scieee Open visual document viewer

Integraçao reduzida para problemas advectivos-difusivos escalares discretizados pela formulaçao Supg com operador de captura de descontinuidade

Dias, C. M.,Coutinho, Alvaro L. G. A.

Abstract

Este trabalho apresenta una técnica de controle das oscilaçoes esgúrias que podein surgir quando as integrais provenientes da discretizaçao de problemas escalares advectivos-difusivos em regime permanente pela formulaçao SUPG com operador de captura de descontinuidades, sao avaliadas utilizamdo-se um ponto de quadratura de Gauss. Os termos de correçao saoo obtidos a partir do princípio variacional de Hu-Washizu. Diversos exeinplos numéricos sao apresentados de forma a validar a técnica proposta. REDUCED INTEGRATION FOR STEADY ADVECTIVE-DIFFUSIVE PROBLEMS DISCRETIZED BY THE SUPG FORMULATION WITH DISCONTINUITY-CAPTURING SUMMARY This worlk presents a technique to control thee spurious oscillations that may appear when the integrals arising from the discretization of scalar steady-state advective-diffusive problems by the SUPG formulation with discontinuity-capturing are evaluated usiilg one-point Gaussian quadrature. Tlie correction terms are clerived froin a Hu-Wasl-iizu variational formulation. Severa1 numerical esamples a.re slzown, validating the proposed technique.

Full text

Re is a In e nacional de Mé odos Numé icos pa a Cálculo y Diseño en Ingenie ía. Vol. 14,2, 145-166(1993) INTEGRACAO REDUZIDA PARA PROBLEMAS ADVECTIVOS-DIFUSIVOS ESCALARES DISCRETIZADOS PELA FORMULACÁO SUPG COM OPERADOR DE CAPTURA DE DESCONTINUIDADES C.M. DIAS e A.L.G.A. COUTINHO P og anza de El~gelzha ia Ci il - COPPE/UFRJ Cx. Pos al 68506, Rio de Janei o, RJ 21945-970, B asil Tel.: + 55-21-280 9993 , Faz: + 55-21-280 9545 E-nzail: [email p o ec ed]. b Es e aba1110 ap esen a iiina écnica de con ole das oscilacoes esgú ias que podein su gi quando as in eg ais p o eiiieii es da disc e iza~iio de p oblemas escala es ad ec i os-di usi os em egiine pe manen e pela o iiiulaciio SUPG com ope ado de cap u a de descon ii~uidades, sao a aliadas u ilizailclo-se uin pon o de quad a u a de Gauss. Os e mos de co ecao siio ob idos & pa i do p iilcípio a iacional de Hu-Wasliizu. Di e sos exeinplos numé icos siio ap esen ados de o ina a alida a écnica p opos a. REDUCED INTEGRATION FOR STEADY ADVECTIVE-DIFFUSIVE PROBLEMS DISCRETIZED BY THE SUPG FORMULATION WITH DISCONTINUITY-CAPTURING SUMMARY This wo lc p esen s a ecliiiique o con ol lie spu ious oscilla ions ha inay appea when he in eg als a isiilg oin he disc e iza ion o scala s eady-s a e ad ec i e-di usi e p oblems by he SUPG o inula ioii wi li discon inui y-cap u ing a e e alua ed usiilg one-poin Gaussiai~ quad a u e. Tlie co ec ion e ms a e cle i ed oin a Hu-Wasl-iizu a ia ional o inula ion. Se e a1 nume ical esamples a. e slzown, alida ing he p oposed echnique. Recibido: Sep iemb e 1996 OUni e si a Poli ecnica de Ca alu iya (España) ISSN 0213-1315 146 C.M. DIAS E A.L.G.A. COUTINHO Na soluc5o de p oblemas ad ec i os-di usi os pelo Mé odo dos Elemen os Fini os su gein in eg ais que podem se a aliadas u ilizando-se uma eg a de in eg as50 numé ica, ge almen e a quad