Gai Institutionum commentarii quattor

45, GAI INSTITVTIONVM CÚMME NTARII QVATTVOR SEPARATIM EX IVRISPRVDENTIAE ANTEIVSTINIANAE RELI QVII S A PH, E DVA,RD O HVSCHKE COMPOSITIS EDITIONE SECUNDA EDIDERVNT E. SEC LER ,^^^^^^R^^R;A / 0:b ^° '^ ^ DE ^,. ^ ^ "^7^^ /  ^^ ^ ^  ^ e> , :  G ^ ^^ R  , ' 4^; i ... lICi1TVII] LIPSIAE I N AEDIBVS B. G. TEVBNERI u 1 1 LIPSIAE : TYPIS B. G. TEVBNERI EDITORVM PRAE FAT IVNCVLA. Gaius na us si non T aiano, ce e Had iano (c . D. 34, 5, 7 p .) impe an e sc ipsi sub An onino Pio, Ma co Au elio, o asse Commodo. o b i i s s e eum non an e a. 178 inde appa e , quod ad SC. O i ianum a. 178 lib um singula em con eci (D. 38, 17, 9). P a e n o m e n Gai solum sc ip a eius p ae se e un , nomine a que cognomine omissis; nec aliunde haec in- no ue un , quo ac um es , u quidam, ix ec o, nega en Gaio au nomen au cognomen uisse. U n d e gen ium si o iundus, nescimus. R o m a e Gaium ius didicisse, cum paene o us Sabiniano um sec ae ad- dic us  si  (c . Ins .  1, 196. 2, 37;  123; « 195; 200; 217; 219; 220; 231.  3, 87; 98; 103; 141; 167a; 168. 4, 78; 79; 114) p obabile es ; Romae eum docuisse e sc ipsisce; quam is alde discep e u , e i a i p opius accede . Nusquam a melio is ae a is iu is consul is Gai ope a i a u d a n u neque ab aequalibus neque ab insequen ibus, u Ulpiano e Paulo. quod sane in D. 45, 3, 39 (Pomp. lib. 22 ad Q. Muc., 285 Len.) legi u ` sed qua ac ione id ecipe a e possumus (!), quae emus; e non sine a ione es , quod Gaius nos e (!) dixi , condici id in(!) u oque casu posse domino', a T iboniano in e pola um esse non sine a ione suspica i lice . huius de Gaio saeculis II e Ī ZI al i silen ii causae possun a e i aliae a que Gai a * . ' ^ 115.1 , lc G aeci ,aa aliq1 'amponi 'a op a : 1, 2, 93,1 °; spúo ce 'coi ^ü Ei ^1101 / legi i aed saepi 1, 101 yu^mLa i malu a IX 3, 1 0 'si' 3 96 `cu Ipsi ^e codi uos 38, IV  AD GAIVM PRAEFAT. ED. VI. p ocul a Roma in p o incia quadam O ien is colloca um domicilium. nam e nos quo undam lanis a um libellos undecumque concoc os, e si qua alia sun ad popula em iu isp uden iam ap a a opuscula au ea e ea, sicu Sabi- niano um pos umi Gai, aliquan ulum obsole a, a nos sc ip is ablegamus. Publice e s p ó n d e n d i ju e Gaium ca uisse (neque enim esponsa eius exs an ) haud dubi andum. hoc quo- que ei e eni e po ui , si Romae o am i am degi . In Ins i u ionibus i u s p o in c i a 1 e espici quidem (c . Ins . 1, 55; 193):, sed i a pa ee, u eum iu is com- pa a ione Romana quaedam illus a e neque y e o p o in- cia um o ien alium ius G aeco - Romanum o an isque ebus a me o Romano um iu e disc epans accu a ius ac a e oluisse pa ea . e lib os ad edic um p o inciale Gaium, lice p ae e ea nemo eius commen a o exs i isse idea u , Romae con ice e po uisse eo liben ius c edas, quod hoc edic um a Roma p o inciis cunc is, non a p o- incialibus sibi ipsis condi um es . Ex Gai se mone pa im g aecissan e na ione G aecu>.n eum uisse, quod quidam coniece un , minime p oba u ; sape e enim G aeci a ein non na io solum, sed e disciplina con e sa io lec io e iciun , neque quisquam sc ipsi Romae Gai ae a e, cuius s ilus G aeco colo e non inc us si 1) De Gai G aecismis egi Kalb in lib o, qui insc ibi u : Rolas Ju is en (Lips. 1890) p. 79sq. eis, quae i doc us com- posui , licea pauca adde e. pa icula um coniunc io `u ecce' Gajo p aedilec a (c . Kalb 1. c. p. 85) con e i po es cu a G aeco oio cós (Theoph. p. 172 Fe .), quod p imum legi u apud A is o elem Rhe . 2, 23 p. 1397 a. 25. 1397 b. 27. 1400 b. 17. 2, 24 p. 1401 b. 32. Poe . p. 1452 a. 7, apud pos e os saepis- sime in eni u . c . Dahl, Deme ius nEei ép^, J Eias, Zwei- b ücken 1894, p. 33 sq. 'li ecce' dixe un p ae e Gaium e j u isconsul os eos, qui hunc secu i sun , Mac obius e Pompeius G amma icus p. 99, 12. 106, 14 K. — Cons a nullum omnino p ae e Gaium dixisse ' s a i m ab ini io' (c . V. I. R. p. 57, i), quocum lice compa a e G aecum E a s a ca^oaxp^^ µ a, quod  wbh^ ^c eEi81 AD G.A.IVM PRAEFAT. ED. VI.  V collo1 im 1 i^  S a ioni alicui, ad quam audi o es ex O ien is p o- popul a}  inciis ad luxe in undeque e luxe in , Romae Gaium p ae- sl cu q +  uisse si quis c ede e eli , eum ix aeg eque eda guas. anol, sc ipsi ex. g . Xenoph. de epubl. Laced. 8, 4. An iphon Pha m. , Se  20. Isaeus 1, 11. 3, 7 ((in µl g dola naeaxe ¡ ia ai a y bs i a á ' (k ^^ cc^ac^acx ac . 3, 48 xa ac ^a 8^) µae p^^6ac IVcxocSn^,os,  )  ,  (  ^ 1 10c 1 . , ,  á 'c a ól 1 CL ixaS Ecae e1 ' ,Gac I aeaxelCa, a e os ó •a o^  kcICwelpw á ó ácScxo a). Demos h. 29,15.- i em con a, quod legi u in codice Ve onensi 1, 81 e Dig. 3, 3, 46, 5 e nos  es i uimus 3, 219 (c . Cje. Top. 4, 23. Bell. Hispan. 1, 3) haud absimile es a G aeco 7 á^,c ca , 7 ac a a'cs, quod am e- o p o  quen e incu i , u exempla ad e e supe sedeamus. - Quod Gaius dixi 3, 160 a l e u i u s a l i c u i u s, abundan e `ali- auk  cuius', quod Huschkius pe pe am dele i , hoc nos meminisse !CCll 'dCC  iube G aeci g aeós es; u n u m a l i q u o d nego ium 3, 148 e una a l i q u a es Dig. 29, 4, 13; 16, quae cum G aeco ais es componi possun , quominus ad e amus, impedimu eo, quod exs ih,':,  similia in eniun u e iam apud Cice onem. con a illud Gaio p op ium `d u o u m a l e u m a u - a u ', quod legimus Dig. 11 a .:  35, 2, 73, 1 (lib o XVIII ad ed. p o .) e Ins . 1, 1, 2, in pa a- g apho ce e ex Gaio sump a, quin idem si a que G aecum á' oi iaá aeo  (exempla babes in K uege i G amma ica na ios'  § 51, 10, 11), dubi a i nequi . - Singula is illa cons uc io, min ía quae legi u 2, 123: `nullo iam ilio impedimen o' au , quod saepius in eni u , s e m el' cum pa icipio absolu o (2, 41; 257. 4, 108), nescio an po ius o iginem G aecam demons en lisgua^  gua a La inam. - Ne soloecismis quidem Gaius abs inui . ubi )151 secundum usum se monis La ini exspec amus `se', dixi : `eum' 2, 252. 3, 198, `eo um' p o `sua' 1, 3, e e sa ice `sibi' p o `ei' 3, 119. 179, `se' p o eo' 4, 21. con e i po es e iam 2, 96 ` cum is a um pe sona um nihil suum esse possi '. sc ipsi `u e n i e n ' p o `uenibun ' 2, 155, - ac si idem habe e , i bí ^ y' '  lice codici Ve onensi, e n i i 3, 146, a n s i e b a 1, 111 (haec /s e !  duo nos emenda imus) ; num ec e adi um si , quod legi u /0 0  Dig. 38, 1, 19 'sa is e m p u s', dubi a e lice ; similia in eni- G ao   un u apud auc . ad He enn. 1, 1. Vi u . 5, 6, 5 (c . Mad ig. de in. 2, 84). ca e amen ex his omnibus e ece is Gaium ^ U  hominem e e Romanum non uisse, cum p aese im memine is ^aepi^  ` ansie ' iam Tibullum 1, 4, 27 sc ipsisse, pos ea Senecam quoque na . quaes . 3, 10, 134, `exie ' legi apud eundem Se ie- a  cam Epis . 17, 9, `inie ' Senec. de bene . 2, 1, 2, `uenie ' in i ulo Romano C. I. L. VI, 13203 = B uns Fon . I s p. 335 n. 2. ^ p ^ D O  c . e iam, quae adno a i Kueble ad Mommsen, Ju is ische g,  Sch i en II p. 33 n. 18. ^^ (111o^ aao n a^ .10 e `^^lc ll ^ e ú ^ ao ^ a^os ae nabuiss e :.0111 o dl l 'da o ^ ia ^iVS o^ ,01111'0111 11 ^ ^po ; is ;^^ ino icios c o o ga, " C,polCem ; VI e Ti agme ;ms nobis s uno olio , olia codi ^^. >u^a dual ..., ; yn^l^lib u pe iÍ cili leg i?1Gúe F. Bl aliendo), 1 :uuum co nil h i apog llpplemen u aum lm iu is á^ o 1, ed, Edi io ^o xix ' us hasce; Gaii Zn, 183?.. 18 d Gai 1ns omu11diz .1l 1876 VI  AD GAIVM PRAEFAT. ED. VI. ho um G aeco um mo e e iam p aenominis Gai usus Romae inole isse po es . Ad docendum s c i b en d u m que omne s udium Gaius con uli . consc ipsi an e Ins i u iones lib os ex Quin o Mucio e edic i in e p e a ionem (c . Ins . 1, 188; u um ad edic i p ae o is u bani an ad edic i p o incialis com- men a ios, u osque sub An onino Pio con ec os, haec e ba e e enda sin , dubi a u ), au pos Ins i u iones au ince o empo e alia, in summa cen uln e e lib os. Ex c e l l i nos e minus ingenio p o undi a e doc ina sagaci a e in en ione quam le i a e elegan ia pe spicui a e simplici a e explana ione. quae i u es pedes es secundi o dinis iu is consul um eum laben ibus saeculis commenda- e un , quae e laudibus eum ex ule un e i e un manibus (c . ex. g . C. Th. 1, 4, 3 a. 426). u um Ulpia- nus in elabo an - do egula um lib o singula i, qui ad e - bum mul is pa ibus cum Gaio con eni , Ins i u iones Gaianas adhibue i an po ius ex on e eodem quo Gaius, ce e um igno o (Sabini el Sabiniano um alicuius) hause i , in ince o elinquimus. Ius inianas Ins i u iones G-aianis p aecipue ni i nemo es qui igno e . In s i u i o n u m commen a ios l qua uo , opus in o- ducendis in iu is disciplinam i onibus am des ina um quam ap um, G aius p a iin an e Nonas Ma ias a. 161, pa im pos exa a i , cum An oninum Pium i um p imo laude ( In s . 1, 53 ; 74; 1_02. 2, 126 . 151a) deinde di um appelle (2, 195). lib os qua uo una omnes po ius quam singulos deinceps . publica i . lib os dicimus; namque Ins i u iones nos as dic a a Gai p aecep o is esse cu en e calamo in audi o um pugilla ibus excep a e ab Gaio publici iu is ac a, ideo ide u e u andunm; quia e o a ionis ni o e in ebus componendis dili;en ia pessumda i ia illa solen neque e isimile es ma- 1) commen a ius quid signi ice , op ime exposui R. F ese, Bei áge zu Beu eilung de . Sp ache Caesa s, München 1900, p. 11 sq. usus Rok u  ` os ex .,lgg; 1 ^ inc ialis ; ' n ec os, i Ins i l e e lib i a e do^ pe spil es os sa: is comk e 1. • i ila i ;: ^ , Ins `- n qc:':_. iiusl15 ione s ¡ - AD GAIVM PRAEFAT. ED.  VII gis úm quae p aes o sun omnia pandendo scholas suas e acua e. 0 d i n e in e um ac anda um , id es pe sona um e um ac ionum icho omiam ( id. Conspec um in calce edi ionis nos ae addi um), Gaius non excogi asse, sed in uc u habuisse censendus es . hoc o dine delinea ius p i a u m o dinemque iudicio um p i a o um, in unum co pus con la o iu e ci ili ac p ae o io. e um amen de- side an u mul a, ex. g . ju a do is, cas ensis peculii, pigno is hypo hecae e, longi empo is p aesc ip ionis, que- ellae ino iciosi es amen i, con ac uum qui dicun u in- nomina o um, SCC. Vellaeani, Macedoniani. C o dicem Ve onensem (biblio hecae capi ula is num. 13) bis el e esc ip um saeculi V el VI, quo unico ex- cep is ágm en is quibusdam genuinus Ins i u ionum con- ex us nobis se a u , Ba holdus Niebuh a. 1816 eppe i (de uno ilo non esc ip o id. in a no .* ad 4, 134). ia olia codici désun . duodecima e e pa s legi nequi . sc ip u a dua um manuum, qua um p ima lib os I —III, secunda lib um IV absol i , mendis sca e . de lec ione codicis pe di icili legendo me i i sun imp imis J. F. L. Goeschen, deinde F. Bluhme (schedas quae dicun u Bluhmianas con iciendo), pos emo op ime G. S udemund (Gai Ins i u- ionum commen a ii qua uo . codicis Ve onensis denuo colla i a p o g a p h u m ed. G. S udemund. Lipsiae 1874.; S u p p l e m e n a ad codicis . Ve onensis apog aphum S ude- mundianúm composui G. S udemund, in Collec ionis lib o- um iu is áñ eius iniani edd. K uege Mommsen S udemund omo I, ed. 5. Be ol. 1905 p. XVII—XXXIX). Edi ionum inde a Goescheni p incipe a. 1820 sae- culo XIX i e um a que i e um ypis manda a um no a- mus hasce: Gaii Ins i u ionum comm. IV ed. B o e c k i n g. Bonn. a. 1837. 1841. 1850. Lips. 1855: 1866. Gai Ins i u iones ad codicis Ve onensis apog aphum S udemundianum edd. P. K u e g e e G. S u d e m u n d. Be úl. 1876. 1884. 1891. 1899. 1905. -. isigo ho i^ ga21 . 11 cu al iioáunE +^ ^cipieIlc AD GAIVM P.RAEFAT. ED. VI.. Syn agma Ins i u ionum no um. Gai Ins i u iones iu is ci ilis Romani secundum Guilelmi S udemund cod. Ve . colla ionem edid. emend. no isque illus a i , appo_ si is Ius iniani Ins i u ionibus, iis quidem ex ecensione Pauli K uege e e epe i is, ad locos depe di os lumina adieci ex epi ome Gaiana, Ulpiani agmen is aliisque B. I. Polenaa . Lugd. Ba a . 1876. Ins i u ionum e egula um iu is Romani syn agma ed. R. Gneis . Lips. 1880. Ins i u es de Gaius d'ap és l'apog aphuin de S ude- mund, con enan 1° Au ex e, la ep oduc ion du manu- sc i de Vé one sans changemen ni addi ion. 2' Dans les no es, les es i u ions e les co ec ions p oposées e^, Allemagne, en F ance e ailleu s, sui ie d'une able des leÇons nou elles pa E nes D ubois. Pa is 1881. ' The Ins i u es o Gaius and Rules o Ulpian, he o me om S udemund's Apog aph o he Ve ona Codex, wi h ansla ion and no es, c i ical and explana o y, and copious alphabe ical diges , by James Mui head. Edin- bu gh 1895. No s a e d i i o in usum acad emicum pa a a p aecipue ni i u apog apho S udemundiano — nobis V — i e um diligen i cu a adhibi o. Philippi Edua di Huschke con- iec u as, ubi eximium i i ingenium edolen , espeximus, ubi plus lici o auden el au La ini a em au ius o en- dun , eiecimus. a em nesciendi sa is o i e ex p ae- s an i S udemundi consilio exe cuimus. alio um i o um doc o um coniec u as memo a u dignas, imp imis Pauli K uege adno a imus (de ce e is c . ed. Dubois 1881). ubi in appa a u c i ico supplemen a p oponimus, li e is d i d u c i s imp imi ecimus ea, quae V p aes a . Con ex us edi ionis es igia apog aphi p essim pe - sequi u . no as omnes, in o mulis e iam p aenominum, exsc ipsimus, sola nume o um signa e inen es. o hog a- phiam codicis, quan um hodie e i posse isa es , e i- nuimus, cons an em o hog aphiam non ad ec an es. menda sc ip u ae le io a e mani es a aci i co eximus. ce e a, • VIII ; iple e unl coa• pus, o en p ae. o UN pauli 861). i e is pel,. lnn^, ola. e i, ienda e e &'  AD GAIVM PRAEEA.T. HVSCHKIL ED: I.  1 X  °uos  quae in con ex u a codice aliena sun , au ibi li e is  o0d  inclina is damus au in no is explicamus. cum nihil ad- appo• ' no a imus, emenda iones e e sempe sun Goescheni, ideas e iam no a um explica ionem in a p. 140. Nnme i pa gi n a um c odicis in edi ionis pagina um  Sil  ma gine ex e io e adsc ip i sun . Loco um p a a l l e lo u m appa a um, in quo Husch- kianae edi ionis non minima is consis i , exa nina imus co eximus auximus, auc o um iú is nomina e nume os  lude .  palingenesiae Lenelianae addidimus, locos secundum em-  nanu.  po is a ionem o dina imus.  Dans  Gai quae dici u epi oma a, a. 506 in legem Roma-  es eA  nam Visigo ho um inse am, cum non a Visigo his, sed  e des  a Romanis saeculo IV el V edac a esse idea u , in a suo loco in hac iu isp uden iae an eius inianae sylloga  he  edendam cu abimus. i em agmen a in e p e a ionis  odes,  A u g u s o d u n e n s i a nupe in en a in e saeculi V eli- and  quias ecipienda e un . Edia .   Be olini, mense Ap ili a. 1903 e i e um mense De- cemb i a. 1906. PRAEFATIO HVSCHKII EDITIONIS PRIMAE.*) GAIVS. De Gaio eiusque sc ip is e hac Ins i u ionum eius edi ione disse a io p ae ia. Pauca sun , quae de Gaio ce o cons an . Unúm eius hoc nomen nobis adi um es am in lib is iu is, ubi p imum in Colla ione ce o compa e 1 , quam a g amma- *) Quae nos paucula addidimus, uncis quad a is [ ] in- clusimus. 1) An enim Gaius, quem Pomponius nos um appella L. 39. IV$ISPR. ANTEI. REL. ED. `II.  b 1s1p^e umlba >{ ' XVI AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHIDI ED. I. bani x cx o oµíá eddi a, quae olim pe eg ina di io an- um ue a , in aequum paene ius ecep a es . E maxime o iens in alue a , u susque non enuis quidam e G aecia, i ulus, sed abundan issimus amnis (O on em dixi Iu en. 3, 62) illa um disciplina um e a ium in u bem in$ugi ' (Cje. de ep. 2, 19), u iam ex impe io Romano impe ium G aeco-Romanum ac u a ide e u . Huius y e o é um mu a ionis e igies cum e iam in hominum ingeniis non ^`^1QSSllS exp imi non posse , si Gaium eius in iu isp uden ia p i_ mum e e issimum exempla no umque quasi, huius amen empo is, Labeonem dixe is, u Had ianus, ` p inceps ille doc us e na us o bis e a um, non egendi an um, sed e iam pe ambulandi diligens' (F on . de e . Als. 3) ui in p incipa u, quem e ipsum idci co iam aequales G ae- culum dixe un (Spa ian. Had . 1), non modo ec issime, ni allo , de eo iudica e is, sed e iam omnia, quae eius p op ia sun , acillime explica e is. P imum igi u mi um non es , quod Ins i u iones suas, qui libe p imus omnium no i impe ii s a us a ione habi a composi us esse ide u , non a populi Romani iu e, sed i a exo di u : ` Omnes populi, qui legibus e mo ibus egun u , pa im suo p op io pa im communi omnium hominum iu e u un u ' e c. e deinde quoque ce e o um populo um iu a espici , non modo u um quid iu is ci i- lis an iu is gen ium si in quocunque a iculo adno ando (1, 2), sed e iam in iu e ci ili simile el dissimile alio- um populo um ius a e endo el compa ando (1, 55- 92 ;  '11 alio 193; 197. 3, 96; 134 e c . L. 13 D. in. eg. 10, 1. L. 4 D. de colleg. 47, 22), ius e iam La ino úm . colonia- io um explicando (1, 79; 85; 86; 95. 3, 120), pe eg inis quid ex iu e Romano licea el non licea , admonendo (1, 47; 53; 74; 93; 94. 2, 285. 4, 37; 105), p o incia um  ,^^a Q e I aliae in iu e ci ili di e si a es ena ando (1, 6; 20;  a^, 100-102; 105; 183; 185; 197; 200. 2, 7; 21; 24; 27;  ^; hs 31; 46; 63; 278. 3, 121; 122. 4, 109). Eodemque pe -  l;.^Qo ine , quod non modo edic um u bicum, sed e iam p o-  ^o c inciale sepa a im p imus e solus in e p e a us es , quod-  11 sl^l i1 C p 1 >l ), 1. La, di io ,, E mak m e G h, di xi Iu , )em iou; Lo impl e o e ^ .ugeniis uden ia auius a^, uinceps i an um, Als. 3) i'L uales G l ec issi : quae e^ ^ iones su^: ,us a ia , omani iu e e mo ik 11 oil ce e o c iu is Cl^' adno al imil e 51. 5 , Í , i  O ^,, ^ 5 c°1",,'' pe eg,,6 L,dmoneD<< i incia ul : que i ^ ^^1: , , 91; PQ ia^  ' AD GATVM PRAEFAT. HVSCH g II ED. I.  XVII que linguam G aecam saepenume o espici (2, 281. 3, 93. L. 25 D. loc. 19, 2. L. 30, L. 233 § 2, L. 236 § 1 D. de e b. sign. 50, 16). P ae e ea in genium G aecum p odi , quod Gaius, quam is e ipse ius de iu e esponden di ex auc o i a e p incipis ab impe a o e nac us esse dubi a i non debea 1, doc inae ac lib os sc ibendo quam o o e espondendo se da e malui . In lib is au em sc ibendis no am omnino iam ing essus es , u p imus o um iu is ci ilis opus ad a em e ocasse dici possi . Di isionibus enim u bonus magis e omnino plu imum ibuens el in o o sc ibendi ope e bipe i ione quadam omnes iu is on es, quos unc ope am da u um maxime nosse opo eba , complexus esse dep ehendi u : quanquam, cum eiusmodi pa i io o- um illud ae um aci e ege e , e iam magis ipsa e quam consilio in eam incide e po ui . Raque sc ipsi ad leges XII abula um, e e is iu is, e ad legem Iuliam e Papiam, no i iu is ci ilis po issimum on em. In e p e- a us i em es edic um u umque, id es u bicum e p o- inciale : hac pa e e iam p opalam Labeonem p o mu a a e um condicione imi a us, qui ad edic a p ae o is u bani e pe eg ini sepa a is lib is sc ipse a (L. 19 D. de e b. signi . 50, 16. L. 9 § 4 D. de dol. mal. 4, 3). Denique ius ci ile, quod ex esponsis p uden ium luxe a , pa im adi um lib is ex Q. Mucio J ac is, qui p imus ius ci ile cons i ue a (L. 2 § 41 D. de o ig. iu . 1, 2) addi oque, u ille alio an um nomine (óew ) ece a , lib o singula i 1) Nam Diges o um composi o es eo usi sun , quibus Ius inianus impe a e a , u eos an um adhibe en , quibus auc o i a em consc ibenda um in e p e anda umque legum sac a issimi p incipes p aebuissen '. 2) Non, u illius e sequen is ae i i i 7 pax- xoi, ad Sabinum, as idien e, u pu o, Gai genio e dele amen a Masu iana' (F on . ep. ad M. Caes. 2, 1) i. e. casuum supe casus coace a ionem, nulla na u alis e um o dinis a ione habi a, quod genus sc ibendi Sabini lib i iu is ci ilis deside asse iden u . Nam Gaius omnia ad gene a sua e oca e maleba , u Q. Mucius ece a . .^T`Ilnl g VIII AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKTT ED. I. de egulis, pa im a e quadam composi um egula um lib is 1 , acceden e de casibus (excep is) lib o singula i, execu us es . Sed non sa is aciens sibi, nisi e uni e sae p i a i iu is p uden iae in a em edac ae imaginem ex- sculpe e , e iam no am addidi bigam, Ins i u iones, pe quas ad iu isp uden iam adspi an es i a magis i oCe doce en u , e e um quo idiana um lib os sep em, ex qui- bus sic imbu i se ipsos docendo addisce en . 2 Ce e i eius lib i an um supplemen a quaedam iden u uisse maxime eo um lib o um, quos ad edic um composue a , elu de ideicommissis e de manumissionibus, cum ad edic um u bicum modo de lega is e de libe ali causa sc ipsisse , de e bo um obliga ionibus, cum ad edic um an um p ae- o iae s ipula iones explicandae essen , de lege Gli ia, quae ad cen um i ales causas spec aba in e ius ci ile e p ae o ium in e posi as, de SCC. Te ulliano e O phi- iano, quae an ea, cum O phi ianum demum a. 178 ac um esse , plene ac a e nondum po ue a . Libe enim sin- gula is de o mula hypo heca ia, colla a § 4 Cons . Omnem eip., an um pa s in e p e a ionis edic i ide u uisse. 1) Hic quoque lib o um i ulus paene no us e a nec an ea a quoquam nisi a Ne a io P isco usu pa us. 2) Haec enim u iusque ope is in e se a io esse ide u . C . de Buch- hol z in Hugon. ci . Mag. VI p. 232. 261. Omisi Gaius in al e o, quod iam hac de causa pos Ins i u iones sc ip um esse s a uendum es , p aemoni ionem de iu e gen ium e ci ili, u appa e ex L. 1 p . D. de acq. e . dom. (41, 1); i a que o um consilium eius in hoc lib o ab Ins i u ionibus di e sum e , u e bo dicam, minus isagogicum uisse opo e . Ce e um easdem es exponi modo la ius e accu a ius mu a aque aliquan ulum ma e ia um dis ibu ione, ne s udiosi supe io is lib i di isioni- bus quasi a is inculis ene en u . Nam p imo quidem lib o i em de pe sona um ju e exposui ; al e o y e o e e io de iu e, quod ad es pe ine , in quo obliga iones plenius ex i- bus causa um gene ibus de i a i ; o um y e o ius he edi a- ium e quod ad ac iones pe ine , sequen ibus lib is (ex qui- bus nihil supe es ) ese asse ide u . Quod e o es quo i- dianae Ins i u ionibus quasi comi es addi ae e an , e iam con i man p ooem. Ins . § 6 e Bluhm. ab. in Zei sch . . gesch. RW. IV p. 266. b 1,001›. o s ^^ e ü]>lip , ,101aginem Jl u z0nes , . ma gis l.i,I 2 1e111 1 es ; Ce e i uisse luz ; a , celu E ad edi l sa sc ipsi; an um p : lege GG [ e ius ci , ^no e 01,1 a.178 sc )e euim : I ons , O la e u uisse QUS e g ls.  2)1: C . de ñ^' isi Gaiu: ac ip um?`' a e i aque o u^ e ' e s  . ',e ul 6111'. ua u'1' a^la di isi^'`•: íb  li q u d e ^, ^. e e 10^;. iu c^` leus be e` y u s s ^e ^ b i uoi, o e.s e is> _ ^cU AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKII ED. I.  XIX Pos emo maximi momen i es , quod Gaius ipsos lib os suos ex pa e sal em ape e scholae po ius quam o o des ina i maximusque s udii heo e ici exci a o e p omo o exs i i : qua in e ei e A henaeum G aeca um disciplina um ab Had iano Romae ins i u um e edic i composi ionem ab Iuliano absolu am inci amen o uisse pe quam c edibile es . Omnino enim iu i ci ili, hoc es e e p i a o, . quod solum um in scholis ac aba u , o- um se dans inp imis lib os ` a d edic um u bicum' po issi- mum in schola um usum sc ipsisse ide u . Cum enim Cice onis ae a e (de legg. 1, 5, 17) maxime ex edic o p ae- o is ius ci ile disci coep um esse , hic mos sub impe a- o ibus non modo e en us, sed e iam excul us es . In Gai y e o lib is p imum hoc singula e ac no um uisse ide u , quod `ad edic um u bicum' sc ipsi , quem i u- lum gene alem p aebe index Flo . ('ad edic um u bicum Te/ O a e ee H a (3c(311a d g xa'), complexus ea appella ione, quae pos dele am e in o icium commu a am magis a- uum po es a em na u ali e non ad eo um ius, sed ad locum spec a e i aque `edic o p o inciali' esponde e , ea, quae Cice o ad A ic. 6, 1 § 15 appella edic a u bana i. e. p ae o is u bani (cum aedilicio) e pe eg ini. 1 Deinde y e o duplici e eius ope is pa es dis inxisse e nume asse dep ehendi u ; p ae e gene alem enim illum i ulum, ex quo omnes lib i c escen e nume o signi icaban u , quo ies speciali e quid ex iis e e u , omisso ple umque o ius ope is i ulo e lib o 2 , singuli i uli in e dum adiec o `ad edic um p ae o is u bani' e in his quidain in complu es lib os di isi comm,emo an u 3 ; unde appa e Gaium singu- 1) Qui pos ea 'ad edic um' an um sc ipse un , a a u bi- cum quam p o incial e complexi esse pu andi sun . 2) Ple i- que enim singula es an um lib os sibi compa aban e ce e Ius iniani p uden es, es e indice Flo en ino, ales an um ha- beban . : quod e eci , u o ius ope is lib o um nume i negle- ge en u . 3) In insc ip ionibus epe iun u 'lib. I, II de es amen is ad edic um p ae o is u bani' ( el neglegen ius `p ae o is' el 'ad e.dic uxn u bicum'); `lib. I, II, TTT de lega is XX AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKII ED. I.  ;.'. ^ 9 o los i ulos p o e modo u iusque edic i coniune os modo sepa a os ac asse . quod u ace e , pa im quidem ea ipsa u iusque edic i coniunc io e eci , pa im y e o e iam a io quaedam ius discen ium habi a. Cum enim ipsa es i a e e , u aliquae an um pa es edic i legi duce magis o possen , sane commodius e a discipulis singulos lib os el i ulos ex o o ope e, qui u sus p op ios lib os quadam a ione e icieban , ac andos quam o um opus hic illic gus andum ín manus da e. 1 E i a quidem, si quid ideo, Gaio debe u illa ex cons . Omnem eip. § 12 edic um p ae o is u ban i ';`ad edic um u bicum (i. e. am p ae o is u bani quam pe eg ini) i ulo de ope is no i nun ia- ione' ; `ad edic um p ae o is u bani i ulo de damno in ec o' (ubi sine dubio de p ae o is pe eg ini edic o sepa a o i ulo dispu a i ) ; `ad edic um p ae o is u bani i ulo de aquae plu iae a cendae'; `ad edic um p ae o is u bani i ulo de publi- canis' ; `ad edic um p ae o is (excide i `u bani') i ulo de p aedia o ibus' (e publicanos e p aedia o es edic um p . pe eg ini igno aba ); `lib i' e `lib o II ad ed. p ae o is u bani i ulo de libe ali causa' (cuius e iam es L. 6 D. de lib. causa 40, 12); `lib o ad ed. p ae o is u bani i ulo de e iudica a'; `lib o ad ed. p ae o is u bani i ulo qui neque sequan u neque ducan u '. `Edic i u banici' in L. 4 D. de ope . se . 7, 7 G aeco um licen ia signi ica edic um p . u bani (c . L. 30 D. de bon. lib. 38, 2) e aliquo ies p o . `u banicum' e o e lib a io um `u bicum' ide u posi um, eln L. 5 D. de adim. leg. 34, 4, ubi e iam specialis i ulus excidi . 1) Alia a ione Al enus Va us, ce e oqui simili ins i u o usus, cum quaecunque de iu e ci ili sc ipsisse , Diges o um i ulo comp ehendisse , pa es eius ope is e iam speciali i ulo e lib o um nume a ione dis inxi , u . g . Diges o um libe XXXIV esse simul Coniec aneo um libe II auc o e Gell. 7, 6. Vid. p ae e ea L. 19 § 6 D. de au o a g. 34, 2 e sup a An is . Labeonem p. 56 no . 5 e A eium Capi . p. 63 no . 2. In ipso edic o Gaium Ulpianus imi a us esse ide i po es , cuius lib. I ad edic um de ebus c edi is allega u F . Va . 266, qui o ius ope is e a XXVI, nisi hanc sepa a am nume a ionem ad pos e io es lib a ios e e e ma is. 2) De qua, quod pos ea dicendo um causa no andum, ec io a Hugo Ci . Mag II p. 245 e Goeschen Zei sch . . gesch. RW. I[ p. 8 seg. do- cue un , quam Leis ius (Rech ssys emem^ 68) e nupe 11^o- senus Jah b. 1. c. p. 12 [= Ju . Sch . I Í 35] ) Es é iam e i- AD GAIVNI PRAEFAm. HVSCHKII ED. I.  XXI liune os ^ elulde^, na y e o 1. e ^ c i leg¡ ► ulis siIl^ .op los o u l, quidem, n eip, 1111  e, no i nul In lo i ^Qe oa a o ic_ ) de agc ab de pui: ') i ulo edic um o is u l,.: !e lib. caw iudicaü sn u ue9` se , (c , i, um' c ic,: ), de ad= í i s ib;,. )iges o c- ciali i á ) um lil; Gel], e sup 63 uo ,,. i pu Q`,' a o?" ^p0^ a 7 ' , , 11 '  do, se9  , yoo ;, . C^ no issima singula ium lib o um appella ío ad edic um simul e ad scholas ius discen ium pe inens; singula es enim lib i, qui i ulus p imum a Q. Mucio pos consc ip os XVIII lib os de iu e ci ili lib o I O w da us ide u , quia is illis lib is uni e sis elu quidam (u Ius iniani imi- a ionem in exemplum ocem) i ulus de egulis iu is accedeba , singula es, inquam, lib i e iam illi Gaiani non minus ap e diceban u p ae ixo p op io i ulo a ione o- ius ope is `ad edic um u bicum', ex quo sepa a i acci- pieban u . 1 Quod con i ma u pa im iis, quae ipse im- pe a o cons . ci . § 4 de Diges o um lib is singula ibus adi , pa im indice lib o um e i ulo um Diges o um, quem sc ip o Pandec a um Flo en ina um, Ius iniano non mul um in e io , Pandec is p aemisi ; in eo enim ape a lib o um ad edic um, ex quibus an ea ius disceba u , imi- a ione 2, p ae e quam quod omnes Diges o um lib i a p imo ad quinquagesimum nume an u , pos p imam pa - em, quae e iam an ea lib os singula es non habeba , seo sim nume an u sep em lib i singula es de iudiciis (5-11), oc o de ebus (12-19), singula ium libe p i- mus usque ad decimum (20— 29), sep em lib i singula es de lega is e ideicommissis (30-36), duo de bono um nenda ulga is in e punc io c áppella u , sep em lib is semo is' ; impe a o enim e bo `semo is' idem signi ica , quod an ea dixe a ' i ulis ab ea excep is' — se. ad legendum, u appa- e ex e bis seq. Pos eo um e o lec ionem'. 1) De alio um opinionibus c . Bach his . iu isp . ITI 2, 5 § 14. de Weyhe edic . pe pe . p. 87. Hube ed. Gai. Ins . p ae . p. XVII. 2) Non ex ipsa e pe i am nec Ius iniani demum ae o in en a a esse hanc peculia em lib o um nume a ionem p ae e alia (c . p. 123 no . 3) a gumen o es , quod lib i e i- biles 47 e 48 non appellan u singula es. Desini haec nume- a io in lib is 37. 38 o asse ideo, quod e in Gai lib is ad edic um ex emi lib i singula es e an de bono um possessioni- bus, quos allega 3, 33. Ce e um hinc e iam no a lux a undi ide u quaes ioni, cu sequen ibus saeculis medius Diges o um iens, qui appella u In o ia um, ul a quin am pa em, qua- enus lib i singula es ex Ius iniani p aecep o pe ineban , lib o 37 e 38 auc a si . possesslonibus (37. 38). similiaque in ene is in sc ip is  .:í';^^by^^ i( Thalelaei, S ephani ce e o umque coae o um i u isp uden-  ^ i Reizius ad Theoph. II p.  e PD's ium, quo um loca collegi  p  p 1237 se q. Sed e ipsi qua uo lib i singula es, quos Ius i-  ;^ 9 i^' ^ e q nianus palam Gaio ibui quosque ohm p imo auno pos ;). Ins i u iones ex edic o adi os esse memo a , con eniun  § cum singula ibus Gai lib is ad edic um u bicum; sun  bb os os enim de e uxo ia (-- `do alicion ^3c(R^.ío ^  ind. Flo .,  Pl lice ibi non dica u uisse ex lib is ad edic um, quod  ;„^ ¡^ e pl^ acile in obli ionem eni e po ui ; sed Gaius idci co hanc  :ioligw ma e iam in Ins . p ae e ii ), de u elis (allega i Gai. 11115sa 1, 188), de es amen is e de lega is (p. 123 no . 3): qui quidem lib i, 2 opino , ab ipso Gajo 1 , p aeeun e quodam-  ^^¡^ u liC modo Iuliano , sci e elec a e huic anuo des ina i sun , quia in his ma e iis g a issima pa s iu is ci ilis am  =^iue p ^U e e is quam no i (maxime ex lege Iul. e P. P.) si a  ^ e a . Sequen ium anno um Ius inianus an um i ulos  ^' colilla' XXII  AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKII ED. I. .  38):  il ad Ím^icE e, es commemo a , in p ima pa e ex omnibus eius lib is, in  'i Elomplu^ pa ibus de iudiciis e de ebus ex sep em delec os; sed  ^^ e ó ^ i. e singulis i ulis Gaianum opus cons i isse iam animad-  e imus. 3 Ce e um cum e iam in p o inciis e maxime  .!iaio non dc ambig . iPe ^io ec  1) Hoc conicien i mihi nescio quomodo Rudo ius (Zei -  `::: i n il iacq inalim ioc ^g  sch i . Rech sgesch. 11 l p. 39) i io e e e possi , quod non  ü Sal  espexe im e Visigo hos e O i en ales ex qua uo Gai I-  ' io (G  u ionum lib is duos pos e io es in scholis abiecisse. Nam e  o ig, quod de O ien alibus dici , nullo auc o e ni i u (c . p. 123 no . 3), nec o um hoc, quod omnes pa im ba ba ie ls ius ae i  m de pig i iaque schola um pa im desue udine, in quam ius in illis lib is adi um abie a , e ec um esse consen iun , ad em, de ns i qua hic agi u , quicquam aci . Quod y e o de b. p. apud  ', II 9ood u Gai. 3, 33 obici , i d me nec in ellexisse a eo .  2} Is enim.e m  Pp e^o ei^ has ma e ias, adhuc an um in lib is iu is ci ilis e maxi  in Sabinianis accu a ius ac a as, in edic i pe pe ui compo-  1 ^^^ B^is si ione e iam edic o asse ue a quae  ^ a c i c; , g  passim de iis an es ec i-  ceban u , colligendo e sub ce is i ulis semel p oponendo .  elase C . Leis , Rech ssys eme p. 62, a quo adhibi o Byzan ino nm es imonio e dise o e e isimili p op e ce e am eo um ^ l igno an iam ides de oganda non e a .  ,  3) E iam mos singu -^  ^, @g^ la es lib os appellandi, cum unico lib o opusculum cons a e ,  ;;;^ ^Bpg pBO a , ),  ' ^^UC jp l^p u^ '' II p ' 1?; guos I^ O anno conpk )1Cluz; c um' 4 i dci 00 k ^lega ¡ T, ao . 3): e quol ina i sa ci ilis u P,P.) ^^ ,. llID 111'. lib is, : lec os; n anim^: n1asiT ius (Z quod pi: Gal Nao (c . 111` ' is ius 1,1, " iüs ln'^ d ol P ap ) Is eu,c ma 1^, ú oou^P` n ea ed^^ ñ ín pnen á^, o^^ e^ ^C 1 n^ sí )g n^ Í s ' A D GAIVM PRAEFAT. HVSCHKTT ED. I.  XXIIT Be y i e Cons an inopoli ius doce i coep um esse , his in scholis Gai lib is ad edic um u bicum al e os ad edic um p o inciale subs i u os esse, solennibus amen pa ibus e nominibus e en is, id cum e ipsa e isimile es 1 , um eo con i ma u , quod Ius iniani empo e lib i ad edic um p o inciale in eg i ex aban , ex lib is ad ed. ú bicum e o in p o inciis scilice neglec is an um decem supe e an . E iam lib os ex Q. Mucio Gaium in schola um usu a sc ipsisse ce e p obabile es . Nam cum ad eos quoque iux a edic i in e p e a ionem lec o em ablega , quasi p o- mulsidis loco aliquid addens e bis ` hoc solum an ispe su ici admonuisse' (1, 188. c . 