[Certum quid circa doctrinam Doctoris Angelici S Thomae Aquinatis. Extractum ex quarto Tomo libri intitulati, Orbis universi Vocatorum pro definitione ... ]

C E R T V M I Circa do&rinam Do&oris Angelici S THOMiE AQUINATIS, Extradum ex quarto Tomo libri incitulati : Orbis umlterji Vo¬ torum pro definitione fi* & loer*[intenti* de Immaculata Conceptione T)eipar*, tirc. a Rss. atque llluftrifsimo D. D. Ioanne Ludovico Schonlebcn Carniolo, SS. Theologi* Dodore, & Cathedralis Ecdefi* LabaccrTisinCarniolia Decano meritifsirrio, &c. Hic dodiffimus Germanus edidit pro Myfterio Immaculata? Con¬ ceptionis quinque Tomos di verfos, quorum duo ad manus noftras per¬ venerunt, impreil.CIagenfurti per Georgium Kramer,anno idjp.in 4. £t in tertio, cujus titulus eft :JSiAR.IA JMater Dei & Virgo fine macula originali concepta agnojeitur d facro Ordine T atrum Eradicatorum, & ex eodem Ordine D. T hornas de rAquino Theologorum Erinceps cumfua Schola Immacu - Conceptionis ajfiertor oftenditur ; de hoc agit per totum librum expen¬ dendo centum loca Angelicg dodriri£ pro Immaculata Virginis Con¬ ceptione. Tn cujus principio propoficis capite 1 . & 2. aliquibus proludiis a folio 1. ulque 37. pervenit ad caput 3. Quod cum lpeciali proteftatione reducit ad quinque Certa, quas hic tranferibemus ad litteram , addendo ex propriis ad finem cujufcumque CERTI hujus do&iflimi Scriptoris Orientis, QJJ ID a nobis repertum fit in Occidente,ut Certa cu tiora,imo ctrtifiima omnibus reddantur. Qyienim nolunt in fua Schola dare no¬ bis de gratia QJT ID CERTUM pro puritate Dei Matris, faltem cogentur recipere de juftitia hoc CERTUM QJJID pro do&riaa fui Angelici Dottoris. a CAPUT CAPVT III. Immaculate Conceptionis myfterium Jlabilitur ex doEtrma S* Thom& <DoBoris Angelici . P R odudurus Sandos &Theologos Ordinis Praedicatorum in favorem Immaculata Conceptionis, ordior ab eo, qui & Sandus, & inter fuos Theologo rum Princeps elh qui per AlTertiones l uas in hac materia nonnihil obfcuras., & dubias, occa 10 nem dedit quibufdam fequacibus defledendi ad finiftram. Et quia multa funt, qux in utramque partem dixit live dixiffe putatur: ubi nonnulla neceffario prafcienda prami e^ ro 3 illa in medium afferam de ipfius demum fententia ftatuam quod fentiorhac annexa in fadi tutelam,quali nece0ariaproteftanonc 5 quodiftud feriptionis genus,nullius lua u, aut impulfu,cxnullo liniftroin PP. Praedicatores affedu (quos omnes tn Domino ceu ornamenta Ecclefite ampledor , veneror, lufpicio) aggreffus lim , & publici juris ecerim : fed folius veritatis amore (quam in hujus Controverlix pia fententia me citra du¬ bium arbitror deprehendere) ut quod line fidtone didici, line invidia proximis.com municem. Per hoc vero nolim quifquam fibi perfuadeat, me oppolitam opinionem lm. pugnare velle; id enim in obfequiumS. Apoftoliea:Sedis libenter, S c obedientei caveo, led. qua; producam , ut pice fententia: fundamenta ftabiliarn , imitatus non paucos hujus, aetatis Theologos, & Scriptores egregios, qui Mariani honoris zelo animati, in hanc delcenderunt arenam. . Certiftimum cfl illud quod inbctc brevi IntroduBione proponitur , fcilicet ; omnes Apertiones coti* tentas in doctrina S. Tboma in materia Conceptionis Virginis MARl£ ejfe dubias, incertas , obfiuraSj vagas ac indifferentes, quia fere femper loquitur de fanBificatione carnis ante animationem ,& aliquando , f edrarifiime , de primo inflanti animationis. Vnde ejus commentator Caietanus ad quaj • 27. tert. part. artic. 