a u a de Gauss. O cus o compu acional da a aliaqáo des as in eg ais é p opo cional ao núme o de pon os de in eg as20 u ilizados. Assiin, a u ilizac50 da in eg as50 com um pon o de quad a u a em eduzii- signi ica i amen e o cus o des as a aliacóes. A ualmen e mui os p og amas u ilizam es a In eg aq50 Reduzida com sucesso em p oblemas de mecanica dos sólidos, cascas e di usao, eduzindo o núme o de a aliacóes do ope ado semi-disc e o e das equaqóes cons i u i as. No en an o, al p ocedin~en o pode p o oca o apa ecimen o de oscilasóes espú ias conhecidas como modos hou glass, que podem comp ome e os esul ados. Des a o ma, o na-se necessá ia a u ilizasáo de uma écnica de con ole des as oscilacóes. Exis em di e sas écnicas capazes de pe mi i a u ilizas50 da In eg as50 Reduzida com um pon o de quad a u a em malhas de elemen os quad ilá e os e hexaed os linea es pa a es as classes de p oblemas. Den e elas des aca-se a desen ol ida po Liu e Bely sclikol0 e Bely schko e al.l, onde os modos singula es espú ios que podem su gi com a In eg a550 Reduzida s5o eliminados com a adic5o de uma pa cela de es abilizaciio & ma iz de elemen o. Malle e al. l1 es endeu al me odologia de es abilizas50 & sis emas ad ec i os-di usi os. O p esen e abalho ol ado pa a a o inulasao SUPG (B ooks e Hughes2), ac escida de um ope ado de cap u a de descon inuidades (Codina4, Gale5o e Du a do Ca mo8), u iliza a In eg ac50 Reduzida com um pon o de quad a u a, es abilizada a pa i do p incípio a iacional de Hu-Washizu, em p oblemas ad ec i os-di usi os escala es em egiine pe manen e, disc e izados po elemen os isopa amé icos quad ilá e os bilinea es. O a igo é o ganizado da seguin e o ma. P imei amen e é ei a uma ápida e isa0 das equacóes en ol idas e sua disc e izas50 pelo Mé odo dos Elemen os Fini os pa a a o nulaq50 SUPG ac escida do ope ado de cap u a de choque. É ap esen ada a o ma ma icial do p oblema. O i em seguin e discu e a me odologia de es abilizaciio emp egada. Em seguida, ap esen am-se alguns expe imen os numé icos de alidac50, e po úl imo s5o ei os comen á ios e conclusóes sob e o abalho. Sendo R um domínio em R2 com con o no d = TI U F2, a equasao de ad ecc5o- di usiio escala em eginle pe manen e é dada po com condicóes de con o no +=$* em i (2) n.kV$=$, emT2 (3) onde , +* e 4, sáo unsóes conhecidas, ,8 é a elocidade do luido al que V - B = 0, k é o enso de di usi idade, conside ado mui o pequena, n é o e o uni á io no mal i on ei a e o ien ado pa a o ex e io e q5 a incógni a do p oblema. U ilizando-se o mé odo SUPG (S eamline Upwind Pe o -Gale l in) p opos o po B ooks e Hughes2, ac escido de um ope ado de cap u a de descon inuidades (Galeáo e Du a do Ca mo8, Codina4), chega-se ii seguin e o mulaciio de Elemen os Fini os pa a a equacáo (1) nnos onde q5h = N;+; é a o ma disc e a de 4; q5;, i = 1,. . .iznos sáo as incógni as iiodais; i N; siio as uizc6es de in e polaciio usuais de elemen os ini os e wh é a uiiciio disc e a de ponde acáo. Assume-se que a inalha possua nnos pon os nodais. As unc6es de in e polacáo pa a elemen os quad ilá e os bilinea es, es i as aos elemen os sáo dadas po pa a o domínio de e e encia, [E = - 1, E = 11 x [q = - 1, q = 11, coiz o ine mos ado na Figu a 1. Na equacáo (4) o p iinei o soma ó io co esponde ii pa cela de es abilizaciio da o mulacáo SUPG, eiiquaii o que o segundo soma ó io ep esen a A pa cela do e izio de cap u a de descon inuidades. A exp essáo (5) co espoiide i pa cela de Gale kin e o ope ado de esíduo disc e o da equacáo de ad eccáo-di usáo é dado pela equacáo (6). Plaiio ísico (x, y) Plano de e e encia (E, 11) Figu a 1. Elemen o quad ilá e o bilinea - plano ísico e plailo de e e encia Na equacáo (4) nel é o núme o de elemen os na malha, ais que izel R=URe e @=R;nR;, i j e i,j=l, ...) 7zel (8) Conside a-se que a con ibuicáo descon ínua 2i inon an e das linhas de co en e é calculada pela exp essáo assin ó ica (B ool<s e Hughes2) sendo Pe o núme o de Pécle do elemen o, ou seja O comp imen o ca ac e ís ico do elemen o he, pode se calculado segundo Codina e aL3, is o é onde 11 .II indica a no ma euclidiana e é a p ojecáo de P no plano de e e encia. Pa a a pa cela de cap u a de descon inuidades, as g andezas co esponden es sáo de inidas como lzi P~II 7-2 = - min (?; O, 7) 2 onde o subíndice 11 indica a p ojecáo de P na di ecáo pa alela a Vq5. A exp essáo (12) é uma ap oximas50 assin ó ica ob ida a pa i da elacáo dada ein Codiiia4. Subs i uindo- se as ap oximac6es de Elemen o Fini os ein (4) A (6), chega-se a o ma ina icial do p oblema exp essa po K e F sáo ob idos de o ma usual, a pa i das con ibuicGes dos elemen os nel K = ~(KZ + K:, K:, KL,) e=l nel Conside ando-se as uiic6es de iii e polacáo bilinea es dadas pela exp essáo (7) e o eleinen o quad ilá e o da Figu a 1, as pa celas de K p esen es em (16) podem se explici adas como Ma iz de di usiio de Gale l in: [Kz] = /Re N6,jkGN,,idR, a,b = 1,. . .,4; i, j = 1,2 (l8) e Ma iz de ad eccáo de Gale l iii: [K:,] = / NbP VN,dR, a, b = 1,. . . ,4 Re (19) Ma iz de ad ecciío de Pe o -Gale kin: [K:,,] = / -Nb,jpi @@;N,,;, a,b = 1,. . .,4; i, j = 1,2 Re IlPll (20) Ope ado de cap u a de descoil iiluidades: onde A é a á ea do eleinen o dada po 1 A = -(.2'311/42 + 224~31) 2 pa a Tais in eg ais podem se a aliadas a a és da quad a u a de Gauss com um pon o, conduzindo a [~;](~)=~b;l;.;~~b', ~j=1,2 e n [=?=O (24) [K:,](') = ~~~bj&p;bT, i = 1,2 e n [ = q = 0 (27) onde, segundo Codiila4 ein-se 150 C.M. DIAS E A.L.G.A. COUTINHO Obse a-se que pa a o ope ado de cap u a do ipo CAU (Galeáo e Du a do Ca ino8), P = 1. Nas exp essóes aciina, bl e b2 sáo as pa celas de VN = [bl b2], dadas po e o e o ep eseii a un1 ino iineii o de co po ígido As ina izes iii eg adas iio poii o (E = 0, 11 = O ) so de icieii es cle pos o, o que pode ocasioiia oscilacóes espú ias (Hayesg). Des a o ma, se az iiecessá ia a u ilizacáo de u na ine odologia capaz de aiiula os e ei os llega i os da de icieiicia de pos o das ina izes. Nes e aba1110 os e mos de co ecáo das oscilacóes espú ias se áo deseii ol idos coin base iios es udos de Liu e Bely sclil o10 e Bely scliko e al. pa a a equacáo de di usáo, e os abalhos de Malle e al. l1 e Dias6 pa a p oblemas p edominaii eineii e coii ec i os. Tais e mos sáo ob idos a pa i de uin p iiicípio a iacional do ipo Hu-Ilasliizu, como se á is o a