2, 97), nonne discipulos ide u espice e, ex illis lib is pos ea ube ius ins uendos? Suspica i igi u lice in scholis hos lib os an ea , eum locum ob inuisse, in quem pos ea Papiniani esponsa ene in . Denique p imus Gaius, u iam dixi, elemen a quaedam iu is ci ilis composui e ab ipsis ins i uendis s udiosis o a o um exemplum secu us 2 appella i Ins i u iones, el quem in eg um i. e. a lib a iis nondum mu ila um eius- an iquio Gaio non ide u . Sic p ae e ipsum eius aequales Iuliahum de ambigui a ibus, Pomponium enchi idii lib um sin- gula em in enio sc ipsisse. An ea libe simplici e diceba u , ex g . u an iquio es aceam, Ne a ii P isci de do ibus (Gell. 4, 4), Masu ii Sabini de u is (Gell. 11, 18), Labeonis de o icio sena o io (Gell. 4, 10), Cascellii unus benedic o um (L. 2 § 44 D. de o ig. iu . 1, 2). Q. Mucium e o alia a ione lib um singula em óPw sc ipsisse, acione scilice habi a lib o- um oc odecim de iu e ci ili, quibus quasi uni e sis accede e , iam dixi. 1) P o inciale enim edic um e ipsum con ineba edic um u bicum, quod u Iulianus p ae o composue a e p oposue a pos pe pe uo simili e p oponendum, i a Had ianus p oconsul in p o inciis suis p oposuisse e Se o ac o (cuius lus inianus cons . Tan a ci ca § 18 memini ) a ce e is p oconsulibus p o- ponendum cu asse exis imandus es . Unde Paeanio es e (ad Eu op. 8, 17 [p. 147, 26 ed. D oysen]) edic um, quod in I alia La ine diceba u pe pe uum, e iam suo empo e Te, 'AciPcá co oci a um es . 2) Nam e Quin ilianus Ins i u ionem o a o- iam e Celsus o a o es e Schol. ad Iu enal. 6, 24 5 Ins i u- iones sc ipse a . P 7 #' ^ ^ d°^ ^y modi lib o um uisse i ulilm malim opina i, In.s i u iones }. iu is ci ilis' auc o e Lac an . 1, 1 § 12: `E si quidam . s '^ ^ ' a^ p p uden es e a bi i aequi a is ins i u iones ci i.lis iw is  : ^;^,,^ ^ ^ e^ 1  ', a a + composi as edide un , quibus ci ium dissiden ium li es con- ; ^,; lo o , en ionesque sopi en , quan o melius nos e ec ius di inas  .0 1 ins i u iones li e is pe sequemu ?' Neque audiendus es '`jw^^, ', o ^o Mommsenus [Ju . Sch . II 27, 3], qui Lac an ii loco igno-  ^6 ^ ^  ;Al!  a o e sp e is Colla ionis, Boe hii, Visigo ho um e Ius i-  N^ ; niani in La inis cons i u ionibus e in ipsis Diges o um . lihn 1 ^^ insc ip ionibus es imoniis genuinum jis i ulum Ins i u o-  ', J i p s i ' A1 uin' asse i ex unius P isciani [g amma ici saec. V/VI] (lib. VI h ^^i ,^ u p. 726P.) [p. 282, 8 ed. He z] auc o i a e (addi amen  ',^ , ,^^ quaai po e a Boe h. comm. in Cje. Top. II p. 299. 303 Bai .),  1;,11111:111 cum dudum E . O o comm. ad Ins . p. 3 aliique i i doc i os ende in sc ip o es in imae La ini a is e in his e iam  ^ "3 (110d sc ip o es quosdam exempla ium Ius iniani Ins i u ionum ,,Q^cum eius in i ulo ope is hoc e bo usos esse ex licen ia G ae- í^si i ^ co um o um opus á 'I ó íT o a (u Flo . ind. e iam , ^ e sci^^ habe `De ini on' p o `De ini ionum', singulos eius lib os {!li ó o S Sll ViT neCÓ n , de zÉOa x íl. 'I Gzc o íco a appellan ium. Secundum ea e o, quae de edic i lib is singula ibus dispu- a i, neo dubi o Gaium ipsum haec udimen a eo co isilio  ^ ugus sc ipsisse 1 , u `in s a ionibus ius publice docen ium' (Gell. ^';¿ d e le 13, 13) ab lis po ius, quam u hac enus ac i a um, ab ^ 4do¿e e¿ Valsiol edic i p ima pa e iu is s udium auspica e u , quod pa- i e ei inep. um ide i debeba , a que nobis ide e u , si ;,_ 111811)] quis ab o dine quodam judicia io explicando an e Ins i = '11 le ' i?den¿ n , , ^iu^o ^ 1) Nec imp obo hoc i a accep um, u an equam Ins i u- ^1 ¿ iones suas in publicum ede e , ea ipsa e e, quae sc ipse a , i a oce audi o ibus ade e , gua a sen en iam plu ibus ex~  ^l^opo; secu us es H. De nbu g lib o 'die Ins i u ionen des Gaius . el  ^P ne Collegienhe ' (1869) p. 33 seq., modo ne ex commen a üi u u , p o nomine, quo Gaius hos, u alios lib os e iam o e nunquam ^.` ;` l %e s di os, modes e appella i , a gumen um eius sen en iae d .cii  den ia, neque hac ipsa o ma, quam enemus, ex audi o um s^ched^ ^^a in publicum eos p odiisse opine is. Quanquam e iam - , a4 a  , 8( ple aque eo in lib o ce e um elegan iesime sc ip o p obo.  insun , ^  ^^ non p o.  ^ :^^^dueg ^. s (^, b^T, XXIV AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKII ED. 1. D Is l u i ; si 411 ciy^is ^ um Ii es ú: lc ius di^ u diandos : 1 IOCU j` 1 um e I^ Diges o , Il `Ins i i VI)(lib addi s . 303 31 le i i d: 1 his e^ is i u io : en ia G ind, ew,, eius pellau i: ibus di,, eo ce^ ,ium' ^G i a ani. ; quo d ; íde el an e Ic; AD GAIVM PRAEFAT. HVSCH.KII ED. I.  XXV u iones el Pandec as accep as ini ium ace e elle . A qui iam dudum ex e um, ni allo , ac u ab Augus o in menses aes i os e hibe aos di iso (Sue . Aug. 32. Claud. 23), qui e iam consilia . impe a o um (Dione es e 53, 21. 56, 28. 60, 4) e esc ibendi opus semes ia eci , e ex Labeonis no o exemplo (L. 2 § 47 D. de o . iu . 1, 2) in usum ene a , u iu is quoque s udium pe an- nuos cu sus binis quoque anno pensis dis inc os absol e- e u . U igi u .a adi is quam minime de lec e e , cum Ins i u ionum lib i in eg o anuo non su ice en , p uden= issime Gaius ins i ui exemploque suo, u opino , aliis quoque pe suasi , u iis, quae une e an s udio um spa ia, no us annus quasi p ae ice e u , isque pa im Ins i u ioni- bus pa im qua uo lib is singula ibus occupa e u . Sed e si placea , quod mul is ex causis e isimile es , iam uno an e edic um p ae o is ius ci ile ex lib is Masu ii Sabini semes i cu su adi um esse, i a quoque Gaius his incondi e sc ip is lib is suas icini a gumen i Ins i u- iones e lib os singula es', .dehinc anni opus, sub ogando2 1) In ulgus no um es in lib is ad Sabinum ma e ias de es amen is, de lega is (de e um acquisi ionibus e de con ae- ibus), de do e e de u elis p incipem locum ob inuisse. Iam cu a ea, quae in scholis legun u , a o absol i solean , e iam has ma e ias solas, quamdiu ex Sabino ius ci ile ade e u , ac a as esse p onum ad exis imandum es . Quod si poni- mus, no a docendi a io a Gaio ins i u a quam minime a e e e de lexi , magisque ei addidi an um, Ins i u iones suas quasi T P ooi ,co Sabino (nunc ITTT lib is singula ibus) p áe igens, quam de axi . 2) Ves igium eius ei in eo cognosce e mihi ideo , quod pos ea, Ius iniano in cons . Omnem eip. § 1 es e, Gai Ins i u iones e qua uo lib i singula es `connume aban- u ', id es p o uno lib o s. olumine habeban u (sicu i Sa- bini opus ue a ) scilice ex sex illis, quos um ex uni e sa iu isp uden ia, `quae in lib o um duo milia ex endeba u ', a oce magis a s udiosi accipieban (ce e i enim quinque lib i e an p ima, secunda, e ia pa s edic i, esponsa Papiniani e Paulli). Mani es o e o e nunc ple ique sex lib os illos in el- ligun duos (ex qua uo ) Gaii Ins i u ionum e qua uo lib os singula es. IVRISPR. ANTEI. REL. ED. YII.  C XXXII AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKII ED.. I. sicu Responso um, Quaes ionum aliisque minus ex a e G a ilµazcxcin sc ip is (c . F . Va . 227), i a e iam Ins i- u ionum lib is inse e e lib a ii ma u e coepe in 1 (quod de Ulpiani e Paulli Ins i u ionibus ex colla . i . XIV e Boe hio in Cje. Top. p. 303 cons a ), amen quas Ve o- nensis codex p aes a , pa im inep issimae sun . Quid? quod adeo eius sc ip o *) s ipes ui , u non modo G ae- cae li e a u ae nescius G aeca omnia el p ae e i e el li e is La inis eddens co umpe e , sed e iam in La inis quum ad ub icam enisse el enisse sibi ide e u (e acile sibi ex pig i ia ideba u ), iudicii, ubi ub ica de- sine e e no a o a io incipe e , expe s, haud a o cum ub ica (si modo ub ica e a ) e iam pa em, u plu imum in eg um e sum, no i a iculi omi e e ( ide 1, 56; 58; 65; 76; 97; 108. 2, 1; 97. 3, 85; 88; 139; 162. 4, 1). Nec acile nisi ba ba a ae a e non animad e i po e a 1) In usu a schola um p imumque in Sabini lib is ad simi- li udinem edic i, ubi ab ipso p ae o e posi i i uli p op ie appellaban u , hoc ac um esse collige e lice ex Pe s. 5, 90. Pe on. 46, unde Quin il. I. 0. 12, 3 § 11. `Alii se ad album ac ub icas (in ellige IC o um lib os) ans ule un ' ; quamquam i uli illi in l i b i s ad edic um e iam ub icae esse coepe un L. 2 § 3 D. d. in e d. 43, 1) e iam Vespasiani ae a e in ju e c i ili, u cons a ex ae ibus Salpensano e Malaci ano, ipsa quoque legum (sed amen p incipalium an um) capi a quam- quam non ub o colo e ae i insc ip a ub icae appella a sun , indeque Iu enal. 14, 101 ` ub as maio um leges gene ali e dice e po ui . Ve um u in ple isque ius ci ile ju e p ae o io paulla im supe a um es , i a e iam in hac enui e, maxime pu o pos quam in G ego iano e He mogeniano Codicibus i uli ab ipsis auc o ibus ad modum edic i .singulis ma e iis insc ip i essen , idem con igi , andemque Ala ici e Ius iniani ae a e, qui e iam o ius iu is ci ilis enuclea i codicem Diges o um ad edic um spec an e nomine appella i , eo pe en um es , u el scholas icae Ins i u iones ab ipso auc o e pe o um i ulie dis ibue en u , eaque hones io appella io pos ea (lice non- dum in Flo en ino Dig. codice) lib a io um ub icas éxp .  elle e . *) II umque nunc sc ip o em dico. nam duos lib a los p ae e co ec o em in hoc codice occupa os uisse S udemun~ dus dep ehendi ^o l ii/Q! AD GAIVM PRAEFAT. HVSCH g II ED. I. ágáIII 4 olium, quod aliquando exclde a , alieno loco a bibliopega es i u um, quod accidi (quicquid con adica Boeckingius) 1 ex Heimbachii e mea sen en ia 2, 65-79, u simile i- ium aceam ad 3, 138 a me [ed. 5] indica um. Quid, quod e o as sen en ias in e dum omisi , elu [ed. 5] 1, 6 e an e 18. 2, 269. Noli y e o opina i omnium ho um í io um ipsum codicis Ve onensis sc ip o em auc o em uisse. In lib o o ies maximeque iu enum, qui acile decipieban u , in usum desc ip o haud pauca sine dubio an iquio em habue un o iginem 2 : id quod ci cumspec o c i ico in his p aese im no andum es , quae aliquando excide un e ad ma ginem lib o um alius o e o mae longio umque e suum supple a pos e a alieno loco es i- u a sun el pe ie un . — Habla codex ini io 129 olia o mae quad a ae mediae, pagina quaque ple umque 24 e sus, e su 39 sed e ad 45 li e as con inen e. Ex his ia olia plane depe di a sun , sal o amen ini io e ine ope is, e u unum eo um quae con ineba sal em ex pa e aliunde sa ci i possen (lib. III ini .). Quae supe - sun olia, u ba o o dine dele aque p io e sc ip u a no o codici a io um Hie onymi ope um aciendo inse ie un , i a u paucis excep is semel, ci ci e qua ae y e o olio- um pa i adeo bis no a sc ip u a impone e u . Lec io- nem p ae e ea equen e sigla um si e no a um usu im- pedien e ex ea um gene e, quae an e Ius inianum in usu ue e, qua umque indicem u ilissimum Goeschenus edi ioni suae adieci , mi andum non es , quod ex an o nau agio nec pe i issimis u ina o ibus omnia con igi se a e. Nec -Lamen mul um ul a decimam pa em ope is in e ii , e cum aliquid ex Colla ione, ex Ala iciana Epi oma, denique ex Ius iniani Ins i u ionibus e Diges is po ui esa ci i, 1) Sed iam e i a i concessi ed. 5. Ru sus amen p io- em eius opinionem suscepi Th. Mommsenus epis . c i . p ae- missa ed. S ud. [= Ju . Sch . II, 41 sq.]. 2) E iam ea exem- pla ia, quibus Ius iniani qui composue un Ins i u iones usi sun , quaedam habuisse menda cum Ve on. C. communia, no a i [ed. 5] ad 2, 94. 3, 196; 217. 4, 82. id. e iam 4, 72; 73; 112. XXXIV AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKII ED. I. um epe i is i o um doc o um cu is e ec um es , u . ¡a a ^: ad s^ in nos a edi ione non mul um ul a edecimam pa em ^ '' { 111 in eg i ope is deside e u , cuius iac u ae paene di midiu u  . en a e spec a ad lib um qua um.  P eIl1 a ^ Edi ionum indicem accu a issimum, ad  e iam alia, um commen a ionum i ulis, quae a emendandas el  a Q illus andas Gai Ins i u iones aciun , Boeckingius con-  , ac P ^ eci in p ae a ione suae edi ionis, qua e epe i a (po s e- mum Li s. 1855) ipse de Gajo e Gaianis s udiis op ime  Ole p  ^ me i us es . Quae pos hanc sola p odii , inse a Ins i-  '1111 qu u ionum e egula um iu is Rom. syn agma i', a Rud.  ^deba u , Gneis Lips. 1858 edi o, p o o ius syn agma is a ione ce e oqui no o ac consul o consilio ins i u i, lec iones magis (pa im bene) selec as quam no as p aes a . Ex supe io um edi ionum nume o es Goeschenianae, quae ce e is omnibus, codicis sc ip u a diligen e eno a a, quasi undamen a iece e, seg egandae sun , p inceps Be ol.  lo ia a. 1820 publica a, al e a, quae di icilio ibus codicis locis a. Bluhmio denuo inspec is, eius schedis di a a p odii  -. samo ü a. 1824, e e ia, pos Goescheni obi um a Lachmanno  i a a. 1842 consumma a.  , Ruz Ad pos emae no mam nos a quoque edi io ins i u a l in e es , i a amen u e iam Boeckingianae no issimae, quae omnium maxime celeb a u , a io habe e u . Nec amen omnia, in quibus ab his edi ionibus de lec e emus,  26, no is indica imus. Cha ae pa cendum e a . I aque le i- cula, quo in nume o maxime ad o hog aphiam pe inen ia sun , aci e co eximus, el quod in e an ope e ab a bi- io penden e dice e p aes a , mu a imus. P ae e ea in con ex u li e is ec is exp essimus, quae in codice legun- u , inclina is, quae supple a el mu a a sun . S ellulae o idem signi ican la e as, lineae, si b e io es sun , syl- labas ium e e li e a um, longio es in e posi o . o os e sus, qui nec legi nec u o supple i po ue un . In ma gine ex e io e paginas an um p imi i i codicis, que supe sun , nume a imus; quibus addi um ` . s.' spec a a,d e sc ip as (Goescheno : bis esc ip as). E iam e sus AD GAIVM PRAEFAT. HVSCHKTT ED. V. XXXV a ( llague llague hac pa e Lachmanni edí io adeunda es . Denique j is 01 a no is c i icis in e io e adno a ione m loco um, qui- a ^ bus cuiusque §i sen en ia illus a u , indica ionem sepa- a e placui , quia ea a ione in hoc sc ip o e spa io con- •' a ^ suli ideba u . is a i: lee i^. es a , : EX HVSCHKII PRAEFATIONE AD EDITIONEM me,  QVINTAM. ca a, y^: ps &}  I aque iam ad ul imos i ae humanae limi es p o- dicia ec us dimi o Gaium meum e non sine magna animi p l mei commo ione ale ei dico, anquam o pe annos u achmac ege ae i a nunc de icien is ae a is ido amico e comi i, qui nunquam non plus bene icii u ilia docendo e de- ins ► '; lec ando in me con uli , quam ei ab iniu iis lib a io um alio umque de endendo e ibue e po ui. Sc ib. V a isl. a^: mense Ap ili 18 8 5. [Obii Huschke d. 7. Feb ua ii 1886, ec ^s ' al  . codicia dis ingue e, nisi ubi in e e a , id es , ubi no a quaedam ad scheda um duc us supple imus, u o iosum non placui . In c i ica adno a ione ipsos scheda um duc- l ia 1 us ep aesen a e ini io cons i ue am; sed mox consilium aa^a^ di icul a is plenum abieci, maxime pos quam animad e i, quam male id Boeckingio quam is diligen issimo cesse i . giqg na us d. 26. Iunii 1801.] c0lg CO 1, De iu1e c ^ 1m!I li O^l^V iu ; populus ip s ^uoca u qu  ► ^ u  na 1ui , id 2 o coma api a^ qu 2 iu ^^u o , pop^ ^^ á güáli ^^ Cons a 1 l i da iu ^^^ ¢x D, ^ `1 ' 19, C2 81. gaae  ,  c^^ ills i 3 9' 148 132, ,h, ^ . i^  ( ^^, ^ NOTARVM EXPLICATIO. V — lec io codicis Ve onensis secundum S udemundi apog aphum. V 1 — p ima manus, id es lib a ü eius, qui codicem V exa a i . V Q = manus emenda o is. . s. = e sc ip a. [ ) — quae e ba in V a Gaio abiudicanda iden u , ea his uncis saepsimus.  = lacuna quo li e a um ince um. * * * = s ellulae singulae signi ican singulas li e ae, quae legi nequeun . D. = Diges a. ^ el Ins . = Ius iniani Ins i u iones. C. = Codex Ius inianus. C. Th. = Codex Theodosianus. Hu. = Huschke. V. I. R. = Vocabula ium iu isp uden iae Romanae. C. I. L. = Co pus insc ip ionum La ina um. B 2cns 6 = Fon es iu is Romani an iqui ed. C. G. B illas. edi io sex a cu a Theodo i Mommsen e O onis G adenwi z. BOU = Ágyp ischeU kunden aus den góniglichenMuseen zu Be lin. G iechische U kunden. Nume i locis Diges o um cuna nomine iu is consul i adiec a signi ican agmen a Palingenesiae iu is ci ilis, quam edidi O. Lenel 1889. No ae eae, in quibus e ba ex us non epe un u , non pe inen nisi ad id e bum, cui adsc ip us es nume us no ae. .um S ad., ls, qa; icanda d?; ingnlas GAI INSTITVTIONVM COMMENTARII QVATTVOR. COMMENTdRI VS PRIMVS. [I. De iu e ci  e na u a  1. Omnes populi, qui P 1 g uili legibus e mo ibus egun u , pa/ im suo p op io, pa im C. Ve . communi omnium hominum iu e u un u : nam quod quis 2- que populus ipse sibi ius cons i ui , id ipsius p op ium es uoca u que ius ciuile, quasi ius p op ium ciui a is; quod ue o na u alis a io in e omnes homines con- s i ui , id apud omnes populos pe aeque cus odi u omanae, uoca u que ius gen ium, quasi quo iu e omnes gen es 3d, ;, u un u . populus i aque Romanus pa im suo p op io, amsen e i pa im communi omnium hominum iu e u i u . quae singula qualia sin , suis locis p oponemus. ligli cdeD ^^  2. Cons an au em ju a populi Romani ex legibus, Iden. cons ul '" `  1) I de iu e ciuili e na co ec o is manu V.  2) ini ium s, qua/ suppl. ex D. 1nú e ^ ^' ms as ^Dosi h 11. DI41 1, 1211 . (Gai. 491 ( I^1, 2011 .  ^ c . c nad He enn. 2, 13, 19. Cic. de in p  o . 2, 2 2, 67. de o 3, 17, 69. Isido . o ig. 5, 4, 1. quae singula qualia sin J i. e. u um iu is gen ium an iu is ci ílis sin e c. c . in a 1, 52. 55. 78. 82. 83. 84. 85. 193. 197.  2, 65. 67. 69. 70. 73. 77. 79. 3. D. 1, 2, 2, 12 (Pomp. 178). 1, 1, 7 86. 89. 108. 119. 189. 3, 93. 132. § 2.  c .  I.  1,  2, (Pap. 46). Cic. op. 5, 28. Isido . o ig. 5, 9, 2. IVRISPR. ANTEI. REL. ED. VII.  1 GAI INSTIT. 13-6. ^ p1 ^e^^ u^ i c 0 O ;^ 1SS^ o^ ^ e n Q ^ 1ce ^ op i eli se '; ; '1:01110'0111 Del^ ue 1 a^ Se3 Kpp^eS  d pi. De con isio de lllí'e /I II libe ^;^ um alii 1, gui libe ^ e mnun 11 gene a; 1) m p oui lo. 2, ;1E, 61,1 c . I, ;, 4^. Í l Cal 5, 1 S ='I ^^ ug Tc 11/ 1 5 1. 1 °,c 1 .1!11, §11, li^ 1 1 12, c^ mph i 6 5 2 plebisci is, sena us consul is, cons i u ionibus p inci_ pum, edic is eo um, qui ius edicendi haben , esponsis p uden ium. 3. Lex es , quod populus iube a que cons i ui . plebisci um es , quod plebs iube a que cons i ui . plebs au em a populo eo dis a , quod po_ puli appella ione uniue si ciues signi ican u , connume- a is e pa iciis; plebis au em appella ione sine pa.. iciis ce e i ciues signi ican u ; unde olim pa icii diceban plebisci is se non ene i, quia sine auc o i a e 2 eo um ac a essen ; sed pos ea lex Ho ensia la a es , qua cau um es , u plebisci a uniue sum populum ene en : i aque eo modo legibus exaequa a sun . 4. Sena us consul um es , quod sena us iube a que cons i ui ; idqúe legis uicem op ine , quamuis de ea e' ue i quaesi um. 5. Cons i u io p incipis es , quod impe a o dec e o uel edic o uel epis ula cons i ui . nec umquam dubi a um es , quin id legis uicem op i- nea , cum ipse impe a o pe legem impe ium accipia . 6. Ius au em edicendi haben magis a us populi Ro- mani. sed amplissimum ius es in edic is duo um p ae o um, u bani e pe eg ini, quo um in p ouinciis 1) de ea e addidimus. c . 2, 236. § 3. c . I. 1,2,4. D. 1,2,2,8 (Pamp. 178). 50,16,238 p . (Gai. 442). Li . 3, 55, 3. Capi o ap. Gell. 10, 20, 2; 5; 6 (sup a p. 69). Plin. n. h. 16, 37. Laelius Felix ap. Gell. 15, 27, 4 (sup a p. 94). Fes . . populi p. 233 (B uns II 6 , 24). . sei a p. 293 (B uns II 6 , 38). . sci um p. 330 (B uns 1. c.). Isido . o ig. 5, 10, 11. Boe hius I. 3 ad Cic. op. 5, 28 p. 321 O . lex Ho ensia] a. 289-286 a. Ch . § 4. c I. 1, 2, 5. D. 1, 2, 2, 9 (Pomp. 178). 1, 3, 9 ( Ulp. 541). Isido . o ig. 5, 12. Boe h. 1. c. § 5. c . I. 1, 2, 6. D. 1, 3, 11 (Iul. 842). 1, 2, 2, 11 (Pomp. 178) . 1, 4, 1 p . 1 ( Ulp. 1916). Isido . o ig. 5, 13. § 6. c . . I. 1, 2, 7. D. 1, 2, 2, 10 (Pomp. 178). 1, 1, 7, 1 (Pap• 46). 1, 1, 8 (1Vla cian. 42). Plau . Cap . 4, 2, 43 = 823. Poen. 11 sq. Cic. ad A . 6, 1, 15. di in. 17, 56. in Ve . 2, 1, 41,146. 45, 116. Co n. ^Ve Ca . 2, 3. Ascon. in Co nel. 5 2, 5 Kiessl. (B uns II 6 , 71). Taci . ann. 12, 60.. Gell. 13, 15, 1. 15, 11 5 2. Boe h. 1. 3 ad Cic. op. 5, 28 p. 321 O . B uns I g , 230. Gell,1^,; g). 2,1 ^ 11; . .^ Y GAI INSTIT. I 7-12.  3 ^ibu8 P li , ^ iubs ^ lubs 1 a 9w ;II ; co l one s^e olim p^ e auc,1 lo m a l ;um p(1 lequa a iube c; luis ds ^, l is es , d a coas1 s uicem , lum acci; Ls pope ic is duú' in p owl iu isdic ionem 1 p aesides ea um haben ; i em in edic is aedilium cu ulium, quo um iu isdic ionem in p ouinciis populi Romani quaes o es haben ; nam in p ouincias Caesa is omnino quaes o es non mi un u , e ob id hoc edic um in his p ouinciis non p oponi u . 7. Re- sponsa p uden ium sun sen en iae e opiniones eo um, quibus pe missum es iu a conde e. quo um omnium si in unum sen en iae concu un 2 , id, quod i a sen iun , legis uicem op ine ; si ue o dissen iun , iudici lice quam ueli sen en iam sequi; idque esc ip o diui Had iani signi ica u . [II. De iu is diuisione.] 8. Omne au em ius, quo u imu , uel ad pe sonas pe ine uel I ad es uel ad a ac iones. sed 3 p ius uideamus de pe sonis. [III. De condicione hominum.] 9. E quidem summa diuisio de iu e pe sona um haec es , quod omnes ho- mines au libe i sun au se ui. 10. Ru sus libe o um hominum alii ingenui sun , alii libe ini. 11. Ingenui sun , qui libe i na i sun ; libe ini, qui ex ius a se - ui u e manumissi sun . 12. Ru sus libe ino um ia sun gene a: nam au ciues Romani au La ini au 1) in p ouinciis iu isdic ionem] iu isdic ionem in p ouinciis Polenaa . 2) concu an V. 3) ac Ins . Ius . an ex Gaio? c . § 12. 51. 125. 143. 2, 99. § 7. c . I. 1, 2, 8. D. 1, 2, 2, 47 (Po»zp. 178). Cic. p. Mu . 18, 28. p. Caec. 23, 65. Senec. ep. 94, 27. Gell. 13, 10, 1. 13, 13, 1. Isid. o ig. 5, 14. § 8. = D. 1, 5, 1. I. 1, 2, 12. c . D. 1, 5, 2 (Henn. 3). Dona . ad Te en . Adelx h. 2, 3, 1 (254). § 9. = D. 1, 5, 3. I. 1, 3 p . c . D. 1, 1, 4 ( Ulp. 1912). Gai epi . 1, 1 p . § 10. c . I. 1, 3, 5. Dosi h. 4. D. 1, 5, 5 p . (Ma cian. 45). Gai epi . 1, 1 p . § 11. libe ini] = D.1, 5, 6. c . D. 1, 5, 5, 2 (Ma cian. 45). I. 1, 4 p . 1, 5 p . Gai epi . 1, 1 p . § 12. c . Ulp. 1, 5. Dosi h. 4. Gai epi . 1, 1 p . A2cson. G iph. . 65. I. 1, 5, 3. 1* GAI INSTIT. I 13-17. ^ 1^11, a l , is, 1SÍ , a^ 5e a ^^ , 11 ,1.1 '^P e ^ l ^  e ,  ui ^^D ^l ,. '  1111 si aa^ ^' ^i^u lS 14 ^ ll^aul y ^  Sa ^ue au ai l ^ ds pas^a°^^ ^^ au auc^a^ ^^i a De coIls ^be l^ iu u b ; ,^^gaé cgui^^ ^ ^VS au em Ai ^ idque i l ^bus apud co ~4>ia a auuo^^u .uel iu ansi :' ^^ p o consú 1¡ e 4 a o publ • "L_____ : 1011:1pa sen, L^l ul ,p E8 1  (b D^ s du 9 20, c ^ in ^ . i ,4.1 6 19^^ 1 ,  , Q^ 11011 1 l ^ e ) e, ^,,i D TRi 4 dedi icio um 1 nume o sun . de quibus singulis dispi= ciamus • ac p ius de dedi iciis. [IIII. De dedi iciis uel lege Aelia Sen ia.] 13. Lege. i aque Aelia Sen ia caue u , u , qui se ui a dominis poenae nomine uinc i sun , quibusue s igma a insc ip a sun 2 , deue quibus ob noxam quaes io 2 o men is habi a si e in ea noxa uisse conuic i sun 2 , quiue u s e o au cum bes iis depugna en adi i sin , inue ludum cus odiamue coniec i ue in , e pos ea uel ab eodem4 domino uel ab alio manumissi, eiusdem condicionas libe i ian 5 , cuius condicionis sun pe eg ini dedi icii, [V. De pe eg inis dedi iciis.] 14. Vocan u au em pe e- b ini dedi icii hi, qui quondam adue sus populum Romanum a mis suscep is pu g naue un , deinde 6 uic i se dedide un . 15. Huius e go u pi udinis se uos quo- cumque modo e cuiuscumque ae a is manumissos, e si pleno iu e domino um ue in , numquam au ciues Romanos au La inos ie i dicemus, sed omni modo dedi icio um nume o cons i ui in ellegemus. 16. Si ue o in nulla ali u pi udine si se uus, manumissum modo ciuem Romanum modo La inum. 4 ie i dice!mus. 17. Nam in cuius pe sona ia hace concu un , u maio si anno um igin a, e ex ju e 1) ia—dedi icio um suppl. Goeschen ex Epi . 1, 1 p . 2) sin Goeschen. 3) quiue u ] quique au V.  4) ab eodem] auem V i . ab eo? V'.  5) iun V.  6) deinde V E . e V1. § 13. c . Ulp. 1, 11. Paul. 4, 12, 5 sq. Gai epi . 1, 1, 3. an a 1, 26. 3, 74. D. 50, 16, 204 ( Ven. 65). 50, 16, 216 ( Ulp. 1933). Sue . Aug. 40. Isid. o ig. 9, 4, 49 (B uns 11 6 , 86); 50. C. 7, 5, 1 (a. 530). lex Aelía Sen ia] la a a Sex. Aelio Ca o C. Sen io Sa u nino consulibus a. 4 p. Ch . § 15. c . in a 1, 17; 26; 68. § 16. c . Dosi h. 5. 13. § 17. c . Ulp. 1, 6; 10.; 12; 16. Gai epi . 1, 1, 1; 2. Plau . Cas. 2, 8, 68 = 504. Cic. op. 2, 10. Boe h. ad h. 1. (B uns II a , 75). Plu . de se . num. ind. p. 550 (ed. Be na dakis III 422). C. 7, 6, 1, 6 (a. 531). ;ulis di, 1 3, I^ a doll ;a n is ha^ .e u s e une lud, ab eod?: 30111 ,i dedi l u em pope indes e uos g` nissas, au ii: mni llli; ;i S2 G: i La il is bp ? e1 ► '; 1 + 1P" ab e4a' `,;, e{ ^ y1ía l " GAI INSTIT. I 18-20.  5 Qui i ium domini, e ius a ac legi ima manumissione libe e u , id es uindic a au censu au es amen o, is ciuis Romanus i ; sin ue o aliquid eo um dee i , La- inus e i . [VI. De manumissione uel causae p oba ionel 18. Quod au em de ae a e se ui equi i u , lege Aelia Sen ia in- oduc um es . nam ea lex mino es XXX anno um se uos non ali e uolui manumissos ciues Romanos - ie i, quam si uindic a, apud consilium ins a causa manumissionis adp oba a, libe d i ue in . 19. hls a au em causa manumissionis es , uelu i si quis ilium iliamue au a em so o emue na u alem au alum- num au paedagogum au se uum p ocu a o is habendi g a ia au ancillam ma imonii causa apud consilium manumi a . [ VII. De consilio adhibendo.] 20. Consilium au em adhibe u in u be Roma quidem quinque sena o um e quinque equi um Romano um pube um 1 , in p o- uinciis au em uigin i ecupe a o um ciuium Romano- um. idque i ul imo die conuen w; sed Romae ce is , diebus apud consilium manumi un u . maio es ue o igin a anno um se ui sempe xnanumi i solen , adeo u uel in ansi u manumi an u , uelu i cum p ae o au p o consule in balneum uel in hea um ea . 1) equo publico Ka lowa. § 18. c . Ulp.. 1, 12. Dosi h. 13. D. 40, 2, 16 p . ( Ulp. 1935). 40, 4, 27 (Paul. 914). Sue . Aug. 40. Dio Cass. 55, 13, 7. lex Salpens. c. 28 (B uns I 6 , 146). C. I. L. VI 1877 (Dessau 1910). XIV 1437 (Dessau 1984). Dessau 1985. BGU 326 col. 14. 5 = Mommsen Ju . Sch . I, 429. in a 1, 29 sq. § 19. c . in a. 1, 39. § 20. c . in a 1, 38. Ulp. 1, 13a. I. 1, 5, 2. Theophil. 1, 5, 2; 4. 1, 6, 4. D. 40, 9, 7, 1 (Iul. 903). 40, 2, 16 p . ( Ulp. 1935). 1, 10, 1 p . ( Ulp. 2055). 1, 21, 2 p . (Ulp. 2268). 40, 2, 24 (Paul. 1037). C. 7, 1, 1 (a. 211). ecupe a o es] c . in a 4, 105. ul imo die conuen us] c . Sue . Galb. 10. Plu . Galb. 5. in ansi u] c . D. 40, 2, 8 ( Ulp. 256). Plin. ep. 7, 16, 3. IVE.IBPR. $NTEI. REL. ED. VII.  2 12 . s. 13 GAI INSTIT. I 44 -45. ^ ^^ ^ ! 44 ^ ^, a'J ^ iu l ^w ,he l e^' ^ a gi^ 1U ^^l a ► C ^^p ,,j^^sl^s,Q^ig es :;^^c Q ^ o1 ^ ,,^4 D ^^ ^ ! :o o l a i : oh 111116o ^; ; cclll eh l ,  p ^'  1i1M1u)lls 5l , ^, Y lll ^l 8l n011 ^^^hulsl l^ll ll , seo i ^i kslal ¢ll uul ^^ll^^ illbeiu h ,n¡^^i^0lle, olci hc , qÍ 911Í es nlllSll l ;;^ i ndo, sc qlc^i ;;, nnlli ec ^ N4ll ^O es , qui a:i aliquis i l a +'^e llolae i es ^7^1 se uis suis ^ '^lueli libe a es : i o umissi Ne i ,;;,^ e un , q11i ^ 8hi46 Slne d ^ diuc so ^ y '^ manulll^si, ^, E l ^ ea ;,^1V - ' lumpsiss o c U1 am, u ó lud 4^1 21 )11 114 1 , c iui a ^ lg^ 80n ' u o 12 e iam pa em eius nume i manumi e e pe mi i u , a ei, qui plu es quam xxx neque • plu es quan i cen- um habebi , usque ad pa em qua am po es as :manu_ mi endi da u . nouissime ei, qui plu es quam C ha_ bebi nec plu es quam D, non plu es manumi e e z pe mi i u quam quin am pa em; neque plu es quam D haben is a io habe u , u ex eo nume o pa s de i- nia u 3 , sed p aesc ibi lex, ne cui plu es manumi e e licea quam c. quod 4 si quis unum se uum omnino au duos habe , ad hanc legem non pe ine , e ideo libe am habe po es a em manumi endi. 44. Ac ne ad eos quidem omnino haec lex pe ine , qui sine es amen o nanumi un . s i aque lice iis, qui uindic a au censu au in e amicos manumi un , o am ami- Iiam suam libe a e, scilice si alia causa non inpedia libe a em. 45. Sed quod de nume o se uo um es a- men o manumi endo um diximus, i a in ellegemus, ne umquam ex eo nume o, ex quo dimidia au e ia au qua a au quin a pa s libe a i po es , paucio es manu- mi e e licea q iim ex an eceden i nume o licui . e hoc ipsa a ione 7 p ouisum es : e a enim sane absu - dum, u x se uo um domino quinque libe a e lice e , quia usque ad dimidiam pa em eius nume i manu- mi e e ei concedi u , xii se uos haben i non ; plu es Iice e manumi e e quam IiII; a eis, qui plu es quam xneque) 1) ei manumi e e V. 2) quam u V. 3) quam--de inia- u suppl. Hu.. 4) cq V. con a Polenaa .  5) nihil mu an- dum, c . Vocab. Iu isp . .Rom. I p. 154.  6) manumi un u V. 7) a ione Polenaa ; c . Paul. 2, 1, 1. 8) de pa^ ► inae 12 Codicás lec ione despe andum es . con e enda es ad ea, quae pe ie un , Gai epi . 1, 2 §§ 2-4: Ham si aliquis es amen o plu es manu-. mi e e uolue i , quam quo con ine nume us sup a sc ip us, o do se uandus es : u illis an um libe as ualea , qui .p isa § 44. Gai epi , 1, 2, 1. Dionys. 4, 24. in e a deos] c . ad§ 41. VV. 1-24. 8 GAI INSTIT. 1 46-47.  13 pe1, 94 46. nam e si es amen o sc ip is in o bem se uis 08 } a9l libe as da a si , quia nullus o do manumissionis in- gu l m , ueni u , nulli libe i e un , quia lex Fu ia Caninia, quae uanu^h in audem eius ac a sin , escindi . sun e iam spe- Plum, cialia sena us consul a, quibus escissa sun ea, quae Plum, in audem eius legis excogi a a sun . missi libe i non ian , hoc e iam 2 ad pe eg inos pe a ine e, [sena us i a censui ex auc o i a e Had iani] 44 l ' ^ ^ u ► : manumissi sun , usque ad illum nume um, quem explana io qui con ine supe ius comp ehensa : qui ue o pos ea sup a cons i u- o am um nume um manum2ssi legun u , in se ui u e eos ce um es pe nzane e. quod si non nomina im se ui uel ancillae in es a- 10114 men o manumi an u , sed con use omnes se nos suos uel ancil- 1O 111D las is, qui es amen um uci , libe os ace e uolue i , nulli peni- llego  i ma esse iube u hoc o dine da a libe as, sed omnes in b se uili condicione, q ui hoc o dine manunzissi sun , pe manebun . ^ e ia nam e si i a in es amen o se uo um manunaisséo adsc ip a ue i , i6 CS m i id es in ci culo, u qui p io , qui pos e io nomina us si , non li hl possi agnosci, nulli ex his libe a em uale e nzan - i es um es , si 0 agnosci non po es , qui p io , qui pos e io ue a manumissus. sane  3. Nam si aliquis in aeg i udine cons i u us in audem huius a a lií legis ace e nolue i es anzen um, sed epis olis au qúibuscumque aliis ebus se uis suis plw ibus, quam pe es amen um lice , con- me l a e e uolue i libe a es e sub empo e mo is hoc ece i , hi, qui non i " p ius manumissi ue in , usque ad nume um supe ius cons i u- 3lu esy; um libe i e un , qui ue o pos s a u um nume um manumissi ue in , se ui sine dubio pe manebun . 4. Nam si incolumis quoscumque diue so empo e manumisi , in e eos, qui pe es a- / men um manumissi sun , nulla enus compu en u . 'Ex his amen Epi oma o ea, quae §§ 3. 4. con inen u , aliunde quam ,^^;; ex Gajo sumpsisse ide u '. Hu.  1) au V. c . apog aphi aál Tl supplemen um. u au pa oni au suppl. Hu. ee e non dubi- iihl # andum e iam apud pe eg inos, e iamsi non omnes, pa onis ali- 0 1 1^C; quod ius in bonis libe o um uisse'. Hu.  2) hoc e iam ^ l ^e  Goeschen. e iam hoc V.  3) sena us—Had iani del. Mommsen. e^^m íae ^ li/ ^^s p n  § 46. c . in a 2, 239. D. 35, 1, 37 (Paul. 925). Gai epi . p g' il ^ l  1, 2, 2 1 88 Aus o n. lud. VI I  sapien . 80 (Solon 8). D. 40, 5, 24, 17 p  ) § 47. c . sup a 1, 37. 0%1 o pa `'  47. In sum  g ma sciendum es , quod l e e Aelia Sen ia ma^^  1 luz e1 cau um si , u c edi o um audando um causa manu- 001 (1 e l ^  esidib°S ^ , 1 ad S ^b O1é ^s Spl ^ s e o ^  s o ^ ^ >lo o é d , e 11l°^ Q u>n Jé E, 01l> l^ ucl es u o o ^ , l a dém^ in bQl :Bl eiUSdel 1l0 0111, ls ^1 Em i>1 po el ^ lis p oc ea Ea ea I e 61ios s ldglle dll' ^qui sibi lib ^^ball ^ sig I em cele ' 1 11 male . 1411 s ensos aa^ '111 Paul, D ^1' 116„,l ' s ,1 1 a 1 6 ( p 4 ^ C GAI INSTIT. 1 48 -53. ce e a ue o iu a eius legis ad pe eg inos non pe -. ine e. 48. Sequi u de iu e pe sona um alia diuisio. nana quaedam pe sonae sui iu is sun , quaedam alieno in i sun subiec ae. 49. Sed u sus ea um pe sona um, quae alieno iu i subiec ae sun , aliae in po es a e, alise in manu, aliae in mancipio sun . 50. Videamus mune de iis, quae alieno iu i subiec aesin : nam si cogi o- ue imus, quae is ae pe sonae sin 1 , simul in ellegemus, quae sui iu is sin . 51. Ac p ius dispiciamus de qui in aliena po es a e sun . 52. In po es a e i aque sun se ui domino um. quae quidem po es as iu is gen ium es : nam apud omnes pe aeque gen es animadue e e possumus dominis in se uos ui ae necisque po es a em esse, e quodeumque pe se uum adqui i u , id domino adqui i u . 53. Sed 14 hoc empo e neque ciuibus Romanis nec ullis aliis hominibus, qui sub impe io populi Romani sun , lice sup a modum e sine causa in se uos suos saeui e: nam ex cons i u ione sac a issimi 2 impe a o is Au o- 1) sun V.  2) s V, `i n quo S ud. apog . p. 300 li e am s me o calami lapsui ibui . sed colla a L. 9. D. ad SO. Te ull. (38, 17) e iam h. 1., ubi Gaius sui impe a o is p imum men ionem aci , sac a issimi cum p io . edd. e ine e malui'. Hu. c . e áam C. I. L. XII 594 (= Dessau 6988). Dessau 6468. §§ 48-51. = D. 1, 6, 1 p . I. 1, 8p . c . Gai epi . 1, 3 p .. § 49. c . F . Va . 298. 300 (Paul. 796). lex Salpens. e. 22 (B uns I 6 , 143). § 52. = D. 1, 6, 1, 1. I. 1, 8, 1. c . Gai epi . 1, 3, 1. D. 1, 5, 4, 1 (Flo . 25, unde I. 1, 3, 2). 12, 6, 64 (T yph. 21). 1, 1, _4. ( Ulp. 1912). Isid. o ig. 5, 6. ui ae necisque po es a em] c ., Senec. de bene . 3, 23, 3. pe se uum adqui i u ] c . in a 2, 86 sg: § 53. — D. 1, 6, 1, 2. I. 1, 8, 2. c . Paul. Colla .'3, 2, 1. Cal.. 3, 3 = D. 1, 6, 2 ( Ulp. 2213). Coll. 3, 4 (a. 285). D. 1, 12, 1, 1; 8 ( Ulp. 2079). 48, 8, 11, 1; 2 (Mod. 230). C. 9, 14, 1 (a. 319). Senec. de clem. 1, 18. Sue . Claud. 25. Sc ip . His . Aug. Sad?i'• 18, 7. sine causa] c . D. 45, 1, 96 (Ma cell. 152). 