2. pofl alia dicit: Nam ablolute loquendo inter illas duas pofitiones ex¬ tremas, fcilicet quod fuerit fandificata vel ante infuGonem animae , velpolt in fullonem anima:, eft politio media ,quod fuit fandificata in inftanti infufionis anima:: cujus opi nionis Audor hic non meminit, quia tempore fuo non erat adinventa ; omnibus com^ muniter tenentibus B. Virginem conceptam in peccato originali, & ideo(ut videtur)ie probantibus fandificationem carnis ejus ante infulionem anima:, ut in hac littera Duo hic dicit Caietanus: primum, quod Communiter tempore S . Tbom.-e tenebatur Virginem conceptam in peccato originali, quod certum cfl, (i ly Communiter intelHgatur de fua Schola 00 tniflicdflua a fuo principio vocata /« 1 /Communis ,nam Angelicus Praeoptor db omnibus Scripto) t ttl antiquis, filum vocabatur D odor Communis: fient Alexander de Ales Dodor Irrefragabilis • loannes Scotus Do’dor Subtilis. Vnde idem erat dicere: hac opinio cfl Communis, ac fi diccretw hac opinio eft Tbomiflarum, ut alibi Uti fime demonflramus. Secundum diBum Caietani efi,qiio pus hujus controverfia de fanBificatione in inflanti animationis tempore S. Tboma non nata invtfl ^ tus quod Angelicus DoBor de illo punit) nullam mentionem facit ,quia folum impugnavit Jan Bificationem carnis ante animationem figitur ignorato primo fundamento quaflionis, necejje er4t “ omnia ahaeffent dubia,incerta, & obfcura,&c. Quanta bujufmodi fmt in libris & opnfculis,ex 1 nj dicendis conflabit ; quanta infententiis & (lanfulis,ip(imet S.lbomx difcipuli fatentur, quanta c en k re periatur difjondntia inter manuferipta & iinprcjfa quoad verba,ego qui contuli,aliquam fidem pr J larepoffum,ut prxflo innumerabilia extare variata. Certa quasdam praemittuntur de Operibus Doftoris Angelici. I. CERTUM eft primo S. Thomo Aquinatis Opera de fa&o non haberi integra, 1 & fincera, prout ab ipfometSantto vel fcripta, vel di&ata fuerunt; fed in multis locis de¬ pravata, variata , mutilata furit, quorumcumque tandem live injuria, five cura malitiosa. Certi hujus afferti teftes adhibeo, i. Varias eorundem Operum editiones, qua: fibi ex in¬ tegro non correlpondent. 2. Graviffimorum virorum citationes, & textus S. Doloris, quijam in ipfius Operibus non reperiuntur, ut infra non femel conflabit. ^.PublieaNotariorum teffimonia de integris fententiis Immaculata: Conceptioni faventibus expundtis, qua: adhuc in vetuflis MSS. Codicibus leguntur, in novis impreftis defiderantur ; prouc infra dicam,cum de Commentariis in D.Paulum tra6labo.4.Ipfolmet PP.Dominicanos, quorum alii aliter Opera D.Thomoin lucem edunt. Anno 15 6 6 . prodiit Catena Aurea D.Thomx,cura unius Patris Ordinis Praedicatorum, cum duplici Indice , ut fupra retuli cap. 1. §.2. Anno vero 161 2 . prodiit eadem Catena Aurea per R.P. F. Cofmam Morelles Praedicatorem Colonienlem ProfelTorem, qui utrumque Indicem pra:termifit. Plura (i-; milia adducam infra §.2 6. n.2. & alibi Iparnm. f.Eoldem PP.Prodicatores,qui fatentur non omnes editiones Operum D.Thomte fimiles, integras,& fin ceras effe. Ideo prodic¬ tus P.F.Morelles in Operum frontifpicio profigit hoc verba : Editio ww, integroTomo au It aj quam plurimis quibus fcatebat mendis , correcta. Si cum prioribus Editionibus correfpondilfct, non ftiifletopus corrigere. Theologi item Romani Prxdicatores in Editione Romana anno 1 570. in Praefatione ad Leniorem, inquiunt: Reflituimus locos quamplurimos tam in textu, quam in Commentari is,qui alius aut inter imprimendum irrepferant,aut etiam imprefii non fuerant, csrc. Quo omnia arguunt de fadto non haberi