segui . A o mulacáo aca e111 cada eleineii o, pelo uiicioilal de Hu-Wasliizu é onde S iiidica a a iacáo e k é o enso de di usi idade soinado i di usáo a i icial o iuiida da o inulacáo SUPG coin ope ado de cap u a de descoil iiluidades. A iii e polacáo de 4 pocle se esc i a coi110 45 = 450 + 4512 + 452~ + 4llh oiide a uiicáo 1% é dada po Pode-se p o a que sáo álidas as seguiii es p op iedades de o ogoiializacáo sendo o e o h, ideii i icado como o moclo lzozi glciss, dado po U iliza ido ais p op ieclades, juii aiileii e coin os alo es iiodais de 4, oinados a pa i de (35) cliega-se a esp essáo oiide o supe íiidice e indica que os alo es siio omados ein elacáo ao eleineii o e e o e o y é calculado seguiido Bely scliko e al.', de o ina que o pos o do g adieii e disc e o VN, seja 3. De iiiiiido-se as ap oxiinacoes onde onde g e q si50 as pa celas cle es abilizacáo do g adien e e do luxo espec i aineii e. 152 C.M. DIAS E A.L.G.A. COUTINHO Subs i uindo-se (41) ein (34), e ainbéin as ap oximacóes (44) e (45), ein S,. 64eT(cT + bjxj + 7h)(pi(gj1) + gh,i) - )d l- 6qFT(bi + -yhji)(p{') + óh,i)d l+ S,. (6ql1lT + 6qT1x,;)(y{i) + yh,i - bTg5e - 7Tq5eh,i)dQ+ (1)T (1) + Le(6gi + 6~~h,i)(q, + jh,; + kijgjl) kijgh,j)dQ = 0, i = 1,2 A pa i da p imei a in eg al da equacáo (49) clzega-se A exp essao do l.uxo ad ec i o em cada elemen o, e a pa i da segunda, do luxo di usi o obse a-se que as duas p imei as pa celas co espondein ao e mo de ad eccáo de Gale kiii e as demais aos e inos de di usáo de Gale lcin e di usáo a i icial o iunda dos e mos do SUPG e do ope ado de cap u a de descon inuidades. Es as quando desmemb adas, o iiain possí el a iden i icacao das ina izes de co ecáo da de iciencia de pos o p o ocada pela in eg acáo eduzida. Des a o ma, em-se Ma iz de co ecáo da di usáo: Ma iz de co ecáo da ad eccáo: Ma iz de co ecao da ad eccáo de Pe o -Gale kin: Ma iz de co ecáo pa a o ope ado de cap u a de descon inuidades: Assim, as pa celas da izza iz K en1 (16) se 50 dadas pela soma dos e mos p o enien es da in eg agáo de Gauss con1 uin pon o, equacóes (24) a (27), e as ma izes de es abilizacao, equacóes (51) a (54)) is o é A o iiia esplíci a des as iiia izes eiicoii a-se 1x0 Apeiidice. e É iinpo aii e no a que pa a o cálculo do esíduo iio in e io do eleineii o, IL(C$~)~, oma-se os e mos a aliados iio poii o de coo cleiiadas ([ = O, q = O). Logo, es e e ino ambéiii de e á se es abilizado, u ilizaiido-se uina co ecáo seiiielliaii e a emp egada iios casos aii e io es, oiide e Nas equacóes (51) a (54), as in eg ais coiis i uem os cliainados pa ame os de es abilizagiio Él = E zih,;clR, i, j = 1,2 (pa, a acl ecciio de Gale liiii) S,. (61) & = E S, l~,;h,~dR, i = 1,2 (pa a os deinais casos) (62) e O coe icieii e li e E que apa ece iias equacóes (61) e (62) iios dá a possibilidade de ajus a a p ecisáo dos esul ados. Assiin, quaiido E = 1 e i ica-se que [Ke] se á exa a pa a inalhas de eleineii os e aiigula es e pa alelog ainos. Coin o obje i o de salieii a o papel da escollia do coe icieii e E iia qualidade das solucóes ob idas, Liii e Bely s~lilio~~ ap eseii a ain uina abela coinpa aiido as o inulag6es de Eleineii os Fiiii os pa a di