Orballeiras: versos sin o retrato d'o autor / pro c'un prólogo de D. Vitorino Novo e Garcia
Full text
se
UNIVERSIDAD!
DE
SANTERO
DE
C.OMPOSTF.I
A
Sa
Í-.4
60
«...
9
»
a
I
I
F.
GARCIA
ACUÑA
o
VERSOS
SIN
O
RETRATO
D
‘
O
AUTOR
p o
c
‘
un
p ólogo
de
D.
VITORINO
NOVO
E
GARCIA.
HP.
Y
L1B.
DE
GARRE
CORUÑA
BETANZOS
I
mp
.
d e
A.
A
men ed o
P
o n e
Plaza
del
Campo,
7
18«»7
se
UNJV KSlDAüh
D
Í.V.
JAGO
ü
CUMJX yiELA
u
Á
MXÑA
NAI
—
O
1
o
O
—
Ga o
inglóns
mal
esqui os
F oi o
d
1
un
pe dido
empo;
Sospi os,
bágoas,
emo es,
Anacos
d
‘
o
pensamen o;
Gancións
que
i e on
niño
N-o
co azón
d
‘
o
meu
pei o;
Es
4
é
soasman e
o
conxun o
D
‘
es e
lib o
que
ch
‘
o ezo.
¡Ay,
si
el
ali a
unha
pa e
D
‘
o
ca iño
que
che
eño!
Mayo,
1887.
se
U.NIVLRMD.W
DL
l
D CUMPOSm
-
u
¡UNHA
APERTA!
i
N-o
cu nncho
d
‘
unh'
aldea
Que
n-a
ida
in
n-o
mapa.
Aló
moi
lonxe,
moi
lonxe,
E
p e iño
d
‘
unhas
p ayas
Que
c oben
ondas
xigan es
D
‘
unha
ma
semp
c
azulada,
Fé ida
pol-o
dou ado
Sol
d
‘
a
é a
ame ecana,
Es á
o
e ce
d
o
qu
‘
esc ebe
En
dóce
língoa
es as
cán egas.
¡Can os
sospi os
me
le a!
¡Can os
sospi os
m
‘
a anca
B
‘
o
ondo
d
‘
o
co azón
Esa
é a
ei izada.
...
Non-a
exo
co-es es
olios,
Véxo-a
c-os
olios
d
‘
a
y-alma,
Que
solasmen e
así
mi a
Aquél
que
i e
d
£
esp anzas!
.
.
.
¡
AMERECA!
Es ou e
endo
C-os
eus
eguei os
de
p a a,
C-as
uas
oles,
eus
paxá os
E
uas
b isas
pie umadas
se
UNIVWiMDAD
DL
SAN
!
L üü
DE
CÜM OSJ'H-
u
2
OPBALLEIBAS
E
eus
albo es
xigan es
Que
bican
de
Dios
a
p an a;
Es ou e
endo,
e
c-as
ondas
Que
buligan
n-es as
p ayas,
Mándoche,
pá ea,
unha
bágoa
E
un
anaco
d
‘
as
en añas.
¡Adios!
e
Dios
e
bendiga
Miña
seinp
‘
amada
pá ea!
II
E
á
í,
ga ida
GALICIA,
Qu
‘
es ás
dándome
pousada,
E
an e
eus
illos
m/
alcon o
Falando
com
1
éles
alan;
A
í,
a
d
£
o
céo
he moso,
C-os
eus
ai es
e
uas
p an as
E
eus
p ados
cheos
semp e
De
oles
e
d
‘
esme aldas;
A
í,
que
ch
‘
es ou
debendo
O
meu
co azón
e
a
y-alma,
Onde
eñ
1
os
meus
amo es
E
as
ilusións
mais
sag adas,
¿Qué
pod
1
o ece che
hoxe
O
p obe
au o
d
1
es as
cán egas?
¿Que
pod
‘
o ece ch
1
o
ba do
Que
en
de
é as
lexanas
Falando
com
1
os
eus
illos,
Can anao
com
1
éles
can an?
¡Nada!
sinon
dici
semp e
O
e
a
ua
albo ada:
¡AMÉRECA
doum'
a
lus
P
1
os
olios
d
1
a
miña
ca a,
E
GALICIA,
es a
GALICIA
Dóuma
p
1
os
olios
d
1
a
y-alma!
F.
GARCIA
ACUÑA
3
BORRASCAS
POÉTICAS
RIMAS
I
Hoy
hace,
niña,
jus amen e
un
año
Que
u ana,
aleg e,
sin
cesa
eías;
¡Qué
he mosa
es abas!
Todos
al
mi a e
¡Ved
un
ángel,
decían!
o
o
o
Rápido
el
iempo
uela...
¡Cuán as
cosas
Suceden
en
un
año,
he mosa
mía!
Los
que
en onces
e
ie on
aho a
exclaman:
¡Pe cances
de
la
ida!