facile D .Thomo Opera inte¬ gra, & fincera, prout ab ipfo funtfcripta. QVi d alternum , mutatum, atf emendatum fuerit in fexdecim imprcjsionibus diverfis Operum S.Tbonue a Concitoribus Dominicanis Anton.Senenji,Anton.Lucm,Barthoi. de Spina,Hcnr.Sufieren Iodn. Nicolai, & aliis, ex ipforum verbislate dcmonflratur in libro: Nodus indiffolubilis utriuff editionis: & pofi tot corrcliioncs infla Summa Theologia inyenit Pa/crF. Frdncifus Gar\ia pltif quam mille loca depravata, ut ipfanet fatetur in fua recognitione fulta ex praecepto fui Generalis anno 1578. Sed dcfccndendo a communibus ad particularia de materia Conceptionis, in prima imprefsiom Opufculorum S.Thomo; in Fxpofitione filutationis Angelica:, ut videre efl in exemplaribus exifentibus in Monalicrio B.MARI^Boom,Patrum S.Brigittx in Ducatu Clivicnfi , &apud Conventuales O lomcnfcs, extant hac verba: Tertio quantum ad puritatem,quia B. Virgo non folum fuit pu¬ ta in le, fed etiam procuravit puritatem aliis: ipfa enim puriflima fuit, & quantum ad culpam;*quia nec originale, nec mortale,nec veniale peccatum incurrit. Ftfic etiam repe - ritur in diverfis originalibus mantifcriptis ; uno cxiBente in Bibliotheca Regia Parifienfi jium.wo.altero in Monasterio Parcenfi PP.Promonftratenfmmprope Lovanium,& alio in Monatfcno S-Murtini Ca¬ nonicorum cjufdem Civit at & altero in Monafcrio Aquicinliim Benediliinorum,& in altero exijteme in Bibliotheca Corfendoncana prope Turnautum, &fic etiam extabat in aliis mani f criptis, anno i 4s6 ' utc f !(it joannes de Scgovia Canonicus Toletanus in fuis Allegationibus ad Concilium Baplienfe . JEt omnibus hss non obJiantibus,in modernioribus imprefionibus expunxerunt illa verba : Quia nec originale, dicentes[ic : Ipfa enim puriflima fuit, quia ipfa Virgo nec mortale , nec veniale peccatum incurritvirifttfitfes textum O' conflitucntes incongruamgrammaticam. QV ID facium fuerit in expoftione FpiJloU ad Galatas, jam eiiperfe notum: nam cum in decem imprejsmbus dia z verfis exta/tnt hac vtrbdiVirum de mille unum reperi,rcilicct Chriftum qui efletfine om¬ ni peccato, mulierem aute ex omnibus non inveni, qu$ a peccato omnino immunis effet, adminus originali vel veniali, excipitur puriilima & omni laude digniflima V. Maria. in editionibus modernis expunxerunt exceptionem excipitur puriflima,e 2 rc. item, in Epistol. ad Ro¬ manos capy. ut confiat ex authentico teftimonio in Bibli ot». Esfortiana,extat originale manuferiptim , ubi fit habetur; Omnes in Adam peccaverunt, una excepta B. Virgine, qus nullam con¬ traxit maculam Originalis peccati; qua claufula dccfi tn originalibus imprefj. Item , E. Io an¬ nes Bromiardus Ordinis Eradicatorum , qui parum poH S. Thomam vixit , affirmat in jua Sum¬ ma Eradicantium tom. 2. art. 2. num. 8. folio i 18. S. Thomam in 3. part. pofuifie fanctificationis excellentiam , quantum ad temporisprioritatem in hoc, quod-fan&ificata fuit infua animatione,id eft in conjun&ione anima; cum corpore in utero matris fus & non ante, quia fandificatio & mundatio fit per gratiam, cujus iubjedum eft anima : nihil enim eft capax gratia; nifi anima rationalis, 8 cc.Et verba ifia modo non reperiuntur in tertia part e.Vide de adulterationibus faBis in Operibus S. Thoma Eetrttm a Valledaufa in fuo libello de immunitate Cyrtaeorum Dyatriba 6. & fol. 1 7 0. 