e sos alo es de E coin as co espoiideii es moléculas de Di e eiigas Fiiii as pa a a equacáo de di usáo, coiiside aiido uina inallia de 4 eleineii os quad ados de lado An: e omaiido-se os esul ados eiii o iio do izó cen al. Aquí, ap eseli a-se iia Tabela 1 esul aclos seinelliaii e aos ci ados aii e io ilieii e, des a ez omaiido-se as moléculas co espoiicleii es a iiioii ageiii global en1 o iio clo lió cen al da mesilla inallia de 4 eleineii os ci ada aciina pa a as pa celas da ad ecg5o ob idas coin a o inulacáo aclui ap eseii ada, coin E = O e E = 1, pa a aiigulos de escoaiiieii o de 45" e O". Ve i ica-se iia Tabela 1 que as moléculas siio iden icas as ap eseii adas po Swamiiia liaii e Volle 13 pa a o iiié oclo SUPG coi11 in eg a550 2 x 2. Obse a-se iia Tabela 11 que as solucóes ob idas coi11 E = O, is o 6, sein es abilizacáo ap eseil ain oscilacGes espií ias. Já as solucóes ob idas com a ine odologia de es abilizacáo, conside aiido-se E = 1, siio simila es aos esul ados ob idos com a iii eg acáo com 2 x 2 poii os de quad a u a. Ein seguida, o mesino exemplo oi solucionado pa a os casos aii e io es, po ém com a iilallia iiáo-uili o ine da Figu a 3. Os esiil ados co espoiideii es eiicoii am-se iia Tabela 111. Es es esul aclos sáo bas aii e acei á eis cluaiido coizzpa ados coln os ob idos coi11 2 x 2 pon os de quad a u a. 160 C.M. DIAS E A.L.G.A. COUTINHO Figu a 3. P obleilla de ad eccao pu a com iialha 11.50-uiii o ine P oblema de ad eccao-di usa0 com ope ado de cap u a de descoi~ inuidades Conside aiido-se o mesillo doiníiiio do exeinplo an e io , com le = lo-' e elocidade coiis aii e de inódulo uiii á io, pa a uin iingulo O = 26,5", o p obleina oi solucioiiado com uma malha egula de 20 x 20 elemen os a a és das o inulacóes es abilizadas com ope ado de cap u a de descoii inuidades. Os esul ados ob idos eiicoii am-se iia Figu a 4, oilde pocle-se isualiza a solucáo da So mulacáo SUPG, coi11 o ope ado de cap u a de Codiiia4 e com o ope ado CAU (Galeáo e Du a clo Ca mo8). Em odas as soluc6es conside ou-se E = 1. As solucóes aciina di e eiiz eii e si basicaineil e juil o A camada limi e. No a-se que a iii oducáo do ope ado de cap u a diminui sigiii ica i aineii e as oscilacóes p óximas As descoil iiiuidacles. Obse a-se ainbém que o ope ado CAU 6 isi elineii e mais dihsi o do que o ope ado dado coin a equaciio (28). Ein seguida, o l~ oblema oi solucionado pa a ou os alo es do pa aine o de es abilizacáo E. Os esul ados pa a E = O e E = 2 sáo plo ados iia Figu a 5, ambos pa a o ope ado CAU. Como pode se is o os esul ados con1 E = O ap eseii ain oscilacóes espií ias, eiiqua i o que os esul ados con1 E = 2 sáo bas an e sa is a ó ios. SUPG coin E = 1 SUPG + ope ado de Codiiia SUPG + ope ado CAU COlll E = 1 coin E = 1 Figu a 4. Tes es con1 ope ado de cap u a E = O Figu a 5. Tes es com E = O e E 164 C.M. DIAS E A.L.G.A. COUTINHO 1. T. Bely schl o, J.S.J. Oiig, W.I<. Liu e J.M. Keililecly, "I-Iou glass Coil ol iii Liilea aild Non-Linea P obleius", Conzp. Me h. Appl. Mech. Eilg~zg., Vol. 43, pp. 251-276, (1984). 