30, 531 3; ( Ulp. 2678). ad s a uas p incipis] c . Senec. de clem. 1, 18, 2• 14 300 1 I' D, n'1 pe is ^'.. Uon, 1ulSi0, , alio^o` pe sok. es a ; ' a a us >I, 1 si col ellogeQ nus dE u in , 9: pud o> domiuú uodce . ul.is suu , l. saeu: ) is ^^ GAI INSTIT. I 54-55.  15 nini, qui sine causa se uum suum occide i , non mi- nus ene i iube u , quam qui alienum se uum occide i . sed e maio quoque aspe i as domino um pe eiusdem p incipis cons i u ionem coe ce u : nam consul us a quibusdam p aesidibus p ouincia um de his se uis, qui ad ana deo um uel ad s a uas p incipum con ugiun , p aecepi , u si in ole abilis uidea ú domino um sae- ui ia, cogan u se uos suos uende e. e u umque ec e i : male 1 enim nos o iu e u i non debemus; qua a- ione e p odigis in e dici u bono um suo um admi- ni s a io. 54. Ce e um cum apud ciues Romanos du- plex si dominium (nam uel in bonis uel ex iu e Qui i ium uel ex u oque iu e cuiusque se uus esse in ellegi u 2 ), í a demum se uum in po es a e domini esse dicemus, si in bonis eius si , e iamsi simul ex iu e Qui i ium eiusdem non si : nam qui nudum ius Qui i- ium in se uo habe , is po es a em habe e non in ellegi u . 55. I em in po es a e nos a sun libe i nos i, quos ius is nup iis p oc eauimus. quod ius p op ium ciuium Romano um es ( e e enim nulli alii sun homines, qui alem in ilios suos haben po es a em, qualem nos habemus) idque diui Hald iani edic o, quod p oposui 15 de his, qui sibi libe isque suis ab eo ciui a em Roma- nam pe eban , signi ica u . 3 nec me p ae e i Gala a- um gen em c ede e in po es a e 4 pa en um libe os esse. 1) egula male V.  2) in ellega u V.  3) signi icaui V. 4) po es a em V. cogan u se uos suos uende e] c . D. 48, 18, 1, 27 (Ulp. 2212).  3, 1, D  p odigis] c . Paul. 3, 4 a , 7.  ;i1,1; 1  § 54. c . sup a 1, 35. in a 2, 40; 88. 3, 166. Ulp. 1, 16.  a o;,,  Theoph. 1, 5, 4 (Fe . p. 25).  ^.^ , "  § 55. = D. 1, 6, 3. I. 1, 9 p .; 2. c _ in a 1, 93; 64; 128;  9 1 , l  189. Gai epi . 1, 3, 2. Ulp. 5, 1. C. 8, 46, 3 (a. 227). 8, 46, 10  'o i l,  C. Th. 4, 8, 6 (a. 323). C. Th. 3, 3 (a. 391). lex Salp. c. 22 ^^  (B uns I g , 143). Dionys. 2, 26; 27. Plu . Num. 17 i. . Boe h.  ' li  1. 2 ad Cic. op. 4, 20 (ed. Bai e p. 304). Isid. o ig. 9, 5, 17; 18. 41  3^ ,,^  Gala a um] c . Caes. Bell. Gall. 6, 19, 3, 1,1'' seu Pol po e c 16  GAI INSTIT. I 56 -59. 56. Ius as au em nup ias con axisse libe osque jis p o., ^ c ea os in po es a e habe e ciues Ronzani i a in elleg^ u 1 , si ciues Romanas uxo es duxe in uel e iam j,a... inas pe eg inasue, cum quibus conubium habean ; cum enim conubium id e icia , u liben pa is con. dicionem sequan u , eueni , u non ' solum ciues Roy mani ian , sed e in po es a e pa is sin . 57. Mide e 2 ue e anis quibusdam concedi sole p incipalibus con- s i u ionibus conubium cum his La inis pe eg inisue, quas p imas pos mi ssionem uxo es duxe in ; e qui ex eo ma imonio nascun u , e ciues Romani e in po es a em pa en um iun . 58. Nec amen omnes no- b i s uxo es duce e lice : 3 nam a qua undam nup iis abs- ine e debemus. 59. In e eas enim pe sonas, qúae pa en um libe o umue locum in e se op inen , nup iae con ahi non possun , nec in e eas conubium es í uelu in e pa em e iliam uel in e ma em e ilium uel in e auum e nep em; e si ales pe sonae in e 1 6 se coie in , ne a ias e inces as nup ias Con axlsse dicun u . e haec adeo i a sun , u quamuis pe adop ionem pa en um libe o umue loco sibi esse coe- pe in , non possin 4 in e se ma imonio coniungi, iaz 1) ius as—in ellegun u suppl. .IIu. ; in V duo e sus acui elic i sun . 2) unde e ] und cc V. c . : apog aphum. unde causa cogni a Polenaa .  3) duo7um e suum lacuna a lib a lo e- lic a ex Ins i u ionibus Ius in. supple a es .  4) possun V. § 56. c . Ulp. 5,2 sg. Gai epi . 1, 4 p . .D. 1, 5, 19 (Cels, 239). 1, 5, 24 (Ulp. 2698). § 57. c . diploma a mili um a Monim ' seno conec a in Co - po is insc ip ionum La ina um olumine e io, guo um non- nullcc exempla edidi B uns 1 6 , 252 sq. §§ 58. 59. = 1. 1, 10, 1. c . Ulp. 5, 6 = Coll. 6, 2, 1. Paul. Coll, 6, 3, 1. D. 23, 2, 8 (Pomp. 480). 23, 2, 53 (Gai. 249),. 28, 2, 68 (Paul. 1910). C. 5, ` 4, 17 (a. 295). inces as nup ias] . D. 23, 2, 39, 1 (Paul. 1122). Ulp. 5, 7 — Col/. 6, 2, 4. Coll.- 6, 4 (a. 295). quamuis pe adop ionem] c . Paul. Con. 6, 3, 2. D. 23, 2, 55 p . (Gai. 249). e iam dissolu a adop ione] c . V. 1, 7, 13 (Pap. 377). C^^^' gll ^ cooP 111 sd ^ 1 ^ ^ 911 ll k^°oo d$ 1e>u {ei  a^ dQi p ` (11 ,^ eoeP Q11 ' ; i1 ^p B 91 111 e11anc ;41111 lUpeb 11111 d u c e • y ¡91 bus 11 1111 du; 00>1 liCe , :+"^ SlalliCáll^ coz di] Pe e iam l ^ 111 p a is a, ciues É 57, C alibus - eo ¡l n ; e mani .onlys iup üs was, g: 1 , nu^b [bium el E onae 1. on a^ bmis ¡- esse nill lcl,. GAI INSTIT. I 60-63.  17 an um, u e iam dissolu a adop ione idem iu is ma- nea ; i aque eam, quae mihi pe adop ionem iliae seu nep is loco esse coepe i , non po e o 2 uxo em duce e, quamuis eam emancipaue im. 3 60. In e eas quoque pe sonas, quae ex ansue so g adu cogna ione iungun- u , es quaedam similis obse ua io, sed non an a. 61. Sane in e a em e so o em p ohibi ae sun nup iae, sine eodem pa e eademque ma e na i ue in siue al e u o eo um: sed si qua pe adop ionem so o mihi esse coepe i , quamdiu quidem cons a adop io, sane in e me e eam nup iae non possun consis e e; cum ue o pe emancipa ionem adop io dissolu a si , po e o eam uxo em duce e; sed e si , ego emancipa us ue o, nihil inpedimen o e i nup iis. 62. F a is iliam uxo em duce e lice : idque p imum in usu a ueni , cum diuus Claudius Ag ippinam, a is sui iliam, uxo em duxisse : so o is ue o iliam uxo em duce e non lice . e haec i a p incipalibus cons i u- ionibus signi ican u . 1 63. I em ami am e ma e - 17 e am uxo em duce e non lice . i em eam, quae 1) iliae seu Polenaa . ilia sed (sed pe compendium sc ip- um) V.  2) po e o eam V.  6) emaucipaue imus V. 'e s44S a  uude ca  §§ 60. 61. = I. 1, 10, 2. c . Ulp. 5, 6 = Con. 6, 2, 2. Gai  ,a io`  epi . 1, 4, 2. D. 23, 2, 8 (Pomp. 480). 23, 2, 54 (Scae . 196). lib o44n T 23, 2, 68 (Paul. 1910). sed si qua e c.] c . D. 23, 2, 17 p . (Gai. 248). Paul. Coll. 6, 3, 2. cu a ue o pe emancipa ionem] c . D. 23, 2, 17, 1 (Gai. 248). 23, 2, 55, 1 (Gai. 249). 28, 2, 9, 4 (Paul. 1601). 45, 1, 35, 1 (Paul. 1844). § 62. c . I. 1, 10, 3; 5.  Gai epi . 1, 4, 3; 4.  Ul p. 5, 6  ói^ 41 4 ^  = Cal. 6, 2, 2. Paul. Coll. 6, 3, 3. Coll. 6, 4, 5 e e = C. 5, 4,  oi l '  17 (a. 295). cum diuus Claudius] c . Taci . ann. 12, 5 sq. 13, 2. Sue . Claud. 26. 39. 43. — Dio Cass. 68, 2, 4. 71, 1, 3. Sc ip .  2, 1, P ;  .His . Aug. M. Au el. 7, 7. so o is ue o ilia a] c . D. 12, 7,  2¢9),  5 p . (Pap. 186).  i 1561  § 63. c . I. 1, 10, 6; 7.  Ulp. 5, 6 = Coll. 6, 2, 3. Paul:  p e^ll,,  340). 6, 3, 3. Gai epi . 1, 4, 5. Coll. 6, 4, 5. D. 23, 2, 40 (Po.mp. 4 ) 24, 3, 16 (Pomp. 626). 23, 2, 15 ( Pap. 494). 12, 7, 5, 1  ll' ^ ^  (Pap. 186). 25, 7, 1, 3 (Ulp. 1985). 23, 2, 14, 1; 4 (Pa n ul. 526. wel 1ioPa s a ,e ! ^^ i la ^0 /1. 111 A^l;  la lle ^'°^'  ^a eg ^^ 111P %11101 ^ a e ^ ' ,^^jelo!le^ 1 „  ° 111 e, ,^ cauaa^ ?^^^ a l eiui ^ ^, 1 1 e lOClpl ;,.^ u^e o y^ 68, Iie^ E mq ^ e o !s p o :111 ilias /Tino 1,1 ^^!ii; ua> e ^, idem iu °^ uume o e :^^e ^elia Se il!Ol Um U^ us; g! ^ ! pa ls no>1 ' eu1p I,a i c gc ^^ o^a h ^ ^ 68 p ^ u, C , ^, S 11 c , l GAI INSTIT. I 64-66. mihi quondam soc us au nu us au p iuigna au no- ue ca ui . ideo au em diximus quondam', quia, si adhuc cons an eae nup iae, pe quas alis ad ini as quaesi a es , alia a ione mihi nup a esse non po es , quia neque eadem duobus nup a esse po es neque idem duas uxo es habe e. 6 4. E go si quis ne a ias a que inces as nup ias con axe i , neque uxo em ha- be e uide u neque libe os: i aque hi, qui ex eo coi u nascun u , ma em quidem habe e uiden u , pa em ue o non u ique, nec ob íd in po es a e eius sun , quales sun ii, quos ma e uulgo concepi : nam e hi pa em habe e non in ellegun u , cum is e iam 1 in- ce us si ; unde solen spu ii ilii appella i uel a G aeca uoce quasi Gnolu á a w concep i uel quasi sine pa e illi. 65. Aliquando au em eueni , u libe i, qui s a im u na i 2 sun , pa en um in po es a em 3 non ian , ii pos ea amen edigan u in po es a em. 66. Velu si La inus ex lege Aelia Sen ia uxo e duc a ilium p oc eaue i au La inum ex La ina au ciuem Romanum ex cine Romana, non habebi eum in po es a e; sed si pos ea causa p oba a ciui a em Romanam consecu us ue i , 1) e V.  2) aliquando—na i suppl. ex Ins . 3) po V. c . § 57. ali e § 93. 94. 95. 107. 528). Cic. p. Cluen . 5, 12-14. Ve g. Aen. 10, 389. idem duas uxo esj c . Ed. D. 3, 2, 1. D. 3, 2, 13, 4 ( Ulp. 285). C. 9, 9, 18 (a. 258). 5, 5, 2 (a. 285). 1, 9, 7 (a. 393). Sue . Caes. 52. Plu . comp. Deme . c. An . 4. Soc a . His . Eccl. 4, 31 (Tom. 67 p. 548 ed. Migne). Niceph. His . Eccl. 11, 33 (Tom. 146 p. 689 ed. Migne). § 64. c . I. 1, 10, 12. Gai epi . 1, 4, 8. Ulp. 4, 2. 5, 7 ^ Coll. 6, 2, 4. D. 1, 5, 19 (Cels. 239). 50, 1, 1, 2 (Ulp. 190). 1, 5, 23 (Mod. 89). C. 5, 5, 6 = C. Th. 3, 12, 3 (a. 396). Is i d. o ig. 9, 5, 24; 25. Auc . inc. de p aenom. 6 (in Val. Max. ed. Kemp 2 p. 590, 22). Plu . q. R. 103. § 65. =I. 1,10,13. § 66. c . Ulp. 7, 4. sup a 1, 29. 18 1 na au ;. , quia a a^ lon p^ es 1 .ls ne^ [xo ez eo^, l , pa ' elus nam e e iasl`; .la i u^' quasi i s^a i F sil id: I oc e , ^ m es ^,: GAI INSTIT. I 67-69.  19 simul eum 1 in po es a e I sua habe e incipi . 67. I em 18 si ciuis Romanus La inam au pe eg ina a uxo em duxe i pe igno an iam, cum eam ciuem Romanam esse c ede e , e ilium p oc eaue i , hic non es in po es a e eius, quia ne quidem ciuis Romanus es , sed au La inus au pe eg inus, id es eius condicionis, cuius e ma e ue i , quia non ali e quisque ad pa is condicionem accedi , quam si in e pa em e ma em eius conubium si : sed ex sena us consul o pe mi i u causam e o is p oba e, e i a uxo quo- que e ilius ad ciui a em Romanam pe ueniun , e ex eo empo e incipi ilius in po es a e pa is esse. idem iu is es , si eam pe igno an iam uxo em duxe i , quae dedi icio um nume o es , nisi quod uxo non i ciuis Romana. 68. I em si ciuis Romana pe e o em nup a si pe eg ino amquam ciui Romano, pe mi i u ei causam e o is p oba e, e i a ilius quoque eius e ma i us ad ciui a em Romanam pe ueniun , e aeque simul incipi ilius in po es a e pa is esse. idem iu is es , si pe eg ino amquam La ino ex lege Aelia Sen ia nup a si ; nam e de hoc speciali e sena us consul o caue u . idem iu is es aliqua enus, si ei, qui dedi i- cio um nume o es , amquam ciui Romano au La ino e 2 lege Aelia Sen ia nup a si ; nisi quod scilice qui dedi icio um nume o es , in sua condicione pe mane , e ideo ilius, quamuis ia ciuis Romanus, in po es a- em pa is non edigi u . 69. I em si La ina pe eg ino, cum eum La inum esse c e de e , e lege Aelia Sen ia s 9 s. § 67. c . Ulp. 7, 4. 5, 9. in a 2, 142. 3, 5; 73. Coll. 16, 3, 7; 15. sup a 1, `26. `hoc sena us consul um an iquius uis e alio sub Had iano ac o appa e ex 2, 142. 143'. Hu. § 68. c . Ulp. 7, 4. sup a 1, 15; 26. id e e. 6g'1 1) simul e go eum sched. Goesch.  2) a. se V.  3) e lege ,^^ ;1 (  Aelia Sen ia inse ui Hu., opina us li e as a. s., quae in V /.111 Y''   legun u § 68 pos La ino ( id. no . 2), pe e o em illuc lapsas e e a huc pe ine e. 19), ;al 20  GAI INSTIT. I 70-74.  S 10 ^ Ú 10 ,B nu P se i ,   ; po es ex sena us consul o ilio na o causam ^ ^ ` ^ sC d^ s P  ^^ ^^^ e o is p oba e: e i a omnes iun ciues Romani, e  ^ ilius in po es a e pa is esse incipi . 70. Idem eón_  d' c Pl s i u um es e 1 si La inus pe e o em pe eg ina a  ,^ 1o b o^se quasi La inam au eiuem Romanam e lege Aelia Sen ia  1ig 111 u g o em duxe i . 71. P ae e ea si ciuis Romanus, qui  '^ ^a ^ lob se c edidisse La inum esse , ob id La inam uxo em duxe i 3 , pe mi ^ u ei 4 ilio na o e o is causam . p o-  ' , sl^^ l ba e, amquam s i e lege Aelia Sen ia uxo em duxisse ;  ,,pl aQID R ,1 ^ ^1PÓ11lla 111 se esse c edidissen e pe eg inas uxo es duxissen ,  n ^,,^a^ ^ pe mi i u ex sena us consul o ilio na o causam e -  d^ a ¿a S col o is p oba e. quo ac o ie uxo ciuis Romana,, e  ; Ola ilius * * * * * * * 8 non solum ad ciui a em Romanam pe ueni , sed e iam in po es a em 9 pa is edigi u . 72. Quaecumque de ilio esse 1° diximus, eadem e de ilia dic a in ellegemus. 73. E quan um ad e o is causam p obandam a ine , nihil in e es , cuius ae a is  /aoa Sl i ilius si 1  . 2  1 si mino anniculo si  -1, cam (I' ilius iliaue, causa p oba i non po es . nec me p ae-  .lagaoq e i in aliquo esc ip o diui Had iani i a esse cons i- .  l',1111 ?1 es u 2 0 u um, amquam quod ad e o is q * 1  . 3 . s.  dedi . , 74. Si pe eg inus ciuem Romanam  e^ mo uxo em duxe i , an ex sena us consul o causam 11 p o-  ^^ ^^ m 1) u V? 2) esse e V.  3) uxo em duxe i suppl. K uege .  1iempo ( 4) eis V.  5) modo V.  6) duxissen V. Hu. e ba a a-  4 Sac quam—duxissen (duxe i ) ansposi a a us locum ( o asse  al. 1,;^ 1 ec e) sic cons i ui : P ae e ea si ciuis Romanus, qui se c ed i - disse La inum esse, ob id La inam amquam modo e lege. Aelia Sen ia uxo em duxe i , pe mi i u ci ilio na o e o is  ?,,EOa ^^ causam p oba e.  7) hi V.  8) sep em e e li e ae le i ^E^^ '  !+ii 1 ll queun ; alii ali e supplen :  9) ) po es a e V.  10) ade a^  ^e^' cum Polenaa io delenduna esse.  11) causa a]b V.  ^^ 1 la § 72. c . sup a 1, 32 a . c . ilio iliaue pp. 3, 3. iibe i Ulp. 7, 4. § 73. . c . sup a 1, •29. § 74. c . sup a 1, 68. GAI INSTIT. I 75-77. e b(1 iÍ ^ '^''' , i se `h do Lo) ba e possi , quaesi um es . [ -   .  - l x,„-^^- ^^. 11.oc ^... ^^ ei speciali e concessum es , sed cum pe eg inu^ e40, Romanam uxo em duxisse e ilio na o alias ciui a elñ Romanam consecu us es,se , deinde cum quae e e u , an causam p oba e posse , esc ipsi impe a o An o-. ninus p oinde posse eum causam p oba e, a que s i pe eg inus mansisse . ex quo colligimus e iam pe e- g inum causam p oba e posse. 75. Ex iis, quae dixi- mus, appa e , siue ciuis Romanus pe eg inam siue p . e eg inus ciuem Romanam uxo em duxe i , eum qui nasci u pe eg inum esse, sed si quidem pe e o em a l e ma imonium con ac um ue a, emenda i ui ium eius ex sena us consul o' secundum 2 ea, quae supe ius diximus. si ue o nullus e o in e uene i , sed scien es suam condicionem i a coie in , nullo casu emenda u ui ium eius ma imonii. 76. Loquimu au em de his scilice , in e quos co- nubium non si ; nam alioquin si ciuis Romanas pe e- g inam, cum qua ei conubium es , uxo em duxe i , sicu sup a quoque diximus, ius um ma imonium con- ahi u 3 , e unc ex iis qui nasci u , ciuis Romanus es e in po es a e pa is e i . 77. I e7n 4 si ciuis Ro- mana pe eg ino, cu n quo ei conubium es , nupse i , pe eg inus 5 sane p o c ea u e is ius us pa is ilius es , amquam si ex pe eg ina eum p oc easse . hoc 21 amen empo e e sena us consul o, quod auc o e diuo Had iano sac a issimo 6 ac um es , e iamsi non ue i conubium in e ciuem Romanam e pe eg inum, qui 1) sena us consul o K uege . c V.  2) 1 V. c . apog : p. 300 1. 16.  3) eon ahi u K uege , Polenaa . con ahi V. 4) i aque? V.  5) nupse i pe eg inusi nupse i I e i pe e- g inum V.  6) s V. c . C. I. L. IX 23. 5833 (= Dessaz. • 6472. 1059). sup a p. 14 n. 2. § 75. c . sup a 1, 68., § 76. c . sup a 1, 56. 77. c . in a 1, 92. Li . 23, 2, 6. 31, 31, 11. 38, 36, 6. IVRISPR. ANTEI. REL. ED. VII.  3 11 15 .^^ pe seue 1::m á a»i i b : iúÑ e a 10 GAI INSTIT. 1103-108. 28 es : nunc ex epis ula op imi impe a o is An ogini, quam sc ipsi pon i icibus, si ius a causa adop ionis esse uidebi u , cum quibusdam condicionibus pe m.issuni es . apud p ae o em ue o e in p óuinciis apud p o= consulem lega umue cuiuscumque ae a is adop a e pos. sumus. 103. Illud l ue o u iusque adop ionis commune es , quod 2 e hi, qui gene a e non possun , quales sun spadones, adop a e possun . 104. Feminae ue o núllo modo adop a e possun , quia ne quidem na u ales libe- os in po es a e haben . 105. I em si 3 quis pe popu= luin siue apud p ae o em uel apud p aesidem p ouin- ciae adop aue i , po es eunde m alii in adop ionem. da e. 106. Sed e Alud, de q u o quaes io es , an _ mino na u maio em na u adop a e possi , u iusque adop io= nis commune es . 107. Illud p op ium es eius adop io- nis, quae pe populum i , quod -is,. ° qui libe os po es a e habe , si se ad ogandum dede i , non solum ipse po es a i ad oga o is subici u , sed e iam libe i eius in eiusdem iun po es a e anquam nepo es. I 28  108. 5 Nunc de his pe sonis uideamus, quae in manu nos a sun . quod e ipsum ius p op ium ciuium Ro= 1) illi V.  2) quod Dig. e Ins . quia V.  3) siué Polenaa . 4) e illud de quo Polenaa . illa V. 5) daos e sus ub icae causa acuos eliquisse lib a ius ide u ,, ex quibus unum Goesch. exple i . § 103. = D. 1, 7, 2, 1. I. 1, 11, 9. c . Gai epi . 1, 5, 3. Ulp. 8, 6. D. 28, 2, 6 p . ( Ulp. 2445). 1, 7, 40, 2 (111od. 2). Cje. p o domo 13, 34.  - § 104. — I. 1, 11, 10. c . Gai epi . 1, 5, 2. Ulp. 8, 8a. D. 1, 5, 9 (Pap. 362). 5, 2, 29, 3 (U/p. 2349). C. 8, 47 (48), 5 (a. 291); 8 (a. 294). quia ne quidem] c . sup a 1, 67. in a 2, 161; 218. 3, 51. § 105. c . I. 1, 11, 8. D. 1, 7, 37, 1 (Paul. 1953). § 106. c . 1. 1, 11, 4.  D. 1, 7, 16 (Ia . 21). 1, 7, 40, 1 (111od. 2). Cic. p o domo 13, 34. 14, 36. Sue . Tib. 2. § 107. — D. 1, 7, 2, 2. I. 1, 11, 11. c . Gai epi . 1, 5, Ulp. 8, 8. D. 1, 7, 15 p . ( Ulp. 2689). 1, 7, 40 p . (Mod. 2). § 108. c . sup a 1, 55. Dionys. 2, 25. Gell. 10, 23, 5• GAI INSTIT. I 109=113.  29 mano úm .es : 109. Sed in po es a e quidem e masculi e eminae esse solen ; in manum au em eminae , an- um conueniun . 110. Olim i aque ibus modis in ma- num cónuenieban : usu, a eo, coemp ione. 111. ITsu in manum conuenieba , quae anno con inuo nup a pe seue aba ; quia' enim uelu annua possessione usu capieba u , in amiliam ui i ansiba 2 iliaeque locum op ineba . i aque lege duodecim abula um cau um es , u si qua nolle eo modo in manum ma i i con- ueni e, ea quo annis inoc io abesse a que eó modo cuiusque anni usum in e umpe e . sed hoc o um ius pa im legibus subla um es , pa im ipsa desue u- dine obli e a um es . 112. Fa eo in manum 3 conueni- un pe quoddam genus sac i icii, quod Ioui Fa eo i ; in quo a eus . panis adhibe u , unde e iam co i a - ea io 4 dici u ; complu a p ae e ea huius iu .is o dinandi g a ia. cum ce is e sollemnibus ue bis p aesen ibus decem es ibus agun u e iun . ` quod 5 ius e iam nos is empo ibus in usu es : nam $amines maio es, id es Diales, -lla iales, Qui inales, i em ' eges sac o- 29 um, nisi ex a ea is na i non legun u : ac ne ipsi quidem sine con a ea ione sace do ium habe e poss.un . 113. Coemp ione ue o in manum conueniun pe man- cipa ionem, id es pe quandam imagina iam uendi- 1) pe seue aba quia] pseue aban li e is n o asse pe co ec u am in q mu a ís V. 2) ansieba V. 3) manus V. 4) con e a io V.  5) quos V. § 110. c . Se . ad Geo g. 1, 31 ÇB uns 11 6 , 81). Co p. Gloss. VI, 253. Boe h. ad Cíc. op. 3, 14. (B uns II 6 , 76). A noh. 4, 20. § 111. c : Cic. p o Flacco 34 , , 84. Sé . 1. c. Boe h. 1. c. Qu. Muc. ap. Gell. 3, 2, 12; 13 e Mac ob. Sa . 1, 3, 9 (sup a p. 18). in a 1, 115b; 118. legibus] c . Taci . annal. 4, 16. ^ 112. c . Ulp. 9. Se . 1. c.; idena ad Aen. 4, 103; 374 (B uns 11 6 , 79). Dionys. 2, 25. Plin. n. h. 18, 10. Taci . annal. ^ ^ ;  4, 16. Sc ip . His . Aug. Alex. Se . 22, 3 (ius con a ea ionis ex coni. Mad igii). C.1. L. X 6662 = Dessau 1455.  . '' 1   .§ 113. c . Cje. p o h'lacc. 34, 84.; de o a . 1, 56, 237. Se . ad Aen. 4, 103 (B uns 11 6 , 79). 214. ad Geo g. 1, 31 (B uns ^, a^ i1 GAI INSTIT. 1114-115a. ionem: nam adhibi is non minus 1 gua a es ibu$ ciuibus 1i,omanis pube ibus, i em lib ipende, emi ui 3 mulle en", cuius in manum conueni . 114. Po es 4 au em coemp ionem ace e mulie non solum cum ma i o suo, sed e iam cum ex aneo; scilice au ma imonü causa ac a coemp io dici u au iduciae; quae enim cuin ma i o suo aci coemp ionem, u apud eum iliae loco si , dici u ma imonii causa ecisse coemp ionem; quae ue o al e ius ei causa aci coemp ionem au cuna ui o suo au cum ex aneo, uelu u elae eui an- dae causa, dici u iduciae causa ecisse coemp ionem. 115. Quocl es ale: si qua ueli quos habe u o es depo- ne e 5 e alium nancisci, illis auc o ibus 6 coemp ionem aci ; deinde a coemp iona o e emancipa a ei, cui ipsa 30 ueli , e ab eo uindic a manumissa incipi eum ha- be e u o em, a quo manumissa es ; qui u o idu- cia ius dici u , sicu in e ius 7 appa ebi . 115 a . 0lim e iam es amen i aciendi g a ia iducia ia ieba coemp io: ulle enim non ali e enlinae es amen i aciendi ius habeban , excep is quibusdam pe sonis, quam si coemp- ionem ecissen emancipa aeque e manumissae uis- sen ; sed hanc necessi a em coemp ionis aciendae ex auc o i a e diui Had iani sena us emisa.  . 1 1) manu V.  2) lib ipendaemi V.  3) eum V. is K uege . nummo Goeschen.  4) pos e V.  5) depone e K uege . epone e V.  6) u o ibus V.  7) in e io ibus V. 11 6 , 81). Non. (Va io) p. 531 Me c. (B uns II 6 , 67). Boe h. ad Cic. op. 3, 14 (B uns II 6 , 76). Isid. o ig. 5, 24, 26 (B uns 116, 84). 9, 5, 8. adhibi is ... lib ipende] = P iscian. 6, 96 p. 282 ed. He z. § 114. c . Cic, p o Mu . 12, 27. iliae loco] c . in a 1,136. 2, 159. Dionys. 2, 25 (ws ai yá n 9 n« Q os). Boe h. e Se . loc. ci . Gell. 18, 6, 9. c . e iam Te . And . 1, 5, 60 -_ •295sq. § 115. c . in a 1, 166a; 195 a. 3, 84. Fes . . emancipa- 1am p. 277 (B uns II 6 , 32). § 115 a . c . Cic. op. 4, 18. Li '. 39, 9. Gell. 1, 12, 9. Plu . Xumm. 10. in a 2, 112. 30 GAI INSTIT. I 115 b -119.  31 ^ ¡;  1 1 115 b . iduciae caus a cum ui o suo ece i coemp ionem, nihilo minus iliae loco incipi esse: nan2 si omnino qualibe ex causa uxo in manu ui i si , ú ^  placui eam iliae iu a nancisci. 116. Supe es , u exponamus, quae pe sonae in man- cipio sin . 117. Omnes igi u libe o u n pe sonae, siue masculini siue e ninini sexus, quae 2 n po es a e pa- en is sun , mancipan ab hoe eodem modo possun , eú^   quo e iam se ui mancipa i possun . 118. Idem iu is es in ea um pe sonis, quae in manu sun : nana emi- s dF; nae a coemp iona o ibus eodem modo possun manci- a i, quo libe a a pa en e possun , adeo quidem, u q p ^uamuis ea sola a ud coemp iona o em iliae loco si . quae ea nup a si , amen nihilo minus e iam I quae ei 31. nup a non si 3 nec ob id iliae loco si , ab eo manci- pa i possi . 118 a . Sed 4 ple umque soluni 5 e a pa en i- a, (I''  bus e a coemp iona o ibus mancipan u , cum uelin pa en es coemp iona o esque ex suo iu e eas pe sonas dimi e e, sicu in e ius euiden ius appa ebi . 119. Es an e a mancipa io, u sup a quoque diximus, imagi- ^^  na ia quaedam. uendi io: quod s e ipsum ius p op ium dsé 1) K uege pu a Gaium haec e e dixisse: eam eminam, quae iduciae causa cum ex aneo coemp ionem ece i , iliae loco apud eum non ie a; sed quae iduciae causa e c. 2) eodem hoc V.  3) es V.  4) suppl. Hi .  5) um so- lum Kalb.  6) quia V. § 115 b . c . sup a 1, 114. in a 1, 118. 3, 14. § 117. c . Dionys. 2, 27. Plu . Num. 17 in. in a 1, 132.  ! ! ^'' '  C. 8, 46 (47), 10 (a. 323).  G1'  § 118. c . sup a 1, 114 sq. in a 1, 123; 137. § 118 a . c . in a 1, 13 ` • L sq. § 119. = Boe h. 1. 3 ad Cie. op. 5, 28 (p. 322 ed. Bai e ). c . Gai epi . 1, 6, 3. sup a 1, 113. Ulp. 19, 3; 4. Va o de 1. 1. 5, 163. 9, 83. Theoph. 1, 12, 6 (Fe . p. 60). Fes . . odus  l^0i ,  p. 265 M. (B uns 11 6 , 83). C. Aelius(?) apud P iscian. 8, 16 p. 382 He z (Iu isp . p. 38 n. 6). Ho . ep. 2, 2, 158 e Po phy . ad h.1.  j'  qui lib am . . . lib ipens] — P iscian. 6, 9.6 p. 282 He z. ,^ Ic : GAI INSTIT. I 120-122. ciuium Romano um es ;' eaque es i a agi u : adhibi is non. minus quam 1 quinque es ibus ciuibus Romanis pube ibus e p ae e ea alio eius m condicionis, quj lib am aeneam enea , qui appella u lib ipens, is, qui mancipio accipi , em 2 enens i a dici : HVNC EGO Ro.. MINEM EX IVRE 3 QVIRITIVM MEVM ESSE AIO ISQVE MIHI EMPTVS ESTO HOC AERE AENEAQVE LIBRA; deinde ae e pe cu i . lib am idque aes da ei, a quo mancipio accipi , quasi .p e ii loco. 120. Eo modo e se uiles e libe ae pe sonae mancipan u ; ani.malia quoque, quae mancipi sun , quo in nume o haben u boues, equi, muli, asini; i em p aedia am u bana quam us ica, quae e ipsa mancipi sun , qualia sun I alica, eode i modo solen mancipa i. 121. In eo solo p aedio um mancipa io a ce e o um mancipa ione di e , quod pe - sonae se uiles e libe ae, í em animalia, quae mancipi sun , nisi in p aesen ia sin , mancipa i non possun ; 32 adeo quidem, u eum, qui mancipio accipi 4 , adp e- hende e id ipsum, quod ei s mancipio da u , necesse si ; unde e iam mancipa io dici u , quia manu es capi u : p aedia ue o absen ia solen mancipa i. 122. Ideo au em aes e lib a adhibe u , quia olim ae eis an um nummis u eban u ; e e an asses, dipundii, semisses, 1) quod V.  2) aes Boe hius. c . Ihe ing, Geis d. üm. Rech s II°, 572, 776 a . 1Vlommsen, S aa s . III, 23, 1. 3) ius V.  4) accepi V.  5) e (?) in V. § 120. c . Ulp. 19, 1. sup a 1, 113; 117. in a 2, 19; 21; 27; 35. Cic. p o Flacc. 32, 80. Tac. ann. 1, 73. § 121. c . U7p. 19, 6. Isid. o ig. . 5, 25, 31 (B uns II s , 85). Va o de 1. 1. 6, 85. § 122. c . Plin. n. h. 33, 42; 43. Dionys. 9, 27. Va o de 1. 1. 5, 169. in a 4, 14. Plin. n. h. 17, 7. Gell. 15, 13, 11. 16, 10, 8. 20, 1, 12. Fes . . igin i quinque p. 371 (B uns L[6,48). Isid. o ig. 15, 5, 3. 16, 18, 5. 16, 25, 3. P iscian. 6, 66 p. 251 ed. He z. Maecian. ass. dis ib. 44. Fes . . pende e p. 208 M. (B uns II s , 23). . g a e aes p. 98 711. (B uns II 6 , 10). Sehol^. Pe s. 2, 59. . dispensa o es] c . Fes . s. h. . p. 72 (B uns II $ , _ 7)• Va o de l.. 1. 5, 183 (B uns B s , 57). Isid. o ig. 10, 67. . 32 eo 1/51,-1 s e e sed e ^ , ,,"'  e a l ^ 'el dn^ ,.,. '01111 ^ °^ ll es p^ a^ e >11/1111 pQ^ 1 ,i ^^'llU ' 01110: ;L^ips i man ^ 7 ^sidem, u ^ii a em' n^ :im^ codem ;^ Ps 111 pE U ^1 ^S a eS , i^dem lle :^ lloll Sl)ll 1^4, ^idea ^c i an , 1'! adbu^c ^m, ' g 4  qu^ S 1Zg' c ^`^^ so ma^ ^'  ll^ 9e1 ^ 1^5 ^ ^ c GAI INSTIT: I 123-125.  33 Ro , quad an es, nec ullus au eus u.el a gen eus nummus in ; 1 0 ` usu e a , sicu ex lege mi abula um . in ellege e pos- i llic sumus; eo umque nummo um uis e po es as non. n E00' nume o e a , sed in ponde e; 1  12 e e li .  asses lib ales e an , e dipondii ^  12 e e li .  411 unde e iam dupondius dic us es , quasi duo pondo: dE, quod nomen adhuc in usu e ine u . semisses quoque 1114(. e quad an es - p o a a scilice po ione ad pondus ega- mina i e an . une igi u e qui daba alieui 2 pecu- niam, non nume aba 3 eam, sed appendeba ; unde se ui, 185  quibus pe mi i u adminis a io pecuniae,. dispensa o es , 1111  appella i sun . 123.  2 e s.  14 illa quidem, quae coemp ionem aci , non deduci u in se uilem aeúo; candicionem, a a pa en ibus e a coemp iona o ibus ^u0ú^  mancipa i mancipa aeue se uo um loco cons i uun u , lua  adeo quidem, u ab eo, cuius in mancipio sun , neque 33 poK  he edi a em 5 neque lega a ali e cape e possin s quam [ I d ;  si simul eodem es amen o libe i esse iubean u , sicu i ^,P  iu is es in pe sona se uo um. sed di e en iae a io )2 o ^^., ; mani es a es , cum a pa en ibus e a coemp iona o i- a 1:  bus isdem ue bis mancipio accipian u 7 , quibus se ui; a ^  quod non simili e i in coemp ione. ,  124. Videamus nunc, quo modo ii, qui alieno in i subiec i sun , eo iu e libe en u . ^ 1  125. Ac p ius de his dispiciamus, qui in po es a e {,L  1) adhunc V.  2) `possis e iam ace e: conuenien e qui. daba olim.' Hu. 3) adnume aba Hu. 4) Si amen quae- ? 1 1  a aliquis, qua e, si qua coemp ionem eci , di e a a mainel.- pa is suppl. Hu., ad sensum ec e.  5) he edi a es V. s ^ '  6) possun V.  7) accipiun V. § 123. c . sup a 1, 113. in a 1, 138. 2, 160. 3, 114 e Gell. 18, 6, 9, unde appa e quosdam uxo em, quae coen2p ionem ece a , , in manu mancipioque i i esse dixi,sse. sicu i iu is es in pe sona se uo um] c . in a 2, 186. . § 124. = L 1, 12 p . § 125. c . sup a 1, 13 sq. 34  GAI INSTIT. I 126-128. sun . 126. E quidem se ui queniadmodum po es a e libe en u , ex his in ellege e possumus, quae de se ás manumi endis supe ius exposuimus. 127. 1 $i ne o in y qui n po es a e pa en is sun , mo uo eo sui iu is ^.un , sed hoc dis inc ionem ecipi ; nam mo uo pa e sane omni modo ui iliaeue sui iu is ^e . iciun u ; mo uo ue o auo non omni modo nepo es nep esue sui iu is un , sed i a si pos mo em aui in pa is sui po es s,- em ecasu i non sun . i aque si mo ien e auo pa e eó um e 2. ii a e in po es a e pa is ue i , uno pos obi um aui in pa is sui po es a e iun ; si ue o is, quo empo e auus mo i u , au iam mo uus es au exii de po es a e pa is, unc hi, quia in po es a em2 34 eius cade e non possun , sui iu is iun . 12 8. Cum au em is, cui ob aliquod male icium 3 ex lege Co nelia agua e igni in e dici u , ciui a em Romanam ami a , sequi u , u quia l eo modo ex nume o ciuium Roma- no um olli u , p oinde ac mo uo eo desinan libe i in po es a e eius esse: nec enim a io pa i u , u pe e- g inae condicionis homo ciuem Romanum in po es a e habea . pa i a ione e si ei,  in po es a e pa en is si , agua e igni in e dic um ue a, desini in po es a e pa en is esse, quia aeque a io non pa i u , u pe e- g inae condicionis homo in po es a e si ciuis Romani 1) supplemen a deben u Ins .  2) pa is usque ad po e- s a em om. V.  3) au uelu inse endu z es au ex lege Co - nelia u glossema cum K uege o delendum.  4) qui V. 11 ?2 uo § 126. = no a a sun . § 127. = 1, 146. 2, 156. 1, 7, 41 (Mod. apol. c. 68. § 128. in a 1, 161. uo] D. 37, 4, 3, 153. I. 1, 12 p . supe ius] c . sup a 1, 21 e quae ,ibi _ I. 1, 12 p . c Gai epi . 1, 6 p . Ulp. 10, 2. in a D. 1, 6, 5 ( Ulp. 2829). 25, 3, 3, 2 (Ulp. 982). 189). 1, 7, 40 p . (Mod. 2). G-ell. 1, 12, 4. A_pul. Gai epi . 1, 6, 1. Ulp. 10/1 (Mod. 148). p oinde ao mo - 38, 2, 4, 2 (Paul. 595). i n a I. 1, 12, 1. c . D. 38, 10, 4, 11 1, 8 ( Ulp. 1099). i GAI INSTIT. 1129-132.  35 eo ^^ 1111( pa en is. 129. Quod si ab hos ibus cap us ue a pa ens, quamuis se uus 1 hos ium ia , Lamen pende ius libe o- um p op e ius pos liminii, quo' hi, qui ab hos ibus cap i sun , si eue si ue in , omnia p is ina iu a eci- piun ; i aque eue sus habebi libe os in po es a e: si ue o illic mo uus si , e un quidem libe i sui iu is; sed u um ex hoc empo e, quo mo uus es apud hos es pa ens, an ex illo, quo 2 ab hos ibus cap us es , dubi a i po es . ipse quoque ilius nepo ^ sue si ab ho- s ibus cap us ue a, simili e dicemus p op e ius pos - liminii po es a em quoque pa en is in suspenso =esse. 130. P ae e ea exeun libe i ui ilis sexus de pa en is po es a e, si lamines Diales inaugu en u , e eminini 35 sexus, si ui gines Ves ales capian u . 131. Olim quo- que, quo empo e populus Romanus in La inas . egiones colonias deduceba , qui iussu pa en is in coloniam La inam nomen dedissen , desineban in po es a e pa- en is esse, quia e ice en u al e ius ciui a is cines. 132. P ae e ea emancipa ione desinun libe i in po- es a e 3 pa en um esse. sed ilius quidem ibus man - 1) se uo V.  2) quod V.  3) po es a em V. § 129. = I. 1, 12, 5. c . Gai epi . 1, 6, 2. Ulp. 10, 4. Paul. 2, 25, 1. se uus hos ium] c . I. 1, 3, 4. D. 1, 5, 5, 1 (Ma - (jan. 45). pende ius] c D. 14, 6, 1, 1 (Ulp. 874). 38, 7, 2, 3 ( Ulp. 1198). ius pos liminii] c . D. 49, 15, 19 (Paul. 1893). Boe h. 1. 4 ad Cic. op. 8, 36 (p. 336 ed. Bai e ). Fes . s. y. pos li ninium p. 218 (B uns II 6 , 23). Isid. o ig. 5, 27, 28. dubi- a i po es ] c . D. 49, 15, 22, 2 (Iul. 761). 49, 15, 12, 1 (T yph, 13). 49, 15, 18 (Ulp. 2799). simili e e c.] c . D. 49, 15, 14 p . (Pomp. 424). 28, 2, 31 (Paul. 1626). § 130. c . Ulp. 10, 5. in a 1, 145. 3, 114. Tac. ann. 4, 16. Gell. 1, 12, 9. Plu . Num. 10 (B uns I s , 9). Anab os. de Z i gin. 1, 4, 15. epis . ad Valen in. I. 18, 11. § 131. c . Cic. p o Caec. 33, 98. p o domo 30, 78. p a Balbo 11, 27-13, 31. Boe h. 1. 2 ad Cic. op. 4, 18 (p. 302 ed. Bai e ). § 132. c . Gai. epi . 1, 6, 3. Ulp. 10, 1. 1. 1, 12, 6. in a 1, 135. 2, 141. 3, 6. 4, 79. D. 28, 3, 8, 1 ( Ulp. 2510). C. 8, 48 Pa^' o ^^ ^ p Rp^ GAI INSTIT. 1133. cipa ionibus, ee e i ue o libe i siue asculini sexos siue eminini una mancipa ione exeun de pa en ium po es a e: lex enim XII abula um an um in pe sona ui de ibus mancipa ionibus loqui u his ue bis: `si pa e e ' ilium uenum dui , a pa e ilius libe es o'. eaque es i a agi u : mancipa pa e ilium alicui; is eum uindic a manumi i : eo ac o eue i u in po e- s a em pa is; is eum i e um mancipa uel eidem uel alii (sed in usu es eidem inancipa i) isque eum pos ea simili e uindic a manumi i ; eo ac o u sus in po e- s a em pa is eue i u 2 ; e io pa e eum mancipa uel eidem uel alii (sed hoc in usu es , u eidem man- cipe u ) eaque mancipa ione desini in po es a e pa is esse, e iamsi nondum manumissus si , sed adhuc in 36 causa mancipii.   3 ' S. 133. 4 Admonendi au em sumus libe um esse a bi ium ei, qui i,lium e ex eo nepo em in po es a e habebi , ilium quidem de po es a e dimi e e 5 , nepo em ue o in po es a e e ine e: uel ex diue so ilium quidem in po es a e e i- ne e, nepo em ue o manumi ie e, uel omnes sui iu is e i- ce e. eadem e de p onepo e dic a esse in ellegemus. 1) e pos pa e e isimilius exidi quam pos ilium; quam- quam Ulp. 10, 1 obs a . 2) ue i eue i u V. 3) in pag. 36 paucissimis excep is nihil legi po ui ; c . apog aphi supplem. ide u Gaius hic p imion adiecisse ilium e ia manum.issioné sui iu is e ici; 2ci; c . Theoph. 1, 12, 6. haec quae excepe in , cognosci iam ce io po es ex Gai epi . 1, 6, 3 med.: `Tamen cum . . . . in he edi a e succedi '. c . Ins . 1, 12, 6 e ba `E une ex edic o p ae o is' e c.  4) suppl. a Goesch. ex Ins . 1, 12, 7 e Dig. 1, 7, 28.  