11 . CE RTU M eft 2. non conftare de Operibus D.Thoms,utrum omnia vere fmt ipfius Sandi, qus fub ejus nomine circumferuntur, vel alterius authoris. Ita dubitatur dc Commentariis in Genefim, cum illa S. Antoninus reiiciat, licet Antonius Senenfis alia fubftituerit quae Genuina putat.Dubitatur etiam de Commentariis fuper libros Machabsorunv, uti obfervavit Bellarminus, & ob id Fr. Stephanus de Sampaio adiecit fuas conjedturas quibus probare nititur hsc Commentaria efle D.Thoms partum.Tradatu deRegimine Principumnon efle D.Thoms,clare oftendit Bellarminus cit.Dubitatur de Commentariis in Epiftolas Canonicas, quos commendat Fr. Claudius Spineus; alij non agnofeunt. Dubitatur de ipfa Summa Theologica, fi non de tota,(altem de 2. dc 3. parte. Bellarminus cit. Mirum, inquit, eft valde,quid magna pars prima fecunda , & fecunda fecunda inveniantur iifdem verbis m primo & tertio libro Speculi Moralis Vincentis Bcllovacenfis. Addit de¬ inde Vincentium non potuifle haurire dodrinamjlD.Thorna,quia Vincenti us obiitanno 12<;d. at S. Thomas an. 1274. fed neque putat credibile, quod D. Thomas Partem fe¬ cundam Summs ex alio Audore haulerit. Fr. Francifcus Garzia Ord. Prsdicatorurri inITniverfitate Tarraconenfi publicus Profeflor ait ad finem Partium : Apertifimum c(fe S. Thomam mutuafje ex Vincendo ferme omnia , qua in duobus Codicibus d: Vitiis , <& Virtutibus feripta reliquit. Unde hoc probat? Eracefiit enim Vincendus Divum Thomam viginti quatitor an* nis. Quidinde?an non potuit aliquis alius polterior DivoThoma,totam Summam com¬ pilare partim ex Operibus Divi Thoms,partim Bellovacenfis ? Martanellus cum Periizzino fufpicatur nonnulla in Tertia parte Summs, qus videntur contrariari Immaculati Conceptioni, & nominarim qtisftionem vigefimam feptimam fuppofititiam efle , & ab aliquo malevolo additam. Movetur tx eo, quia antiqui Scotifts cum Thomiftis di fputantes non meminerunt hujus qusftioms :nec Thomifts in materia Conceptionis B. Virginis afferebant qusftionem 27. ter is partis , fed folumin g.Sent. dift. 3. Hoc argumentum Peruzzini & Martanelli non videtur fpernendum,quia fine dubioThomiftx locum illum cx Summa allegaflent, ntpote magis notum , & (ut putant) favorabilem fus opinioni, fi tunc in Summa, prout nunc circumfertur, inventus fuiflet. Et quia argumentum uni" verfale cft,poteft sque probare totam Summam fuppofititiam efFe.Univerfim aurem <l c operibus D.Thoms annotavit Fr. Colmas Morellus in hsc verba .• In Romana Editione inter Opufcula aliqua dubiaimo nonnulla , qux plurimorum DoBorum tonfenfu S. 'Thonut doBrinato non referunt , extant excifa: Nihilominus eadem ipfe reimpreflic in Editione Antuerpiana, quae parcim Moguntinis typis excufa eft anno i6iz.Sc plura, quae in Romana non rcpericbanuir, adjunxit. Qiod fligitur ipfimetPP. Praedicatores dubitant an omnia, qua: fub nomine Do&oris Angelici circumferuntur Opera, genuina fintS.Thornae,quid alios de iifdetn fentire par erit<? Puto non male conclufum iri cum Serrano Epifcopo Acernenfi: N.on folum erit dubium, quid Angelicus DoBor de noflra fenferit difficultate, fed dubium et tini erit , quid de illa fcripferit. Haec de Operibus D.Thoma: dubiis bene oblcrvanda funt, uc facilius concludere poflimus, quid D. Thomas de Conceptione Deiparae fivefenferit, five fcripferit. QV 1 D circa hoc Certum certi/simum (it, non patias lineis exprimi pofset. Prxter relata , expofitio fuper falutationem Angelicam , nullo modoeflS. Thomx, neque fuper Orationem Domini¬ cam , e ‘Fidem dico deOpufcults de Articulis Fidei, & de Ecclefix Sacramentis, Atque fuper Symbolum. Hxc enim quinque Opufcula funt Innocenti] P apxlll. qui mortuus esi ant e quum An¬ gelicus DoBor nafccretur,qnod conBat ex quodam originali manuferipto exijlente