2. A.N. B oolís e T.J.R. Hiiglies, "S eamliile Up~ ind Pe o -Gale líiil Fo iiiula ioil o Con ec ion Doi~~iila ecl Flows wi h Pa icula Einphasis oii lie Iilcoinp essible Na ie - S olíes Equa ioils", Co~izp. Me h. Appl. Mech. Eizg~zg. , Vol. 32, pp. 199-259, (1982). 3. R. Codiila, E. Oña e e M. Ce e a, "Tlie In iilsic Time o he S eamliiie Upwiiid/Pe o - Gale l iil Fo inula ioii Usiilg Quad a ic Eleineii s", Conzp. kle h. Appl. Mech. E~zgizg., Vol. 94, pp. 239-262, (1992). 4. R. Codiiia, "A Discoil iiiui y-Cap u iiig C osswiiicl-Dissipa ioil o he Fini e Eleineil Solu ioil o he Coi~ ec ioii-Di usioii Equa ioii", Conzp. Me lz. Appl. Mech. Engng., Vol. 110, pp. 325-342, (1993). 5. A.L.G.A. Cou iiiho e R.B. Aiiio iin, "Non-Syinme ic CG-lil e Scheines o he Eleineil -by- Elemen Solu ioil o Fiiii e Eleineil Equa ioils", Aiiais do V Encon o Nacioilal de Ciencias Té micas, ABCM, SP, B a.si1, pp. 309-311, (1994). 6. C.M. Dias, "Uin es udo sob e a u ilizas50 da iii eg ac50 eduzida ein p oblemas acl ec i os- di usi os", Tese de MSc., P og ama de Eilgeilha ia. Ci il, COPPE/UFRJ, (1995). 7. FLOTRAN-Beilcliiiia. lí Manual, pp. 4.1-4.7, (1991). S. A.C. Galeao e E.G. Du a do Ca. iiio, "A Consis en App oxiiiia e Upwiiid Pe o -Gale kin Me liod o Coil ec ion-Domiiia ed P oblems", Conzp. ~lde h. Appl. Mech. Engng., Vol. 68, pp 83-95, (1988). 9. L.J. Hayes, "P ac ica1 S abili y Tes o Fiiii e Eleiiieil s wi li Reclucecl Iii eg a ion", 111-1. J. Num. Me h. Engng., Vol. 17, pp. 1689-695, (1981). 10. W.K. Liu e T. Bely ~clilio, "E icieil Linea ancl Noiiliiiea Hea Coilduc ion wi h a Quad ila e al Elemen ", I~z . J. Nunz. Me h. E~zgng., Vol. 20, pp. 931-948, (1984). 11. M. Malle , C. Poi ie e F. Slialiib, "A New Fiiii e Eleiiieil Fo inula ioii o Coinpu a ional Fluid Dyilainics: De elopinen o aii Hou glass Coii ol Ope a o o Mul iclimeiisional Ad ec i e-Di usi e Sys ems", Comp. Me h. Appl. Mech. Azg~zg., Vol. 94, pp. 429-442, (1992). 12. Y. Saad e M.H. Schul z, "GMRES: A Geile alized Miiiimal Residual Algo i lim o Sol iiig Non-Symine ic Linea Sys eilis", ,S'IAk J. Sci. ,C a . Conzp., Vol. 7, pp. 856-869, (1986). 13. C.R. Swamiila liaii e V.R. Volle , "S eainline Upwind Scliei~ie o Con ol-Voluine Fiili e Elemeil s, Pa 1 - Fo il-~ula ions", Nunz. Hea T ans e , Pa B, Vol. 22, pp. 95-107, (1992). 14. C.R. Swainiiia l-iail e V.R. Volle , "S eamline Upwiilcl Scheine o Con ol-Volume Fini e Eleineil s, Pa 11: Impleineii a ion aild Coi~~pa ison wi h he SUPG Fiiii e Eleineil Sclieil~e", NPLI)~. Bea T nns e , Pa B, IJol. 22, pp. 109-124, (1992). As ina izes de eleiiieii o pa a a equacao de ad ecsao-di usa0 escala conside anclo- se uin elemeil o quad ilá e o bilinea , in eg adas con1 uin pon o e es abilizadas coin a me odologia do i em 3, eiicoii ain-se A segui . De o ma ge al, a p imei a ma iz ep esen a o esul aclo da iil eg acáo coin uin poii o, eilquan o que a segunda iiia iz é o e mo de es abilizacáo. e Ad eccZo (Galeikin): ~4 = -2A - c 1y13 - c 2x31 Di usiio (Gale l in): (A.13) (A. 14) (A.15) 166 C.M. DIAS E A.L.G.A. COUTINHO clcl clc2 clc3 c1c4 1 C2C1 ~2~2 ~2~3 ~2~4 C3C1 C3Cz C3C3 C3C4 cqc1 C4C2 C4C3 C4C4 onde 1 12 = p,?/;1 + p Jx;3 + 2PzPyi~31.2'13 Ope ado de cap u a de descon inuidades: onde (A.22) (A.23) (A. 24) (A.25) (A.26) (A.27) (A.28)