipfum fentiredicanu Atvbidemonftra- tum ruerit noftra ex his coagmentari corpora:fubinde negabunt Hippocratem id fentiffc: quod neque liber dc natura hominis Hippocratis vnquam fuerit. Iam ergo quemadmodum illi nun¬ quam delinunt perperam agerehta dC nos meminerimus, fernper illos ea monere qu* in vnoquo- que libro a nobis propolita i unt: ne, quum a nobis monftratum fuerit Hippocratem in omnibus fuis commemanjs illa fuae artis ieriffe fundamenta, quae in fcientia hac continentur, quae eft de re¬ pertis clementis: id ipfi ftatim deferentes, horum veritatem reuocent in quaftionem. N equefi eo f um verua te luent inft nuta mquifitio, moxqj id demonftrauerimus, confugiant ad di- .. fquirendum f o&ai [Document text truncated for crawler view.]