apud S. Mar tinum Lovani),lit.0.num.y.Compendium Theologia '.ipfi adferiptum inter Opufcula in ordine z.ejl cujufdam illius difcipuli Vlrici de A ruenti mi , ut ex tcjiimonio Dominicanorum adducit P. Philippus Labbe in libro de manufcnptis Gallixfol.427. & 456. Quod feriptum in quatuor libros Sententiarum ad Annibaldum non fit S. Thomx y fed cujujdam Annibaldi Carmelitani , efi perfe notum,ut conBat ex originali fervato Parifiis apud PP. Carmelitas , & hoc ipfum fatentur P P. Io Annes Bundcrus & Guihelmus C Arni fis Ordinis PtxdicAtorum, in BibliothecA mdnufcriptorum Belgii , licet AuBorem nonfdcidnt Carmelit anum,fed Domimcanum,fcihocparum nobis refert , cum conflet non ejse S.Thomx. Quadhones quodlibctales cjfe ahcujns fui difcipuli ; fatis liquet ex quadam auBoritate?. hannts de Tabi en a in Summa fudJoL 134. verbo Ferix num . 13, It em,tot alit er manent variata nam imprefsa procedunt per Articulos,originaie Corfendoncanummanufc.per Quxfliones & alterum exiflens apud Hieronymianos Matritenfesper Alphabetum. Expofiiin fuper\\)Oca[yCvn eft Guilberti Porretani. Expofitio fuper Pfdmos videtur efje P. Regi naldi. Quod Catena Aurea/fr F.Pontij CarbonelliOr - dinis Fratrum Minorum dr Magiflrt S. Ludovici, fatis probabiliter 0 flendi tur in Opufculo deludi - tio Salomonis. Quod Sermones imprefi non fint S. Thomx, quafi evidenter deducitur ex originali f xifientein MonaferioFlorcfienftpr-ppeKamnrcnm.Bxpofttmes / 7 ;Matth<jumdrJoannem imprefi neque in unico verbo conveniunt cum expofitionibus manufcriptis exi(lentibus in Bibliotheca Corfendmeand , fub nomine S. Thomx. Et ne difeurramus perfingula , in Hifloria edita k P.Hnmberto & [cripta pofl Canoni^ationem S. Thomx folum referuntur triginta quinque ejus opera ; dr eadem fere refert Petrus Rogerus, poflea Summus Pontifex Clemens Vi. qui fcripjit ad annum 1324. In vita S. Thomx manuferipta apud Canonicos Rubrx Tallis prope Brnxeltis, cap. )6. extat catalogus Operum S.Thomx & folum adducuntur viginti Opufcula,cum tamen impreffa fint hodie feptuaginta tria. Item , in prxdtcla vita ponuntur initia Opufculorum dr collationata cum impreflis aliqua corrcfpondent , fed alia minime. Primus pater Orci. Praedicatorum,vocatus Didafcalus r q ui recollegit in uno tomo illa feptuaginta tria Opufcula y quatuor folummodo affirmat e/Se de certo Angelici Doiioris. P. Btmderus od annum 1560. invenit efje centum & tria opera omnia, dr jam excreverunt ad centum feprnaginU ; m de autem faBa fuerit tam ingens multiplicatiojpfi videant. Hoc unum didici ab bfifmet no¬ menclatoribus Dominicariis Scncnfi , P io cjr aliis, quod multa Opera qux erant cujufdam Thomx Angi; ci, faBa fuerunt Thomx Angelici perfolam aditionem unius Inter x y n t ex ipforumteBimoniti hins videtur m Radiis Solis Veritatis. a $ III.CER. II f. CERTUM eft 3. non conflare, quo ordine D. ThomasOperafua conferipferit. Hodierni Thomiftx variant inter fe , quid mirum fi etiam ab alijs diflentiant ? Theologi Romani Prxdicatores ,qui Anno i 570. Roma; Opera D. Thomx ediderunt, ajunt: Tertiam partem Summa D. Thomas morte proventus imperfcciam reliquit', quafi fupponerent ultimum opus ab eo fcriptum fuifle Summam : propterea etiam ab alijs Summa vocatur tejiamentum S. D ocioris. Ambro. Catherinus: Secl ajunt, qua fcripjit in Summis 7 ho¬ rnas,funt ejus ultimum tejiamentum. Magifter Auguftinus de Fivizano in calce Operis '.Expla¬ natio m Pfalmos - quia morte vertente refiduum iffius Pfalterij implere non potuit. Alius idem dicere pofTct de Commentarijs inGenefim,&c.Breviarium