5) de po es a e • dimi e e Ins . pó e- s a e dimi e e Dig. c . § 134. (49), 6 (a. 5 31). Dionys. 2, 27. Boe h. 1. 2 ad Cie.. op. 4, 19 (p. 303, 17 sq. ed. Bai e ). C. I. L. VI 1537 1. 16 (B uns I b, 283). § 133. c . Gai epí . 1, 6, 3. D. 37, 4, 7 (Gai. 281). 37, 8, 3 (Ma een. 121). 38, 6, 6 (ü/p. 1101). 37, 8, 1, 4 (Ulp. 1124). 37, 4, 6, 3 (Paul. 579). 37, 8, 4 (Mod. 117). 37, 4, .21 (111-0d: 11 6 ). 36 P e ^ l ^ P^ a l 11). '' ,^op ^^ e ^ s^ , ^ { ^^ o i^a '^ ^ '`^  , 'a e^cl ao 'qu1. " 1l ^'  1 o e ;;,^ i 61ius ^üz u o ¡udic ^  e, :el '1ll ' Í e áll ead :^o 1olell' L:11'1 "; 11: 1'ip8 0 C4 : ^ pa is ^ 11(l i i e o ab eo ^ a is, ^^ n^aucipa : ^ IJabeo ° Cllills e ^dÍa pa e a guidel^ : ^ada in ^ ^^' illi iunl ;S^^IIó'id)n (1e111 Sgheuq.d, ^^ ' ^ nec ^ 11Qn^L ^ ^^'^ ^ i^aeipa ul e ^13¢' e,, de ln, :'11111)), .1  1n 3^ '^^ c ^T,, $, g .10 _T_ ^ • DE LA GAI INSTIT. 1134-135.  FACOIaD D E DE / il 1P 134. 1 P ae e ea pa / en es e iam libe os in adop • • • da os in po es a e habe e desinun . e in i lio quidem, si in adop ionem da u , es mancipa iones e duae 37 in e ceden es manumissiones p oinde iun , ac ie i solen , cum i a eum pa e de po es a e dimi i , u sui iu is e icia u . deinde au pa i e nancipa u , e ab eo is, qui adop a , uindica apud p ae o em ilium suum esse, e illo con a non uindican e a p ae o e uindican i ilius addici u , au non emancipa u pa i, sed ab eo uindica is, qui adop a , apud quem in e ia 2 mancipa ione es : sed sane commodius es pa i e- mancipa i. 3 in ce e is ue o libe o um pe sonis, seu masculini seu eminini sexus, una scilice mancipa io su ici , e au eman cip an u 4 pa en i au non eman- cipan u . 4 eadem e in p ouinciis apud p aesidem p o- uinciae solen ie i. 135. Qui ex ilio semel i e umue mancipa o concep us es , lice pos e iam mancipa- ionem pa is sui nasca u , amen in aui po es a e es , e ideo ab eo e emancipa i e in adop ionem da i po es . a is, qui ex eo ilio concep us es , qui in e ia mancipa ione es , non nasci u in aui po es a e: sed eum Labeo quidem exis ima in eiusdem mancipio esse, cuius e pa e si : u imu au em hoc iu e, u quamdiu pa e eius in mancipio si , pendea ius eius, e si quidem pa e eius ex mancipa ione manumissus e i , cada in eius po es a em, si ue o is, duna in man- 1) `ini i-um hoc depe di u7n ex Goescheni e e es i u ione ad sensum demons andum supple i'. Hu.  2) sed— e ia pa im Scheu l, pa im Hu. 3) sc. ab eo, cui in adop ionem da u us es , ne aliam pe sonam, cuí mancipe u , adhibe e necesse si . c . Scheu l, de modis libe os in adop . dandi, E lang. 1851. 4) emancipa u V. § 134. c . Plin. ep. 8, 18, 4. Gel.l. 5, 19, 3. Sue . Aug. 64. Cic. de in. 1, 7, 24. Te . apolog. 9, 7. L 1, 12, 8. C. 8, 47 (48), 11 (a. 530). in a 2, 141. 3, 6. 4, 79. § 135. c . I. 1, 12, 9. sup a 1, 132; 89. IYRIBFR. ANTEI. REL. ED. i II.  4 ;, és ' ^^'. 44 GAI INSTIT. 1161-165. eo um coie in . 161. Mino siue media es kapi is dÉ- minu io 1 , cum ciui as ami i u , libe as e ine u 2 quod accidi ei, cui agua e gni in e dic um ue a: 162. Minima es capi is diminu io, cum e ciui as e libe as e ine u , sed s a us hominis conmu a u quod accidi n his, qui adop an u , i em inh s, qua coemp ionem aciun , e in his, qui mancipio dan u quique ex mancipa ióne manumi un u ; adeo quidemy u quo iens quisque mancipe u au manumi a u , o iens capi e diminua u . 163. Nec solum maio ibu s capi is diminu ionibus ius adgna ionis co umpi u , sed e iam minima; e ideo si ex duobus libe is al e um pa e emancipaue i , pos obi um eius neu e al e i agna ionis ju e u o esse po e i . 164. Cum au em, ad agna os u ela pe inea , non simul ad omnes pe - m ine , sed ad eos an um,  p oximo g adu sun . 45 . s.   ---   . 17.  165. Ex eadem lege ni abula um libe a um 4 e inpube um libe o um 5 u ela ad pa onas libe osque eo um pe ine ; quae e ipsa u ela legi ima uoca u . , 1) dimidia V. 2) e ine e u V. 3) Hollweg s a ui in his 17 e sibus Gaium p iniuna egisse de legi ima gen ilium u ela, ad quam, lec o emi a u in a 3, 17. quid seeu una si , igno . , u .  4) libe a um V.  5) libe o um V. § 161. = I. 1, 16, 2. c . Ulp. 11, 12. D. 4, 5, 5 p . (Paul.. 221). sup a 1, 128. § 162. = I. 1, 16, 3. c . Ulp. 11, 13. D. 4, 5, 3, 1 (Paul. 220). in a 3, 83. 4, 38. adop an u ] c . sup a 1, 97sq. coemp io- nem] c , sup a 1, 113 sq. mancipio dan u ] c . sup a 1, 117n. ex naancipa ione manumi un u ] c . : sup a 1, 132.9q. § 163. c . Ulp. 11, 9. 1. 1, 15, 3: D. 26, 4, 2 (Ulp. 2832). C. 5, 30, 4 (a. 498). § 164. = 1. 1, 16, 7. c . Gai epi . 1, 7, 1. D. 26, 4, 9 (Gai. 264). lex Salp. c. 29 in ine (B uns 1 6 , 147). § 165. -_^ 1. 1, 17. c . Gai epi . 1, 7, 1. Ulp. 11, 3. D . 26, 4, 3 p . ( Ulp. 2838). 26, 4, 5 ( Ulp. 1000). ^ Schól. Bob. ad C j e . p• ^Flacco 34, 84 (p. 244 B.). Sc ip . His . Aug. 31. An on. 11, 8. Boe h. 1 4 ad Cic. op. 8, 33 (p. 335B.). 3,1 J. s. GAI INSTIT. I 166 -167.  45 non quia nomina im ea lege 'de hac u ela caue u , sed quia p oinde accep a es pe in e p e a ionem, a que si ue bis legis in oduc a l esse : eo enim ipso, quod he edi a es libe o um libe a umque, si ¡ in es a i de- 46 cessissen , iusse a lex ad pa onos libe osue eo um . pe ine e, c edide un ue e es uoluisse legem e iam u- elas ad eos pe ine e, quia e agna os, quos ad he e- di a em uocaui , eosdem e u o es esse iusse a . [De iducia ia u ela. 2 ] 166. Exemplo pa ono um e- cep a es 3 e alia u ela, quae e ipsa legi ima uoca u . nam si quis ilium nepo emue au p onepo em inpube es, uel zliam nep emue au p onep em am pube es quam inpube es al e i ea lege mancipio dede i , u sibi eman- cipa en u , emancipa osque manumise i , legi imus eo um u o e i . 166 a . Sun e aliae u elae, quae iducia iae uocan u , id es quae ideo nobis compe un , quia libe- uin -capu mancipa um nobis uel a pa en e uel a coemp iona o e manumise imus. 4 167. Sed La ina um e La ino um impube um u ela non omni modo ad manu- misso es libe ino um 5 pe ine , sed ad eos, quo um 1) in oduc a Ins . accep a V.  2) de iducia ia in V spa io elic o sc ip um es pos sequens pa ono um. 3) e- cep a es ] ec ae V. hic inse ui K uege pa ag aphunz cozzz- posi am ex Ins . Ius . 1, 18 e Gai. 1, 172 eumque secu us es Hu.; quam nos le i e mu a inzus. nam 'deinceps' ice adiec i i ungen, quod ex Ins . Ius . ecepe un e K . e Hu., in e classicos auc o es unus Ulpianus usu pa i . c . E. Th. Schulze, Z sch . d. Sa . S i g. VIII, 290. 4) `cum Gaius de u elis idueia iis plu ali nume o loqua u , dubi a i po es , num eam quoque, quae in Ins . 1, 19 sola emansi , commemo a i . nec amen hoc loco inju ia ei a lib a io ac a esse ide u . c . 1, 175'. Hu.'  5) liue is ineo um V. § 166. c . I. 1, 18. in a 1, 172; 175. D. 26, 4, 3, 10 (Ulp. 2838). 0. 2, 20 (21), 5 (a. 293). 5, 61, 2 (1) (a. 294). § 166 a . = I. 1, 19. sup a 1, 115. in a 1, 172; 175; 195a. Ulp. 11, 5. D. 26, 4, 4 (Mod. 14). § 167. c . Ulp. 11, 19. sup a 1, 35. in a 3, 56. lex Salp. 23 (B uns I 6 , 143). lege Iunia] c . sup a 1, 22. 46 GAI INSTIT. 1168-172. an e manumissionem ex iu e Qui i ium ue un : unde si ancilla ex iu e Qui i ium 1 ua si , in bonis mea, a me quidem solo, non e iam a e manumissa La ina ie i po es , e bona eius ad me pe inen , sed eius u ela ibi compe i ; nam i a lege Iunia caue u . i a- que si ab eo, cuius e in bonis e ex iu e Qui i ium ancilla ue i , ac a si La ina, ad eundem e bona e u ela pe inen .2 168. Agna is e pa onis e libe o um capi um ma- numisso ibus pe missum es emina um u elam alii in iu e cede e; pupillo um au em u elam non es pe - 47 missum cede e , quia non uide u one osa, cum em- po e pube a is inia u . 169. Is au em, cui cedi u u ela, cessicius u o ' uoca u . 170. Quo mo uo au kapi e diminu o eue i u ad eum u o em u ela, qui cessi 4 ; ipse quoque, qui cessi , si mo uus au kapi e diminu us si , a cessicio 5 u ela discedi e eue i u ad eum, qui pos eum, qui cesse a , secundum g adum in ea u ela habue i . 171. Sed quan um ad agna os pe ine , nihil hoc empo e de cessicia u ela quae i u , cum agna o um u elae in eminis lege Claudia sub- la ae sin . 172. Sed iducia ios quoque quidam pu a- ue un cedendae u elae ius non habe e, cum ipsi se one i subiece in . quod e si placea , in pa en e amen, qui iliam nep emue au p onep em al e i ea lege man- cipio dedi , u sibi emancipa e u , emancipa amque manumisi , idem dici non debe , cum is e legi imus u o habea u e non minus huic quam pa onis hono p aes andus si .6 1) ue un —Qui i ium suppl. Hu.  2) pe ine V. 3) u o Goeschen. uoca o V.  4) co . ex cessaui V. 5) a cessicio Goeschen. accessio V.  6) es V. 168. c . Ulp. 11, 6; 8; 17. Boe h. 1. 4 ad Cic. op. 11, 46 ( p. 342 Bai .). in a 1, 196. §§ 169. 170. c . Ulp. 11, 7. § 171. c . Ulp. 11, 8. sup a 1, 157. § 172. c . sup a 1, 166. i n a 1, 175. I. 1, 18. ?^.  io ;um ^. bol q GAI INSTIT. I 173-182.  47 173. P ae e ea sena us consul o mulie ibus pe mis- sum es in absen is u o is locum alium pe e e, quo pe i o p io desini ; nec in e es , quam longe absi l is u o . 174. Sed excipi u , ne in absen is pa oni locum licea libe ae u o em pe e e. 175. Pa oni I au em loco habemus e iam pa en em, qui ex eo, quod 48 ipse sibi emancipa am 2 iliam nep emue au p onep em manumisa, legi imam u elam nanc us es . sed 3 huius quidem libe i iducia ii u o is loco nume an u ; pa- oni au em 4 libe i eandem u elam adipiscun u , quam e pa e eo um habui . 176. Sed aliquando e iam in pa oni absen is locu a pe mi i u u o em pe e e, uelu i ad he edi a em adeundam. 177. Idem sena us censui e in pe sona pupilli pa oni ilii. 178. Nam e 5 lege Julia de ma i andis o dinibus ei, quae in legi- ima u ela pupilli si , pe mi i u do is cons i uendae g a ia a p ae o e u bano u o em pe e e. 179. Sane pa oni ilius, e iamsi inpubes si , amen 6 libe ae e i- cie u u o , quamquam in nulla e auc o ie i po es , cum ipsi nihil pe missum si sine u o is auc o i a e age e. 180. I em si qua in u ela legi ima u iosi au mu i si , pe mi i u ei sena us consul o do is cons i- uendae g a ia u o em pe e e. 181. Quibus casibus saluam mane e u elam pa ono pa onique ilio mani- es uln es . 182. P ae e ea sena us censui , u si u o 1) absi K uege . abe i V.  2) em mancipa am V. 3) add. Polenaa .  4) pa oni au em] au em pa oni V. 5) e V.  6) addidi Hu. §§ 173. 174. c . Ulp. 11, 22. § 175. c . sup a 1, 166; 172. I. 1, 19 cu7n Theophilo. §§ 176. 177. c . Ulp. 11, 22. § 178. c . Ulp. 11, 20. D. 23, 3, 61 p . (Clem. 5). 26, 5, 3 Ulp. 2018). 26, 5, 7 ( Ulp. 2255). lege Iulia] c . sup a 1, 145. § 179. c . I. 1, 25, 13. § 180. c . Ulp. 11, 21. D. 26, 1, 17 (Paul. 1781). 26, 4, 10, 1 (He m. 51). 26, 1, 1, 2; 3 (Paul. 556). § 182. c . Ulp. 11, 23. D. 40, 5, 41, '2 (Scae . 287). 26, 2, 11, 1-3 (Ulp. 2835). C. 5, 36, 2 (a. 228). 5, 36, 4 (a. 260). ^ 1 89 ^ GAI INSTIT. I 183-185. pupilli pupillaeue suspec us a u ela emo us si sine ex us a causa ue a excusa us, in locum eius alius u o da u , quo ac o p io u o ami i u elam, 49 183. Haec omnia simili e e Romae e in p ouinciis obse uan u , scilice u in p ouinciis a p aeside p o- uinciae u o pe i debea . 184. Ohm cum legis ac iones in usu e an , e iam ex illa causa u o daba u , si in e u o em e mu- lie em pupillumue lege 2 agendum e a : nam quia ipse u o in e sua auc o esse non po e a , alius daba- u , quo auc o e legis ac io pe age e u : qui diceba- u p ae o ius u o a , quia a 4 p ae o e u bano da- ba u . 5 sed pos subla as legis ac iones quidam pu an hanc speciem dandi u o is in usu esse desisse; aliis au em place adhuc 6 in usu esse, si legi imo iudicio aga u . 185. Si cui nullus omnino u o si , el da u in u be Roma ex lege A ilia a p ae o e u bano e maio e pa e ibuno um plebis, qui A ilianus u o uoca u ; in p ouinciis ue o a p aesidibus p ouincia um ex lege 1) e V. ` ce e um supplemen o u in ed. K ueg. h. 1. non opus, cum Romae a p ae o e u bano u o em pe i Gaius ipse iam an e dixe i '. Hu. 2) pupillumue lege] pupillumqe legem V. 3) u elae V. 4) au V. 5) da u V. 6) a hunc V. § 183. c . Ulp. 11, 20. lex Salp. c. 29 (B uns I s , 146). § 184. c . Ulp. 11, 24. I. 4, 10 p . 1, 21, 3. D. 26, 1, 5 (Pomp. 641). 26, 1, 3, 2-4 ( Ulp. 2837). 27, 3, 9, 4 ( l7lp. 1014). 26, 1, 4 (Paul. 1780). C. 5, 44. quia ipse u o e c.] c . D. 26, 8, 22 (Lab. 216). 26, 8, 1 p . ( Ulp. 2425). 26, 8, 5 p . ( Ulp. 2854). legi imo iudicio] c .. in a 4, 103 sq. § 185. = I. 1, 20 p . c . Gai epi . 1, 7, 2. Ulp• 11, 18. in a 1, 195. D. 3, 1, 3 p . ( Ulp. ) 290 46, 7, 3 5 (Ulp. 1704). lex A ilia] c . Li . 39, 9. Cic. Ve . 2, 1, 56, 146. ( Boe h.. 1:.,4 ad Cic. op. 8, 33 (p. 335, 2 Bai . ; u bani ae o is iu isdic lone o ma u ). Schol. Sin. 45. 54. 1. Iulia e Ti ia] c . Diod. 37, 8, 4 Dind. (.Exce p . Voles. p. 397). Theoph. 1, 20 (p. 76 Fe •): Schol. Sin. 54. lex Sa lp. 29 (B uns I s , 1 47). Pap. Oxy. 720 • c . Wilcken A ch. . Papy us o sch. III, 313. 48 181 a ^  } Í a^ ^ b j os u aa^ lsq h h 4 j^1 ^ ';,.1110T pe í .1;i1 111 ^P °s es ' 11 u N^Eshis • o quae aml M ,}^ loma ^^ dubi a ul .., egU i su. ;Vó ie, quos ^°^^e su:ñci .^ b esse dig ,^u3 Su.pici uedide un á I, Sed lll1 i^ ium iu e Ps , u1 • a^ ^a e^ e , 111 1 â á 1Íi,1- § 186. — I. 1, 20, 2824). 26, 2, 10, 3; 4 ( 3, 9, 2 ( Ulp. 1014). § 187. = I. 1, 20, (Pap. 347). 26, 1, 15 ( § 188. c . Ulp. 11, Bai .). § 189. = I. 1, 20, 6. sup a] 1, 55. 1. c . I. 1, 14, 3. D. 26, 2, 10 p . (Ulp. Ulp. 2830). 26, 2, 11 p . ( Ulp. 2835). 27, 2. c . D. 26, 4, 1, 2 ( Ulp. 2529). 27, 3, 8 Ulp. 2844). 2. Boe h. 1. 4 ad Cic. op. 8, 33 (p. 334sq. GAI INSTIT. 1186-189.  49 hxlia e Ti ia. 186. E ideo si cui es amen o u o sub condicione au ex die ce o da us si , quamdiu condicio au dies pende , u o da i po es ; i em si pu e da us ue i , quamdiu nemo he es e gis a 1 , amdiu ex lis legibus u o pe endus es ; qui desini u o esse, pos eaquam aliquis ex es amen o u o esse coe- pe i . 187. Ab hos ibus quoque u o e cap o ex his legibus u o pe i debe ; qui desini u o esse, si is, qui cap us es , in ciui a em eue sus ue i : nam e- ue sus ecipi u elam ju e pos li.minii. 188. Ex his appa e , quo sin species 2 u ela um. 50 si ue o quae amus, in quo g ene a hae 3 species didu- can u 4 , longa e i dispu a io: nam de ea e ualde ue e es dubi aue un . nosque 5 diligen ius hunc ac a- um exsecu i sumus e in edic i jn e p e a ione e in his lib is, quos ex Quin o Mucio ecimus: hoc solum6 an ispe su ici admonuisse, quod quidam quinque gene a esse dixe un , u Quin us Mucius; alii ia, u Se uius Sulpicius; alii duo, u Labeo; alii o gene a esse c edide un , quo e iam species essen . 189. Sed inpubé es quidecn in u ela esse omnium ciui a ium ju e con ingi ; quia id na u ali a ioni 7 con- ueniens es , u is, qui pe ec ae ae a is non si , al e- ius u ela ega u , nec e e ulla ciui as es , in qua li h  1) exs a el exis i Polenaa . sed c . Ins . Ius .  2), spe- ciesins V.  3) haec V.  4) deducan u V.  5) nosque 1,1  Kalb. nos qui V. 6) solum Hu. o um V. an um Polenaa . , l  c . in a 3, 33.  7) a ione V. j u e Ins . Ius . GAI INSTIT. I 190-192. 50 non lice pa en ibus libe is suis inpube ibus es amen ol u o em da e; quamuis, u 2 s up a diximus, soli ciue s , Romani uidean u an um libe os suos in po es a e habe e. 190. Feminas ue o pe ec ae ae a is in u ela esse e e nulla p e iosa a io suasisse uide u : nam, quae uulgo c edi u , quia leui a e animi ple umque decipi in u e aeg 3um e a eas u o um auc o i a e egi, magis speciosa uide u quam ue a; mulie es enim quae pe ec ae ae a is sun , ipsae 4 sibi nego ia ac an , , 51 e in quibusdam ^ causis dicis g a ia u o in e poni auc o i a em suam; saepe e iam inui us auc o ie i a p ae o e cogi u . 191. Unde cum u o e nullum ex u ela iudicium mulie i da u 6 : a ubi pupillo um pu- pilla umue nego ia u o es ac an , eis 7 pos pube - a em u elae iudicio s a ionem eddun . 192. Sane pa ono um e pa en um legi imae u elae uim aliquam habe e in ellegun u eo, quod hi neque ad es amen, um aciendum neque ad es mancipi alienandas neque ad obliga iones suscipiendas auc o es ie i cogun u , p ae e quam si magna causa alienanda um e um man- cipi 9 obliga ionisque suscipiendae in e uenia . x0 eaque 1) co. s . V.  2) an V.  3) hispeciosa V.  4) ipsi V. 5) u ele V.  6) da um V.  7) ac an eis C ame . ae- ans ei V.  8) iudici V.  9) mancipio V.  10) in e - uenian V. § 190. c . sup a 1, 144. in a 2, 122. Ulp. 11, 25; 27. D. 26, 5, 26 (Scae . 245). Cic. op. 11, 46 c. Boe h. ad h. 1. (p. 342, 20 Bai .). § 191. =I. 1, 20, 7. § 192. c . Ulp. 11, 27. Cic. p o Ilacco 34, 84. ad es a a.' ac.] c . in a 2, 112; 118; 122. 3, 43. Ulp. 20, 16. 29, 3. ad es mane. al.] c . in a 2, 47; 80. F . Va . 1 (Paul. 1782). 45 (Paul. 1011). 259 (Pap. 693). oblig. susc.] c . in a 3, 911' 108; 176. sup a 1, 176; 178; 180. F . Va . 110 (Paul. 1511 D. 23, 3, 60 (Cels. 92). Cic. p o Caec. 25, 72. p o Flaeco 35,8 C. I. L. IV Suppl. 154 (B uns 1 6 , 292, 8). C. I. L. VI 102 (B uns I e , 296). C. I. L XIII 7521 = Dessau 7473. eaque omnia] c . D. 26, 4, 1 p . ( Ulp. 2529). C. I. L. VI 1527 ZJI 15. 21 (B uns I 6 , 283). 319o: 1011- 1/1 13 11 ? ' , ^ /1i  ^ óc  osl 1 os lo^'Ple$ o ^ niD01 ^ i'3e; sed ^^CB? les ^ auc 19^ Tu el; ;óe o u^ae e 1 ^ al e ius : ^al 6ducial'io. "' 1^, Po es ^ ^ ^le ius gene ^i1; l^e eui^ :^^ ^ p ouincia 111e1 esse n 31 um is ei ^maucipa sa a ^ e u o em >>iem, a quc 4 1 ) pe iñe + co u aha I P17 1193, ^ 1 194 , c ' ¢1 + 16,137 ^ (B ^,s 119) xa p e T,j a G3. 9 ,6 3 ^ 11111 1/. pl. Zi i95, 1 1954, cc GAI INSTIT. I 193-195 a .  51 omnia ipso um causa cons i u a sun , u quia ad eos in es a a um mo ua um he edi a es pe inen 1 , neque pe es amen um e g cludan u ab he edi a e, neque alie- na is p e iosio ibus ebus suscep oque ae e alieno mi- nus locuples ad eos he edi as pe uenia . 193. Apud pe eg inos non simili e , u apud nos, in u ela sun eminae; s ed amen ple umque quasi in u ela sun : u ecce 2 lex Bi hyno um, si quid mulie con aha 3, ma i um auc o em esse iube au ilium 4 eius pu- be em. 194. Tu ela au em libe an u ingenuae quidem ium libe o um iu e, libe inae ue o qua uo , si in pa oni5 libe o umue eius legi ima u ela 6 sin ; nam e ce e ae, quae al e ius gene is u o es haben , uelu A ilianos au iducia ios, ium libe o um iu e u ela libe an u . 52 195. Po es au em plu ibus modis libe ina u o em al e ius gene is habe e, uelu i si a émina manumissa si ; ime enim e lege A ilia pe e e debe u o em, uel in p ouincia e lege Iulia e Ti ia: nam in pa onae u ela esse non po es . 195 a . I em si si a masculo manumissa e auc o e eo coemp ionem ece i , deinde emaneipa a e manumissa si , pa onum quidem ha- be e u o em desini , incipi au em habe e eum u- o em, a quo manumissa es , qui iducia ius dici u . 1) pe ine V.  2) u ecce Hollweg. ui haecce V. 3) con aha Lachm. ha V.  4) ilius V.  5) libe o um -pa oni suppl. Hollweg.  6) u um V. § 193. c . Cic. p o p 'lacco 30, 74. Te . And . 1, 5, 60 = 295. § 194. c . sup a 1, 145. in a 3, 44. Ulp. 29, 3. Dosi h. 15. j;  D. 50, 16, 137 (Paul. 938). Plu . Nu m . 10. C. I. L. VI 10246. 10247 (B uns I 6 , 295). 1877 (Dessau 1910). VIII 4573. pa- 1;  py is saepe legi u : ; copis x pio x P n uca ío Ga ( g x co cSc- ^;.  xaico) xa c  ` Pc:o^,a ',co ^^^ (BOU. 94. 96. 131. 717. 863. 920_ 1 111 I CPR. 3. 9. 63. 140. 176. 227. Pap. Lond. II 171 b. Pap. G en . II 85. Pap. Lips. 3 I 3; 7. II, 6. 4, 8. 5 II 5. 29, 2. A ch. . Pa- py us o sch. I, 299, 17). § 195. c . sup a 1, 185. ^,,  § 195 a . c . sup a 1, 115. GAI INSTIT. I 195b-198. 195 b . I em si pa onus eiusue ilius el in adop ionem se dedi , debe libe a e lege A ilia u Iulia e Ti ia u- o em pe e e. 195°. Simili e ex iisdem legibus pe e e debe u o em libe a l , si pa onus decesse i nec ullum ui ilis sexus libe o um in amilia elique i . 196. Masculi au em eum 2 pube es esse coepe in , u ela libe an u : pube em au em Sabinus quidem e Cassius ce e ique nos i p aecep o es eum esse pu an 3 , qui habi u co po ís pube a em os endi , id es eum, qui gene a e po es ; sed in his, qui pubesce e non possun , quales sun spadones, eam ae a em esse spec andam, cuius ae a is pube es iun ; sed diue sae scholae auc o- 53 es annis pu an pube a em aes imandam, id es eum  . s. pube em esse exis iman , qui  annos expleui . I 4  o a pag.  54 197. . . . . ae a em pe uene i , in qua es suas ue i ' s ' possi , sicu i apud pe eg inas gen es cus odi i supe ius indicauimus. 198. Ex iisdem causis e in p ouinciis a p aesidibus ea um cu a o es da i uolun .5 1) bus a V.  2) au em cum e isimile S udemundo isum es .  3) lib a ius al e am syllabam e o e bis sc ipsisse ide u . 4) in p. 53 Gaius p imum de pube a e Ne a ii P isci sen en- iam ( Ulp. 11, 28) addidisse, deinde ad eas pe sonas, quae in cu a ione sun (c . 1, 142. 143), a.nsiisse ide u , c . Epi . 1, 8. quid pos ea speciali e Gaius ac a e i , in ince o . elinquimus. 5) uolui Hu. solen Lachmann. § 195 b . c . I. 1, 22, 4. Ulp. 11, 9. § 195°. c . sup a 1, 179. Li . 39, 9. § 196. c : sup a 1, 168; 189; 103. Ulp. 11; 28. Paul. 3, 4 a , 1; 2. I. 1, 22 p . D. 27, 3, 4 p . (Paul. 1786). 28, 6, 2 ( Ulp. 2469). 28, 1, 5 ( Ulp. 2468). C. 6, 22, 4 (a. 294). 5, 60, 3 (a. 529). .Senec. cons. ad 1Vla ciam 24, 1. Quin il. ins . o . 4, 2, 5. Cass. Dio 54, 16, 7. Fes . s. . pubes p. 250. 251. Te ull. de anima 38. de i g. eland. c. 11. Mac ob. Somn. Scip. 1, 6, 71. Sa u n. 7, 7, 6. Se . ad Ve g. Bucol. 8, 40. ad Aen. 7, 53. Isid. o ig. 11, 2, 13. lex col. Iul. Gen. c. 98 (B uns I 6 , 132), § 197. c . sup a 1, 189. Gai epi . 1, 8. Ulp. 12, 4. 1:' ,01' :23 p . Sc ip . . g is . Aug. M.An on. 10, 12. Isid. o ig. 10, 53• § 198. c . D. 26, 5, 8, 3 (Ulp. 2293). 27, 10, 2 (Paul. 1061). 52 1 ^^a GAI INSTIT. I 199-200.  53 199. Ne amen e pupillo um e eo um, qui in cu a- ione sun , nego ia a u o ibus cu a o ibusque consu- man u au deminuan u , cu a p ae o , u e u o es e cu a o es eo nomine sa isden . 200. Sed hoe non es pe pe uum; nam e u o es es amen o da i sa is- da e non cogun u , quia ides eo um e diligen ia ab ipso es a o e p oba a es ; e cu a o es, ad quos non e 1 lege cu a io 2 pe ine , sed qui uel a consule uel a p ae o e uel a p aeside p ouinciae dan u , ple umque non cogun u sa isda e, scilice quia sa is hones i elec i sun . 1) non e] nonne V.  2) cu a o V. §§, 199. 200. = L 1, 24 p . c . in a 4, 99. D. 26, 4, 5, 1; 3 ( Ulp. 1000). 2, 8, 8, 4 (Paul. 259). Ti . 27, 7. 46, 6. C. 2, 40(41), 4 (a. 294). Ti . 5, 57. 5, 42. a consule] c . Sue . Claud. 23. Plin. ep. 9, 13, 16. Sc ip . His . Aug. M. An on. 10, 11. I. 1, 20, 3. IVRI3PR. ANTEI. REL. ED. VII.  5 i 36' 1 3. 1, 1 81, 60  GAI INSTIT. II 30-33. cipa i possun . 30. Usus uc us in iu e cessionem an- um ecipi : nam dominus p op ie a is alii usunQ- uc um in iu e cede e po es , u ille usun..i uc um habea e ipse nudam p op ie a em e inea . ipse usu- uc ua ius in iu e cedendo domino p op ie a is usum- uc um e ici , u a se disceda e conue a u in p o- p ie a em; alii ue o in iu e cedendo nihilo minus ius suum e ine : c edi u enim ea cessione nihil agi. 31. Sed haec scilice in I alicis p aediis i a sun , quia 62 e ipsa p aedia mancipa ionem e in iu e cessionem ecipiun . alioquin in p ouincialibus p aediis siue quis usum uc um siue ius eundi agendi aquamue ducendi uel al ius ollendi aedes au non ollendi, ne lumini- bus uicini o icia u , ce e aque similia iu a cons i ue e ueli , pac ionibus e s ipula ionibus id e ice e po es ; quia ne ipsa quidem p aedia mancipa ionem au in iu e cessionem ecipiun . 32. Sed' cum usus uc us e hominum e ce e o um animalium cons i ui possi , in ellege e debemus ho um 2 usum uc um e iam in p ouinciis pe in iu e cessionem cons i ui posse. 33. Quod au em diximus usum uc um in iu e cessio- nem an um ecipe e, non es eme e dic um, quamuis3 e iam pe mancipa ionem cons i ui possi eo, quod in mancipanda p op ie a e de ahi po es ; non enim ipse usus uc us mancipa u , sed cu a in mancipanda p o- p ie a e deduca u , eo i , u apud 4 alium usus uc us, apud alium p op ie as si . 1 ¡ ac e 1) ecipiun . Sed] ecipiun ' e V. ecipiun . E Boecking. 2) hono um V. 3) quamuis Goeschen. quod j is V. 4) apu u V. §.3O. c . Paul. 3, 6, 32. F . Va . 45. 47. 48. 49. 50. 54. 75, 4. Ulp. 19, 11. in a 2, 33. I. 2, 4, 3. D. 23, 3, 66 (Pomp. 254). ' § 31. c . Gai epi . 2, 1, 3. I. 2, 4, 1. 2, 3, 4. D. 7, 1, 3.29 . (Gai. 494). 7, 1, 25, 7 ( Ulp. 2587). § 32. c . D. 7, 1, 3, 1 (Gai. 494). § 33. c . sup a 2, 30. F . Va . 47 (Paul. 985). 50 (Pa a. 989). D. 7, 1, 32 (Pomp. 775). 911BL1o 0'^- FA CUL TA^^,°. GAI INSTIT. II 34-38. 34. He edi asuo ue in iu e cessione q q  ^ ^^ ^ ecipi . 35. Nam si is, ad quem ab in es a o lé '  , . ':.. iu e pe ine he edi as, in iu e eam alii an e adi ionem ceda , id es an equam he es ex i e i , p oinde i he es is, cui in iu e cesse i , ac si ipse pe legem ad he e- di a em uoca us esse : pos obliga ionem ue o si ces- se i , nihilo minus ipse 1 he es pe mane e ob id 63 c edi o ibus 1 enebi u , debi a ue o pe eun , eoque modo debi o es he edi a ii luc um aciun ; co po a ue o eius he edi a is p oinde anseun ad eum, cui cessa es he edi as, ac si ei singula in iu e cessa uis- sen . 36. Tes amen o au em sc ip us he es an e adi am quidem he edi a em in iu e cedendo eam alii nihil agi 2 ; pos ea ue o quam adie i si ceda , ea accidun , quae p oxime diximus de eo, ad quem ab in es a o legi imo iu e pe ine he edi as, si pos obliga ionem ín iu e ceda . 37. Idem e de necessa iis he edibus diue sae scholae auc o es exis iman , quod nihil uide- u in e esse, u um aliquis adeundo he edi a em 3 ia he es an inui us exis a . 4 quod quale si , suo loco appa ebi : sed nos i p aecep o es pu an nihil age e necessa ium he ede a, cu a in iu e ceda he edi a em. 38. Obliga iones quoquo modo con ac ae nihil eo um ecipiun : nam quod mihi ab aliquo debe u , id si uelim ibi debe i, nullo eo um modo, quibus es co po ales ad alium ans e un u , id e ice e possum 5; 1) ac edi o ibus V. 2) agi V. 3) he edi a ems a em V. 4) e g is an V.  5) possumus V. J , E ' 1  § 34. c . Ulp. 19, 11. Se . ad Ve g. .Aen. 3, 297. ai'- § 35. c . in a 3, 85. Ulp. 19, 12-14. D. 44, 4, 4, 28 ( Ulp. 1681). C. 7, 75, 1 (a. 213). Senec. de bene 6, 5, 3. cesse i ] `si e ipse he es, si- e is, cuius is iu i pos ea subiec us es , elu 11 ,11' . si sua he es ilia in manum eius con ene i (3, 84)'. Hu. Va . 66 ^ ^ i,  . . 3, 16, 2. 1,  § 36. c . in a 3, 86. Ulp. 19, 13; 14. Plin. ep. 5, 1, 3. § 37. c . in a 3, 87. suo loco] in a 2, 152sq. § 38. c . sup a 2, 14; 19; 22. in a 3, 176. sl°uEm: alú ^, ' a is i^ u >n 11S SibF lue dn1: ne l^ coulk : ce e ^. nenl a usuá S l ln (^: n e1ia^ i ui l iu e e0 } ^^''; n e l • ci^auda" nos n „ ,^ ^^^ 95^p 62 GAI INSTIT. II 39-43.  sed opus es , u iuben e me u ab eo s ipule is; quae  ;1i0  es e ici , u a me libe e u e incipia ibi ene i:  }, quae dici u noua io obliga ionis. 39. Sine hac ue o  41.11 .  noua ione non po e is 1 uo nomine age e, sed debes  ,11  64 ex pe sona mea quasi cogni o l au p ocu a o meus  1I^^^¡p) expe i i.  i s  40. Sequi u , u admoneamus apud pe eg inos  ;^I ibi  quidem unum esse dominium; nam au dominus quis-  11 S'  que es au dominus non in ellegi u . quo iu e e iam  0 l  populus Romanus olim u eba u : au enim ex iu e  :I. 111  Qui i ium unusquisque dominus e a au non in ellege-  ,,ida ba u dominus. sed pos ea diuisionem accepi domi-  ,?i 6e nium, u alius possi esse ex ju e Qui i ium dominus,  ;^iai^ l alius in bonis habe e. 41. Nam si ibi em mancipi  ;;,Ili» neque mancipaue o neque in ju e cesse o, sed an um  ^^^ui  adide o, in bonis quidem uis ea es e ici u , ex  ^hl o ju e Qui i ium ue o mea pe manebi , donec u eam  ;^^ ^ possidendo usucapias: semel enim imple a usucapione  ss c  p oinde pleno ju e incipi , id es e in bonis e ex  a uod ju e Qui i ium ua es esse, ac si ea mancipa a uel in  .;; s;^L ju e cessa esse . 42. Ysucapio au em ^ mobilium quidem  ;^hibi a  e um aa moconlple u , undi ue o e aedium biennio;  ^ ui^ e i a lege mi abula um cau um es .  '^lioue u; 43. Ce e um 3 e iam ea um e um usucapio nobis  conpe i , quae non a domino nobis adi ae ue in ,  , lea : i em oli 1) po e i V.  2) esse —au em suppl. Lachmann.  ; 11 11 '. i el c 3) ce e a um V.  :^m In , s § 39. c . in a 4, 82; 86.  ^` § 40. c . sup a 1, 54; 35; 167. in a 2, 88. 3, 166. Theoph:  ` 515, 1, 5, 4 (p. 25I+'e .).  ?11,3,33p § 41. c . sup a 2, 26. in a 2, 204. 3, 80. Ulp. 1, 16. D.{ ^ e pi 40, 12, 38, 2 (Paul. 1573).  PQU .6+ I § 42. c . Ulp. 19, 8. I. 2, 6 p . cum Theoph. (p. 129 Fe .).  ? 46, '  in a 2, 54; 204. C. 7, 31, 1 (a. 531). Cic. p o Caec. 19, 54.  '^' s ^ 11  opic. 4, 23. Plin. ep. 5, 1, 10. Boe h. 1. 2 ad Cic. op. 4, 231  1 i 2cnde Isid. o ig. 5, 25, 30 (B uns II % 76).  ' I 18, §§ 43. 44. c . in a 2, 49.  Ulp. 19, 8. I. 2, 6 p . D. 41,  °4931, i 10, 5 (Ne . 36). 41, 3, 1 (Gai. 333). ^, ` ' 4111', 49,, Y–. GAI INSTIT. II 44-49. siue mancipi sin eae es siue nec mancipi, si modo eas ` bona ide accepe imus, cum c ede emus eum, qui ade e , dominum esse. 44. Quod ideo ecep um uide- u , ne e um dominio, diu ius in ince o essen , cum su ice e domino ad inqui endam em suam anni au biennii spa ium, quod empus ad usucapionem posses- 65 so i ibu um es . 45. Sed aliquando e iamsi maxime quis bona ide alienam em possidea , non amen illi usucapio p o- cedi , uelu si quis 2 em u i am au ui possessam possidea 3 ; nam u i am lex xii abula um usucapi p ohibe , ui possessam lex Iulia e Plau ia. 46. I em p ouincialia p aedia usucapionem 4 non ecipiun . 47. I em olim 5 mulie is, quae in agna o um u ela e a s, es mancipi usucapi non po e an , p ae e quam si ab ipsa u o e auc o e adi ae essen : id i a lege 7 xü a- bula um cau um e al.' 48. I em libe os homines e es sac as e eligiosas usucapi non posse mani es um es . 49. Quod e go uulgo dici u u i a um e um e ui possessa um usucapionem pe legem xii abula um9 p ohibi am esse, non eo pe ine , u ne ipse u quiue pe uim posside , usucape e possi (nam huic alia a ione usucapio non compe i , quia scilice mala ide lO }u:  1) ea V.  2) qui V.  3) possidea u V.  4) usucapio V. 5) i em olim Goeschen. es V.  6) e an V.  7) legem Y. 8) m ( el ea?) V.  9) legem XII abula um] lege xII ab. V. 110  legem Ins . Ius . § 45. c . in a 2, 49. I. 2, 6, 1; 2. D. 47, 8, 6 ( Ven. 75). 41, 3, 33 p . (lul. 614). 41, 3, 4, 6 (Paul. 673). Gell. 17, 7. lex Julia e Plau ia] c . D. 41,. 3, 33, 2 (Iul. 614). 41, 3, 4, 22; 23 (Paul. 674). § 46. c . sup a 2, 7; 21. I. 2, 6 p . C. 7, 31, 1, 2 (a.. 531). § 47. c . sup a 1, 192. in a 2, 80. F . Va . 259 (Pap. 693). F . Va . 1 (Paul. 1782). Cic. ad A . 1, 5, 6. p o Flacco 34, 84. § 48. c . I. 2, 6, 1. D. 41, 3, 9 (Gai. 110). C. 7, 14, 6 (a. 293). 7, 22, 3 (a. 314). Cic. de ha usp. esp. 14, 32. G oma . ed. Lachm. p. 56. § 49. = I. 2, 6, 3. c . D. 41, 3, 24 (Pomp. 289). 63 G AI IN STIT. II 50-51. posside ), sed nec ullus alius, quamqua .n ab eo bona  1 ide eme i , usucapiendi ius habea . 50. Vnde in ebus  . Q mobilibus non acile p ocedi , u bonae idei p ossesso i  ^^;^1 usucapio compe a , quia qui alienam em uendidi e  ; iol adidi , u um commi i ; idemque accidi e iam, si  101 ex alía causa ada u . sed -Lamen hoc aliquando ali e  ;?lil se habe ; nam si he es em de unc o commoda am au  ;j , E i loca am uel apud eum deposi am 1 exis imans eam esse  ;;.;,111ia  66 he e di a iam, uendide i au donaue i , u um non  0 commi i ; i e a si is, ad quem ancillae usus uc us  iiS o pe ine , pa um e iam 2 suum esse c edens uendide i  ,^ au donaue i , u um non commi i ; u um enim sine  y gca , a ec u u andi non commi i u . aliis quoque modis  ,;^^e^ ^ accide e po es , u quis sine ui io u i em alienam  ,^ he^' ad aliquem ans e a e e icia , u a possesso e usu-  i; ^^ capia u . 51. Fundi quoque alieni po es aliquis sine  ° 1 ui 3 possessionem nancisci, quae uel ex neglegen ia do-  ; ' ^ ^ a ° mini uace , uel quia dominus sine successo e deces-  ^ ° ^ se i uel longo empo e a ue i : quam 4 si ad alium  '^^ u l bona ide accipien em ans ule i , po e i usucape é  ^0 {' possesso ; e quamuis ipse, qui uacan em possessionem  ^, L a nac us es , in ellega alienum esse undum, amen nihil  ,ledi ^ ^ hoc bonae idei possesso i ad usucapionem noce , cum  `i's em inp oba a si eo um sen en ia, qui pu aue in u iuum  ''^P' ha^ undum ie i posse.  .^ Em si ^aa i  eum deposi a a Ins . eundem posi am V.  2) e V. •  ^ eius coni. Hu. c . Dig.  3) sine ni] ine ui co . ex in eum V.  1 '1 po 4) gua a Goeschen. nam V.  ^ ^ ,,ess ^u^a. § 50. = I. 2, 6, 3 ned. — 6. c . D. 41, 3, 36 (Gai. 492).  1, P ^ea^ u um non commi i — commi i u ] = D. 41, 3, 37 p . quia  ^ qui alienam] c . C. 7, 26, 1 (a. 213). 7, 26, 7 (a. 294). an-  1 62 cillae usus uc us] c . Paul. 3, 6, 19. u um enim] c . in a  :lx¡, ^ 3, 197. aliis modis] c . D. 17, 1, 57 (Pap. 639). 41, 8, 4 (Paul. 668).  ^^ ^` § 51. Fundi — a ue i ] = D. 41, 3, 37, 1. c . I. 2, 6, 7. D.  ,1,1 se 41, 3, 38 (Gai. 493). u iuum undum ie i posse] c . Sabin. ap. Gell. 11, 18, 13 (lu isp . p. 74). D. 41, 3, 38 Gai. 493). 47,  ,^ 105 Z, 25 p ^. (  , Ulp. 2862).  (  '111 4,3 151 ,33, 64 GAI INSTIT. II 52-56.  65 52. Ru sus ex con a io accidi , u qui scia alie- nam em se posside e, usucapia , uelu si em he edi- a iam, cuius possessionem he es nondum nac us es , aliquis possede i 1 ; nam ei concessum es usucape e, si modo ea es es , quae ecipi usucapionem. quae species possessionis e usucapionis p o he ede uoca u . 53. E in an um haec usucapio concessa es ,  e 67 es, quae solo con inen u , anno usucapian u . 