Romanum intefto S.Thomx, quod Officium probabiliter aliquis P.Dominicanus compofuit;& efto non compofuiffet» totus tamen Ordo id acceptando,jam fentit ultimum Opus D. Thomx fuifle explanatio¬ nem in Cantica : Fofja nova in morbum incidit, ubi agrotam Cantica Canticorum explanavit. Theologi Vedaffini Collegij Duacenfis cenfuerunt nuper Summam ( fi eft D. I homx) compofitam , cum eflet juvenis,uti atteftatur P. Scherlogus (cribens in Cantica. Ego(ut de ceteris Operibus taceam) de Summa loquendo , fi admittam die genuinum S. po¬ deris partum , perfuadere mihi non poflum abeo conicriptam dum elice juvenis, quia& diipofitio melior, & tra&atioexadtior, & clarior phrafis in Summa eftdeplcriiquematerijs,quam in fcriptis adMagiflrum Sententiarum.Quia vero cum lupranominatisAudloiibus dubito an Summa fit OpusD.Thoma:,aut laltem aliqua pars Summxjnon fum follicitus indagare an a juvene, an a fene confcripta fit: dicerem,nifi contra torrentem vide¬ rer niti,Summam ab aliquo Ordinis Praedicatorum viro docfto,& forte Difcipulo D.Thomx,partim ex DiviThomx,partim ex Bellovacenfis Scriptis colledam per modumCompendij Sententiarum Theologicarum communium fiio tempore, qua: poftea nullius prxfixo nomine in aliqua Bibliotheca repofita,& a pofteris reperta, cum potior pars Operir bus D. Thornx concfponderet,ipfiufmetS.DodlorisOpus exiftimata eft,& a potiori de¬ nominata. Hoc facile contingere potuit, illa prxfertim xtate, qua vix unquam adferibebantur Au&orum nomina vel Colledtorum : unde polleri, qui per conjeduras no¬ mina indagabant, non potuerunt femperlcopumattingere , & verum eujufque libri Au- «ftorem pronuntiare. OVI D dicendum Jit de Tertia parte,conflat ex Breviario Romano antiquo, fol. 216. ubi fle dice¬ bam : SummamTheologicam quatuor libris, adhibita etiam quadam lima , fenex com¬ plexus eft. Certifimum tamen eft , Henricum Gomchem BcncdiBinum adprafatam Tertiampartem addidijfe * quaftione 90. ufque adflncm, & nonaginta priores quaHioncs complevi/] e P. Albertum de Brixia , difcipulnm S. Thoma , ut conflat ex teftimonio P. Vinccntij Bandelli , & Anonjmi Domini¬ cam via 3. ration. 9. Anciore 84. Et quod antiqui Scriptores non agnoverint Tertiam partem , ut f cetum proprium S. Thomx, conflat evidenter ex boc unico argumento : P. Nicolaus Ey meritus Inqni- [itor AragonenftS) anno /395. fcripjit lati fimum Tr ablatum contra Immaculatam Conceptionem dica - tum Summo Pontifici , & adducit omnia loca qua in fuo DoCtore invenire potuit , Cr citat ftluf V rimam ftcundre, quoji. 81. &*?x quxftiombus de Malo, & ex quarto Sententiarum , nullam fap ciens mentionem de Tertia parte. Et idem dico de lati fimo Traclatu P. Girandi Rencrij i gitur anti¬ qui nefiebant an 5 V Thomas fer ippjfet Tertiam partem Summa. Nec folumpropojita intextu morti ’ praventus non potuit confummar e Angelicus Dotlor,fed etiam omnia jequent ia f ilicee: librum Peii' hermeniarum,«t ait Antonius Senenfis,C ompendiumTheologix, ut ad finem notatur fibrum clt Divinatione perfomnium fibros de Ccclo fibros Metheororum,/;/v w Ethicorum, libros Politi?» Expcfltioneia Txpofitionem inTvangclium Matthxi ,Hvdngelitfm J OMihhJibm-cle Anima ] denique EpiftolaS Pauli: fi nutem fit credibile Angelicum Doclorem motte pr.ayentum non potuijfc (onfummdre quattuor¬ decim libros , alij judicent. IV. C ERTIJ M eft 4.0.Thomam in Operibus fuis non omnino fibi correfpondere. Teftantur hoc ipfimet ejus Difcipuli, & fequaces. Catherinus: Etiam, qui infignesTbomista habentur,Capreoltts & Cajetanus, fatentur ingenue in nonnullis cum varie fcripftjfe-, Orpofievius, qux antefer ipfer at, retraBafje. Quod quidem de feipfo fatetur S. Dottor : ideo enim confcnpfit Opufculum feptuagefinmmfecundum de Concordantiijs , in quo concordat feipfum inpaffil>us apparenti rcontrarq j : & rogat Leiftorem,ut fiquis contraria invenerit, iequatur id , quod probabilius judicaverit. Obtemperarunt confilio Sandti Prxceptoris Romani illi Theologi , quorum paulo ante meminimus, & qux ipfe S. Do<ftor non emendaverat,vel r.etradiaverat ,eaipfi emendare, immutare, corrigere non dubitarunt. Curavimus itaque, ut quam emendatifii me imprimerentur omnid , amotis etiam ex eifdem Commentarijs,atque expunctis omnibus locis, juxta no(lri Ordinis f tuitiones, qui poft Decretd Tridcntina Synodi LeBorem poterant detinere dubium , vel fufpenfum: quos videlicet, yel ipfemet Commentator viyens emendaverat fi Viveret, emenda fiet .; vel uti diximus , falfariorum & impiorum perfidia temeraverat. Ex quibus iterum aperte colligi poteft Opera D. Thomxnon haberi de fa&o imprefla, prout ab ipio confedta fuerunt. Patet 2. aliqua loca expun&a efle, juxta Ordinis San&ionesj qux autem illa loca fint, non polTum ego divinare , nili antiquos MSS. Codices cum recen¬ tibus impreflis conferendo. Patet 3. a Difcipulis aliqua emendata , & immutata: adeoque pro libitu emendantium retentam fententiam,qux emendantibus probabilior vila.Pa.tet 4-non omnia,quxdebuiflent emendari poft DecretaTridentinx Synodi, emendata ef¬ le in Operibus Divi Thomx, prout gloriantur prodidi Emendatores Romani: reperiuntur enim adhuc loca, qux Lectorem poffunt detinere dubium , vel fufpenfum. v.g. Dicendum, quod fecundum fidem Catholicam firmiter eft tenendum) quod omnes homines prater folum Chnfium *x Adam derivati, peccatum originale ex Adam contrahunt: alioqui non omnes indigerent redemptioM } q ux eft per Chrifium,quod ejl e rroneum. Locus hic poteft Le&orem detinere dubium poft ConciliumTr;deminum,inquo etiam BcatiftimaVirgo excipitur ab illa univerfali: Om¬ nes homines. Et licet in Summa plerumque explicetur appofitis Cajetani Commenrarijs, quia tamen ixpius alibi idem reperitur in libris Sententiarumjfaltem in his debuiftet ex¬ pungi vel mutari, ubi non adfunt Commentarij. of ID, & quanta habeat S. Thornas interfe repugnantia, conflaret ex libro Retraift. a fe edito fi compareret ',fed cum fuerit extinBus, jam omnia ifia manent fub opinione, dicentibus ejus Difcipulis, quod nihil retractatione dignum habet in fuis operibus, altjs aliter fenticntihus.Propofttum librum Rehaftationu viderunt Ioannes Vitalis & Alanus Parifienfis,ut ip(t tefiantur in fuis libris de Conceptio - tte.P ater loannes' Bunderus Ordinis Prxdicatorum in fud Bibliotheca manu f criptarum affirmit fe vidifie unum in Conventu Gandcnfi. Thomxs Iames in fud Bibliotheca manuferiptorum Anglia, dicit fe >/difje alterum exemplar ifiarum Retractationum Cantabrigia in BibliutbecaCaij volumine 147. & ( im hac fit materia valde odivfi,tractemus & nos illa,qua cum veritate dicere pofiunm,quam [emP ( r amamus. V. CERTUM eft 4. quod fi de fadto D. Thomas viveret, multas fententias fuas ^litaret; eo quod ab obitu ejus in hanc diem multas veritates Theologica: aftiduo difiPutantium confliftu perpolitas,& in lucem extraftx fint; multa argumenta nova inventa , a ntiqiia clarius expofica,&c. imo quasdam, qux ejus tempore diiputabilia erant , jam per per Sedem Apoftolicam definita. Hujus affert! fufficiens probatio eft ipforumtnet PP. Pnedicatorum confcflio , illis verbis paulo ante