54. Qua e au em hoc casu e iam 2 soli e um annua cons i u a si usucapió, illa a io es , quod olim e um he edi a- ia um possessione 3 ipsae he edi a es usucapi c ede- ban u , scilice anno: lex enim g li abula um soli quidem es biennio usucapi iussi , ce e as ue o anno: e go he edi as in ce e is ebus uideba u esse, quia soli non es [quia neque co po alis ese; e quamuis pos ea c edi um si ipsas he edi a es usucapi non posse, amen in omnibus ebus he edi a iis, e iam quae solo enen u 5 , annua usucapio emansi . 55. Qua e au em omnino am inp oba possessio e usucapio concessa si , illa a io es , quod uolue un ue e es ma u ius he edi a es adi i, u essen , qui sac a ace en , quo um illis empo ibus summa obse ua io ui , u e c edi- o es habe en , a quo suum conseque en u . 56. Haec au em species possessionis e usucapionis e iam luc a- i a uoca u : nam sciens quisque em alienam luc i- 1) poside i V.  2) hoc casu e iam] e iam hoc casu V. 16'   3) possessionesu V.  4) uncis inclusa del. Polenaa amquam glosse za. c . e iam Kalb, A chi . Lexicog . La in. I, 88. 5) enean u V. § 52. c . in a 3, 201. sup a 2, 9. D. 41, 3, 29 (Pomp. 696). Plin. ep. 5, 1, 10. si modo ea es es ] c . sup a 2, 45 sq. §§ 53. 54. c . Cic. p o Flacco 34, 85. ad A . 1, 5, 6. op. 6, 29. Senec. de bene . 6, 5, 3. sup a ad 2, 42 ci . § 55. c . Cic. de leg. 2, 19, 47 sq. p o Mu . 12, 27. Fes . . sace p. 318 (B uns II 6 , 34). Paul. 4, 3, 3. § 56. c . D. 47, 2, 72 (71), 1 (Ia . 61). 41, 5, 2, 1 (Iul. 620). 41, 3, 33, 1 (Iul. 614). 77: GAI INSTIT. II 57-61. aci . 57. Sed hoc empo e iam i non es luc a i a:  • ;,bl nam ex auc o i a e diui 2 Had iani sena us consul um  01 ac um es , u ales usucapiones euoca e.n u ; e ideo  0 po es he es ab eo, qui em usucepi , he edi a em  U pe endo p oinde 3 eam em consequi, a que si usucap a,  ^n 62 68 non esse . 4 1 58. Necessa io amen he ede ex an e nihil ipso ju e p o he ede usucapi po es . 59. Adhuc e jam  J idae ex aliis causis sciens quisque em alienam usucapi :  91 nam qui em alicui iduciae causa mancipio dede i  ,li '` uel in ju e cesse i , si eandem ipse possede i , po es  -P°a E usucape e, anuo scilice , e iam 5 soli si si . quae spe-  aou' cies usucapionis dici u usu ecep io, quia id, quod ali-  :u' guando habuimus, ecipimus pe usucapionem. 60. Sed  :111.ia cum iducia con ahi u au cum c edi o e pigno is  osi c ju e au cum amico, quo s u ius nos ae es apud eum  >6 >d^'u essen , si quidem cum amico con ac a si iducia, sane  1^ii , _ omni modo conpe i usus ecep io; si ue o cum c edi-  .,muis o e, solu a quidem. pecunia omni modo conpe i , non- dum ue o solu a i a demum compe i , si neque con-  1¡pol duxe i eam em a c edi o e debi o neque p eca io  9^d, u ogaue i , u eam em posside e lice e ; quo casu luc a-  13^D i a usus capio conpe i . 61. I em si em obliga am  `^^Sl ` I^l (B ad § 57. c . D. 4, 6, 17 p . ( Ulp. 432)? 43, 2, 1 p . (Ed. Ulp. 1460).  ;^ , 2 1 § 58. c . in a 3, 201. C. 7, 29, 2 (a. 293).  ,11¡13 u § 59. c . Paul. 2, 13. 3, 6, 16. 5, 1, 1. Plau . Bacchid. 3,  5 62,  3, 9 = 413. T inu7nm. 1, 2, 79 = 116 sq. Cic. dé o . 3, 17, 70.  ^  p o _Maceo 2 1 51. Boe h. lib . 4 adi Gc. op. 10, 41 (p. 340  ' ^ 63'  Bai .; B uns II 6 , 77). Isid. o ig. 5, 25, 23 (B uns 11 6 , 85). C.  3 ^l' ^99  I. L. II, 5042. 5406 (B uns I 6 , 293). C. I. L. IV Suppl• 154  ) (B uns I 6 , 291). § 60. neque p eca io ogaue i ] c . D. 44 7, 16 (Iul. 217). 13, 7, 22, 3 (Ulp. 903). Isid. o ig. 5, 25, 17 (B uns 11 6 , 84). neque conduxe i ] c . D. 13, 7, 22, 3 ( Ulp. 903). 13, 7, 37 (Paul. 1111). § 61. c . D. 23, 3, 54 (Gai. 48; ad edic um p ae o is i ulo  de p aedia o ibus). 18, 5, 9 (Scae . 11). Va o de 1. 1. 5, 40. 6, 7 4 •  ^Aao u (c 66 1) e iam V.  2) add. Hu.  3) p.!inde V.  4) esse e V.  5) e iam add. Lachmann.  6) quod V. G'GAI INSTIT. II 62-64. i l  ex p aedia u a possessionem usu ecipi: nam qui me - usu^^. ca u a populo, p aedia o appella u . Ihuc F,  62. Accidi aliquando, u qui dominus si , alie- nandae ei po es a em non habea , e qui dominus usik  non si , I aliena e possi . 63. Nam do ale p aedium 69 iio dE^  ma i us imi a mulle e pe legem Iuliam p ohibe u 11.;  aliena e, quamuis ipsius si uel mancipa um ei do is 111`   causa uel in iu e cessum uel usucap um. quod quidem ius u um ad I alica an um p aedia an e iam ad p o- u, 6 '  uincialia pe inea , dubi a u . 64. Ex diue so agna us e p ^°^"  u iosi cu a o em u iosi aliena e po es ex lege xi i upok  abula um; i em p ocu a o  e sus dimidius legi (bu  nequi  1 2 es ; i em c edi o pignus e x pac ione cum l  quamuis eius ea es non si . sed hoc o si an ideo Te iu: p eduE;': :  1) posside i V.  2) Mommsen coll. Dig. 3, 3, 63 suppl.: e p^;^   si quid, ne co umpa u , dis ahendum. K uege coll. Ins . 2,. 1, 43 e Dig. 41, 1, 9, 4: em absen is, cuius nego io um libe a. C^ul'  adminis a io el pe missa. obli;^  . Cic. ad A . 12, 14, 2. 12, 17. p o Balb. 20, 45 (= Val. Max. 8, 12, 1). Li . 22, 60, 4. Sue . Claud. 9. Fes . s. . manceps p. 151 (B uns II 6 ,13). s. . p aes p. 233 (B uns II 6 , 27). Schol_ Bob. ad Cic. p o Flacc. 32, 4. p. 244 Bai . Ps. Ascon. in Cic. Ve . 2, 1, 54, 112 p. 136 Bai . (B uns II 6 , 75). lex .Malac. c. 64 (B uns 1 6 , 153). § 62. = I. 2, 8 p . § 63. pa im = I. 2, 8 p . c . Paul. 2, 21 b , 2. D. 29, 1, 16 (Paul. 599). de undo do ali D. i . 23, 5. C. i . 5, 23. C. 5, 13, 15 (a. 530). § 64. ex lege áII ab.] c . Ulp. 12, 2. Auc . ad He en .. 1, 13, 23. Cic. de in . 2, 50, 148. D. 47, 2, 57, 4 (Iul. 343). p ocu a o ] c . D. 17, 1, 60, 4 (Scae . 234). i i e ac edi o pignus] c . I. 2, 8 1. Paul. 2, 5, 1. D. 41 1, 46 ( Ulp. 1447). 10, 3, 6, 8 ( Ulp. 640). 10, 2, 29 (Paul. 391). i . 20, 5. C. i . 8, 28. Sy . d m• Rech sb. ed. B uns-Sachau § 95 L. § 130 A m. p. 272. olim pac us] c . D. 47, 2, 74 (Ia . 62). 44, 3, 14, 5 (Scae . 192). 13, 7, 4 ( Ulp. 2874). 67  1111,,  n ' de sibi populus ue di i eamque dominus possede i 1? concessa es usus ecep io: sed hoc casu p aedium  ie eúi^^  biennio usu ecipi u : e hoc es , quod uolgo dici u aed' e ^., jD '41a111 Qiin ^Q ::5b e e , ,V1 9°oqn 4111 11 e ^ ¡ i e ;,^ edlci; ^ ll ae ' .n a e pe adl í ddlCl lll'^ 21 pa e ,mcnm p 1 si m in con ,^ P e ipan ^ a ^o lu^ui u uma esi N id, gl 4s51, ^1 Theod a 68  GAI INSTIT. II 65-68. uidea u ie i, quod uolun a e debi o is in ellegi u pignus aliena l, qui olim pac us es , u lice e c edi- o i pignus uende e, si pecunia non solua u . 65. E go ex his, quae diximus, adpa e quaedam na u ali iu e aliena i, qualia sun ea, quae adi ione alienan u , quaedam ciuili; nam mancipa ionis e in iu e cessionis e usucapionis lus p op ium es ciuium Romano um. 66. Nec amen ea an um, quae adi ione nos a iun , na u ali nobis a ione adqui un u , sed e iam quae 1 occupando ideo adep i e imus 2 , quia an ea nul- lius essen , qualia sun omnia, quae e na ma i 3 caelo capiun u . 67. I aque si e am bes iam au uoluc em au piscem cepe imus, simul a que cap um ue i hoc animal, s a im nos um i 4 , e eo usque nos um esse 70 in ellegi u , donec nos a cus odia coe cea u ; cum ue o cus odiam nos am euase i e in na u alem se libe a em eeepe i 5, u sus occupan is i , quia nos um esse desini : na u alem au em libe a em ecipe e uide- u , cum au oculos nos os euase i , au lice in con- spec u si nos o, di icilis amen eius 6 pe secu io si . 68. In iis au em animalibus, quae ex consue udine 1) quae Goeschen. ū V (?).  2) 7-8 li e ae in V sa is disce ni non possun ; nos ad sensum supple i7nus.  3) ma i- que V.  4) cepe imus— i suppl,. Hu. c . Ins i . 1. c. 5) pe cepe i V.  6) eius Dig. Ins . in I ei V. § 65. c . I. 2, 1, 11. D. 41, 1, 1 p . (Gai. 491). F . Va . 50 (Paul. 989). adi ione] c . sup a 2, 19; 20. D. 41, 1, 9, 3 (Gai. 491). mancipa ionis] c . sup a 1, 113; 119. 2, 22; 23. in iu e cessionis] c . sup a 2, 24 sq. usucapionis] c . sup a 2, 41 sq. §§ 66-68. c . D. 41, 1, 1, 1; 3 p . 2; 5 p . 5 (Gai. 491) I. 2, 1, 12; 15. § 66. c . D. 41, 2, 1, 1 (Paul. 656). 41, 2, 3, 21 (Paul. 659). occupando] c . D. 41, 1, 30, 4 (Pomp. 796). 41, 7, 1 (Ulp. 432). § 67. c . D. 41, 1, 14 p . (Ne . 35). 41, 1, 44 (.Ulp. 630). Plau . Rud. 4, 3, 31 = 971 sq. § 68. c . Coll. 12, 7, 10 = D. 9, 2, 27, 12 ( Ulp: 623). D. 10, 2, 8, 1 ( Ulp. 632). GAI INSTIT. II 69-73.  69 abi e e edi e solen , uelu i columbis e apibus, i em ce uis, qui in siluas i e e edi e solen , alem habe- mus egulam adi am, u si eue endi animum ha- be e desie in , e iam nos a esse desinan e ian occupan ium: eue endi au em animum uiden u desi- ne e habe e, cum eue endi consue udinem dese ue in . 69. Ea quoque, quae ex hos ibus capiun u , na u ali a ione nos a iun . 70. Sed e id, quod pe alluuionem nobis adici u , eodem iu e nos um i : pe alluuionem au em id i uide u adici, quod i a paula im lumen ag o nos o adici , u aes ima e non possimus, quan um quoquo momen o empo is adicia u : hoc es , quod uolgo di- ci u pe adluuionem id adici uide i, quod i a paula- im adici u , u oculos nos os alla . 71. llague si umen pa em aliquam ex uo p aedio escide i e ad meum p aedium pe ule i , haec pa s ua malne . 71 72. A si in medio lumine ínsula na a si , haec eo um omnium communis 2 es , qui ab u aque pa e luminis p ope ipam p aedia possiden 3 ; si ue o non si in medio lumine, ad eos pe ine , qui ab ea pa e, quae p oxuma es , iux a ipam p aedia haben . 73. P ae- e ea id, quod in solo nos o ab aliquo aedi ica um n l `'   § 69. c . I. 2, 1, 17. D. 41, 1, 5, 7 (Gai. 491). in a 4, 16 in ine. D. 41, 1, 51, 1 (Cels. 15). § 70. c . I. 2, 1, 20. D. 41, 1, 7, 1 (Gai. 491). 41, 1, 38 (Al . 65). 41, 1, 56 p . (P oc. 29). Cod. 7, 41, 1 (de allu ionibus). g , ?  No . Theodos. II. i . 20. G oma . ed. Lachm. p. 16. 49. 82. 124. ^^ iu -  Isid. o ig. 14, 8, 42. 15, 13, 10. § 71. c . I. 2, 1, 21. D. 41, 1, 7, 2 (Gai. 491). § 72. c . I. 2, 1, 22. D. 41, 1, 7, 3 (Gai. 491). 41, 1, 30 p .; 2 (Pomp. 796). 43, 12, 1, 6 (Ulp. 1510). 41, 1, 29 (Paul. 1892). § 73. c . Gai epi . 2, 1, 4. I. 2, 1, 30. D. 41, 1, 28 (Pomp. 781). 41, 1, 7, 12 (Gai. 491). 43, 18, 2 (Gai. 356). 43, 17, 3, 7 (Ulp. 1540). 9, 2, 50 ( Ulp. 2355) .46, 3, 98, 7 (Paul. 1398). Cod. G eg. 3, 6(2), 2 (a. 244?). Cod. Ius . 3, 32, 2 (a. 213); 16 (a. 293). 8, 10, 5 (a. 290). IVRISPR. ANTEI. BEL. ED. VIL  6 1) i a V.  2) commune V.  3) possiden u V. GAI INSTIT. II 96-101.  77 po es a e manu mancipioue sun , nihil in iu e C edi  I^° o um ius, quo e ipso singulas es adqui imus, oppo - unius alio loco e e emus. uideamus i aque nunc,  b az 98. Si cui he edes ac i sumus sine cuius bono um  ;,uo ud admodum singulae es nobis adqui an u : nam lega_  u quibus modis pe uniue si a em es nobis adqui an u .Qd possi , conueniens es scilice , u nihil suum esse 2 in  I)° iu e uindica e possin .  +o posse; cum enim is a um pe sona um nihil suum esse  o^^s pe sonam nobis adqui i non posse; an um de posses_  i Qb sione quae i u , an pe libe am pe sonam 1 nobis a d _  í qui a u . 96. In summa sciendum es his, qui in i  e 97. Hac enus an ispe adinonuisse su ici , quena_ < ^'o°da í ^ du k ^ ^+i possessionem pe ie imus sine cuius bona eme imus  ;,b a> siue quem adop aue imus siue quam 3 in manum u  ^^üu^ ul uxo em ecepe imus, eius es ad nos anseun . 99. Ac  ^^io , p ius 4 de he edi a ibus dispiciamus, qua um duplex  Ali io  es : nam uel ex es amen o uel ab in es a o  i 1 ba es ad nos pe inen . 100. E p ius es , u de his dispi-  ^1^ ^ a 101. Tes amen o um. au em gene a ini io duo ue un :  ^p e c ; ^ ciamus, quae nobis ex es amen o obueniun .  ,u o e ia nam au cala is comi iis es amen um acieban , quae  ;be^ , comi ia bis in auno es amen is aciendis des ina a  ^^^+ ^ es ib 1) libe a a pe sonam] in V oc o e e li e ae legi nequeun .  '^^9Uall1 c . Ins . p ocu a o em Goudsmi .  2) esse posse V.  ^'^ g a 3) quem V.  4) p imus V.  /em 1^^ ^ ^^ § 96. c . su p a 2, 87.  ^ §§ 97-100. = I. 2, 9, 6. c . Gai epi . 2, 2 .p . § 97. alio loco] in a 2, 191 sg.  11 lid §§ 101--103. c . I. 2, 10, 1 cum Theoph. (p. 154 ed. Fe .).  gq ui a Ulp. 20, 2. Gell. 15, 27, 3. Plu . Co iol. 9. de se a num. id. p. 550 (ed. Be na dakis III, 422). Cic. de o a . 1, 53, 228. de  ^s 10 na u . deo . 2, 3, 9. O id. ex Pon . 1, 8, 10. Vellei. Pa . 2, 5, 3 -  ^ 4, F on in. S a eg. 4, 1, 23. .Fes . . p ocinc a p. 225. 249 (B uno II B , 28). endo p ocinc u p. 77 (B uns II g 8). Se . ad Ve g. Aen.  %1;15,18 7, 612. Schol. Ve on. ad Ve g. _den. 10, 241 (B uns 11 6 , 80 ) •  141'. Isid. o ig. 10, 218.  ^^ ^ ^ 76 G.AI INSTIT. II 102-104.  77 e an , au in p ocinc u, id es , cum belli causa a ma sumeban : p ocinc us es enim expedi us e a ma us exe ci us. al e um i aque in pace e in olio acieban , al e um in p oelium exi u i. 102. Accessi deinde e - ium I genus es amen i, quod pe aes e lib am agi u : 78 qui enim' neque cala is comi iis neque in p ocinc u es amen um ece a , is, si subi a mo e u gueba u , amico amiliam suam, id es pa imonium suum, man- cipio daba eumque ogaba , quid cuique pos mo em suam da i uelle . 2 quod es amen um dici u pe aes e lib am, scilice quia pe mancipa ionem pe agi u . 103. Sed illa quidem duo gene a es amen o um in desue udinem abie un ; hoc ue o solum, quod pe aes e lib am i , in usu e en um es . sane nunc ali e o dina u , gua a olim soleba ; namque olim amiliae emp o , id es , qui a es a o e amiliam accipieba mancipio, he edis locum op ineba , e ob id ei man- daba es a o , quid cuique pos modem suam da i uelle ; nunc ue o alius he es es amen o ins i ui u , a quo e iam lega a elinquun u 3 , alius dicis g a ia p op e ue e is iu is imi a ionem amiliae emp o ad- hibe u . 104. Eaque es i a agi u : qui aci es a- men um, adhibi is, sicu in ce e is mancipa ionibus, V es ibus ciuibus Romanis pube ibus e lib ipende, pos quam abulas es amen i sc ipse i , mancipa alicui dicis g a ia amiliam suam; in qua e his ue bis ami- liae emp o u i u : FAMILIAM PECVNIAMQVE TVAM ENDO MANDATELA TVA 4 CVSTODELAQVE MEA ESSE AIO, 1) add. Hu.  2) da i uelle ] da e uelle u V.  3) lega a elinquun u ] lega o eliquan u V.  4) uam V. u ela Hu. § 104. c . Ulp. 20, 2; 9. D. 28, 1, 20, 8 (Ulp. 2430). No . Theod. II. 16, 1. Isid. o ig. 5, 24, 12. Quin il. decl. 308. Gell. 15, 13, 11 (B wns I g , 33). Sue . Ne . 4. Apul. Me am. 2, 24. Clem. Alex. S ona. 8, 8. BG U 326. in ce e is mancipa ionibus] c . sup a 1, 119. SECVNDVM LEGEM PVBLICAM] c . in a 3, 174. ROC ÁEBE] c . D. 50, 16, 159 ( Ulp. 2429). J ,op6 )¡3>11111 GAI INSTIT. II 105-107. 79 E g QVE, QVO TV IVRE TESTAMENTVM FACERE POSSIS SECVNDVM LEGEM PVPLICAM, HOC AERE, e , u quida n adiciun , AENEAQVE LIBRA, ESTO MIHI EMPTA; deinde ae e pe cu i lib am idque aes da es a o i uelu p e ii loco; deinde es a o abulas es amen i manu' enens i a dici : HAEC ITA VT IN HIS TABVLIS CERIS- QVE SCRIPTA SVNT, ITA DO ITA LEGO ITA TESTOR2, ITAQVE VOS, QVIRITES, TESTIMONIVM MIHI PERHIBE- TOTE 3 ; e hoc dici u nuncupa io: nuncupa e es enim palam nomina e, e sane quae es a o speciali e in abulis es amen i sc ipse i , ea uide u gene ali se - mone nomina e a que con i ma e. 105. In es ibus au em non debe is esse, qui in po es a e 4 es au amiliae emp o is au ipsius es a o is, quia p op e ue e is iu is imi a ionem o um hoc nego ium, quod agi u es amen i o dinandi 5 "g a ia, c edi u in e amiliae emp o em agi e es a o em; quippe olim, u p oxime diximus, is, qui amiliam es a o is mancipio accipieba , he edis loco e a ; i aque ep oba um es in ea e domes icum es imonium. 106. Unde e si is, qui in po es a e pa is es , amiliae emp o adhibi us si , pa e eius es is esse non po es ; ac ne is quidem, qui in eadem po es a e es , uelu a e eius. sed e s si ilius amilias ex cas ensi peculio pos missionem 80 acia es amen um, nec pa e eius ec e es is I adhi- be u nec is, qui in po es a e pa is es . 7 107. De lib ipende eadem, quae e de es ibus, dic a esse in- 1) es amen i manu Hu. es • man i V.  2) es a o V.  108, 3) pe hibi o e V. c . Lachmann Kleine e Sch i en p. 234.  :(' D, 281 4) po es a • ē e V.  5) o nandi V.  6) sed e ] sed V. e  '13,8a Polenaa .  7) si V. es Ins .  l p I ,29, 1( II, l, C, i 1 110, 1 k ,93, D i'11, 5 ' 11, 78 § 105. c . Ulp. 20, 3. I. 2, 10, 9 ; 10. D. 22, 5, 6 (Lic. Ru . 4). C. 4, 20, 3 (a. 255). p o g ime] § 103. § 106. c . Ulp. 20, 4; 5. I. 2, 10, 9. D. 28, 1, 20, 2 (U/p. 2430). 22, 5, 9 (Paul. 1598). § 107. c . Ulp. 20, 3. sup a 1, 119. GAI INSTIT. II 108 -111.  79 'E IE Po ,^. ué 9ui ^'''  ellegemus: nam e is es ium nume o es . 108. Is , p Tg^ de 'e  ue o, qui in po es a e he edis au 1 lega a ii es , cuiusue ^ o i iá  he es ipse au lega a ius in po es a e es , quique in eiusdem po es a e es , adeo es is e lib ipens adhi- IS  be i po es , u ipse quoque he es au 3 lega a ius iu e VL CEE; ER^,  quique in eius po es a e es , cuiusue is in po es a e I P e ^  e i , minime hoc iu e u. l. debemus. es [De es amen is mili um. 4 ] 109. Sed baec diligens ^eciah ei  obse ua io in o dinandis es amen is mili ibus p op e 'ellep^^,  nimiam inpe i iam cons i u ionibus 5 p incipum - emissa I>l esh^,  es : nam quamuis neque legi imum nume um es ium e ¢ es  adhibue in neque uendide in amiliam neque nuncu- lia 19 1  paue in es amen um, ec e nihilo minus es an u . ^lu ll, qci,  110. P ae e ea pe missum es iis e pe eg inos e La- di a ia  inos ins i ue e he edes uel iis lega e; cum alioquin pe óiai,  pe eg ini quidem a ione ciuili p ohibean u cape e >llall il  he edi a em lega aque, La ini ue o pe legem Iuniam. oba  111. Caelibes quoque, qui lege Iulia he edi a em lega- do c ;i:;  aque cape e ue an u , i em o bi, id es qui libe os adhi6i,:  non haben , quos lex 6  ol. depe d.  '  . 21 excep is us ulis paucis legi nequeun  81 is  . s. as, c^j 1) au in V.  2) ab eo V.  3) u V.  4) milium V. 5) men is u ionibus V.  6) pos lex unum olium in V pe ii eS is  nec in ma gine nume a um es . ex emam sen en iam Bu. i a 111'  supple i : Papia plus quam dimidias pa es he edi a is lega o- ; a C sc G  umque cape e ue a , ex mili is es amen o solidum capiun . § 108. c . I. 2, 10, 10; 11. Cic. p o Mil. 18, 48. lega a ius] 1, es ac!'  c . D. 28, 1, 20 p . ( Ulp. 2430). 34, 5, 14 (Ma cian. 109). C. Th. Se ! ,,i,   4, 4, 3, 3 (o. 396; Scae . 344 Lenel). C. 6, 23, 22 (a. 480). Plin. ep. 2, 20, 10. Symmach. ela . 41, 3 sq. (p. 313 ed. Seeck). § 109. — L 2, 11 p . c . Ulp. 23, 10. in a 2, 114. D. i . 29 , 1. C. i . 6, 21. 22, 2; 3.  c D. 29, sup a 13, 2 (Ulp. 1182). 2, . C. 6,  275 21, 5 (a. 224). Pau- san. 8, 43, 5. Pap. Ca aoui col. IV, 1-15. A ch. . Papy us- 9U ;  o sch. III, 59. 82. § 111. c . in a 2, 144; 286. Ulp. 17, 1. 22, 3. adhibean u . sed amen quod ad he edem pe ine , A 11 ,, „^11 d l ^^J g 0 ^• 1)1111 80  GAI INSTIT. II 112-115. 112. — ex auc o i a e diui Had iani sena us consul um ac um es , quo pe missum es * * * * * * * * s 1 eminis e iam sine coemp ione es amen um ace e, si modo 82 non mino es essen I anno um 2 XII 3 ; scilice u quae u ela libe a ae non essen , u o e auc o e 4 es a i de- be en . 5 113. Viden u e go melio is condicionis esse eminae quam masculi; nam masculus mino anno umó XIIII es amen um ace e non po es , e iamsi u o e auc o e es amen um ace e ueli , emina ue o po es ; ac a enim XII anno um, es amen i aciundi 7 ius nan- cisci u . 114. Igi u si quae amus, an ualea es amen um, inp imis adue e e debemus, an is, qui id ece i , ha- bue a es amen i ac ionem : deinde si habue i , equi- emus, an secundum iu is ciuilis egula a es a us si , excep is mili ibus, quibus p op e nimiam inpe i iam, u diximus, quomodo uelin uel quomodo possin , pe - mi i u es amen um ace e. 115. Non amen, u iu e ciuili ualea es amen um, su ici ea obse ua io, quam sup a exposuimus de a- miliae uendi ione e de es ibus e de nuncupa ione.8 ansii deinde Gaius ad id, quod U'lp. 20, 10-16, Ius inianus i . Ins . `quibus non es pe missum ace e es amen um' (2, 12) exponi , cuius i uli quaedam,, elu ipsius ini ii pa em, Gaiana esse ix dubi andum es . c . Gai epi . 2, 2, 1-3. 1) sui iu is el ingenuis suppl. K ueyF ; capi e non minu is suppl. Hu. c . sup a 1, 115 a . 2) anno um K uege . anni V.  3) g u ab. V. 4) u o e auc o e K uege . i a V.  5) deben V.  6) mino anno um Goeschen. mino í anni V.  7) aciun diis V. 8) nuncupa ione Bu. nunccupa ionib. V. § 112. c . sup a 1, 115 a . in a 2,118; 121; 122 § 113. c . Gai epi . 2, 2, 2. sup a 1, 40. I. 20, 12; 15. Paul. 3, 4 a , 1. D. 49, 15, 10, 1 (Pap. (Ulp. 2468). 28, 1, 19 (Mod. 119). C. 7, 64, 2 6, 22, 4 (a. 294). § 114. = D. 28, 1, 4. c . in a 3, 75. Cic. u diximus] sup a 2, 109. § 115. = I. 2, 13 p . c . sup a 2, 104. Ulp . Paul. 3, 4 a , 1. 2, 12, 1. Ulp. 357). 28, 1, 5 (Imp. Alex.). ad am. 7, 21. . 20, 9. g us col * 1s1 111 lep e, ^ 1 ^^ ili ^e u 4 ) e el i I )D11011. 18 ^ ,ino a ^o F e la  ^ msi ^ << a ue o 1411 und1^ ius es amel id eee i , l .abue i , e ó ^ m es a as =, 1m inpe i :' o possili , 1 GAI INSTIT. II 116-120.  81 116. Sed an e omnia equi endum es , an ins i u io he edis sollemni mo e ac a si ; nam ali e ac a in- s i u ione nihil p o ici • amiliam es a o is i a ueni e es esque i a adhibe e e 1 i a nuncupa e es amen um, u sup a diximus. 117. Sollemnis au em ins i u io haec es : TITIVS 2 HERES ESTO; sed e illa 3 iam conp oba a uide u : TITIVM HEREDEM ESSE I IVBEO; a illa non 83 es conp oba a: TITIVM HEREDEM ESSE VOLO; sed e illae a plé isque inp oba ae sun : TITIVM HEREDEM INSTITVO 4 , i em : HEREDEM FACIO. 118. Obse uandum p ae e ea es , u si mulie , quae in u ela es , acia es amen um, u o e auc o e5 ace e debea : alioquin inu ili e iu e ciuili es abi u . 119. P ae o amen, si sep em signis es ium signa um si es amen um, sc ip is he edibus secundum abulas es amen i bono um possessionem pollice u , e si nemo si , ad quem ab in es a o iu e legi imo pe inea he e- di as, uelu a e eodem pa e na us au pa uus au a is ilius, i a po e un sc ip i he edes e ine e he edi a em: nam idem iu is es e si alia ex causa' es amen um non ualea , uelu quod amilia non uenie i au nuncupa ionis ue ba es a o locu us non si . 120. Sed uideamus, an e iam si a e au pa uus ex en , po io es sc ip is he edibus habean u ; esc ip o 1) au V.  2) Ti us V.  3) illam V.  4) ins i u io V. 5) u o e auc o e] u o es habe V.  6) SC o V. § 116. c . D. 29, 7, 10 (Pap. 240). I. 2, 20, 34. C. 6, 23, 15 (a. 339); 24 (a. 528). § 117. c . Ulp. 21. D. 29, 7, 13, 1 (Pap. 279). Theoph. 1, 14, 1 (p. 65 Fe .). § 118. c . sup a 1, 192. 2, 112. in a 3, 43. Ulp. 20, 15. § 119. c . in a 2, 147 sq. Ulp. 23, 6. 28, 6. I. 2, 10, 2. D. 28, 3, 12 ( Ulp. 83). 38, 6, 3 ( Úlp. 2496). C. 6, 11, 2 p . (a. 242). Cons. 6, 18 (Cod. He mog. i . de successionibus). Cie. Ve . 2, 1, 45, 117. op. 4, 18 c. Boe h. p. 302 Bai . § 120. c . Paul. Colla . 16, 3, 1. D. 37, 11, 11, 2 (Pap. 221). 82 AI INSTIT. II 121-123. c j{# ^e e ^ ,'° ,.^ lío 1i o 1^ ie l ií es{ 400 gi liQ1'edes di, si „ ii e il .^ o i hE ;Cel a o pi ;g he edes ledo e siillus, el ,^ lihe oi ^ die a :ae secundi iimiáam pl :l^ a abii ^lioae es l ^ e e ic: ;IéÚ(!)NU', Isse ; se ''^e ip o su .11sionen D , qu( 1; 1111, 128,11 zl i u 'd^^am? ela e V, ;,1 , e • ^6' 1 enim impe a o is An onini signi ica u '- eos, qui se_ cundum abulas es amen i non iu e ac as bonozum possessionem pe ie in , posse adue sus eos, qui ab ja., es a o uindican he edi a em, de ende e se pe ex- cep ionem doli mali. 121. Quod sane quidem ad masculo um es amen a pe ine e ce um es ; i em ad emina um, quae ideo non u ili e es a ae sun , quod ue bi g a ia amiliam non uendide in au nuncupa- 84 ionis ue ba locu ae non sin : an au em e ad ea es amen a emina um, quae sine u o is auc o i a e ece in , haec cons i u io pe inea , uidebimus. 122. Lo- quimu au em de his scilice eminis, quae non in legi ima pa en ium au pa ono um u ela sun , sed [de his] 2 quae al e ius gene is u o es' haben , qui e iam inui i cogun u auc o es ie i. alioquin pa en em e pa onum 4 sine auc o i a e eius ac o es amen o non summoue i palam es . 123. I e n. qui ilium in po es a e habe , cu a e debe-E', u eum uel he edem ins i ua uel nomina im exhe ede ; alioquin si eum silen io p ae e ie i , inu i- li e es abi u : adeo quidem, u nos i p aecep o es exis imen , e iam si uiuo pa e ilius de unc us si , neminem he eden ex eo es amen o exis e e posse, sci- lice 6 quia s a im ab ini io non cons i e i ins i u io; sed diue sae scholae auc o es, si quidem ilius mo is pa is empo e ui a , sane impedimen o eum esse sc ip is he edibus e Aluna' ab in es a o he edem ie i 1) signi ica V.  2) de his del. Mommsen.  3) u o- em V.  4) pa ono um V.  5) debe u V.  6) quod sci- lice V.  7) suum Hu. sq.; 115; 118; 119. ; 192. Gai epi . 2, 3 p .; 1. Ulp. 22, 16. D. 28, 2, 8 (Pomp. 384). 28, 2, 30. 527). 34, 7, 3 (Pap. 242). 34, 7, 4 1600). 28, 2, 31 (Paul. 1626). 50, § 121. c . sup a 2, 104 § 122. c . sup a 1, 190 § 123. = I. 2, 13 p . Papiniani . Be olin. 14 K. (Gai. 300). 28, 3, 17 (Pap. ( Ulp. 2506). 28, '2, 7 (Pau l. 17, 210 (Lic. Ru . 6). 85 . s _ GAI INSTIT. II 124-126. 83 habe ^^: 11 umics. ^ e ie i i p aecF ,, de úoc u'' e e pos!: .e i ilio a:' i o II' , bolo con i en u ; si ue o an e mo em pa is in e cep us si , p osse ex es amen o he edi a em 1 adi i pu an , nullo iam ilio impedimen o; quia scilice exis iman non, s a im ab ini io inu ili e ie i es amen um ilio p ae- e i o. 124. Ce e as ue o libe o um pe sonas si p ae- e ie i es a o , uale es amen um: sed p ae e i ae is ae pe sonae sc ip is he edibus in I pa em adc escun , si sui he edes sin , in ui ilem, si ex anei, in dimidiam: id es , si quis es ue bi g a ia ilios he edes ins i- ue i e iliam p ae e ie i , ilia adc escendo p o qua a pa e i he es e ea a ione id consequi u , quod ab in es a o pa e mo uo habi u a esse ; a si ex aneos ille he edes ins i ue i e iliam p ae e ie i , ilia ad- c escendo ex dimidia pa e i he es. 2 quae de ilia diximus, eadem e de nepo e deque omnibus ce e- is 3 libe o um pe sonis seu masculini seu eminin^ sexus dic a in ellegemus. 125. Quid e go es ? lice hae secundum ea, quae diximus, sc ip is he edibus4 dimidiam pa em modo de ahan , Lamen p ae o eis con a abulas bono um possessionem p omi i 5 , qua a ione ex anei he edes a o a he edi a e epellun- u e e iciun u sine e he edes. 126. EL hoc iu e u ebamu , quasi nihil in e eminas e masculos in- e esse ; sed nupe impe a o An oninus signi icaui esc ip o suas 6 non plus nancisci eminas pe bono um possessionem, gua a quod 7 iu e adc escendi conseque- en u . quod in emancipa a um quoque pe sonis s ob- se uandum es , u 9 nimi um hae quoque, quod adc e- 1) he ede a § 124. 128. 131. 5) p omi i u V. quodquam ? V. Bu. esse V. V.  2) he e V.  3) addidimus. c .. 4) he edibus in V legi u pos modo. 6) suas Hu. suo V.  7) quam quod; 8) pe sonis Polen. pe sona V.  9) es u § 124. c . Gai epi . 2, 3, 1. Ulp. 22, 17. Paul. 3, 4 b , 8.. I. 2 , 13 p . No . Maio . 6, 3. Lex Rom. Bu gund. 45, 4. § 126. c . C. 6, 28, 4 (a. 531). 1) nisi ^ ;a, 531, ' k i -J 84  GA.I INSTIT. II 127-131. scendi iu e habi u ae essen 1 , si in po es a e ui.ssen , id ipsum e iam pe bono um possessionem habean . 127. Sed si quidem ilius a pa e exhe ede u , nomi_ na im exhe edan debe ; alioquin non p odes eum 2  011 86 eghe eda i. nomina im au em exhe eda i uide u , siue ',111  . s. i a eghe e¡de u : TITIVS FILIVS MEVS EXFIERES ESTO,  Al siue i a: FILIVS MEVS EXHERES ESTO, non adiec o p o_  Il d p io nomine. 128. Ce e ae ue o libe o um pe sonae  do d uel eminini sexus uel masculini sa is in e ce e ós  .14, exhe edan u , id es his ue bis: CETERI OMNES ExHERE-  ^^i nl^^ DES SVNTO, quae ue ba s a im pos ins i u ionem he e-  010+ dum adici solen . sed hoc i a es iu e ciuili. 129. Nam  1:111 p ae o omnes ui ilis sexus libe o um pe sonas, id es  s n e nepo es quoque e p onepo es ^  «  2+ e sus legi nequeun  ^ s  1 W i i • 130. Pos umi quoque liben nomina im 4 uel he edes ^i ins i ui deben uel e g he eda i. 131. E in eo 5 pa ^^ ^ omnium condicio es , quod e in ilio pos umo e i n a^e ,^ eo i quolibe ex ce e is libe iS siue eminini sexos siue mascu-  ,llC1S CU ll1 lini p ae e i o uale quidem es amen um, sed pos ea ,^^ai»^^ l^ adgna ione pos umi siue pos umae umpi u , e ea a- ,] esh ^ ione o um in i ma u . ideoque si mulie , ex qua ym i ^ e ^d^ 1) habi u ae essen ] habi u esse V.  2) p odes eum  ^u n i o U Polen. p osie el possie ? V.  3) lacunam IIu., ini io Laeh- mannum secu us, i a supple i : nomina im exhe edan iube , eminini ue o sexus libe os, id es ilias e nep es e p onep es exhe edan au nomina im au in e ce e os sa is habe . 4) om. Ins .  5) in eo Ins . ideo V. § 127. c . I. 2, 13 p . 1. Ulp. 22, 20. sup a 2, 123. in a 2, 132. D. 28, 2, 1. 3 ( Ulp. 2432. 2433p .). 28, 2, 2 ( Ulp. 2377). Cic. de o a . 1, 38, 175. Quin . decl. 2, 14 i. . § 128. c . 1. 2, 13 p . Ulp. 22, 20. C. 6, 28, 4 (a. 531). § 129. c . in a 2, 135. §§ 130-132. = I. 2, 13, 1. c . Gai epi . 2, 3, 2. Ulp. 22, 15; 18-21. 23, 2. D. 28, 3, 3 ( Ulp. 2446). C. 6, 12, 2 (a. 224). 6, 29, 2 (a. 294). Cic. de in . 2, 42, 122. de o a . 1, 57, 241. p o Caec. 25, 72. Isid. o ig. 5, 24, 10. Li . 1, 34, 3. I. 2, 13, 6. 01, d 10, ^mU4 GAI INSTIT. II 132-134.  85 a o ^^^  pos umus au pos uma spe aba u , abo um ece i , nihil impedimen o es sc ip is he edibus ad he edi a em, adeun- l o u , oú  dam. 132. Sed eminini quidem sexus pe sonae uel odos e^  nomina im uel in e ce e os exhe eda i solen , dum ^ude  amen, si in e ce e os exhe eden u , aliquid eis lege u , ^üC  >  > ne uidean u pe obliuionem p ae e i ae esse: masculini j ^REg E;, adiooio px  ue o sexus libe o um pe sonas placui non ali e ec e 87 pena  e g he eda 2, nisi no;mina im exhe eclen u , hoc scilice s. um in e  modo Q VIC VMQ VE MIHI FILI VS GENIT VS F VERIT EXHE RE S  ^l  ESTO.  . 9z  -  -2 133. Pos umo- [1BS E u ionem  um au em loco sun e hi, qui in sui he edis locum  129, } ,i  succedendo quasi acignaseendo iun pa en ibus sui he e- des: u ecce si ilium e ex eo nepo em nep emue in ol  po es a e habeam, quia ilius g adu p aecedi , is solus iu a sui he edis habe , quamuis nepos quoque e nep is ex eo in eadem po es a e sin ; sed si ilius meus me uiuo mo ia u au qualibe alia a ione exea de po-  in co l :  es a e mea, incipi nepos nep isue in eius locum succe- pos o  de e, e eo modo iu a suo um he edum quasi adgna ione ussi l6 11  nanciscun u . 134. Ne e go eo modo umpa u mihi 11b,  es amen um, sicu ipsum ilium uel he edem ins i ue e u )  uel exhe eda e' debeo, ne non iu e aciam es amen- L ae , el  um, i a e nepo em nep emue ex eo necesse es mihi uel 4 he eden?, ins i ue e uel exhe eda e, ne o e, me uiuo i lio mo uo, succedendo in locu7n eius nepos nep isue 88. s quasi adgna ione umpa es amen um: idque lege Iunia 1) nisi Ins . quam si Eisele.  2) de lacuna supplenda c . Gai epi . 2, 3, 2 in ine.  3) exhe eda e V. nomina im exhe eda e Ins . exhe eda e nomina im Dig., ix ex Gaio. 4) no andum es , quae abhinc usque ad inem p. 87 ex Ins . e Dig. ela a sun , non su ice e ad explendos V . 22-24. §§ 133. 134. = D. 28, 3, 13. I. 2, 13, 2. c . Ulp. 23, 3. D. 28, 2, 29 (Scae . 157). 28, 6, 2 p . ( Ulp. 2469). 28, 3, 6, 4 ( Ulp. 2505). 28, 2, 9, 2 (Paul. 1601). C. 6, 28, 2 (a. 225). 3, 28, 34 (a. 531). § 134. lege Iunia Vellaea] sub Claudio au Ne one la a. c . Mommsen Ju . Sch . I, 285. Hülsen, Mi eilungen des .A - ehaeol. Ins i u s XIX (1904), 322. IVRIBPB,. AIQTEI. BEL. ED. V II. 7 11 au u^ 1 . 1 81 p , (. i'631 1^y 89 , 2 11 9 2  GAI INSTIT. II 156-159. ia 61: , quamuis p o po ione'  nisi 1 bona uenie in , i e una si ex qu hide eez . ;^ u' } ga^' di a ia causa bona eius non uenlen ,  s^^ ^ aes  94 ex he edi a ia causa ue i adquisi úm, uelu si ex eo  1"^ ; a id quod 2 culi; 2 La inus adquisie i , locuple io ac us si ;  , ^ ;°yes I  ce e o um hominum, quo um bona uenie in p o po -  ';. b e^es sl  ione, si quid pos ea adqui an , e iam saepius eo um  ''' ^ sal  bona ueni e 3 solean . 4 156. Sui au em e 5 necessa ü  a'i a  he edes sun uelu ilius iliaue, nepos nep isue ex ilio  y', i aae ;  e deinceps ce e i, qui modo in po es a e mo ien is  .^a a  ue un : sed u i nepos nep isue suus he es si , non  .^eiuideal  su ici eum in po es a e aui mo is empo e uisse,  ?iuua a '  sed opus es , u pa e quoque eius uiuo pa e suo de-  : iué s a e  sie i suus he es esse au mo e in e cep us au qua-  ,s {Ue ed  libe a ione libe a us po es a e; um enim nepos  •=s i, odé^ :,  nep isue in locum sui pa is succedun . 157. Sed sui  ^i ^ ^blis  quidem he edes ideo appellan u , quia domes ici he e-  :i a e u  des sun e uiuo quoque pa en e quodam modo' domini  ^zdi po e  exis iman u ; unde e iam si quis in es a us mo uus  s, cai5e d  si , p ima causa es in successione libe o um. neces-  ^úu^^ueuda e  sa ii ue o ideo dicun u , quia omni modo, siue uelin  ^ ^ o si a  siue nolin , an ab in es a o quam ex es amen o'  as sica i^ '  he edes iun . 158. Sed his p ae o pe mi i abs ine e  i eu^e e d  se ab he edi a e, u po ius pa en is bona uenean .  icCU ^i { s  159. Idem iu is es e in uxo is pe sona, quae in manu  hillo u ^ 1) p o po ione Heise. p op e con ac ione V.  2) ex eo quod suppl. Sa igny.  3) uenie i V.  4) solean Goeschen. solen V.  5) u V.  6) quodam modo] qadmodo V. 7) es a m V. §§ 156-158. = I. 2, 19, 2. c . in a 3, 2. Gai epi . 2, 3, 6. Ulp. 22, 24. Paul. Coll. 16, 3, 6 (Se . 4, 8, 6). D. 28, 2, 11 (Paul. 1631). 38, 16, 1, 2; 4 ( Ulp. 2512). P iscian. 17, 121 (I1, 170 ed. He z). Plau . T in. 329 = 2, 2, 48. Plin. Paneg. 37. Auson. de he ediolo (p. 16 ed. Peipe ). § 158. pa en is] c . D. 50, 16, 51 (Gai. 349). § 159. c . in a 3, 3. sup a 2, 131. 1, 111. in manu es ] c . D. 40, 5, 14 (Mod, 325). in nu ul c : D. 50, 16 7 50 (U/p• 1402). p o pul, GAI INSTIT. II 160-163.  93 es , quia iliae loco es , e in nu u 1 , quae in manu ilii es , quia nep is loco es . 160. Quin e iam simi- li e abs inendi po es ; a em aci p ae o e iam ei, qui 95 in causa [id es mancipa o] mancipii es , si cum libe - a e 2 he es ins i u us si , cum 3 necessa ius, non e iani suus he es si , amquam se uus. 161. Ce e i, qui es a- o is iu i subiec i non sun , ex anei he edes appellan- u : i aque libe i quoque nos i, qui in po es a e nos a non sun , he edes a nobis ins i u i sicu ex- anei uiden u ; qua de causa e qui a ma e he edes ins i uun u , eodem nume o sun , quia eminae libe os in po es a e non haben . se ui quoque, qui cum libe - a e 4 he edes ins i u i sun e pos ea a domino manu- missi, eodém nume o haben u . 162. Ex aneis au em he edibus delibe andi po es as da a es de adeunda he edi a e uel non adeunda. 163. Sed siue is, cui abs- inendi po es as es , inmiscue i se bonis he edi a iis, siue is, cui 5 de adeunda delibe a e lice , adie i , pos ea elinquendae he edi a is acul a em non habe , nisi si mino si anno um s xx : nam huius ae a is homini- bus 7 , sicu in ce e is omnibus causis decep is, i a e iam si eme e damnosam he edi a em suseepe in , p ae o succu i . scio quidem diuum Had ianum e iam maio i xx anno um 6 ueniam dedisse, cum pos adi am he e- 1) nu us Hu.  2) libe a e Hu. lib. e V.  3) quam- uis Bu.  4) libe i e V.  5) ui V.  6) ann. V.  7) homi- nibus pe missum es V. § 160. c . sup a 1, 123; 138. in a 3, 114. D. 50, 16, 52 ( Ulp. 1403). § 161. = I. 2, 19, 3. c . Gai epi . 2, 3, 6. Ulp. 22, 25. ^1 , "- ;   26, 7. quia eminae] c . sup a 1, 104. Ulp. 26, 7. se ui quo- que] c . in a 2, 188. §§ 162. 163. =1. 2, 19, 5. c . Paul. 3, 4 b , 11. D. i . 28, 8 e C. i . 6, 30 (de iu e delibe andi). D. 29, 2, 11 (Pomp. 406). V 9, 2, 87 p . (Pap. 644). 29, 2, 12 ( Ulp. 399). 4, 4, 7, 5; 9 ( Ulp. 3 99). 29, 2, 38 ( Ulp. 1154). 12, 6, 5 ( Ulp. 2545). C. 2, 38 (39), 1 11110111 ^  (a. 198). 6, 31, 4 (a. 293). lb^ `,,, ;le P1Cll GAI INSTIT. II 164-167. di a em g ande aes alienum, quod adi ae he edi a is empo e la eba , appa uisse . 1 96 164. Ex aneis he edibus sole c e io da i, id es inis delibe andi, u in a ce um empus uel adean he edi a em uel, si non adean , empo is ine sumnzo_ uean u : ideo au em c e io appella a es , quia ce ne e es quasi dece ne e e cons i ue e. 165. Cum e go i a sc ip um Sl : HERES TITIVS ESTO, adice e debemus: CERNITOQVE IN CENTVM DIEBVS PROXVMIS, QVIBVS SCIES POTERISQVE. QVOD NI ITA CREVERIS, EXHERES ESTO. 166. E qui i a he es ins i u us es , si ueli he es esse, debebi in a diem c e ionis ce ne e, id es haec ue ba dice e: QVOD 1VIE PVBLIVS MEVIVS 1 TESTA- MENTO SVO HEREDEM INSTITVIT, EAM HEREDITATEM ADEO CERNOQVE. quod si i a non c eue i , ini o em- po e c e ionis e g cludi u ; nec quicquam p o ici , si p o he ede ge a , id es , si ebus he edi a iis amquam he es u a u . 167. A is, qui sine c e ione he es ins i- u us si , au qui ab in es a o legi imo iu e ad he e- di a em uoca u , po es au ce nendo au p o he ede ge endo uel e iam nuda uolun a e suscipiendae he e- di a is he es ie i: eique libe um es , quocumque em- 1) Ti ius V. 94 § 164. c . Ulp. '22, 27. Va o de 1. 1. 7, 5, 98. Isid. o ig. 5, 24, 15 sq. (B uns II 6 , 84). Cic. de leg. ag . 2, 15, 40. Plin. n. h. 2, 95. Senec. gm. 88 ed. Haase III, 434. C. Th. 4, 1, 1 (a. 426). 8, 18, 8, 1 = C. Ius . 6, 30, 17 (a. 407). § 165. c . in a 2, 171. Va o de 1. 1. 6, 8, 81. Cic. de o a . 1, 22, 101. § 166. c . Ulp. 22, 25; 26; 28. Fes . ep. . c e i p. 53. Cons. 6, 19 (Cod. He mog. a. 294). I. '2, 19, 7. dip ycha duo A sinoi ica, quae edidi Seymou de Ricci Nou . Re ue his o . XXX (1906), 480. 482. § 167. c . in a 3, 87. Ulp. 22, 25. I. 2, 19, 7. C. Th. 9, 16, 2, 4 (a. 315 seu 319). 4, 1, 1 (a. 426). Ti . 8, 18. D. 28, 5, 23, 2 (Pomp. 390). 28, 8, 1, 1; 2 ( Ulp. 1396). 28, 8, 3 ( U1p• 1396). 28, 8, 5 p . ( Ulp. 1397). 28, 8, 8 ( Ulp. 1407). C. 6, 30, 9 (a. 293). 6, 30, 10 (a. 294). J 1111111 V; c  ,i, 1  j u^  • c jh i; , 11 ' • GAI IN S TIT . II 168-172.  he edl ^é  po e uolue i , adi e he edi a em; sed sole p ae o pqs ulan ibus he edi a ils c edi o ibus empus cons i-  ^^' Id  ue e, in a quod, si ueli , adea 1 he edi a em, si mi-  181 ad ^^  nus, u licea c edi o ibus bona' de unc i uende e.  9 11 11  161 Sicu au em qui 3 cum c e ione he es ins i u us 97  111k,  es , nisi c eue i he edi a em, non i he es, i a non ali e e g cludi u , quam si non c eue i in a id em-  1 1  pus, quo c e io ini a si ; i aque Hec an e diem c e- ionis cons i ue i he edi a em non adi e, 'Lamen paeni-  ,, E1  enla ac us 4 supe an e die c e ionis ce nendo he es  , si 1:  esse po es . 169. A is, qui sine c e ione he es ins i-  Re e,id,:  u us es , quiue 5 ab in es a o pe legem uoca u , sicu  1'S 1 TT^i :  uolun a e nuda he es i , i a e con a ia des ina ione  EDITE  s a im ab he edi a e epelli u . 170. Omnis au em  illi o :  c e io ce o empo e cons ingi u . in quam em  p o6ci^ :  ole abile empus uisum es cen um die um: po es  1 8 1p:  Lamen nihilo minus ju e ciuili au longius au b euius  he es1  empus da i; longius amen in e dum p ae o coa a .  al 'E  171. E quamuis omnis c e io ce is diebus cons in- plo  ga u , amen alia c e io uulga is uoca u , alia ce o- um die um: uulga is illa, quam sup a exposuimus, id  ^ ,,  es , in qua adiciun u s hace ue ba: QVIBVS SCIET Po— UU^Q  TERITQVE : ce o um die um, in , qua de ac is his ue bis ce e a sc ibun u . 172. Qua um c e ionum magna di e en ia es : nam uulga i c e ione da a nulli dies u ^^ 1) ueli adea ] uelin hadean V.  2) bona Goeschen. 3) sicu au em qui Lachmann. si qul. au em V. 4) ac us V. i m.a Ulp. 22, 30. num ac a? c . V. I. R. s. ago p. 315, 11.  5) quique V.  6) dicun u V. § 168. c . Ulp. 22, 30. sup a 2, 144; 166. § 169. c . U p. 22, 29. I. 2, 19, 7. D. 29, 2, 13 p • . ( Ulp. 2479). § 170. c . D. 28, 8, 2 (Paul. 699). Cic. ad A . 13, 46, 3. 15, 2, 4 (`diem, es amen i' i. e. c e ionis sp -a ium). § 171. c . Ulp. 22, 31. sup a 2, 164; 165. Cic. ad A . 11, 12, 4. de o a . 1, 22, 101. Tes am. Daswnzii (L' uns I s , 270). § 172. c . Ulp. 22, 32. in a 2, 190. 95 1111 96 G.AI INSTIT. II 173-176. conpu an u , nisi quibus scie i quisque se he edem esse ins i u um e possi ce ne e; ce o um ue o die um c e ione 1 da a e iam nescien i 2 se he ede a ins i u um 98 esse nume an u dies coni inui; i em ei quoque, qui aliqua ex causa ce ne e p ohibe u , e eo amplius ei, qui sub condicione he es ins i u us es , empus ume- a u ; unde melius e ap ius es uulga i c e ione u i. 173. Con inua haec c e io uoca u , quia con inui dies nume an u ; sed quia amen du a es haec c e io, al e a magis in usu 3 habe u ; unde e iam uulga is dic a es .4 [De subs i u ionibus.] 174. In e dum duos plu esue g adus he edum acimus, hoc modo: L. TITIVS HERES ESTO CERNITOQVE IN DIEBVS CENTVM PROXIMIS, QVIBVS SCIES POTERISQVE. QVOD NI ITA CREVERIS, EXHERES ESTO. TVM MEVIVS 5 ITERES ESTO CERNITOQVE IN DIEBVS CENTVM e eliqua; e deinceps in quan um uelimus, subs i ue e possumus. 175. E lice nobis uel unum in unius locum subs i ue e plu esue, e con a in plu ium locum uel unum uel plu es subs i ue e. 176. P imo i aque g adu sc ip us he es he edi a em ce nendo i he es, e subs i u us e g cludi u ; non ce - nendo summoue u , e iamsi p o he ede ge a , e in locum eius subs i u us succedi ; e deinceps si plu es 1) c e ione Goeschen. c e io V.  2) nescien i Goeschen. nescien e V. 3) magis in usu Goeschen. minus V. 4) Hu. p oponi : . . . empus nume a u ; unde e iam con inua haec c e io uoca u , quia con inui dies nume an u . [sed] quia amen du a es haec c e io, melius e ap ius es uulga i c e ione u i eaque magis quam al e a in usu habe u , unde e iam uulga is dic a es . alii alia emp a e un .  5) Maeuius V. § 174. c . Ulp. 22, 33. Gai epi . 2, 4 p .; 1. I. 2, 15 p . = D. 28, 6, 36 p . (Ma cian. 93). D. 28, 6. 1 p .; 1 (Mod. 100). Paul. 3, 4 b , 4. Cic. ad A . 15, 2, 4. Tac. ann. 1, 8. Sue . _Aug. 101. Appian. b. c. 2, 143. Isid. o ig. 9, 5, 2. § 175. c . I. 2, 15, 1 = D. 28, 6, 36, 1 (Ma cian. 93). § 176. c . sup a 2, 168. GAI INSTIT. II 177-180.  97  .  g adus sin , in singulis simili a ione idem con ingi .  ^^ ^`'  177. Sed si c e io sine exhe eda ione si da a, id es in' haec ue ba: SI NON CREVERIS 2 , TVM PVBLIVS ME— IVS HERES ESTO, illud diue sum inueni u 3 , quod4 si p io omissa c e ione p o he ede ge a , subs i u um in pa em admi i , e iun ambo aequis pa ibus he edes; quod si nequé ce na neque p o he ede ge a , 99 um sane in uniue sum 5 summoue u , e subs i u us in o am he edi a em succedi . 178. Sed Sabino quidem placui , quamdiu ce ne e e eo modo he es ie i possi p io , e iamsi p o he ede gesse i , non amen admi i subs i u um; cum ue o c e io ini a si , um p o he ede ge en em admi e e s subs i u um: aliis ue o placui e iam supe an e c e ione posse eum p o he ede ge- endo in pa em subs i u um admi e e e amplius ad c e ionem eue i non posse. 179. Libe is nos is inpube ibus, quos in po es a e habemus, non solum i a, u sup a diximus, subs i ue e possumus 7 , id es , u si he edes non ex i e in , alius nobis he es si ; sed eo amplius u , e iainsi he edes nobis ex i e in e adhuc inpube es mo ui ue in , si iis aliquis he es, uelu hoc modo: TITIVS FILIVS MEVS MIHI HERES ESTO. SI FILIVS MEVS MIHI ITERES NON ERIT, SIVE HERES 31I71I ERIT ET IS 8 PRIVS MORIATVR QVAM IN SVAM TVTELAM VENERIT, TVNC 9 SEIVS HERES ESTO. 180. Quo casu si quidem non ex i e i he es 1) si V.  2) c e i V.  3) inueni V.  4) quia V. 5) uniue so V.  6) ge en em admi e e Hu. ge en e (?) ad- mi i V.  7) possimus V.  8) hic li e is pallidis V. ui ne his (— is) ?  9) une es o V. Z g V  ^' §§ 177. 178. c . Ulp. 22, 34. D. 28, 5, 41 (40) (Iul. 440). § 179. = I. 2, 16p . c . Ulp. 23, 7. Gai epi . 2, 4, 2. D. 28, 6, 2 p . ( Ulp. 2469). Ho . sa . 2, 5, 48 sq. § 180. — I. 2, 16 p . ; 2. duo quodam modo sun es a- men o] c . D. 37, 11, 8, 4 (.Iul. 387). 35, 2, 79 (Gai. 320). 28, 6, 20, 1 ( Ulp. 2547). 35, 3, 1, 1 ( Ulp. 1711). au ce e unum (11, 1 ! possimi í F a ael il 1,10 , 98 GAI INSTIT. II 181-182. ;141 ilius, subs i u us pa i.s 1 i he es; si ue o he es ex- i e i ilius e an e pube a em decesse i , ipsi ilio i he es subs i u us. quam ob em duo quodam modo 100 sun es amen a, aZiud pa is, aliud ilm., amquam si ipse ilius sibi he edem ins i uisse ; au ce e unum es es amen u n dua um he edi a um. 181. Ce e um ne pos obi um pa en is pe iculo insidia um subiec us uide e u J pupillus, in usu es uulga em quidem sub- s i u ionem palam ace e, id es eo loco, quo pupillum he edem ins i uimus; nam uulga is subs i u io i a uoca ad he edi a em subs i u um, si omnino pupillus he es non ex i e i ; quod accidi , cum uiuo pa en e mo i u , quo casu nullum subs i u i male icium suspica i pos- sumus, eum scilice 3 uiuo es a o e omnia, quae in es amen o se ip a sin , igno en u : illam 4 au em sub- s i u ionem, pe quain, e iamsi ó he es ex i e i pupillus e in a pube a em decesse i , subs i u um uocamus, sepa a im in in e io ibus abulis sc ibimus easque a- bulas p op io lino p op iaque ce a consignamus e in p io ibus abulis cauemus, ne in e io es abulae uiuo ilio e adhuc inpube e ape ian u . sed longe u ius es u um que genus subs i u ionis sepa a im in in- e io ibus abulis consigna i, quia si i a 6 consigna ae uel sepa a ae ue in subs i u iones, u diximus, ex' p io e po es in ellegi in al e a s quoque idem esse 101 subs i u us. I 182. Non solum au em 9 he edibus ins i- 1) pa i Ins .  2) uidea u Goeschen.  3) scilice e V. 4) a illa V.  5) si e iam V.  6) quia  si i a] quaesi a V. 7) e V.  8) al e a al e V.  9) au V. es es amen um e c.] c . D. 42, 5, 28 (Ia . 75). 29, 3, 11 (Gai. 463). 35, 2, 11, 5 in in. (Pap. 353). 28, 6, 2, 4 ( Ulp. 2469). 28, 6, 20 p . ( Ulp. 2547). 18, 4, 2, 2 ( Ulp. 2962). 28, 6, 38, 3 (Paul. 1895). § 181. c . Gai epi . 2, 4, 2. I. 2, 16, 3 cum Theoph. (p. 188 Fe .). D. 29, 3, 8 ( Ulp. 1224). § 182. _ I. 2, 16, 4. c . Ulp. 23, 8. D. 28, 6, 6 (Clem. 11). 28, 6, 10, 4 sq. ( Ulp. 2456). 28, 6, 1, 2 (Mod. 100). GAI INSTIT. II 183-188. 114 °11 111, 911 ,,yuo po¡ :l ll^p 1i8, pub ou> i^, IlE' á'úl^:'. QTÍIÍe li ,'^. 119 COC"^^^¿'. 111 11 , el l,^^ ^;, is sQ1115 ci l a" Ii 20 ll  iIl / o' 1) possimus V.  2) ab V.  3) num dic a in ellegemus? 4) ue o uel ilio pube i Ins .  5) possum V.  65' p o V. 1 elü  7) e es o V.  8) pe sona eius] pe sonae V.  9) cons i V. § 183. = I. 2, 16, 4. c . D. 48, 19, 39 (T yph. 40). 28, 6, 2p . ( Ulp. 2469). 28, 6, 46 (Paul. 1552). Cic. p. Cluen . 11, 32. de o a . 1, 39, 180. 2, 32, 141. de in . 2, 21, 62. 2, 42, 122. § 184. — I. 2, 16, 9. c . Gai epi . 2, 4, 3 . in a 2, 277 sq. D. 28 , 6, 7 (Pap. 554). 28, 6, 41, 3 (Pap. 558). C. 6, 26, 5 (a. 290). §§ 185. 186. c . I. 2, 14 p . Ulp. 22, 7. Paul. 3, 4 b , 7. sup a 2, 153. 1, 21; 123. § 187. c . Ulp. '22, 12 i. . §§ 188. 189. = 1. 2, 14, 1. c . Ulp. 22, 11-13. 99 u is inpube ibus libe is i a subs i ue e possumus 1 , u si an e pube a em mo ui ue in , si is he es, quem nos uolue imus, sed e iam exhe eda is: i aque eo casu si quid pupillo ex he edi a ibus lega isue au dona io- nibus p opinquo um adquisi um ue i , id omne ad' subs i u um pe ine . 183. Quaecumque diximus de subs i u ione inpube um libe o um uel he edum ins i- u o um uel e g he eda o um, eadem e iam de pos umis in ellegemus. 3 184. Ex aneo uel•o 4 he edi ins i u o i a subs i ue e non possumus 5 , u si he es ex i e i e in a aliquod empus decesse i , alius ei he es si ; sed hoc solum nobis pe missum es , u eum pe ' ideicom mis- sum obligemus, u he edi a em nos am o am uel ex pa e es i ua ; quod ius quale si , suo loco ademus. 185. Sicu au em libe i homines, i a e se ui am nos i quam alieni he edes sc ibi possun . 186. Sed nos e se uus simul e libe e he es esse iube i debe , id es hoc modo: STICHVS SERVVS MEVS LIBER H i'RES- QVE ESTO, uel: HERES LIBERQVE ESTO. 7 187. Nam si sine libe a e he es ins i u us si , e iamsi pos ea manu- missus ue i a domino, he es esse non po es , quia ins i u io in pe sona eius 8 non cons i i 9 ; ideoque lice aliena us si , non po es iussu domini noui ce ne e he edi a em. 188. Cum libe a e ue o he es I ins i u us 102 `:^ioDiDi ! 100 GAI INSTIT. II 189-192. quo minus  ó 4 ' um ace e , u illius iussu ce ne e  ,,.10 191. Pó) haé^c`,í^• lega is. quae pa s iu is ex a p oposi am 3 ' .dém -,R11 e iam uide u : nam loqui- mu de his iu is i iu is, - uibus pe ' . uniue si a em es nobis ad unuE : um omni modo de es amen is deque he edibü , qui es amen o ins i uun u 2 , locu i 103 sumus, non sine causa sequen i loco po e i haec iu is ma e ia acia si quidem in eadem causa du aue i , i ex es amen o libe e inde necessa ius he es: si ue o ab ipso es a- o e manumissus ue i , suo a bi io he edi a em adi e po es ; quod si aliena us si , iussu noui domini adi e he edi a em debe , qua a ione pe eum dominus i he es: nam ipse neque he es neque libe esse po es . 189. Alienus quoque se uus he es ins i u us, si in eadem causa du aue i , iussu domini he edi a em adi e debe ; si ue o aliena us ab eo ue i au uiuo es a o e au pos mo em eius, an equam ce na , debe iussu noui domini ce ne e: si ue o manumissus es , suo a bi io adi e he edi a em po es . 190. Si au em se uus alienus he es ins i u us es uulga i c e ione da a, i a in elle- gi u dies c e ionis cede e, si ipse se uus scie i se he edem ins i u um esse nec ullum impedimen um si , 19 enim au si ls. ne a sun qua uo : au mus au pe damna ionem p aecep ionem. 1) p o  ins i uun V. § 188. c . sup a 2, 153. D. 28, 5, 9, 16 sq. ( Ulp. 2465). , 28, 5, 52 (51) (Ma cian. 247). § 189. c . in a 2, 245. D. 29, 2, 62, 1 (Ia . 166). 37, 11, 2, 9 ( Ulp. 1147). 28, 8, lp . ( Ulp. 1396). § 190. c . sup a 2, 172. D. 38, 15, 5 (Ma een. 125). § 191. — I. 2, 20 p . c . sup a 2, 97. § 192. c . Gai epi . 2, 5 p . I. 2, 20, 2. Ulp. 24, 2. ^., 19^, GAI INSTIT. II 193-195.  101 193. Pe uindica ionem hoc modo legamus: TITIO ue bi g a ia HOMINEM STICHVM DO LEGO; sed e si al e um ue bum posi um si , uelu i DO au LEGO, aeque pe uindica ionem lega um es : i em, u magis uisum es , e si i a lega um ue i : SVMITO uel i a: SIBI HABETO uel i a: CAPITO, aeque pe uindica ionem lega um es . 194. Ideo au em pe uindica ionem lega- um appella u , quia pos adi am he edi a em s a im ex iu e Qui i ium es lega a ii i ; e si eam em lega- a ius uel ab he ede uel ab alio quocumque, qui eam posside , pe a , uindica e debe , id es in ende e suam em ex iu e Qui i ium esse. 195. In eo solo dissen- iun p uden es, quod Sabinus quidem e Cassius ce e- ique nos i p aecep o es, quod i a lega um si , s a im pos adi aln he edi a em pu an ie i . lega a ii, e iamsi igno e sibi lega um esse 1, sed' pos ea quam scie i e sp eue i 3 lega um, p oinde esse a que si lega um non esse ; Nema ue o e P ocu.lus ce e ique illius scholae auc o es non ali e pu an em lega a ii. ie i, quam si uolue i eam ad se pe ine e: sed hodie ex diui Pii An onini ( cons i u ione hoc magis 'iu e u i uide- 104 1) esse Hu. esse dimissum V.  2) e V.  3) sp eue i Niebuh . V lec io ince a. § 193. c . Gai epi . 2, 5, 1. Ulp. 24,-3e 2 3 aul:' 6, 6. sup a 1, 149. F . Va . 47 (Paul. 985). 57 (Paul. 996) 64 D. 7, 4, 3 ( Ulp. 2551). 83 — D. 7, 2, 3, 2 ( Ulp. 25 i6): ; 87 (U/p. 2570). D. 33, 5, 20 (Lab. ap. la . 179). 32, 29, 4 (Lab. ap.  171). 32, 100, 2 (Ia . 173). 32, 79, 1 (Cels. 160). 3 - 0, 84 , 2 e - 40, 4, ^^. 15 (Iul. 458). 30, 84, 12 (Iul. 478). -33; 7;- 15"137- - : , (Pomp. 490). 30, 65 p .; 1 (Gai. 14). 31, 88, 3; 8 (Scae . 258). 32, 91, 3 (Pap. 572). Se . ad Aen. 5, 533. § 194. c . Gai epi . 2, 5, 1. Theoph. 2, 20, 2 (p. 206 Fe .). in a 2, 204. D. 30, 69 p . (Gai. 16). in ende e e c.] c . in a 4, 41. § 195. c . Paul. 3, 6, 7. D. 30, 81, 6 (lul. 461). 30, 86, 2 (Iul. 489). Ne ua e c.] e : D. 47, 2, 65 (64) (Ne . 7). 30, 65, 1 (Gai. 14). 35, 1, 69 (Gai. 469). in a 2, 200. La inus] c . Plan. ad T ai. 107. IVBIBP$. ANTEI. BEL. ED. VIL 8 !co6 a , ^ ,ue  au em ui io pe sonae lega um non uale e, cum ei lega_  ,^, ^oe ^ si ,  um si , cui nullo modo lega i possi uelu pe eg ino,  ` ^ 'a lo  cum quo es amen i ac io non 1 0 . quo plane easu  „ ue esb'a^  sena us consul o locus non es . 219. I em nos i p ae_  1,111.5/11 cep o es, quod i a lega um es , nulla alia a ione pu-  h" an posse consequi eum'-, cui i a ue i lega um, quam2  ''^ ae^ ,a iudicio amiliae e ciscundae, quod in e he edes de  í; `i c di ( he edi a e e ciscunda, id es diuidunda, accipi sole :  ;b ^' o icio enim iudicis id con ine i > u ei, quod pe ae-  ^23 ^1  q  p p ae-  linde in elle-  'i1eeus Sil cep ionem lega um es , adiudice u . 220.  ^^ (111 ° 1 1) ^^^  g i m us nihil aliud secundum nos o um p aecep o um  ^^ . opinionem pe p aecep ionem legan posse, nisi quod  (;LUc i^ l e «  es a o is si . nulla enim alía es quam he edi a ia  dlege m deduci u in hoc iudicium. i aque si non suam em  - ^^ p ^ 111 eo modo es a o legaue i , 1 iu e quidem ciuili inu ile  euec quic  e i lega um, sed ex sena us consul o con i mabi u .  :91 be e G aliquo 3 amen casu e iam alienam em , pe p aecep-  i u ) q  ionem lega i posse a en u : uelu i si quis eam em  A us esse legaue i , quam c edi o i iduciae causa mancipio de-  ; SSIT j S' de i ; nam o icio iudicis cohe edes cogi posse exis í-  :o il) iils i: man solu a pecunia lue e 4 eam em, u possi p aeci-  co  pe e ls , cui. i a lega um sl . 221. Sed diue sae scholae 6  I le auc o es pu an e iam ex aneo pe p aecep ionem legan posse, p oinde ac si i a sc iba u : TITIVS HO- MINEN' STICHVM CAPITO, supe uacuo adiec a PRAE syl-  laba; ideoque pe uindica ionem eam em lega am  ^ ^ ' ` uide i: quae sen en ia dici u diui Had iani cons i—  ^ 222, o , 223, c 22^ c ,^ s dh 31 -  U,2 1:119, 1226 c , :11¡ iIi de "1111 e,^ N ^h^ ^ ^i l^ ^ ú ^1, ^ ,11,a ^ , ap4^ 108  GAI INSTIT. II 219-221. 2) quod  g  4)  ^ ui^s j s 1) cum V.  2 uod V.  3) ali uod V.  4 solu a pecunia lue e Lachmann. solu am pecuniam solue e V.  5) p aecipe e is Goeschen. pe cipe e ei V.  6) sed diue sae scholae] e diuelse soles V. § 219. c . Theoph. 2, 20, 2 (p. 207 Fe .). Paul. 3, 6, 1. D. 10, 2, 22, 1 ( Ulp. 635). 30, 17, 2 ( Ulp. 2534). § 220. c . Ulp. 24, 11. D. 10, 2, 28 (Gai. 195). C. 6, 42 , 6 (a. 224). ex sena us consul o] c . sup a 2, 197. iduciae] c . sup a 2, 60. Z21. uale e eum ,sl ue lui  al 1, quo pa a .9, Z  plsua ; ll a j^ no'^1 ,o i ki , a la ;; l ega;u^^ d iu e he ed^ duuda accipi ; el,  p 1)101P^^ 220, CudP ^¡ o uu p aecPp^ a i possa, si„ es luz 111i; le si non s z :. quidei ciuü ^ Insul o C011i'VIDB ' ^m em llu l si qulS PdC ` e causs mauc .: des COli paSSP ^ on], pOSá a Sed diosa: pe 101 se ibs u : 71 ^' 00 adl PCCa 1 ^ 28111 ol gsd lal '' P e e °^la^ , el ^H GAI INSTIT. II 222-225. u ione 1 con i ma a esse. 222. Secundum hanc igi u opinionem, si ea es ex iu e Qui i ium. de unc i ue i , po es 2 a lega a io uindica i, siue is unus ex he edibus si siue ex aneus; quod si in bonis an um es a o is ue a, ex aneo quidem ex sena us consul o u ile e i leg, he edi ue o amiliae he ciscundae iudicis a um o icio p aes abi u ; quod si nullo iu e ue i es a o is, am he edi quam ex aneo ex sena us consul o u ile e i . 223. Siue amen he edibus secundum nos o um opinionem siue e iam ex aneis secundum illo um opi- nionem duobus plu ibusue eadem es coniunc im au disiunc im lega a ue i , singuli pa es habe e deben . 112 [Ad legem Falcidiam. 4] 224. Sed olim quidem lice- ba o um pa imonium lega is a que libe a ibus e o- ga e nec quicquam he edi elinque e p ae e quam inane nomen he edis; idque lex xiI abula um pe mi e e uideba u , qua caue u , u quod quisque de e sua es a us esse , id a um habe e u , his ue bis: eVTI LEGASSIT 3 SVAE REI 4 , ITA IVS ESTO': qua de causa', qui sc ip i he edes e an , ab he edi a e se abs ineban , e idci co ple ique in es a i mo ieban u . 225. I aque la a es lex Fu ia, qua' excep is pe sonis quibusdam 1) cons i u ionem V.  2) posse V.  3) legasse V. 4) es V.  5) qua de causa Kalb. quaae V.  6) quae V. § 222. c . sup a 2, 40; 196; 197. § 223. c . Gai epi . 2, 5, 7. C. 6, 51, 1, 11 (a. 534). § 224. c . I. 2, 22 p . cuna Theoph. (p. 232 Fe .). XII ab. 5, 3 (B uns I 6 22). Ulp. 11, 14. D. 50, 16, 120 (Pomp. 248). 50, 16, 53 p . (Paul. 721). No . 22, 2 p . Rhe . ad He . 1, 13, 23. Cic. de in . 2, 50, 148. § 225. c . I. 2, 22 p . cum Theoph. (p. 233 Fe .). in a 4 , 23; 109. Ulp. 1, 2. 28, 7. F . Va . 301 (Paul. 796). Va o lib o III de i a pop. ROM.: Plebisque sci o cau um, ne qui l ega e caussaue mo is dona e sup a assis millo, quod ag- men um ex Calpu nii Pisonis lib o II de Con inen ia Ve e u i Poe a um a uli Paulus Me ula in edi ione Annalium .Ennü (Lugd. Ba a . 1595) a que inde ecep wm es in Va onis edi- ionem a Popma cu a am e in Bipon inam (a. 1788, p. 247), 109 110 GAI INSTIT. II 226-228. ce e is plus mille assibus lega o um nomine mo isue causa cape e pe missum non es . sed e haec lex non pe eci , quod uolui : qui enim ue bi g a ia quinque milium ae is pa imonium habeba , po e a quinque hominibus singulis minen os asses legando o um pa i- monium e oga e. 226. Ideo pos ea la a es lex Voco- nia, qua cau um es , ne cui plus lega o um nomine mo isue causa cape e lice e , quam he edes cape en .' ex qua lege plane quidem aliquid u ique he edes habe e uideban u ; sed Lamen e e ui ium simile nasce- ba u . 2 nam in mul as lega a io um pe sonas dis ibu o pa imonio po e a es a o adeo he edi minimum elin 113 que e, u non expedi e he edi huius luc i g a ia o- ius he edi a is one a sus ine e. 227. La a es i aque lex Falcidia, qua cau um es , ne plus el lega e licea quam dod an em: i aque necesse es , u he es qua am pa em he edi a is habea : e hoc nunc 3 iu e u imu . 228. In libe a ibus quoque dandis nimiam licen iam conpescui lex Fu ia Caninia, sicu in p imo conmen- a io e ulimus. 1) cape en u V.  2) nasceban u V.  3) nec V. ic um esse ide u . c . Lawicki, de F aude Pauli 1V ^le ulae .Enniano um Annalium edi o is (Bonn. 1852) e Ke ne , M. Te- en i Va onis de i a populi Romani quae exs an . Halis 1863 p. 40. Cic. in Ve . 2, 1, 42, 109 eum Ps. Asc. (p. 190 B.). p o Balb. 8, 21. § 226. c . I. 2, 22 p . cum Theoph. (p. 233 Fe .). lex Yo- conia] a. u. 585 = a. Ch . 169. c . Cic. in Ve . 2, 1, 43, 110. in a 2, 274. § 227. lex Falcidia] a. u. 714, a. Ch . 40. c . Gai epi . 2, 6. I. 2, 22 p . Ulp. 24, 32. Paul. 3, 8, 1. D. 35, 2, 1 p . (Paul. 921; B uns 1 6 , 113). Dio Cass. 48, 33, 5. Hie onym. ad Euseb. Ch onic. ad a. Ab ah. 1977 (Olymp. 185, 1 = a. u. 714 = a. Ci . 40) ed. Schoene 2, 139: C. Falcidius ibunus plebis legem uli , ne quis plus es amen o lega e , quam u qua a pa a he edibus supe esse . Isid. o ig. 5, 15, 2. Suidas . O a a- xicScos. C. I. L. XI 419 (B uns 1 6 , 311. Dessau 6663). Plin. ep. 5, 1, 9. § 228. c . sup a 1, 42 sq. l i eé1B ' 1 ' 11. in 1213,) ^34, 1135, 28, uo, e ud m^ 111 cbi h '" 1/11 ,o a^a 1,1, , p e a ;gaudo 1 0 ^ la a es led lJ le ga o u 1 a^ he edes cap^ ad u ique b^ ai lu^ swile ^ 1. pe souas dis^;s edi m^ima^j Lius luc i ;^ 127, La s es plus si lea e ,s , u he es gua: 1111110 5 ia e u^ 1S lllllll8m ll '^. i i n p imo 04I INSTIT. 11 229-235.  111 Ul De inu ili e elic is lega is. p] 229. An e he edis ins i u ionem inu ili e lega u , scilice quia es amen a uim ex ins i u ione he edis accipiun , e ob id uelu capu e undamen um in ellegi u o ius es amen i he edis ins i u io. 230. Pa i a ione nec libe as an e he edis ins i u ionem da i po es . 231. Nos i p ae- cep o es nec u o es eo loco da i posse. exis iman ': sed Labeo e P oculus u o em posse da i, quod nihil ex he edi a e e oga u u o is da ione. 232. Pos mo - em quoque he edis inu ili e lega u , id es hoc modo: CVM HERES MEVS MORTVVS ERIT, DO LEGO, au DATO. i a au em ec e lega u : CVM HERES ME s 2 MORIETVR 3, quia non pos . no em he edis elinqui u , sed ul imo ui ae eius empo e. u sum i a non po es lega i: PRIDIE QVAM HERES MEVS MORIETVR; quod non p e- iosa a ione ecep um uide u . 233. Eadem e de 114 libe a ibus dic a in ellegemus. 234. Tu o ue o an pos mo em he edis da i possi , quae en ibus eadem o si an 4 po e i esse quaes io, quae 5 de eo agi a u , qui an e he edum ins i u ionem da u . [De poenae causa elic is lega is.] 235. Poenae quoque nomine inu ili e lega u . poenae au em nomine lega i uide u , quod coe cendi he edis causa elinqui u , quo magis he es 1) egis im an u V.  2) suppl. Boecking.  3) mo ia u V. 4) o si am V.  5) quam V. § 229. = L 2, 20, 34. c . Ulp. 24, 15. 25, 8. quia es a- men a e c.] c . D. 28, 4, 3 (Ma cell. 263). 29, 7, 10 i. . (Pap. 240). 28, 6, 1, 3 (Mod. 100). § 230. = I. 2, 20, 34. c . Ulp. 1, 20. § 231. c . I. 1, 14, 3. § 232. c . I. 2, 20, 35. Ulp. 24, 16. 25, 8. Paul. 3, 6, 5; 6. 4, 1, 11. in a 3, 100. C. 8, 37 (38), 11 (a. 528). § 233. c . Ulp. 1, 20. § 234. c . sup a 2, 231. D. 26, 2, 7 (Paul. 1637). § 235. c . I. 2, 20, 36. Ulp. 24, 17. 25, 13. D. 34, 6, 1 (A . 122). 34, 6, 2 (Ma cian. 110). 35, 1, 12 ( Ulp. 2662). C. 6, 41, 1 (a. 528). Sc ip . His . Aug. An on. Pius 8, 5. § 236. § 237. § 238. 2, 287. 1 ) non § 239 112  GAI INSTIT. II 236-238. aliquid acia au non acia , uelu quod i a lega u : SI HERES MEVS FILIAM SVAM TITIO IN MATRIMONIVM COLLOCAVER IT , X MILIA SEIO DATO, uel i a: SI FILIAM TITIO IN MATRIMONIVM NON COLLOCAVERIS, X MILIA TITIO DATO; sed e si he edem, si l ue bi g a ia in a biennium monumen um sibi non ece i , x milia Ti io da i 2 iusse i es a o 3 , poenae nomine lega um es . e denique ex ipsa de ini ione mul as sillines species ci - cumspice e possumus. 236. Nec libe as quidem poenae nomine da i po es , quamuis de ea e ue i quaesi um. 237. De u o e ue o nihil possumus quae e e, quia non po es da ione u o is he es conpelli quidquam ace e au non ace e. ideoque — 4 da u poenae nomine u o da us ue a, magis sub condicione quam poenae nomine da us uidebi u . 238. Ince ae pe sonae lega um inu ili e elinqui u . ince a au em uide u pe sona, quam pe ince am opi- 115 nionem I animo suo es a o subici 5 , uelu cum i a lega um si : QVI PRIMVS AD FVNVS MEVM VENERIT, EI HERES MEVS X MILIA DATO; idem iu is es , si gene a- li e omnibus legaue i : QVICVMQVE AD FVNVS MEVM VENERIT; in eadem causa es , quod i a elinqui u : QVICVMQVE FILIO MEO I1V T MATRIMONIVM FILIAM SVAM CONLOCAVERIT, El HERES MEVS X MILIA DATO; illud quoque [in eadem causa es ] 6 , quod i a elinqui u : QV1 POST TESTAMENTVM SCRIPTVM PRIMI 7 CONSVLES DE- SIGNATI ERVNT, aeque ince is pe sonis lega i uide u ; 1) add. Hu. 2) da i V. 4) ideoquae V. ideo que e si qui u o d a us es , p o e n a e g a ia suppl.  5) subici u Ins .  7) sc ip um p imi ex c . I. 2, 20, 36. c . D. 34, 6, 2 (Ma cian. 110). c . 1. 2, 20, 25. Ulp. 24, 18. Paul. 3, 6, 13. da e Hu. 3) add. Goeschen. secun dum men em es a o is is, nomine e c. Mo lmsen exempli V.  6) in—es del. Hu., om. Ins . add. Hu. in a de^iqoe o quod ' a uel i a TBi^ ^^ RIS 6I F^, ' g ^ ue bi g ' c e i , g 111, a ia llne 1 ^ eoa ani sl ulles specie;.. lelas quidem Ei^ e 111 s quae e e, g 11i qu dquam ^. e u poeae ^: 11C1011e 1112 "^ inu ili e e.e: am pe ioce , )ici s , 1111E (1: FS l EVM lu 1S es , sl ;` i E AD F~V 1 l ucid 111 e11; 110011'10! 5 mILIl p^T. uo d i h e^á q  I ,^ } ^ ^s ^' PRI.0 e souis le^^`G. GAI INSTIT. II 239-244. e denique aliae mul ae huiusmodi species sun . sub ce a ue o demons a ione ince ae pe sonae ec e lega- u , uelu : EX COGNATIS MEIS, QVI NVNC SVNT, QVI PRIMVS AD FVNVS MEVM VENERIT, El X MILIA ITERES MEVS DATO. 239. Libe as quoque non uide u ince - ae pe sonae da i pos.se, quia lex Fu ia Caninia iube nomina im 1 se uos libe a i. 240. Tu o quoque ce us da i debe . 241. Pos umo quoque alieno inu ili e lega w . es au em alienus pos uYnus, qui na us in e suos he edes es a o i u u us non es : ideoque ex emancipa o quoque ilio concep us nepos ex aneus pos umus es ; i em qui in u e o es eius, quae ju e' ciuili non in ellegi u uxo , ex aneus pos umus pa is in elle gi u . 242. Ac ne he es quidem po es ins i ui 116 pos umus alienus: es enim ince a pe sona. 243. Ce e a ue o, quae sup a diximus, ad lega a p op ie pe inen ; quamquam non inme i o quibusdam placea poenae nomine he edem ins i ui non posse. nihil enim in e - es , u um lega um da e iubea u he es, si ece i ali- quid au non ece i , an cohe es ei adicia u , quia am cohe edis adiec ione quam lega i da ione compelli u , u aliquid con a p oposi um suum acia au non acia . 244. An ei, qui in po es a e si eius, quem he edem ins i uimus, ec e legemus, quae i u . Se uius ec e lega i pu a , sed euanesce e lega um, si quo empo e dies lega o um cede e sole , adhuc in po es a e si ; 1) nomina um V.  2) in ju e V. 113  ^ p ^^,{,!,'  § 239. c . I. • 2 20 25. sup a 1, 46. Ulp. 1, 25.  ^<<, ^' ¡ , ;i '.  14, 1. D. 40, 4, 24 ^ (Gai. 487). 40, 4, 51 (Pap. 714).  4, Paul. 4  11:11 e^IE^ '  § 240. = I. 2, 20, 25. c . I. 2, 20, 27. Ulp. 11, 14. D. 26,  1::JiP^Í. E^  2, 20 p . (Paul. 557). iIl ,es ii  152§ 241. = I. 2, 20, 26. c . in a 2, 287. C. 6, 48 (a. 528 6) /11/' 9). ^ '  § 242. c . I. 2, 20, 28. 3, 9 p . sup a 1, 147. in a 2, 287. § 243. c . I. 2, 20, 36. sup a 2, 235. § 244. c . I. 2, 20, 32. Ulp. 24, 23. D. 34, 7, 1 p . (Cels.  1  250). 31, 82, 2 i. . (Paul. 1360). ;,e1 pe al :^do he ; ?N lleC .Tp o is, 3edi as, e ; iS e B1Y^ .! IIlÍPP3 es lioi es i ^imi>le cl íeússe , :Quo 1 ''e a ill ±^pulaba 1111191, úP e^ a i ^111e ege k °1 i. 114 GAI INSTIT. IT 245-249. ideoque siue pu e lega um si e uiuo es a o e po es a e he edis esse desie i , siue sub condicione e an e condicionem id accide i , debe i lega um. Sabinus e Cassius sub condicione ec e lega i, pu e non ec e pu an ; lice enim uiuo es a o e possi desine e in po es a e he edis esse, ideo amen inu ile lega um in- ellegi opo e e, quia quod nullas ui es habi u um o e , si s a im pos es amen um ac um decessisse es a o , hoc ideo uale e, quia ui am longius axe i , absu dum 117 esse . sed I diue sae scholae auc o es nec sub condi- cione ec e lega i, quia quos in po es a e habemus, eis non magis sub condicione quam pu e debe e possumus. 245. Ex diue so cons a ab eo, qui in po es a e ua1 es , he ede ins i u o ec e ibi lega i; sed si u pe eum he es ex i e is, euanesce e lega um, quia ipse ibi lega um debe e non possis; si ue o ilius emancipa us au se uus manumissus e i uel in alium ansla us, e ipse he es ex i e i au alium ece i , debe i lega um. 246. Nunc 2 anseamus ad ideicommissa. 247. E p ius de he edi a ibus uideamus. 248. In- p iinis igi u sciendum es opus esse, u aliquis he es ec o iu e ins i ua u eiusque idei commi a u 3 , u eam he edi a em alii es i ua ; alioquin inu ile es es amen um, in quo nemo ec o iu e he es ins i ui u . 249. Ve ba au em u ilia ideicommisso um haec [ ee e]4 maxime in usu esse uiden u : PETO, ROGO, VOLO, FIDEI 1) ua add. Goeschen.  2) nunc Goeschen ex Ins . hinc V. 3) commi aba u V.  4) del. Boeeking; om. Ins . § 245. c . I. 2, 20, 33. Ulp, 24, 24. sup a 2, 189. D. 30, 91 p . (Iul. 520). 36, 2, 17 (Iul. 522). 35, 2, 30, 8 (Ma cian. 41). 35, 2, 20 (Scae . 164). alium ece i ] c . D. 28, 5, 41 (40) (Iul. 440). §§ 246. 247. = I. 2, 23 p . § 248. = I. 2, 23, 2. c . Gai. epi . 2, 7 p . § 249. = I. 2, 24, 3. c . blp. 25, 2. 2, 7. Paul. 4, 1, 5; 6. D. 30, 115 ( Ulp. 1923). C. 6, 43, `z (a. 531). C. I. L. VI 10229 (= B uns 1 6 , 270) 1. 30. 34. 55. 83. 89. 104. 117. B G U 326 col. 1 1. 11. ab iqo u ^ es ¡I ' ^ pu e ^ab; ^sSl uo 1<4 (lesml ^1@ 1 1111 . ' llab i ll up l j^ 'eesslsse axe i}, ah,^; s nec sub 11 a e babe ni debe e po,,2 in po}es a ;, i i; sed si ium, quis ilias eme lium u>isla ^ debe i le^^ ommissu, ideamu^ ?h,. ,e a a} aliqui;'! e,ompli 8l l ioqui ll 11 , e be es iu^ " ^a llm bsec ^  )ycl i  1' .,' Q il. Ill^ ;ú í a l^ S1111Q Y ' "' 3 V ^,^Gi ^^;.  ,  aG  s. GAI INSTIT. II 250-253.  115 COMMITTO, quae p oinde i ma singula sun , a que si omnia in unum conges a sin . 250. Cum igi u sc ipse- imus: LVCIVS TITIVS HERES ESTO, possumus adice e: ROGO TE, LVCI TITI, PETOQVE A TE, VT CVM PRIMVM POSSIS HEREDITATEM MEAM ADIRE, GAIO SEIO REDDAS RESTITVAS. possumus au em e de pa e es i uenda oga e; e libe um es uel sub condicione uel pu e elinque e ideicommissa uel ex die ce a. 251. Res i- 118 u a au em he edi a e x is, qui es i ui , nihilo minus he es pe mane ; is ue o, qui ecipi he edi a em, ali- quando he edis loco es , aliquando lega a ii. 252. Olim au em nec 2 he edis loco e a nec lega a ii, sed po ius emp o is. unc enim in usu P a ei, cui es i ueba u he edi as, nummo uno eam he edi a em dicis causa ueni e; e quae s ipula iones in e uendi o em he edi- a is e emp o em in e poni solen , eaedem in e poneban- u in e 3 he edem e eum, cui es i ueba u he edi as, id es hoc modo: he es quidem s ipulaba u ab eo, cui es i ueba u he edi as, u quidquid he edi a io nomine condemna us uisse 4 siue quid alias bona ide dedisse , eo nomine indemnis esse , e omnino si quis cum eo he edi a io nomine age e , u ec e de ende- e u ; ille ue o, qui ecipieba he edi a em, inuicem s ipulaba u , u si quid ex he edi a e ad he eden] pe - uenisse , id sibi es i ue e u , u e iam pa e e u eum he edi a ias ac iones p ocu a o io au cogni o io no- mine exequi. 253. Sed pos e io ibus empo ibus T e- 1) he edi a em V.  2) ne V.  3) uendi o em—in e suppl. Goeschen. c . Gai. A2Ugus oclun. 67.  4) soluisse K uege , quod non esse necessa ium audica Hu. coll. Dig. 18, 4, 2, 20. § 250. = I. 2, 23, 2 med. c . Gai epi . •2, 7 p . Cíc. in Ve . 2, 1, 47, 123. C. I. L. V 2834. VI 15237. XIV 331. § 251. = I. 2, 23, 3. c . in a 2, 255. § 252. c . Theoph. 2, 23, 3 (p. 239 sq. Fe .). D. 32, 95 (Maecian. 12). in a 2, 257. p oc. au cogni . nom.] c . in a 4 , 86 sq. § 253. I. 2,23,4. c . Ulp. 25, 14. Paul. 4,2. 4,3, 2. 116  GAI INSTIT. II 254. bellio Maximo e Annaeo Seneca consuhbus sena us consul um ac um es , quo cau uin es , u si cui he e- di as ex ideicommissi causa es i u a si , ac iones, quae iu e ciuili he edi e in he edem conpe e en , ei e in eum da en u , cui ex ideicommisso es i u a esse he edi as; pe ' quod sena us consul um desie un illae 119 cau iones in usu habe i. p ae o enim u iles ac iones ei e in eum, qui ecepi he edi a em, quasi he edi e in he edem da e coepi , eaeque 2 in edic o p opo- nun u . 254. Sed u sus quia he edes sc ip i, cum au o am he edi a em au paene o am ple umque es i- ue e ogaban u , adi e he edi a em ob nullum au minimum luc um ecusaban , a que ob id ex ingue- ban u ideicommissa, pos ea Pegaso e Pusione consu- libus sena us censui , u ei, qui oga us esse he edi- a em es i ue e, p oinde lice e qua am pa em e i- ne e, a que e lege Falcidia in lega is e inendi ius3 concedi u : ex singulis quoque ebus, quae pe idei- commissum elincun u , eadem e en io pe missa es . pe quod sena us consul um ipse he es one a he edi- a ia sus ine ; ille au em, qui ex ideicommisso eli- quam pa em he edi a is ecipi , lega a ii pa ia ii loco es , id es eius lega a ii, cui pa s bono um lega u ; quae species lega i pa i io uoca u , quia cum he ede lega a ius pa i u he edi a em. unde e ec um es , u quae solen s ipula iones in e he ede a e pa ia ium lega a ium in e poni, eaedem in e ponan u in e eum, qui ex ideicommissi causa ecipi he edi a em, e he e- ^ i^1D1ID°^ ^ 11s e ° /51, 11 11 n ,L^em sine Sns l e p c 12 in e ,^am he ed .^ úi ae he] aed si , ^i, guod die cane n zie eD, cn ^;Na el esl' 1) pos Ins .  2) eaeque Goeschen. aeque V.  3) e i-  ^ 6, 1 ^ nendi ius Hu. xe inendis V. e ine e Ins . ; c . 3, 75. D. 36, 1, 1, 1; 2 ( Ulp. 1871; B uns I s 192). 36 1 41 40) (Paul. 327). empo ibus] Ne onis a. 56.  ^  )  ^ ^ (  § 254. = I. 2, 23, 5. c . Gai epi . 2, 7 p . Ulp. 25, 14; 15  ^^^  .  ;^^,,  Paul. 4 , 3. Pegaso e Pusione consulibus] TTespasiani empo-  ;j D 3g  ibus. pa i io] c . Ulp. 24, 25. Theoph. 2 , 23 , 5 (p. 241 Fe .)•  ^,l U Cje. de leg. 2, 20, 50. in a 2, 257.  ^'^ 2^8 ^ ^ 36 ) 1 p^ 1^^8 n S 411 C011s ^bus 1 11 al e »l 'a si ae{i^ ^e Ilpe e en ,'1 sso e 8^a ' 1 ium de9ie us ,, e1 u il es aui a el 911 1 e lll edÍeÍQ ^^ I ,des se ' p 11,(1 ple umgue F a>ll ob uu^^ pe ob id E i^ 10 el Pusiou 4 'op es 1111 ua am pa em 'gá ls e uá :' bus, lulo ^ ; e e i io pe aú^ }io es olle a l ; ideicom^`w' gáa a ii p^ja ; s 1)1)11o15 u l^a cu^• e^eeblc ^ U11(1e e ed e^ e ' el'11., l>e1,ea{^ 01' GAI INSTIT. II 255-258. dem:, id es , u e 1 luc um e damnum he edi a ium p o a a pa e in e eos commune si . 255. E go si q uldem non plus quam dod an em 1 he edi a is sc ip us 120 he es oga us si es i ue e, um ex T ebelliano sena us li consul o es i ui u he edi as, e 2 in u umque ac iones e edi a iae p o a a pa e dan u , in he edem quidem iu e ciuili, in eum ue o, qui ecipi he edi a em, ex sena us consul o T ebelliano; quamquam he es e iam p o ea pa e, quam es i ui , he es pe mane 3 , eique e in eum solidae ac iones compe un ; sed non ul e ius one a u , nec ul e ius illi dan u ac iones, qu am apud eum commodum he edi a is emane . 256. A si quis plus quam dod an em uel e iam o am he edi a em es i ue e oga us si , locus es Pegasiano sena us con- sul o. 257. Sed is, qui semel adie i he edi a em, si modo sua uolun a e adie i , siue e inue i qua am pa em siue nolue i e ine e, ipse uniue sa one a he e- di a ia sus ine 4 ; sed qua a quidem e en a quasi pa is e p o pa e s ipula iones in e poni deben am- quam in e pa ia ium lega a ium e he edem; si ue o o am he edi a em es i ue i , ad exemplum emp ae e uendi ae he edi a is s ipula iones in e ponendae sun . 258. Sed si ecuse sc ip us he es adi e he edi a em ob id, quod dica eam sibi suspec am esse quasi damno- sam, caue u Pegasiano sena us consul o, u deside- an e eo, cui es i ue e oga us es l iussu 1 p ae o is 121 adea e es i ua , p oindeque ei e in eum, qui ece- 3) pe manen V.  4) sus i- 117 1) es V. ne u V, 2) se V. § 255. — I. 2, 23, 6. c . Ulp. 25, 14. D. 35, 2, 93 (Pap. 294). § 256. — I. 2, 23, 6. c . Ulp. 25, 14. ^^ ll^l}  4, 3 § 257. -,-- - I. 2, 23, 6. c . sup a 2, 254. Ulp. 25, 15. Paul. ' 6'  '  2. D. 36, 1, 22 (21) (Ponip. 695). 36, 1, 47 (45) (Mod. 79). 9  h ,  45, 1, 50, 1 . ( Ulp ^ 1229). § 258. c . Ulp. 25, 16. Paul. 4, 4, 2-4. D. 29, 4, 17 Gai. 306). 3 6, 1 passim. No . 1, 1, 1 (a. 535).  ( I ^RIBPB,,  ) .ANTEI. REL. ED. VII. 9 ^Q a ó ^ ES Ji si : g il a( aul 1 ^.i euim : m a pa : iÍQe SU ^o p a dam , '1b0; 220  GA.I INSTIT. IV 73 --74a. eliqua 1 i e o quinque quolibe modo consumpse i , p o quinque quidem in solidum damna i debes, p o ce e is ue o quinque ea enus, qua enus in peculio si . ex quo scilice appa e , si o a 2 decem ses e ia 3 in em uam ue sa 4 ue in , o a decem ses e ia 5 Ti ium consequi posse; lice enim una es o mula', qua de peculio de- que eo, quod in em (pa is) domini(icc) ue sum si , agi u , amen duas habe condemna iones. i aque iudex, apud quem ea o mula' agi u , an e dispice e sole , an in em (pa is) domini(ue,) ue sum sil, nec ali e ad peculii aes ima ionem ansi , quam si au nihil in em (pa is) domini(ue) ue sum in ellega u au non o um. 73. Cum au em quae i u , quan um in peculio si , an e 216 de,duci u , quod pa i dominoue quique in eius po e- . s. s a e si , a ilio se uoue debe u g , e quod supe es , hoc solum peculium esse in ellegi u . aliquando amen id, quod ei debe ilius se uusue, qui in po es a e pa- is dominiue si , non deduci u ex peculio, uelu si is, cui debe , in huius ipsius peculio bi . 74. Ce e um dubium non es , quin e is, qui iussu pa is dominiue con axi , cuique exe ci Q ia uel ins i o ia 9 o mula compe i , de peculio au de in em ue so age e possi ; sed nemo am s ul us e i , u qui aliqua illa um ac io- num sine dubio solidum consequi possi , uel 1 ° in di i- cul a em 11 se deduca p obandi" habe e peculium eum, cum quo con ax.e i , exque eo peculio posse sibi sa is ie i, uel id, quod pe sequi u , in em pa is dominiue ue sum esse. 74 a . Is quoque, cui ibu o ia ac io con- Ins .  2) o i Ins .  3) au ei Ins . 5) o a decem ses e ia] o os decem au eos Ins .  7) ac ione Ins .  8) debe V. 10) uel ap ius colloca e u pos p obandi. 12) p obando V. § 74. c . I. 4, 7, 5. sup a 4, 73. D. 14, 4, 9, 1 ( Ulp. 847. 14, 5, 4, 5 ( Ulp. 871). § 74 a . c . D. 14, 4, 11 (Gai. 219). sup a] § 72a i. . 1) eliquos 4) ue si Ins . Ins .  6) ac io 9) ins i u o ia V. 11) di icul a e V. 221 GAI INSTIT. IV 75-76.  lue iu Qiiil6'`  • 75. Ex male icio 4 ilio um amilias se uo umque,  1 pi i E^  uelu i si u um ece in au iniu iam commise in ,  allá  nogales ac iones p odi ae sun , u i lice e pa i domi-  .iíupo e<<l:  noue au li is aes ima ionem su e e au noxae dede e. peculio, 2. • e a enim iniquum nequi iam eo um ul a ipso um  bi . 11 k.  co po a pa en ibus dominisue damnosam esse. 76. Con- .  ^. ;.  ;u pa ^^ls e^^^:  s i u ae sun au em noxales ac iones au legibus au  ,us i o l ' 1  edic o p ae o is: legibus, uelu u i lege xii abula-  e ^o a^ele ► `:  um, damni iniu iae lege 5 Aquilia; edic o p ae o is, 1 iguu Ll uee: ^ ^;.  oil, uel.i':  1) de peculio peculii K uege coll. Dig. 14, 4, 11.  be ePeC 5`  2) e V.  3) alii V u^ p  4) male iciis Ins . hic e § 112; se sed 0 ^„^,,a,l^  Q '''^,  male icio es Gaianum : Di , g. 44, 7, 4.  5) uelu lege V. i^; ^ d e ^ ,^o ia a,^ ¿ '^b pe i , de peculio uel de in em ue so age e po es . sed buje sane ple umque expedi hac po ius ac ione u i quam ibu o ia. nam in ibu o ia eius solius peculii a io habe u , quod in his me cibus es , in qui- bus nego ia u ilius se uusue quodque inde ecep um e i , a in ac ione peculii 1 , o ius. e po es quisque e ia o e au qua a uel e iam 2 mino e pa e peculii nego ia i, maximam ue o pa em peculii in aliis 3 e- bus habe e; longe magis, si po es adp oba i id, quod dede i qui con axi , in em pa is dominiue ue sum esse, ad hanc ac ionem ansi e debe ; nam, u sup a diximus, I eadem o mula e de peculio e de in em 217 ue so agi u . § 75. = I. 4, 8 p .; 2 in. c . su p a 1, 140. Paul. 2, 31, 7. D. 9, 4, 1 (Gai. 72). 9, ^4, 21 p . ( U7p. 680). C. 3, 41, 2 (a. 239). _P es & . noxia p. 174 (B uns II 6 , 17). Quin . Decl. 4, 5. e a enim iniquum] c . D. 47, 2, 62 (61), 5 (A . 110). 9, 4, 2p . ( Ulp. 619). 89, 2, 7, 1 ( Ulp. 1272). 2, 10, 2 (Paul. 155). § 76. — I. 4, 8, 4. lege xü ab.] 12, 2 (B uns I s , 38). e . D. 50, 16, 238, 3 (Gai. 445). 9, 4, 2, 1 (Ulp. 619). damni i niu iae] c . D. 9, 2, 27, 11 — Coll. 12, 7, 9 ( Ulp. 623). D . 9, 4 , 1 9 p . (Paul. 370; c . 368; 369; 371 -373). iniu ia um] c . D. 47, 10, 17, 3 sq. ( Jlp. 1360). ui bono um ap o um] c . : D. 47, 8, 2p . (Ulp. 1310; c . 1317). 222  GAI INSTIT. IV 77-78. 1De 11 ^^^, ,  1 uelu iniu ia um e ui bono um ap o um. 77. Omnes  ,^o au em no g ales ac iones capu 1 sequun u . nam si ilius  ,i, 9^ uus se uusue noxam commise i , quamdiu in ua po-  je es a e es , ecum es ac io; si in al e ius po es a em  Oil pe uene i , cum illo incipi ac io esse; si sui iu is coe-  -da o, pe i esse, di ec a ac io cum ipso es , e noxae dedi io  ,i P io ! ex ingui u . ex diue so quoque di ec a ac io noxalis  ^}!1 i ^ esse incipi . nam si pa e amilias noxam commise i  .li e is 2 se in ad oga ionem 3 ibi dede i au se uus uus  !e1 Q esse coepe i , quod quibusd am casibus accide e p imo  ` edi commen a io adidimus, incipi ecum no g alis ac io  ¡a ia esse, quae an e di ec a ui . 78. Sed si ilius pa i  ^^ g^ au se uus domino noxam commise i , nulla ac io nasci u . nulla enim omnino in e me e eum, qui inue po es a e mea es , obliga io nasci po es ; ideoque e  ;,sü 218 si in alienam I po es a em pe uene i au sui iu is esse  ipioc coepe i , neque cum ipso neque cum eo, cuius nunc  ^ aá. in po es a e es , agi po es . unde quae i u , si alienus  ;^ ^ se uus iliusue noxam commise i mihi e is pos ea  !!! iu in mea esse coepe i po es a e, u um in e cida ac io  'l^ c an quiesca . nos i p aecep o es in e cide e pu an ,  i i ; quia in eum casum deduc a si , in quo ab ini io 4 con- sis e e non po ue i , ideoque lice exie i de mea po-  –_. '; gua § 77. = I. 4, 8, 5.  c . Paul. 2, 31, 8; 9. D. 9, 4, 43  1i1,1 (Pomp. 191). 13, 6, 21, 1 (A . 107). 47, 2, 62 (61) p .  (A . 110). 9, 4, 20 (Gai. 186). 9, 1, 1, 12 ( Ulp. 608). 9, 4, 2, 1  ‘b a ¡ (Ulp. 619).  16, 3, 1, 18 (Ulp. 893).  47, 1, 1, 2 e 47, 2, 41, 2  '1.11  ( Ulp. 2868). 47, 10, 17, 7 ( Ulp. 1360). 2, 9, 2p . (Paul. 153).  11)  4, 5, 7, 1 (Paul. 222). 47, 2, 18 (Paul. 1792). C. 3, 41, 1 (a. 223).  ^hQ^ 4, 14, 4 (a. 238). No . Maio ian. 7, 11. p imo commen a io] § 160. § 78. c . I. 4, 8, 6. D. 47, 2, 65 (64) (Ne . 7). 9, 4, 37 (T yph. 54). 47, 2, 17 (Ulp. 2735). 47, 2, 16 (Paul. 1773). 47, 2, 18 (Paul. 1792). C. 4, 14, 6 (a. 293). 1) capi a V. 2) his V. 3) ad oga ione V. 4) ab ini io] ac io(?) V. c . Dig. 5, 1, 11. 13, 6, 1, 2. 30, 41, 2. 47, 2, 17, 1. `:aau ala II; no^ss d^: 219 . s. GgI INSTIT. IV 79-80. es a e, age e me non posse. diue sae scholae auc o es, quamdiu in l mea po es a e si , quiesce e ac ionem pu an , qu i a ipse mecum age e no n possum, cum ue o exie i de mea po es a e, une eam esusci a i. 79. Cum au em ilius amilias ex noxali causa man- cipio da u , diue sae scholae auc o es pu an e eum mancipio da i debe e, quia lege xii abula um cau um si , ne ali e ilius de po es a e pa is 2 exea , quam si e ue i mancipa us; Sabinus e Cassius ce e ique nos ae 3 scholae auc o es su ice e unam mancipa io- nem c edide un e illas 4 es legis xli abula um ad uolun a ias mancipa iones pe ine e. 80. Haec i a de his pe sonis, quae in po es a e sun , siue ex con ac u siue ex male icio ea um con o- ue sia 5 si . 6 quod ue o ad eas pe sonas, quae in manu mancipioue sun , i a ius dici u , u cum ex con ac u ea um aga u 7 , nisi ab eo, cuius in i subiec ae sin , in solidum de endan u , bona, quae ea um u u a o en , si eius iu i $ subiec ae non essen , uenean . sed cum escissa capi is deminu ione cum jis' impe io con inen i iudicio I agi u 10,  zo ab jai ü^`` ^ie i i1e 11 223 1) quae V.  2) ne—pa is suppl. Goeschen. ,  3) nos is V.  4) illam(?) V.  5) inomisia(?) V ex lec . pa iou e ,  )  )  ( )  )  ( ) 0 1 9. 1 ' 6) 6) esse V.  7) age e u V.  8) iu e V. hm. . 11'.   9) ( esciss)a capi is—iis suppl. Hu.  10) ini ium paginae Hu. sic supple i : si adue sus eam ac ionem non de endan u ,  .,  e iam cum ipsa mulie e, dum in manu es , agi po es , quia  q 1 1 ";  um u o is auc o i as necessa ia non es .  "laaec o asse 1 + s' "'I 6',ó í ;  (nam in p. 219 nihil paene p ae e paucula quaedam e ince a (^, s p;' ;,,  legi po ui ) ea s a im excepe un , quae habe Ins . 4, 8 p ., sed 1 ^1 Q11 i ' -;;  an um haecce: `Animalium nomine, quae a ione ca en , si qua 1, 1 + ^ " (^ +;;  lasciuia au e uo e au e i a e paupe iem ece in , noxalis ¿ 9, ^^ }1, 1 '; , 12) l^  1 616). o ^°^^ P ,  ^  p 79. c . sup a 1, 140 q s . ; 132; 135. D. 43, 29, 3, 4 ( hp. 1 .11: g,l ,;,8 1^^ I l'1'^^ 2  §  0 •  . sup a 3, 84. 4, 38. ,16^pa 224  GAI INSTIT. IV 81-83. . s. 220  81. Quid' I e go es ?' e iamsi * *, de qua e modo diximus, quoque non pe missum ue i el mo uos Nomines dede e, amen e si quis eum de- de i , qui a o suo ui a excesse i , aeque libe a u .2 82. Nunc admonendi sumus age e nos au nos o nomine au alieno, uelu i cogni o io, p ocu a o io, u- o io, cu a o io, cum olim, quo empo e legis acciones in usu uissen , alieno nomine age e non lice e , p ae- e quam 3 ex ce is 4 causis. 83. Cogni o au em ce is ac io lege xü abula um p odi a es . quae animalia si noxae dedan u , p o iciun eo ad libe a ionem, quia i a lex xü ab. sc ip a es .' non e iam ce e a, quae ibi sequun u , quae aliunde assu a esse cons a . Gaius con a pos haec dixisse ide u illud omnium noxalium ac ionum commune esse, quod si se us el animal an e li is con es a ionem mo uum si , noxalis ac io ex- s ingua u (Dig. 9, 1, 1, 13. 9, 4, 39, 4. 9, 4, 26, 4). aliad iu is esse, si pos li is con es a ionem ei culpa mo ia u (Dig. 9, 4, 16. 9, 2, 37, 1), quo casu ne mo uum quidem hominem noxae da e ei lice e. plane si is ab alio occida u , aequum isum esse, u iudex, si eus ac ione, quam ad e sus illum ipse apisci u , ac o i cede e pa a us si , eum absol a (Dig. 9, 1, 1, 16). eliqua paginae pa s o asse con o e siam ac aba nobis incogni am, si animal noxium sine cuiusquam culpa pos li em con es a am pe iisse , u um eus simplici e an (quod e ius si ) um, si quod inde supe esse , noxae da e , libe a e u ; eoque spec a § 81, ad quam c . : Li . 8, 39, 15. Zona . 7, 26, 10." Hu. e e a Gaium egisse de paupe ie e de noxali ac ione se i iliique nomine p oposi a e de se o um lio umque e iam mo uo um noxae dedi ione con i ma u codice Augus odunensi § 81 sq. 1) suppl. Hu.  2) libe a V.  3) p opequam V. 4) ex ce is Mommsen. excep is V. §§ 82-102. c . Paul. 1, 2; 3. F . Va . 317-341. § 82. = I. 4, 10 p . cum olim e c.] c . D. 50, 17, 123p . ( Ulp. 488). C. 7, 1, 3 (Diocl. e Maximian.). ce is causis] c . Ca o ap. Fes . ep. . indiciae p. 376 (B uns 11 8 , 48). sup a 4, 14. F . Va . 324 ( Ulp. 328). Li . 3, 45, 2. Dona . ad Te en . Adelph. 2, 1, 40. § 83. c . F . Va . §§ 318 sq. (Ulp. 302. 307). 329 (Pap. 409). ln e p . ad Cod. Th. 2, 12, 7. Fes . ep. . eogni o p: 57 (B uns II g , 5). C l ic. p o _Hose. Com. 18; 53. Ho . sa . 2, 5, 38. O id. Amo . 1, 12, 24. Li . 39, 5, 2. Schol. Cie. di in. 4, 11 Ihd imalis 11:, : i a 1zi i I , 0111 il 14(l la . ii I .,..;.. i i ii p li? á: 1,1', d i n u ,Di,,4,:. ÍlG ll; P.O.; mi il:^.'' (11:1Y,:,' .' . 1, I,1h. N?: , , p^ ,i; ü; ,,.. li ^^ ;^; . i, 1 . i' .; :++ Hl ..,;;;;,' .h, G.A.I INSTIT. IV 84-86. ue bis in li em co am adue sa io subs i ui u . nam ac o i a l cogni o em da : QVOD EGO A TE 2 ue bi g a ia FVNDVM PETO, IN EAM REM LVCIVM TITIVM TIBI COGNITOREM DO; adue sa ius i a: QVIA TV A ME FVNDVM PETIS , IN EAM REM TIBI PVBLIVD'I MEVIVM COGNITOREM DO. po es , u ac o i a dica : QVOD EGO TECVM AGERE VOLO, IN EAM REM COGNITOREM DO; adue sa ius i a: QVIA TV MECVM AGERE VIS, IN EAM REM COGNITOREM DO; neo in e es , p aesens an absens cogni o de u . sed si absens da us ue i , cogni o i a e i , si cognoue i e suscepe i o icium cogni o is. 84. P ocu a o ue o nullis ce is ue bis in li em subs i ui u , sed ex solo manda o e absen e e igno an e adue sa io cons i ui u ; quin e iam sun , qui pu an eum quoque p ocu a o em uide i, cui non si manda um, si modo bona ide acceda ad nego ium e cauea a am em dominum habi u um; quamquam e ille, cui manda um es , ple umque sa isda e debe , quia saepe manda um ini io li is in obscu o es e pos ea apud iudicem os endi u . 3 85. Tu o es au em e cu a o es quemadmodum cons i uan u , p imo com- men a io e ulimus. 86. Qui au em alieno nomine 1) i a Goeschen. ii V.  '2) quod ego a e Goeschen. qegea ē V.  3) quia—os endi u glossema esse pu a Eisele, Cogni u p. 143 sq. 225 221 lli :il ^y , j'   p. 104 Bai . (B 2cns 1I 6 , 72). Schol. Anzb os. in Cic. Ca . p. 370. Gloss. la .-g aec. 102, 49 Goe z: cogni o g x5cxos. Isid. di . 1, 123. age e uolo] c . D. 46, 8, 15 (Paul. 1206). § 84. c . I. 4, 10 1. Paul. 1, 3. F . Va . 112 (Paul. 1519). 333 (Pap. 733). Cons. 3. D. 3, 3, 1 p . (Ulp. 320). 46, 7, 3, 2 (Tilp. 1704). C. Th. 2, 12, 3 (a. 382). C. I. 2, 56 (57), 1 (a. 294). - Cic• p o Caec. 20, 57. B u .. 4, 17 sq. op. 10, 42. Senec. de bene . 4, 12, 3. Ps.-Ascon. ad C l ic. c. di in. 4, 11 (B u^as II 6 , 72). o ig. 9, 3, 8. 9, 4, 35. a  ,. I,  § 85. = I. 4, 10, 2. c . sup a 1, 144 sg. § 86. c . sup a 4, 55.  C. 2, 12 (13), 9 (Imp. Alex. ?). l , .y   Theoph. 4, 10, 2 (p. 458 Fe .). Cic. p o IRosc. Com. 18, 53 sq, a ^^', ^R. ';s sp leeiu de e es ii ^DE L 11111 li e 1e0 e 226 GAI INSTIT. IV 87-90. ,8 0^ i agi , in en ionem quidem ex pe sona domini sumi , condemna ionem au em in suam pe sonam conue i . nam si ue bi g a ia L. Ti ius p o P. 1 Meuio aga , i a o mula concipi u : SI PARET NVMERIVM NEGIDIVM PVBLIO MEVIO SESTERTIVM X MILIA VARE OPORTERE, IVDEX, NVMERIVM NEGIDIVM' LVCIO TITIO SESTERTIVM X MILIA CONDEMNA. SI NON PARET, ABSOLVE; in em quoque si aga , in endi : PVBLII MEVII 2 REM ESSE EX IVRE QVIRITIVM, e condemna ionem in suam pe sonam conue i . 87. Ab adue sa ii quoque pa e si in e uenia aliquis, cum quo ac io cons i ui u , in endi u domi- num DARE OPORTERE, condemna io au em in eius pe sonam 3 conue i u , qui iudicium accepe i ; sed cum in em agi u , nihil in in en ione aci eius pe - sona, cum quo agi u , siue suo nomine siue alieno aliquis iudicio in e uenia ; an um enim in endi u em 4 ac o is esse. 88. Videamus nunc, quibus ex causis is, cum quo agi u , uel hic, qui agi , coga u 5 sa isda e. 89. Igi u si ue bi g a ia in em ecum agalla', sa is mihi da e 7 debes; aequum enim uisum es e s ideo g , quod in e ea ibi em, quae an ad e pe inea dubium es 10 , possi- de e concedi u , cum sa isda ione mihi 1l caue e, u si uic us sis nec em 12 ipsam es i uas nec li is aes i- ma ionem su e as, si mihi po es as au ecum agendi 222 au cum sponso ibus I uis. 90. Mul oque magis debes sa isda e mihi, si alieno nomine iudicium accipias. _  _ 1) p o P.] pl. V.  2) PVBLII MEVII] pl u ei V.  3) pe - sona V.  4) es V.  5) agi coga u Lachmann.  aga V. ;3 91. ^ 11, ';116 6) aga V.  7) d a i V.  8) add. Goeschen.  9) ideo Hu. 6,1; de eo V.  10) es Goeschen.  eius V.  11) sa isda ione mihi  Goeschen.  sa isda ionem V.  12) nec em Ins .  em nec V. 13  , 1,16(1 ;D‘ 1 80 § 87.  c . F . Va . 340, 1 ab Hu. es i u um. 91 § 89.  c . I. 4, 11 p .  Paul. 1, 11, 1. i § 90.  c . I. 4, 11 p .  F . Va . 317  (inc. . 22).  D. 3, 3, P. 53 (Ulp. 1392). ;1, GAI INSTIT. IV 91-95. 227 91. Ce e um cum in em ac io duplex si , au enim pe o mula a pe i o iani agi u 1 au pe sponsionem, si quidem pe o mulam pe i o iam agi u , illa s ipu- la io locum habe , quae appella u IVDICATVM soLVI, si ue o pe sponsionem, illa, quae appella u PRO PRAEDE LITIS ET VINDICIARVM. 92. Pe i o ia au em o mula baec es , qua ac o in endi em suam esse. 93 : Pe sponsionem ue o hoc modo agimus: p ouoca- mus adue sa ium ali sponsione: SI ROMO, QVO DE AdITVR, EX IVRE QVIRITIVí iI MEVS EST, SESTERTIOS XXV NVMMOS 2 DARE SPONDES? deinde o mulam edi- mus, qua 3 in endimus sponsionis summam nobis da i4 opo e e; qua o mula i a demum uincimus, si p oba- ue imus em nos am s esse. 94. Non amen haec summa sponsionis exigi u . non enim poenalis es , sed p aeiudicialis, e p op e hoc solum i , u pe eam de e iudice u ; unde e iam is, cum quo agi u ', non es ipula u . 6 ideo au em appella a es PRO PRAEDE LITIS VINDICIARVM s ipula io, quia in locum p aedium successi , quia' olim, cum lege ageba u , p o li e e uindiciis, id es p o e e uc ibus, a possesso e 8 pe i o i daban u p aedes. 95. Ce e um si 1) agi V. 2) xx NVMMOs] xx • un ū • mo ' V. 3) quia V. 4) da e V.  5) nos a V.  6) es ipula V.  7) qui V. 8) possesso is V. §§ 91-93. c . sup a 4, 1; 16. F . Va . 336 = Cons. 3 Paul. 1, 3, 4.  Vale . P ob. 5, 22; 23.  Cic. Ve . ;1, 45, 115; 116. 2, 12, 31. o mula a pe i o iam] c . L 4, 15, 4. D. 6, 1, 36 p . (Gai. 153). IVDICATVM soLVI] c . I. 4, 11 p . D. 4, 3, 39 (Gai. 364). 46, 7, 6 (Ulp. 1707). 46, 7, 9 (Ulp. 479). 0. 2, 56 (57), 1, 3 (a. 294). PRO PRAEDE L. E. y .] c . Paul. 5, g , 2. D. 46, 1, 33 ( Ulp. 1706). 5, 3, 5p . ( Ulp. 478). 46, 7, 11 (Paul. 809). 46, 5, 2, 2 (Paul. 803). § 94. c . sup a 4, 13; in a 4, 165. Cic. p. Quinc . 8, 30. § 95. cen l^ nui os] c . sup a 4 31. pe legis ac ionem] c . Cic. Ve . 2, 1, 45, 115. de o a . 1, 38, 175. Vale . P ob. 5 , 15. 228  GAI INSTIT. IV 96-101. apud cen umui os agi u , summam sponsionis non pe o mulan' pe imus, sed pe legis ac ionem sac amen o * * * eo' p ouoca o; eaque sponsio ses e io um cxx 223 nummum ie i sole 2 1 p op e legem C epe eiam.3 96. Ipse au em, qui in em agi , si suo nomine aga , sa is non da . 97. Ac nec si pe cogni o em quidem aga u 4 , ulla 5 sa isda io uel ab ipso uel a domino deside a u . cuna enim ce is e quasi sollemnibus ue bis in locum domini subs i ua u cogni o , me i o domini loco habe u . 98. P ocu a o ue o si agá , sa isda e iube u 6 a am em doulinum habi u um. pe iculum enim es , ne i e um dominus de eadem e expe ia u ; quod pe iculum non in e ueni , si pe cogni o em ac um ue i , quia de qua e quisque pe cogni o em 7 ege i , de ea non magis amplius ac ionem habe , quam si ipse ege i . 99. Tu o es e cu a o es eo modo, quo e p ocu a o es, sa isda e debe e ue ba edic i aciun ; sed aliquando illis sa isda io emi i u . 100. Haec i a, si in em aga u ; si ue o in pe sonan, ab ac o is quidem pa e, guando sa isda i debea , quae en es eadem epe emus, quae diximus in ac ione, qua in em agi u . 101. Ab eius ue o pa e, cum quo  1) possesso e Un e holzne .  2) ie i sole lec io ince a. 3) C epe iam (2) V.  4) aga V.  5) nulla(?) V.  6) iube V. 7) e ba ac um—cogni o em bis sc ip a in V. § 96. = 1. 4,l1p . § 97. c . sup a 4, 83. F . Va . 317 (inc. . 22). C. 2, 56 (57), 1 (a. 294). § 98. c . I. 4, 11 p . F . Va . 333 (Pap. 733). 336 = Paul. 1, 3, 4. Consul . 3. D. 46, 8, 22, 8 (Iul. 734). 3, 3, 33, 3 ( Ulp. 333). 3, 3, 39, 1 (Ulp. 336). 44, 2, 11, 7 (Ulp. 1670). § 99. = I. 4, 11 p . c . Theoph. ad h. 1. (p. 459 Fe .). ue ba edic i] c . D. 3, 3, 33, 3 (Ulp. 333). emi i u ] c . D. 26, 7, 23 (Ulp. 337). C. 5, 37, 13 (a. 243). 5, 37, 28, 3 (a. 531). § 100. = I. 4, 11, 1. c . sup a 4, 96. § 101. c . I. 4, 11, 1; 5. F . Va . 317 (inc. . 22). 336 ------ Paul. 1, 3, 4. D. 3, 3, 46, 2 (Gai. 84). 46, 7, 10 (131od. 111). GAI INS TIT. IV 102-104. 229 1/011p1 '^=  agi u , si quidem alieno nomine' aliquis in e uenia , a me^^^  omni modo sa isda i debe , quia nemo alienae ei sine idoneus sa isda ione de enso  in ellegi u ; sed si quidem ,p ° ° i k  cum cogni o e aga u , dominus sa isda e iube u , si 1111/  ue o cum p ocu a o e, ipse p ocu a o . idem e de gald^  u o e e de cu a o e iu is es . 102. Quod si p op io d°zú ;  nomine aliquis iudicium aliquid 2 accipia I in pe - 224 sonam, ce is ex causis sa isda e sole , quas ipse 1, 101  p ae o signi ica . qua um sa isda ionum duplex causa si a^;  es ; nam au p op e genus ac ionis sa isda u 3 au labl .  p op e pe sonam 4 , quia suspec a si 5 : p op e genus eadem;  ac ionis, uelu iudica i depensiue au cum de mo ibus mulie is agi u 6 ; p op e pe sonam, uelu si cum eo uisque .  agi u , qui decoxe i cuiusue bona a c edi o ibus s ac ie^  possessa p osc ip aue sun , siue cum eo he ede aga- ; cu a ^x  u , quem p ae o suspec um aes imaue i . ;be e a :;  103. Omnia au em iudicia au legi imo iu e con- e^li ,^  sis un au impe io con inen u . 7 104. Legi ima sun pB s0l ^ 1 (1/1 1) nomen V.  2) o^^a. Ins .  3) sa isda e u V. (1/1 4) p op e pe sonam] p o pe sona V.  5) e ba p op e ge- ill aC« ' `  nus—suspec a si bis sc ip a in V.  6) age u V.  7) con- 2, CllU1'¡  inun V. 50, 17, 166 (Paul. 627). Cic. p o Quinc . 7, 29. in Ve . 2, 2,  10il ^`  24, 60. 5. 1}iVl1  Iul. n 102 i . c 113 .9q 8 , 7 . 11 B uns I110 . 336 údica á d e 1 e s 7 iue lcx sup a 4, 25 p in a 4 186. de mo ibus] c . Ulp. 6, 9; 12. D. 24, 3, 15, 1 (Paul. 1766). C. Tli. 3, 13, 1 (a. 349). C. I. 5, 17, 11, 2 (a. 533). 5, 13, 1, 5 (a. 530). qui decoxe i ] c . lex Iul.  0'  municip. . 114. 115 (B uns I s , 111). de oce decoque e c . Cic. Phil. 2, 18, 44.  Val. Max. 6, 9, 12. Plin. n. h. 33 7 133.  a^p a; '  Senec. ep. 36, 5. cuiusue bona] c .sup a 3, 79. D. 42, 5, 33, 1  3 ^;,^` Ī  (Ulp. 2371). Cic. p o Quinc . 8, 30 sq. lex lid. munic. . 116. , ^  117 (B uns I B , 111). siue cum eo] c : D. 42, 5, 31 ( Ulp. 2265).  ^0'^ ^^ a lix  § 103. c . sup a 1, 184. 3, 181. 4, 80.  ilp. 11, 27. Cic. , P ^ ^ ''  l ^  p o .Flacc. 21, 50. ^  l 8 3;^;  § 104. in a—milia ium] c . Li . 3, 20, 7. Dio Cass. 51, 19, 6. lege Iulia] c . sup a 4, 30. Gell. 14, 2. anuo e sex m.]  I a^'  c . Tac. ann. 6, 16. li em mo i] c . D. 46, 8, 8, 1 (Ven. 72).  e' l 'i ^ ^^  16  ZV BI$PB.. ANTE' .  $EL. D. VII. l0'' 211 ^ â I ^ú 2E § 123. c . 1. 4, 13, 10 • (9) cum Theoph. ( p. 468 Fe .). D. 7,  1 3, 1, 4 ( Ulp. 2548). Auc . ad He enn. 1, 12, 22. Cic. de in .  ,^ 2, 19, 57; 58.  '^ § 124. c .. 1. 4, 13, 11 (10). Paul. 1, 2, 1-3. F . Va . 322 sq. (Ulp. 326-328). D. 44, 1, 3 (Gai. 63). 22, 3, 19, 2  I' ( Ulp. 121). 44, 1, 2, 4 ( Ulp. 1650). Auc . ad He enn. 2, 13, 20.  1^!^l Quin il. Ins . o a . 3, 6, 71. °4, 4, 6. 7, 1, 19 sq.  ,,1 § 125. c . sup a 4, 5 , 3; 57; 123. C. 7, 50, 2 (a. 294). 8,  il, 35 (36), 8 (a. 294) ; 12 (a. 363) ; 13 (a. 415) .  11,) 1.1 236  GAl INSTIT. IV 123--125 pe a , hac excep ione summoue u 1 , quae appella u li is diuiduae; i em si is, qui cum eodem plu es li es habeba , de quibusdam ege i , de quibusdam dis ule i , u ad alios indices ean 2 , si in a eiusdem p ae u am de his, quas 3 dis ule i , aga , pe hanc excep ionem, quae appella u ei esiduae, summoue u . 4 123. Ob- se uandum es au em ei, cui dila o ia obici u ex- cep io, u di e a ac ionem; alioquin si obiec a ex- cep ione ege i , em pe di ; non enim pos illud empus, quo in eg a e aun' eui a e po e a , adhuc ei po es as agendi supe es e in iudicium deduc a 6 e pe eg- cep ionem pe emp a. 7 124. Non solum au em ex empo e, sed e iam ex pe sona dila o iae excep iones in ellegun u , quales sun cogni o iae, uelu si is, qui pe edic um cogni o em da e non po es , pe cogni- o em aga , uel dandi quidem cogni o is ius habea , sed eum de , cui non lice cogni u am suscipe e. nam si obicia u excep io cogni o ia, si ipse alis e a s , u ei non licea cogni o em da e, ipse age e po es ; si ue o cogni o i non licea cogni u am suscipe e 9 , pe alium cogni o em au pe seme ipsum libe am habe agendi po es a em, e am hoc quam illo modo eui a e 231 po es 10 excep ionem. quod si dissi!mulaue i eamll e pe cogni o em ege i , em pe di . 125. Sed" pe - 1) summouea u V.  2) ean Bluhme. egan (?) V. 3) quas Hu. qua V.  4) summoue V.  5) add. Hu. 6) deduc ae V.  7) pe emp ae V.  8) e a V. 9) suscipe V. 10) add. Goeschen.  11) eam $ollweg. - cum V.  12) sem V.  ;1 -  --- --  ,^6 '$cepho Lgd 4m^ = GAI INSTIT. IV 126-126a. 237 emp o i a quidem excep ione si eus pe e o em non ue i usus, In in eg um es i ui u adiciendae ex- cep ioni s g a ia. dila o ia ue o si non ue i 1 usus, an in in eg um es i ua u , quae i u . 126. In e dum eueni , u excep io, quae p ima aci e jus a uidea u , inique nocea ac o i. quod cum accidi s, alia adiec ione opus es adiuuandi ac o is g a ia. quae adiec io eplica io uoca u , quia pe eam eplica u a que esolui u uis excep ionis. nam si ue bi g a ia pac us sum ecum, ne pecuniam, quam mihi debes, a e pe e em, debacle pos ea in con a ium pac i sumus, id es u pe e e mihi licea , e , si agam ecum, excipias u, u i a demum mihi condemne is, si non conuene i , ne eam pecuniam pe e em, noce mihi excep io pac i conuen i; namque nihilo minus hoc ue um mane , e iam si pos ea in con a ium pac i sumus; sed quia4 iniquum es me excludi excep ione, eplica io mihi da u ex pos e io e pac o hoc modo: AVT 81 5 POSTEA CONVENIT, VT MIHI EAM PECVNIAM PETERE LICERET. 126 a . I em si a gen a ius p e ium ei, quae in auc io- nem uene i , pe sequa u , obici u ei excep io, u i a demum emp o damne u , si ei es, quam eme i , a- di a es , e es jus a excep io. sed si in auc ione p ae- 1) ui V.  2) es i ui u V.  3) accida V.  4) qua V. 5) A T si] si non V. ie^^ l ' ' ' `- ,,'^   § 126. = I. 4, 14 p . D. 44, 1, 2, 2 (Ulp. 1650). 44, 1, 22, 1 (Paul. 2061). 2, 14, 27, 2 (Paul. 128). 44, 2, 24 (Iul. 128). ` + .  3, 3, 48 (Gai. 81). C. 8, 35 (36), 7 e 10 (a. 294). § 126 a . a gen a ius coac o memo a u D. 40, 7, 40, 8 (Scae . 107). c . 46, 3, 88 (Scae . 16). 5, 3, 18 p . (Ulp. 513). ,Po phy . ,  9.c o e P  d Ho . sa . 1, 6, 86. Cic. p o Caec. 6, 16. i2^.' 16 . 1'I  p o Cluen . 64, 180 .  p o Rab. Pos . 11, 30.  Senec. con o . , ,  p ae . § 1 g( p' 12 ed. H. I. Muelle ). Sue . Ne . s. Vesp. 1. .  , !  Quin il. Ins . o a . 11, 2, 24. C. I. L. V 8212. VI 1923. 8728 ^  ^'  (= XI 3820). XI 3156(? Dess. 7929). 5285. XIV 2886 e c. lex ,, ^ +10111 ^^ :  me all. Vipasc.  Is, 266). 6  apochae Pompeian. (B uns Ig, ,  p  (B u ns 3 15 sq•). si ei es e c.] c . D. 19,^ , 25 (I2cl. 713). 50, 16, 66 111,1 l'1‘  ( Ul p. 1661). 44, 4, 5, 4 (Paul. 792). 51,1 238  GAI INSTIT. IV 127 - 131. die um es , ne an e emp o i es 1 ade e u , quam. si 232 p e ium solue i , eplica ione ali a gen a ius adiuua- u : AVT SI PRAEDICTVM EST, NE ALITER EMPTORI RES TRADERETVR, QVAM SI PRETIVM EMPTOR 2 SOL- VERIT. 127. In e dum au em eueni , u u sus epli- ca io, quae p ima acie ius a si , inique eo nocea ; quod cum accidi 3 , adiec ione 4 opus es adiuuandi ei g a ia, quae duplica io uoca u . 128. E si u sus 5 ea p ima acie ius a uidea u , sed p op e aliquam causam inique ac o i nocea , u sus 6 adiec ione opus es , qua ac o adiuue u , quae 7 dici u iplica io. 129. Qua um omnium adiec ionem usum in e dum e iam ul e ius, quam diximus, ua ie as nego io um in odugi . 130. Videamus e iam de p aesc ip ionibus, quae ecep ae sun p o ac o e. 131. Saepe enim ex una eademque obliga ione aliquid iam p aes a i opo e , aliquid in u u a p aes a ione es , uelu cum in singulos annos uel menses ce am pecuniam s ipula i ue imus. nam 8 ini is quibusdam annis au mensibus huius qui- dem empo is pecuniam p aes a i opo e , u u o um au em anno um sane quidem obliga io con ac a in- ellegi u , p aes a io ue o adhuc nulla es ; si e go uelimus id quidem, quod p aes a i opo e , pe e e e in 1 11 111 ^s SI •  1) suppl. K 3) accida V. alia allega ione. V. 8) non V. uege .  