addu&is exprefla : Veliffemet Commenta¬ tor vivens emendaverat , & fi viveret cmendafiet. Quibus nonfolum fatentur PP. Dominicani s quod fi defado Sandtus Thomas viveret, aliqua in filis operibus emendaret; fed etiam,quod dum vixit,a&ualiqua emendaverit :. ut proinde vero fimile fit libellum • Retractationum D.Thomse, de quo Joannes Vitalis mentionem facit,fuppreffum effe, in quo ( ut ait Serranus ex citato Vitali) in parti cidari retraBabat opinionem,quam docuerat con¬ tra Immaculatam Virg. Conceptionem. Hoe ego jficrintclligendum putem, quod fie melius ex¬ plicuerit ubi videbatur contrarius effe pia: opinioni ; licet nulquam ver£ contrarius fue¬ rit, ut deinceps oftendam. Cum ergo ille libellus amplius non compareat, videtur ab aliquo fu<j opinionis tenaci fupprefluseire.Prteterire hoc loco non pofliim,quod BXudovicus Beltran Ordinis Praedicatorum non foliim de S. Thoma, ted etiam de alijs SS. Patribus pronuntiavit apud Vincentium Antiftium. Ait enim : Omnes antiqui Eatresjt modo viverent, dicerent, fcriberentqueid , quod &nosfentmus de immaculata Regina Cali Conceptione. Et fi Cajetanus confequenter loqui velit (uti notarunt Arnbrol. Catherinus, &Joan. Bap.Lezana) hocipfum fatebitur, paritate argumenti indudhis. Nam cum D.Thomas docuerit: Clericus etidmfife defendendo interficiat aliquem,irregularis eft, quamvis non intendat in¬ terficere,fed feipfum defendere .Cajetanus in Commentario ad hunc locum advertit valde be¬ ne: N oyo j ure.in Clem. un. de homiciftatutum eft-, quod is, qui aliter mortem evitare non valens fu¬ tim occidit invdfor em,-irregularis non cB:qtta lexfi tempore AuBoris cxtmjjet, non fcripfiffet hoc An¬ ciorRdolutio ifta pluribus materiis applicari poteft, & debet un particulari cum queri¬ tur de Conceptione Deiparas., quam fi negavit aliquando D.Thomas Immaculatam, quando non fuit lex, & praeceptum Ecclefia: de illa celebranda , uti nunc eft; jam nobifeum aftereret fuifle Immaculatam & San&am , propter legem celebrandi Fcfti Con¬ ceptionis, qua lex fi tempore AuElons extitiffet, non fcripfifjet hoc AuBor, quod putatur feripiifle contra Immaculatam Conceptionem , & melius fe explicuiflet. QVID Angelicus DoBor S.Thomas de A quino ageret fi nunc viveret,an retraBaret fuam opinio¬ nem,videndo piam fenteutiam receptam abuniverfali Ecclefia, fuffultam auBontate Apoftolica, favo¬ ribus & gtatiis ampliatam, & ab omnibus DoBonbus defenfam, esi opimo plurimorum DoBornm, quodfu: afiipnando ad hoc plurimas & fortifstmas rationes ex doBnna ejufdem Docions Angelicifi* Ad omnia recondent ? atres Dominicam,hockffe divinare-, nonobftante quod plurum duantfcsr quf' dem oravijsimi AuBores)appartiiffeeundemDoBorem FantinoEpifcopo Patavino, & dixifje MScias Domine Epifcope, quod quando talem opinionem polui, habuirefpedtum ad di¬ vinum ftatum, quo B. Virgo peccatum originale contrahere debuerat, niti per Filium fuum fuiffetpnefervata; fed Dei Filius Matrem fuam ab originali macula prasfervavit* Sed ad hac omnia facillimum habent refponfttm Vatres Dominica ni-, de revelatione dicendo, quod non fit vera, fed falfa, ficte & chymerica. Ego vero fotum dico quod, ut Vomintcanus,nonfe retraBaret , quia nimis adharentfua opinioni, & pluris faciunt illam quam auBoritatem Ecclefia & DoBoruM Jed ut SanBus cirtam humilis fine dub.ofe retraBaret videndo quod Ecclefia & fere univerfnsOrbU fit in hanc fententiam tam propenfus-, ar fic concilio utramque fententiam. Ad Majorem 'Dei i? Virginis Immaculate Concepu i? Angelici Do floris S. Thomx de Aquinogloriam.