2) EMPTOR V. EMPTAE REI .Hu. 4) alia adiec ione Hu. secundum Ins ., ubi 5) u sus si V.  6) u sus ex V.  7) quod §§ 127-129. c . D. 44, 1, 2, 3 (Ulp. 1650), § 127. =  4,14,1. § 128. = I.. 4, 14, 2. c . D. 27, 10, 7, 1 (Iul. 336). § 129. =I. 4, 14, 3. § 130. p o ac o e] c : in a 4, 133. Te ullian. de p ae- sc ip ione hae e ico um. § 131. c . D. 44, 2, 23 ( Ulp. 65). 45, 1, 76, 1 (Paul. 285). 45, 1, 89 (Paul. 1172); 125 (Paul. 1282). P ob. Einsidl. 3 (E. R. A. ea es agi u ). Cic. de o a . 1, 37, 168. A nob. 7, 31. ea sci- lice o mula] c . sup a 4,  54. 0?, GAI INSTIT. IV 131a-133. 239 iudiciu n deduce e, u u am ue o obliga ionis p aes a- ionem in in eg o elinque e, necesse es , u cum hac p aesC lp ione agamus: EA RES AGATVR, CVIVS REI PIES F u. 1 alioquin si sine hac p aesc ip ione ege i- mus, ea scilice o mula, qua ince um pe imus, cuius 233 in en io his ue bis concep a es : QVIDQVjD PARET . s. NVMERIVM NEGIDIVM AVLO AGERIO DARE FACERE OPORTERE, o am obliga ionem, id es e iam u u am, in hoc iudicium deducimus, e quae an e em¡pus obliga i  .  2 131 a . I e a si ue bi g a ia ex emp o agamus, u nobis undus mancipio de u , debemus hoc modo' p aesc i- be e: EA RES AGATVR DE FVNDO MANCIPANDO, u pos ea, si uelimus uacuam possessionem nobis adi,  . 1^ e sumus, o ius illius iu is obliga io illa ince a ac ione: QVIDQVID OB EAM REM NVMERIVM NEGIDIVM AVLO AGERIO DARE FACERE OPORTET, pe in en ionem con- sumi u , u pos ea nobis age e uolen ibus de uacua possessione adenda nulla supe si ac io. 132. P ae- sc ip iones scilice 5 appella as esse ab eo, quod an e o mulas p aesc ibun u 6 , plus quam mani es um es . 133. Sed his 7 quidem empo ibus, sicu sup a quoque ( 1) ui co . ex ie V.  2) K uege i es igia p emens sic e e suppleas: quae an e empus obliga ionis ini um in ludicium deduci u , ex ea condemna io ie i non po es neque i e um de ea agi po es .  3) hoc modo suppl. Polenaa . 4) ad sensum sic e e suppleas: con a debi o em eadem ac ione u i p ossimus. alioquin si minus diligen es in ea. simili e Pole- naa .  5) scilice nos. sic Hu. sig. (2) V  6) p ae- ec iben u V.  7) sed iis el si is V. 4 § 131 a . c . D. 21, 1, 48, 7 (Pomp. 708). § 132. c . Cha isius G amm. La . ed. Keil I, § 133. c . D. 44, 1, 13 (Tul. 682). 44, 1, 16 ; 10, 2, 1, 1 (Gai. 189). 5, 3, 25, 17 ( Ulp. 526). 482 ) . C. 3, 31, 12 p . (a. 531). C ic. de o a . 1, 37, 10, 7, 1 (U lp. 1339). 47, 8, 2, 1 e 48, 2, 15 ( Ulp. 554). Cic. de in . 2, 20, 59; 60. sup a] 235, 21. 18 (A . 118). 5, 3, 5, 2 ( Ulp. 168. — D. 47, 1311). 48, 1, 4 § 130. 113 113 'p11 ^ 13 15 1^ 1 240  IGAI INSTIT. IV 134-186. 1 no auimus, omnes p aesc ip iones ab ac o e p o iciscun- OS u . ohm au em quaedam e p o eo opponeban u , :^^ qualis illa e a p aesc ip io: EA RES AGATVR, SI IN E A ;;0; RE 1 PRAEIVDICIVM HEREDITATI NON FIAT, quae nun.c }1 in speciem excep ionis deduc a es e locum habe , 01 cum pe i o he edi a is alio gene e iudicii p aeiudicium 11( he edi a i acia , uelu cum singulas es pe a ; es ;; ST 234 . s. en^.m iniquum pe unius --  1  ; S1 235 134  in in eni ione o mulae de iu e quae i u , id non ^` es , cui da i 3 opo ea 4 ; e sane domino da i 3 opo e , esc quod se uus s ipula u ; a in p aesc ip ione de ac o 5 quae i u , quod secundum na u alem signi ica ionem ue um esse debe . 135. Quaecumque au em diximus de se uis, eadem de ce e is quoque pe sonis, quae nos o in i subiec ae sun , dic a in ellegemus. 136. I em admonendi sumus, si cum ipso agamus, qui ince um p omise i s , i a nobis o mulam esse p oposi am, u p aesc ip io inse a si o mulae loco demons a ionis hoc modo: IVDEX ESTO. QVOD AVLVS AGERIVS DE 1) c . Dig. 10, 2, 1, 1. 2) inem sen en iae K uege ad sensum sic supple : pe u n i u s ei pe i ionem uniue sae he e- di a i p aeiudiciu,m ie i. quae in sequen i olio ue in , con- iec u a consequi non possumus.  3) da e V.  4) opo e V. 5) ac o Sa igny. pac o V.  6) pe misse i V. j1 *) pag. 235 e 236 olium es non esc ip um, ex a codicem Ve onensem se a um, e iam anno 1771 a Ma eio, deinde anno 1816 ab R'auboldo (in p og amma e Lipsiensi) e Sa inio 11.1 (Zei sch . . gesch. RW. III , 140 - 146 = Ve m. Sch i . III, y';^u 169-174) publici iu is ac um, cuius imago delinea a ex a ad calcem ed. Gósch. e apog . Bócking.; po` e io is pag. imagi- nem pho og aphicam p aebe apog . S ud. §§ 134. 135. c . I. 3, 17, 2. D. 45, 1, 141 p . (Gai. 513). 45, 1, 76 p . (Paul. 285). 35, 1, 44 p . (Paul. 1174). §§ 136. 137. c . D. 45, 1, 75 ( Ulp. 675). 45, 1, 76, 1 (Paul. 285). GAI INSTIT. IV 137--140. 241 /10 1 ' 1 NaMERIO NEGIDIO INCERTVM 1 STIPVLATVS EST, 2 CVIVS ?01 1 4 ' RE' MES FVIT, QVIDQVID OB EAM REM NVIVIERIVM ' 1 ,11 1 ,; /TEGIDI VM AVLO AGERIO DARE FACERE OPORTET e 94on  eliqu 5 137. A si cum sponso e au ideiusso e aga u 5 , p aesc ibi sole in pe sona quidem sponso is hOC modo: EA RES AGATVR 6 , QVOD AVLVS AGERIVS ^ ^ pe( ;y DE LVCIO TITIO INCERTVM STIPVLATVS EST, QVO NO- MINE NVMERIVS NEGIDIVS SPONSOR EST, CVIVS REI DIES FVIT; in pe sona ue o ideiusso is: EA RES AGA- g14Q^¡j^  TVR5, QVOD NVMERIVS NEGIDIVS PRO LVCIO TITIO IN- dá l' opoU; CERTVM FIDE SVA ESSE IVSSIT, CVIVS REI PIES FVIT 7;  o^e úe R^,,  deinde o mula subici u .8 igni icaliu^  138. Supe es , u de in e dic is dispiciamus. m em  139. Ce is igi u ex causis p ae o au p oconsul  ► el^omis, ul  p incipali e auc o i a em suam iniendis con oue siis  nu5,136,1,:  in e poni . 9 quod um maxime aci , cum de posses-  qui^c^ :  sione au quasi possessione in e aliquos con endi u ;  lo o^i am,  e in summa au iube aliquid ie ^. au ie l. p ohibe . P P  o mulae au em e ue bo um 1° concep iones quibus in 1  áem°m^a ,,  ea e u i u , in e dic a dec e aue uocan u . i 1 140. Vo - can u au em dec e a, cum ie i aliquid iube , uelu cum p aecipi , u aliquid exhibea u au es i ua u , c ^aP  in e dic a ue o, cum p ohibe ie i, uelu cu a p ae-  15191.'  cipi , ne sine ui io 12 possiden i uis ia , neue in loco  ° l1 I u^" ' ^  sac o aliquid ia . unde omnia in e dic a au es i u o-  ^ ,  1:01' 1) ince e V.  2) s ipula us es ] s ipem V.  3) eliq V. 4) a Polenaa . ā (i. e. au ) V.  5) aga V.  6) age u V. 7) ei dies ui Goeschen. he es de ui V.  8) subigi u V.  1111 ¡6 ^ h `  9) in e poni Caplick. p oponi V.  10) e ue bo um Hu. a,^^^^:,  ^ ^^ .^^^;  u e bo um e V.  11) dec e aue uocan u suppl. Goeschen. ; i^^11`^ '`I^  12) sine ui io Scipio Ma ei. debi io V. ^^ i ^^, ^'  ) j,  l^' a 0o d/1i^4 § 138. c . I. 4, 15 p • . Paul. 5, 6. D. i . 43, 1. C. i . 8, 1. § 139. c . I. 4 15 p . D. 43, 8, 2, 5 ( Ulp. 1492). In op . ad Paul. 5, 6, 1. I sid o ig. 5, 25, :33 (B uns II 6 , 85). Cic. p o I g  Cocee. 13, 36. lex Rub . c. 19 (B uns P, 98). 1^1Q ^ '  4 1 § 140. c . I. 4, 15, 1. in a 4, 142. ne sine ui io] c . in a 1 19)^a1, ;  1 48 s q. neue in loco sac o] c . D. 2- . 43, 6. , b.^/), 236 non esc . 242  GAI INSTIT. IV 141 -144.  li bp ^o e^ ia au exhibi o ia au p ohibi o ia uocan u . 141. Nec ° i amen cum quid iusse i ie i au ie i p ohibue i , ;:i s , { s a im pe ac um'^ es nego ium, sed ad iudicem e- .'`de' cupe a o esue i u e 2 ibi edi is o mulis quae i u , an ia^ aliquid adue sus p ae o is edic um ac um si , uel an 11° ac um non si , quod is ie i iusse i . e modo cum ,^'; (1 poena agi u , modo sine poena: cum poena, uelu cum 1 adl pe sponsionem agi u 3 , sine poena, uelu cum a bi e 11pos' pe i u ; e quidem ex p ohibi o iis in e dic is sempe sse. ^ pe sponsionem agi sole , ex es i u o iis ue o uel ex-  ¡^ ' hibi o iis modo pe sponsionem, modo pe o mulam agi u , quae a bi a ia uoca u .  ,,d1c 142. P incipalis igi u diuisio in eo es , quod au - posses ae d scen Adipi 144. 144 . ae d e an ip ecl ue ae 4 d  ;lo gae i a p ohibi o ia sun in e dic a au es i u o ia au exhibi- °^^iu^ o ia. 143. Sequens in eo es diuisio, quod uel ad-  ^ ipiscendae possessionis causa conpa a a sun uel e i- nen  '" I so i, cuius p incipium es QVORVM BoNORVM; eiusque uis e is causa po es as in e dic um es , accommoda u quod quisque isque bono um ex his posses bonis,- s  >li quo um possessio alicui da a es 5 , p o he ede au p o  ^o^ o' ^ 237 possesso e posside doloue eci , quo minus ó i posside e ,  aspo , üá '^c um 'C'pGi '1:11 141. c . in a 4, 162 s  Ulp. Ins . . Vindob. 5. Quin il. §    ,  g•  .2n.  ^  Q Ins . o . 2, 10, 5. 7, 5, 3. 12, 10, 70. ecupe a o esue] c . sup a 4, 105. Cic. p o Caec. 8, 23. § 142. = I. 4, 15, 1 ini . D. 43, 1, 1, 1 (Ulp. 1459). 42, 2, 6, 2 (Ulp. 2277). 43, 1, 2 p . (Paul. 745). sup a 4, 140. § 143. = I. 4, 15, 2. Ulp. Ins . . Vindob. 4. D. 43, 1, 2, 3 (Paul. 745). Auson. g iph. 63 sq. § 144. = I. 4, 15, 3. c . sup a 3, 34. 2, 149. D. 43, 2, 1 ( D'lp. 1460). 43, 1, 1 p . ( Ulp. 1459). 43, 2, 2 (Paul. 324). 43, 1, 2, 3 (Paul. 745). C. Th. i . 4, 21. C. I. i . 8, 2. p o he ede au em posside e e c.] c . D. 41, 3, 33, 1 (Iul. 614). 5, 3, 11 sq. ( Ulp. 509. 511. 512. 513. 1463).M1I^ 1) p oac um V.  2) i u e Heise. í em e . (i. e. e iam) V. 3) age u V.  4) pos e inendae pe e o em lib a ius addi- di dele i que possessionis causa in e dic um.  5) es si V. 6) posside —quo minus suppl. Hu. secundum Dig. 43, 2, 1 p . 6 1 ^ ^p,^!^iP` GAI INSTIT. IV 145-148. 243 id ei, cui bono um possessio da a es , es i ua u . p o he ede au em posside e uide u am is, qui he es es , g ua al is, qui pu a se he édem esse; p o possesso e is 8 posside , qui sine causa aliquam 3 em he edi a iam uel e iam o am he edi a em sciens ad se non pe - ine e posside . ideo au em adipiscendae possessionis 'uoca u 4 , quia 5 ei an um u ile es , qui nunc p imum cókna u adipisci 6 ei possessionem; i aque si quis adep us possessionem amise i , desini ei id in e dic um u ile esse. 145. Bono um quoque emp o i simili e p oponi u 7 in e dic um, quod quidam possesso ium uocan . 146. I em ei, qui publica s bona eme i , eius- dem condicionis in e dic um p oponi u , quod appella- u sec o ium, quod sec o es uocan u , qui publice bona me can u . 9 147. In e dic um quoque, quod appella u Saluianum, apiscendae possessionis causa 1 ° compa a um es , eoque u i u dominus undi de ebus coloni, quas is p o" me cedibus undi pigno i u u as pepigisse . 148. Re inendae possessionis causa sole in e dic um eddi, cum ab u aque 12 pa e de p op ie a e alicuius ei con oue sia es e an e quae i u , u e ex li iga- o ibus posside e e u e pe e e debea . cuius ei g a ia 1) quae V.  2) his V.  .`3) aliquae V.  4) uoca u in e dic um Ins .  5) quia Ins . q V.  6) adipisce V. 7) p oponi V.  8) publice Baumbach.  9) publice bona me can u bis sc ip uni in V.  10) suppl. ex Ins .  11) is p o Ins . sipse V.  12) u oque V. --_— § 145. c . sup a 3, 80. D. 41, 2, 16 ( Ulp. 1649). § 146. c . sup a 3, 80. Cic. p o .Rosc. Am. 36, 103. in Ve .2, 1, 20, 52. 2, 1, 23, 61 cumPs.-Ascon. (B unsIl s , 74). Phil. 2, 26, 64. 2, 29, 71. Cic. ap. Gell. 13, 25, 6. Non. p. 432, 29. P . 404, 9. Fes . . sec o es p. 337 (B uns II s , 38). Isid. o ig. 19 , 19 , 8. Manil. As on. 5, 320. § 147. — I. 4, 15, 3. c . Theoph. ad h. 1. (p. 477 Fe .). D, 43 , 1, 2, 3 (Paul. 745). i . 43, 33. C. i . 8, 9. §§ 148. 149. = I. 4, 15, 4. c . sup a 4, 91. in a 4, 160. Paul. 5, 6  ,  , ,, 1. D. 43, 1 7 , 1 p . • 3( Ulp. 1536). 43, 31, 1 p . (111p. 244  GAI INSTIT. IV 149-152. compa a a sun VTI POSSIDETIS e VTRVBI. 149. E quidem VTI 1 POSSIDETIS in e dic um de unde uel  ; iu E aedium possessione 2 eddi u , VTRVBI ue o de e um  íí3 ^ mobilium possessione. 150. E si quidem de undo uel  'a^l  238 aedibus , in e dici u , eum po io em esse p ae o iube ,  ;,;o lE qui eo empo e, quo in e dic um eddi u , nec ui nec  slis clam nec p eca io ab adue sa io possidea ; si ue o de  I01 e mobili, eum po io em esse iube , qui maio e pa e eius anni nec ui nec cla a nec p eca io ab adue sa io possede i 3 ; idque sa is ipsis 4 ue bis in e dic o um p( signi ica u . 151. Sed' in VTRVBI in e dic o non solum  `^^ sua cuique  ^. s possessio p odes , sed e iam al e ius, qua  ;'^` ius um es ei accede e 7 uelu eius cui he es eg i e i  ,'' g ll^ eiusque, a quo eme i uel ex dona ione au do is nomine accepe i . i aque si nos ae possessioni iunc á ` 1all al e ius jus a possessio exsupe a adue sa ii possessio- nem, nos eo in e dic o uincimus. nullam au em p o- p iam possessionem haben i accessio empo is nec =pass da u nec da i po es . nam ei, quod nullum es , nihil  ^iubü accede e po es . sed e si ui iosam habea possessio- nem, id es au ui au clam au p eca io ab adue sa io adquisi am, non da u accessio 8 ; nam 9 ei possessio 10 sua nihil p odes . 152. Annus au em e o sus nume- a u . i aque si u ue bi g a ia VIII mensibus posse- iiQ^i, 1) u V.  2) possessione Ins . possessio iis V. posses- so iis con oue siis Polenaa .  3) possede i Hu. posside V. 4) ipsius V.  5) si(?) V.  6) qq V.  7) accide e V.  1111 8) naccessio V.  9) ñ (i. e. non) V.  10) add. Goeschen. Jic ^14E ^^2 P10 ;,^u^ 1621). Fes . ep. . possessio p. 233 (B uns II s , 25). Cic. de ep. 1, 13, 20. § 150. c . I. 4, 15, 4a. F . Va . 293, 1 (a. 293). 311 (Paul. 41). § 151. c . D. 44, 3, 15 (Ven. 24). 44, 3, 14 (Scae . 192). 41, 2, 13, 1-13 ( Ulp. 1624). 50, 16, 65 ( Ulp. 1623). 41, 2, 14 (Paul. 768). 44, 3, 16 (Paul. 1641). § 152. c . Paul. 5, 6, 1. D. 50, 16, 156 (Lic. Ru . : i6)• Theoph. 4, 15, 4b (p. 479 Fe .). 1 GAI INSTIT. IV 153-154. 245 k ^^ ,L °^^^ „ io pp^^ Q `^C  ^ 11^!^,14: ,u e , y^^.;; ^ p^e^ñoá'dk';' ,^ +  4 GBI lll e ^ík i ^!; 111111. lis, (111. nos e a ^ j 8(CB^^l4 4.` (1 11 11:: u1 10;3l ^laU ^ ,a D^! 0,11b , Jl, ^  .- ila de is p io ibus e ego 11 pos e io ibus, ego po io e o, quod ium p io um mensium possessio nihil ibi in hoc in e dic o p odes , quod al e ius anni possessio es . 153. Posside e au em uidemu non solum, si ipsi possideamus, sed e iam si nos o nomine aliquis in possessione 1 si , lice is 2 nos o iu i 3 subiec us non si , qualis es colonus e inquilinus. pe eos quoque, apud quos deposue imus au quibus commodaue imus au quibus g a ui am habi al ionem p aes i e imus 4 , 239 ipsi posside e uidemu . 5 e hoc es , quod uolgo dici u e ine i possessionem posse pe quemlibe , qui nos o nomine si in possessione. quin e iam ple ique pu an animo quoque e ine i possessionem, id es u , quamuis neque ipsi simus in possessione 6 neque nos o nomine alius, amen si non elinquendae possessionis animo, sed pos ea eue su i inde discesse imus, e ine e pos- sessionem uideamu . apisci ue o possessionem pe quos possimus, secundo commen a io e ulimus; nec ulla dubi a io es , quin animo possessionem apisci non possimus. 7 154. Recipe andae possessionis causa sole 1) possessionem V. 2) in V. 3) iu e V. 4) p aes i- e imus] es i ue imus au quibus g a ui am habi a ionem V. pmes i e imus au quibus usum uc um uel usum cons i ue i- m.us $u.  5) deuimu V.  6) e ine i — possessione suppl. ex Ins .  7) possumus V. § 153. =1. 4, 15, 5. c . Paul. 5, 2, 1. nos o nomine] c . D. 41, 2, 9 (Gai. 354). 43, 16, 1, 22 (Ulp. 1524). colonus c . : Cic. p o Caec. 32, 94. D. 41, 2, 25, 1 (Pomp. 286). 41, 2, 37 (Ma cian. 40). deposue imus] c . D. 16, 3, 17, 1 (Flo . 11). commodaue imus] c . D. 13, 6, 8 (Pomp. 438). animo quoque e ine i] c . D. 41, 2, 27 (P oc. 18). 41, 2, 44, 2 (Pap. 306). 43, 16, 1, 25 ( Ulp. 1525). 41, 2, 3, 7; 8; 11; 12 (Paul. 658). 41, 2, 30, 5 (Paul. 1871). C. 7, 32, 4 (a. 290). secundo c ommen a io] 2, 89 sq. nec ulla dubi a io es e c.] c . D. 41, 2, 51 (Ia . 210). 41, 2, 3, 1 (Paul. 658). 41, 2, 8 — 50, 17, 153 (Paul. 752). § 154. = I. 4, 15, 6. c . Paul. 5, 6, 3-8. D. 43, 16, 1 p . (Ulp. 1522). C. Zh. i . 4, 22. C. I. i . 8, 4. Cíc. p o Caec. IVHI$PR. bNT$I. BEL ED. VII.  17 1, ;^ s``1Ú l 11 4 2 52  GAI INSTIT. IV 172 -175. ,)/p1; iniu iae au lega o um pe damna ionem elic o um 1  d nomine agi u . ex quibusdam causis sponsionem ace e  ^^ pe mi i u , uelu de pecunia ce a c edi a e pecunia  ,0d cons i u a, sed ce ae 2 quidem c edi ae pecuniae e iae  : PüIl{ pa ís, cons i u ae ue o pecuniae pa is dimidiae.  ;ii1 , 172. Quod si neque sponsionis neque dupli ac ionis pe i-  ,,1IliD culum ei, cu a quo agi u , iniunga u 3 ac ne s a im  ;;,;,;o quidem ab ini io plu is quam simpli si ac io, pe -  ;1 mi i p ae o iusiu andum 4 exige e NON CALVMNIAE  I ( CAVSA 5 INFITIAS IRE. unde quamuis he edes uel qui he edum loco haben u  s obliga i sin 7 , i em^^^ eminae 8 pupillique 9 e g iman u 1 ° pe iculo sponsionis,  ileli iube amen eos íu a e. 173. S a im au em 11 ab ini io  '' 9 plu is quam simpli ac io es uelu u i mani es i qua-  ;1d 1 ^ d upli, neo m a.ni es i dupli, concep i e obla i ipli:  =^ ^ ^ nam ex his causis e aliis quibusdam, sine quis nege 12  ;i1PT ^ siue a ea u , plu is quam simpli es ac io.  : e1 174. Ac o is quoque calumnia" coe ce u modo  : ^^ e. calumniae iudicio, modo con a io, modo iu eiu ando,  ^, sic modo es ipula ione. 175. E quidem calumniae iudi-  ?o d cium adue sus omnes ac iones locum habe e es de-  2 ' 1) elic um V.  2) ce a V.  3) iniunga u Lachmann.  ' pC coniunga u V.  4) iu isiu andum V.  5) causae V. 6) ad simplo enus es igia duce e iden u S udemundio es e; ex Bluhmii lec ioné o asse con ice e lice : simpli nec amplius.  1)1 7) sun V.  8) eminis V.  9) pupillisque V.  10) ex * * *  `; 1p, V.  11) au em Ins . ah V.  12) nega V.  13) calum- ^ , niae V.  :a' ^ § 172. c . I. 4, 16, 1. D. 10, 2, 44, 4 (Paul. 1740). C. 2, 58(59), 2 p . (a. 531). No . 49, 3, 1 (a. 537). Val. P ob. 5, 11: N. K. C. non calumniae causa. § 173. c . I. 4, 16, 1. sup a 3, 189-191. § 174. c . I. 4, 16, 1. calumniae iudicio] in a 4, 175 —179. con a io] 4, 177. es ipula ione] 4, 180. § 175. c . Cod. He m. i . De calumnia . ex Consul . 6, 13 (a. 293). Tiaeoph. 4, 16, 1c (p. 483 .Fem.). No . 112, 2 p . (a. 541). Ius iniani edic . 7, 5. Cic. p o Cluen . 59, 163. Gell. 14, 2, 8. adue sus adse o em] c . Paul. 5, 33, 7. GAI INSTIT. IV 176-179.  253 ^  ,  ; o^i ^^  c^mae pa i s, p ae e quam quod 1 adu e sus adse o em e iae pa is es . 176. Libe um es au em ei, cum 1 1 14  quo agi u , au calumniae iudicium oppone e au ig ^ iusiu andum exige e NON CALVMNIAE CAVSA AGERE. pll ^  177. Con a ium au em iudicium ex ce is causis con- ao oe ;  s i ui u , ( uelu si iniu ia um aga u e si cum mulie e 249 ► sl lo  eo nomine aga u , quod dica u 2 uen is nomine in , i:  possessionem missa dolo malo ad alium possessionem be e^ C^ ^;  ans ulisse 3 ,  si quis eo nomine aga , quod dica se °  ^^  q  g a p ae o e in ossessionem missum ab alio quo ad- ^ °ah 111  mi sum non e s e. sed adue sus iniu ia um q uidemquidem ^ 1C ^ 0 ,°^  ac ionem 4 decimae pa is da u , adue sus ue o duas ale o' 1 k is as quin ae. 178. Seue io au em coe ci io es pe ^ l ilak  con a ium iudicium. nam 5 calumniae indicio X. pa is í e °blaew  nemo damna u s nisi qui in ellegi non ec e se age e, siue 0  sed uexandi adue sa ii g a ia ac ionem ins i ui po ius- ae io,  que ex iudicis e o e uel iniqui a e uic o iam spe a coeme , quam ex causa ue i a is. calumnia enim in ad ec u7 modo 111.  es , sicu u i c imen. con a io ue o iudicio omni m  modo damna u ac o , si causam non enue i , lice ha b e l ^  aliqua s opinione i nduc us c edide i se ec e age e. R 179. V ique au em ex quibus causis con a io iudicio Olio!  agi 9 po es e iam calumniae iudicium locum habe ; ^^e 110 i^ S +a ^ ^ak';.  1) p ae e quam quod suppl. K uege ; c . supplemen um , b n  apog aphi.  2) dice u V.  3) ans ulisse V.  4) ac io- ; 91^^ `  nis V.  5) non V.  6) damne u V.  7) ad ec um V. T, '^ 8) alia V.  9) age e V. o8 § 176. c . in a 4, 179. Paul. 2, 1, 2. D. 10, 2, 44, 4 (Paul. 1740). 12, 2, 34, 4 ( Ulp. 760). 12, 2, . 37 e 25, 2, 11, 1 ( U lp. 961). 39, 1, 5, 14 ( Ulp. 1268). 39, 2, 7 p . ( Ulp. 1271). C. 4, 1, 9 (a. 294). lex Rub . c. 20 (B uns I g, 98). Cic. p o Rosc. Com. 1, 4. § 177. si iniu ia um] c . . Paul. 5, 4, 11. D. 47, 10, 43 (Gai: 484). si cum mulle e] c . D. í . 25, 5. quod dica se a p ae o e] c . D. i . 43, 4. § 178. c . D. 48, 16, 1, 1; 3; 4 (Ma cian. 287). C. 9, 46, 3 ( Im p. Alex.). u i] c . sup a 3, 197. § 179. c . sup a 4, 176. 254  GAI INSTIT. IV 180-182. 4p sed al e u o - an um 1 iudicio age e pe mi i u . qua  I' ^p ^ i , a ione si iusiu andum de calumnia' exac um. ue a,; ,,í ^^'^ quemadmodum calumniae iudicium non da u , i a e  11 con a ium non da i debe . 180. Res ipula ionis quo-  ,¡, ^ que poena ex ce is causis ie i sole ; e quemadmo- íy5s dum con a io iudicio omni modo condemna u ac o ,'.;1 si causam non enue i , nec equi i u , an scie i non ec e se age e, i a e iam es ipula ionis poena omni 1  21  250 modo damna u ac o , si uince e non po ue i . 181. Qui  m'll1 au em es ipula ionis poenam pa i u , ei neque calum-  'ni niae iudicium opponi u neque iu isiu andi eligio in-  °11 iungi u 3 ; nam 4 con a ium iudicium ex his causis  yC° locum non habe e palam es .  jii$ 182. Quibusdam iudiciis damna i ignominiosi iun ,  :19 uelu u i, ui bono um ap o um, iniu ia um, i em  .11 p o socio, iduciae, u elae, manda i, deposi i. sed u i  ;m( au ui bono um ap o um au iniu ia um non solum  31 damna i no an u ignominia, sed e iam pac i, u 5 in amen  s ulla pa e edic i id ipsum nomi- nec si . i s  ie . e edic o p ae o is sc ip um es ; e ec e. plu imum enim  l^^ in e es , u um ex delic o aliquis an ex con ac u debi-  ,^, o  pp na im exp imi u , u aliquis ignominiosus si 7 , sed' qui p ohibe u e p o alio pos ula e e cogni o em9  1 , 1) m (i. e. amen) V.  2) calumniae V.  3) eligio iniungi u ] eligioni iungi u V.  4) ñ (i. e. non) V. 5) pac i u ] pac ii au pac u V.  6) nec amen K uege . nam (?) V.  7) esse V.  8) s * * * V.  9) * * gn * o V. § 180. c . sup a 4, 13; 171. § 181. c . sup a 4, 171; 172; 163. § 182. c . sup a 4, 60. I. 4, 16, 2. D. 3, 2, 1 (Ulp. 277). 3, 2, 4, 5 ( Ulp. 282). 50, 16, 42 ( Ulp. 1368). 48, 1, 7 (Mace 29). Va . 322 sq. Coll. 10, 2, 4 (Mod. 9). C. i . 2, 11 (12). Cic. p o Rosc. Ame in. 38, 111 sq. 40, 116. p o .ROsC. Com. 6, 16. p o Caec. 3, 7. p o Cluen . 42, 119. de o a . 1, 36, 166. Quin- il. Decl. 250. lex Iul. munic. (B uns 1 6 , 110). agm. A es . (B uns I s , 103). pac i]. c . D. 3, 2, 6, 3 ( Ulp. 282). 3, 2, 5 (Paul. 140). 3, 2, 7 (Paul. 141). C. 2, 11 (12), 18 (a. 260). +11 GAI INSTIT. IV 183-186.  255 da e p ocu a o emue habe e, i em p ocu a o io au cogni o io nomine iudicio in e ueni e, ignominiosus esse dici u . 183. In summa sciendum es eum, qui cum aliquo consis e e ueli , in ius uoca e 1 opo e e e eum, qui uoca us es , si non uene i 2 , poenam ex edic o p ae- o is commi e e. quasdam amen pe sonas sine 3 pe - missu p ae o is in ius uoca e non lice , uelu pa en es pa onos pa onas ¢, i em libe os e pa en es pa oni pa onaeue; e in eum 5 , qui adue sus ea ege i , poena cons i ui u . 184. Cum au em in ius uoca us ue i adue sa ius neque eo die 6 ini i po ue i nego ium, uadimonium ei aciendum es , id es u p omi a se ce o die sis i. 185. Fiun au em 7 uadimonia quibus- dam ex causis pu a, id es sine sa isda ione, quibus- dam cum sa isda ione, quibusdam iu eiu ando, quibus- 251 dam ecupe a o ibus supposi is, id es , u qui non s e e i , is p o inus a ecupe a o ibus in sunlmam 8 uadimonii condemne u ; eaque singula diligen e p ae- o is edic o signi ican u . 186. E si quidem iudica i depensiue age u , an i i 9 uadimonium, quan i ea es  1) in ius uoca e suppl. Hu.  2) uenie i V. 3) siue V.  4) pa onas pa onos V.  5) eam V.  6) eo die] odie V.  7) á (i. e. au ) V.  8) summa V.  9) ia V. § 183. c . sup a 4, 46 ibiq. ci .; adde D. 2, 4, 6 (Paul. 1915). 2, 4, 13 (1VIod. 131). C. 2, 2, 2 (a. 239). 2, 2, 3 (a. 287). § 184. c . sup a 3, 224. Va o de 1. 1. 6, 74 (B uns II s , 59). Cic. p o Quinc . 5, 22. 6, 23; 25. 16, 51 sq. p o liosc. Com. 13, 38. Manil. As on. 1, 244. P ob. Eins. 63: V. F. I. uadi- monium ie i iube e. § 185. c . D. i. . 2, 8; 11. Cic. ad Q. a . 2, 13 (15), 3. O id. amo . 1 12, 23. cum sa isda ione] e : D. 5, 1, 2, 6 ( Ulp. 213). 50, 17, 110, 1 (Paul. 148). Co nel. Nep. A ic. 9, 4. Po7phy . ad Ho . sa . 1, 1, 11. i u eiu ando] c . D. 2, 8, 16 (Paul. 150). ecupe a o ibus] c . sup a 4, 105. § 186. c . D. 2, 10, 3, 4 (Iul. 28). 45, 1, 115 p . (Pap. 79). 2, 11, 4, 5 (Ulp. 1657). iudica i] c . ^lp a 4, 9; 102; 171. de- p Pensil c . sup a 3, 127. 4, 9; 102; 1 256  GAI INSTIT. IV 187. ±e i ; si ue o ex ce e is causis, quan i ac o iu aue i non' calumniae causa pos ula e sibi uadimonium p o- mi i: nec amen plu is quam pa is dimidiae nec2 plu ibus quam ses e ium c milibus i uadimonium. i aque si cen um milium es e i nec iudica i depen- siue age u 3 , non plus quam ses e ium quinquagin a milium 4 i uadimonium. 187. Quas au em pe sonas sine pe missu p ae o is inpune in ius uoca e non pos- sumus, easdem nec 5 uadimonio inui as 6 obliga e nobis7 possumus, p ae e quam si p ae o adi us pe mi a . 1) nam (2) V  2) plu is — nec suppl. Hu. 3) age e u V.  4) milia V.  5) ne V.  6) inuicas V.  7) non V. § 187. c . sup a 4, 183. D. 2, 6, 2 (Cali. 35). 2, 6, 1 (Paul. 87). 2, 6, 3 (Paul. 135). 2, 8, 2, 2 (Ulp. 266). Piau . Aulul. 2,4,40=319. o uli au ^ss P P  , ° 01 au em u '0'1001111s, co 'c i ulula uo ni o lus^ q el ad es pel I. ITS (1mlies homi. libe o um 1 alii libe 1) ingenu libe i au ded a) qui b) qui ( o) dile] La i um a) q e (II a( d) ad miss e) ad es ; Ili aeda^ ^ alie^a 9uae a aliae iae ^^ a) e ecpad^ CONSPE CTVS RERVM.1) Omnes populi au iu e ci ili au iu e gen ium u un u . cons an au em iu a ex legibus, plebisci is, sena- us consul is, cons i u ionibus p incipum, magi- s a uum edic is, esponsis p uden ium . . . omne ius, quo u imu , el ad pe sonas pe ine el ad es el ad ac iones . . I. IVS QVOD AD PERSONAS PERTINET. A. Omnes homines au libe i sun au se i. libe o um hominum alii ingenui sun , alii  libe ini  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 1)  ingenui  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 2) l i b e i n i au ci es Romani au La ini au dedi icio um nume o sun  .  .  . a) qui dedi icio um nume o ian  .  . b) qui ci es Romani e qui La ini ian c) di e en ia  condicionis  libe ino um La ino um eo umque qui dedi icio- um nume o sun , a) quod ad ius mo is causa capiendi es amen ique aciendi  .  .  .  . (3 ) quod ad modos pe ine , quibus ad ci i a em Romanam pe eni u d) ad legem Aeliam Sen iam de manu- missionibus   e) ad legem Fu lam Caniniam de se is es amen o manumi endis .  .  .  . B. Quaedam pe sonae sui iu is sun , quae- dam alieno in i sun subiec ae  .  .  .  . quae  alieno  iu i  subiec ae  sun , aliae in po es a e, aliae in manu, aliae in mancipio sun  .  ., 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 9 10 11 12 13-15 16-22 23 -25 26 -35 36-41; 42-46 48 49; 50 47 1, 1 1, 8 1) secundum Boeckingium, sed hic illic auc us e emen- da us. 113 114-115b ^C) ^ a i 1) "1) ég u o' a n/' de ^ b ) impub( se e0'p c ; quibus de eu a{ de sa is' I1, lleoel in x los i ill pa 11 summa sun di) a) di ini a) sun i3) san ini b) huna: bonis a) pul ess1 p i 2)quaeda sun , q 3) es au Singula u Ila iones), 1 ) p e ea aliena a ci il c() ab na a a AD GAI INST. CONSPECTVS RERVM. 1) in po es a e sun  1, b) libe i nos i, quos  1, a) se i domino um  1, a) p oc ea imus  a a) ius is nup iis  1, ab) non ius is nup iis, sed qui pos ea edigun u in po e-  s a em.  .  .  . .  .    1, i) adop a imus  1, 2) in manu nos a sun eminae  eae in manum con eniun . .   1, a) usu  1, i) a eo  1, y) coemp ione, quam aci mulie y a) au ma imonii causa cum ma i o suo . . . . . • • 1, yb) au iduciae causa si e cum ex aneo si e cum ma i o suo 1, 3) in mancipio sun libe o um ea um e, quae in manu sun , pe sonae mancipa ae  • . . 1, quibus modis ii, qui alieno iu i subiec i sun , eo iu e libe en u 1,  1) qui in po es a e sun .  . . 1, a) se i .  .  .  1, b) libe i . ..  .  1,  2) quae in manu sun . .  .  1,  3) qui in mancipio sun .  •  • 1, C. Ex his pe sonis, quae neque in po es a e neque in manu neque in mancipio sun , quaedam el in u ela sun el in cu a- ione, quaedam neu o ju e enen u . . 1) p ius dispiciamus de his, quae in u ela sun . . . . . a) quis e quomodo u o ia . a) es amen o u o da i po es aa) libe is, quos in po es a e babe- mus.  .  .  . • manu es . ^ u- a b) uxo i, quae in o is op io . . p) legi ima u ela. p a) ingenui sun in u ela adgna o- o um (gen ilium e). ius adgna- ionis capi is deminu ione pe i- mi u Ñ b) libe i sun in pa ono um u el 258 51 52-54 55 56-64 65-96 97-107 108-110 111 112 116-123 124 125 126 127-136 137 138-141 al 1, 142 1, 143 1, 144-147 1, 148-154  1, 155-164a 1, 165 c . 167 AD GAI INST. CONSPECTVS RERVM. 259 p e) ex causa mancipii manumissi sun in u ela manumisso um . .  1, 166;166 a y) cessicia u ela . . . . . . . . . 1, 168-172 8) ex a iis causis a magis a u pe i i u o es. . . . . .. . 1, 173-184 E) a magis a u a i u o es . . . . 1, 185-187 ) de gene ibus e speciebus u ela um 1, 188 b) impube um u ela e emina um in e se compa a ae. de u o um auc o i a e 1, 189-193 c) quibus modis u ela inia u . .  1, 194-196 2) de cu a ione  . . . . . . . . . .  1, 197; 198 3) de sa isda ione u o um e cu a o um 1, 199; 200 .am  II. IYS QYOD AD RES PERTINET. , . 1,111 'á  A. Res el in nos o pa imonio sun el ex a ,am  nos um pa imonium haben ii . . . . 2, 1 Sao 1 1 11  1) summa i aque e um di isio: aliae am  sun di ini iu is, aliae humani  . 2, 2 na ,  a) di ini iu is (nullius in bonis) , . 1,116-I:  a) sun es sac ae e eligiosae  . . . 2, 3-7 ;u i  (3) sanc ae quoque es quodam modo di- [ u 1 1 111 '  ini iu is sun   2, 8 1,11  b) humani iu is es (ple umque alicuius in , 1,1b  bonis sun ) .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  2, 9 ;'  a publicae (nullius iden u in bonis , I1 ;,-^°  ) p  ( Ilá; .-  esse)  2, 10-11 11 ;  (3) p i a ae (quae singulo um sun ) , . 1 '  2) quaedam p ae e ea es co po ales , a e  sun , quaedam inco po ales . . . . 2, 12-14 un ,  3) es au mancipi sun au nec mancipi 2, 14a-18 ,  B. Singula um e um adquisi iones (e alie- i a. 1 ^ 11' 1  na iones). 1) pe eam, cui adqui i u ( el a qua '81D 1,1^  aliena u ), pe sona a. a) ci iles adquisi iones aliena i ones e a) ab iis ac ae, qui o dina i.am ei alie- nandae acul a em haben 5 11 II a^`'  a a) e um co po alium. ipsa ei nec mancipi adi io. . 2, 19-21 ¿0 1 ^^' `  mancipa io, in iu e cessio . . . 2, 22-27 ^  1 ,1^ ab) e um inco po alium. es inco - po ales adi ionem non ecipiun ; Oil sed aliae in ju e cedí an um ^^&, possun , u ju a p aedio um u ba- I V,' 11 ,,^  no um, usus uc us e he edi as, P 'i ^ I ^ ^, 2, 28-37 2, 38; 39 2, 40-42 2, 43; 44 2, 45-51 2, 52-61 i 2, 62-64 2, 65 2, 66-69 2, 70-72 ð) he ce 2, 73-78 2, 79 2, 80-85 2, 86-96 2, 97; 98 2, 99 AD GAI INST. CONSPECTVS RERVM. aliae e iam mancipa i possun , u iu a p aedio um us ico um . . obliga iones nihil eo um eci- piun , sed no a ione ans e un u a c) e um mobilium immobiliumque, si e mancipi sun si e nec man- cipi, usucapio. di isio dominii, u alius possi ex iu e Qui i ium dominus esse, alius, donec usu cepe i , em in bonis habe e  ea um e um usucapio, quae non a domino nobis adi ae sun . usucapio aliquando non p oce- dens alienae ei bonae idei pos- sesso i  usucapio eius, qui sci alienam em se posside e • • • • • • aliquando dominus alienandae ei po- es a em non habe , e qui dominus non es , aliena e po es • • •  b) na u ales adquisi iones . . . . . .  a) adi io, occupa io, ex hos ibus capio (3) is iuminis : allu io, insula in lumine na a  y) solo cedi supe icies, plan a in nos o posi a, umen um in nos o sa um; i em meum i , quod in ca ulis meis aliquis sc ipse i , sed non quod in abula mea pinxe i . . . . . . . ð) si quis ex aliena ma e ia no am spe- ejem ece i .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 2) adquisi iones aliena ionesque pe eas pe sonas, quae sub u ela sun . 3) adqui i ux nobis e iam pe eos, quos in po es a e manu mancipio e habe- mus.  ..  .' .  .  .  .  .  .  .  .  . C. Quibus modis pe uni e si a em es nobis adqui un u . • • • .  . . . • • . 1) de he edi a ibus (e ^ bono um pos- sessionibus) .  .  .  .  .  .  .  .  •  .  . a) quaenobis e g es amen o ob eniun 2, ].OQ a) es amen o um o dina io. a a) gene a es amen o um ia .  . 2, 10---10 ab) es amen um pe aes e lib am 2, 1.04-10$ a c) es amen a mili um  . 2, 1.09---114 ^=1 p e' ?e . uos ,be. AD GA.I INST. CONSPECTVS RERVM. qui es amen a ace e possun .  . es amen a secundum egula a iu is ci- ilis acienda  . . . . y a) ab ini io non iu e iun he ede non sollemni modo in- s i u o .  .. .  .  .  . cum mulie es sine u o is auc o i- a e es an u . . . . . suo he ede p ae e i o . . y b) es amen a iu e ac a umpun u adgna ione pos umi .  • . quasi adgna ione . .  • • pos e io e es amen o' . • • • es amen a i i a iun capi is deminu ione es a o is . . . . y d) p ae o da bono um possessionem secundum abulas es amen i ab ini io non ju e ac i el pos ea up i el i i i ac i . . • • • ab in es a o, si es amen um con- a ia olun a e in i ma um es . å) he edes au necessa ii au sui e ne- cessa ii au ex anei  .  • • necessa ius he es . . . • • • • sui e necessa ii he edes. ius abs- inendi  . . . . ex anei he edes. ius delibe andi  e c e io .  .  .  .  •  •  • de subs i u ionibus : ulga i  . .  pupilla i  . . •   1) de se is he édibus ins i uendis  n) de lega is  7) a) lega o um qua uo gene a . pe indica ionem . . pe damna ionem sinendi modo . . . pe p aecep ionem . b) de modo lega o um. lex Fu ia, Voconia, Falcidia . . . . . • ^ c) de inu ili e elic is lega is : p op e o ma a lega i sc ip i . de poenae causa elic is lega is de lega is ince is pe sonis• e-  lic is .  .  . &ISPR. ANTEI. REL. ED. VII. 261 2, 112-113 2, 115-117 2, 118-122 2, 123-129 2, 130-137 2, 138 - -143 2, 144 2, 145-146 2, 147-150 2, 151;151a 2, 152 2, 153-155 2, 156-160 2, 161-173 2, 174-178 2, 179-184 2, 185-190 2, 191 2,192 2, 193-200 2, 201-208 2, 209-215 2, 216-223 2, 224-228 2, 229-234 2, 235-237 2, 238-243 18 • y e) • ) . 2, 114