.
.
II
La
que ía
muchísimo;
La
dije
en
e so
y
p osa
Lo
que
suele
deci se
en
casos
ales
Cuando
á
ciegas
se
ado a.
La
dije.
.
.
Yo
no
sé
lo
que
la
dije,
Pues
solo
el
eco da lo
me
as o na:
'
Lo
que
os
puedo
deci
es
que
ella
misma
Lab ando
es á
en
mi
co azón
su
osa.
III
Se á
el
amo
un
algo
inexplicable
Se á
lo
que
ú
quie as.
..
Más,
pa a
habla
de
asun o
semejan e,
Es
p eciso
que
sien as.
MNIVn SIDAD
D .
S?XNTIAGO
4
OBBALLEIRAS
IV
A
odos
mis
amigos
Les
dije
ancamen e
que
la
amaba;
Mil
plácemes
me
die on,
y
mas
a de
Reíanse
á
mi
espalda.
Y
al
sabe
el
po
qué
de
an a
isa,
Como
aquél
que
conoce
su
desg acia,
Busquélos
con
a án,
y
á
uno
po
uno
Un
ab azo
les
di
con
oda
el
alma.
B illando
es án
las
es ellas
Allá
lejos,
allá
lejos.
Su
luz
me
dice
que
Dios
Se
es á
mi ando
en
su
uego;
Y
cuando
mi o
us
ojos,
Lindos
como
dos
luce os,
C eo
que
Dios,
como
yo,
Es á
mi ándose
en
ellos.
VI
Se
eía
de
mí
la
he mosa
niña
Po que
loco
de
amo
la
idola aba;
Se
eía
de
mí
po que
la
dije
Lo
que
sen ía
el
alma.
¡Y
enía
azón!
po que
un
poe a
Que
esc ibe
sus
canciones
con
sus
lág imas,
No
podía
o ece la
más
que
e sos,
Y
los
e sos
¡oh
Dios!
no
alen
nada.
VII
Po
dos
causas
sien o
solo
Habe
enido
á
es e
mundo:
Po
semb a
an o
ca iño
Y
ecoje
an
mal
u o.
u
F.
GAFCTA
ACUÑA
5
VIII
En
el
mis e io
de
la
duda
i o,
Y
en
medio
de
las
somb as,
Si
en
algo
c eo
hoy
dia,
es
solamen e
Po
que
só
que
me
ado as!
IX
Si
quie es
ence a
odas
us
penas
Algún
día
en
el
alma,
Esc ibe,
como
yo,
e sos,
bien
mío,
Gen
suspi os
y
lág imas.
¡Qué
glo ia!
¡Que
dicha!
¡Qué
dulce
is eza
Ve ás
cuán o
ag ada
Deja
en
el
alma
esc i as
po
siemp e
Las
penas
pasadas!
X
En e
el
ca iño
y
el
odio
Hay
una
la ga
dis ancia,
Que
eco e
en
un
suspi o
Quien
pie de
las
espe anzas.
XI
Cla a
lin a
que
á
la
playa
Llega
y
la
abso be
la
a ena;
Flo
que
al
ab i
la
co ola
El
helado
cie zo
seca.
..
¡Cómo
os
pa ecéis
á
mí
En
mis
sueños
de
poe a!
XII
Anoche
u e
un
sueño
Como
nunca
lo
u e
así
en
mi
ida;
Soñé
que
me
que ías
mucho,
mucho.
..
¡Quién
de
sueños
se
ia*
u
6
OBBALLEIKAS
XIEI
Hoy
u
co azón
y
el
mío
A den
bajo
el
mismo
uego,
Y
sien en
del
mismo
modo
Y
su en
al
mismo
iempo.
.
..
¡Después
de
an o
calo
Es
posible
un
aguace o!
ALIV
No
llo es
po que
así
engas
Llena
de
pecas
la
ca a,
Que
el
sol
es
sublime,
y
iene,
Segiin
dicen,
muchas
manchas.
XI
De
loco
me
has
achado
po que
un
dia
He
dicho
que
e
amaba;
No
lo
c eas,
mi
bien;
lo
que
yo
engo
Lo
saben
us
mi adas.
De
loco
me
has
achado
po que
digo
Cuan o
sien o
en
el
alma.
.
..
¡Locu as
cual
la
mía
hay
en
el
mundo
Muy
pocas,
po
desg acia.
..
.
De
loco
me
has
achado,
y
no
comp endo
El
po
qué
me
lo
llamas.
..
.
Si
lo
soy
po que
e
amo,
¡puedes
c ee lo!
¡Ve e
loca
anhela a!
u
P.
GABC A
ACUÑA
7
SOEDÁ
Á
CLOTILDE
P.
ACUÑA
N-a
soedá
d'
a
noi e,
cando
a
lúa
,
Soíña
es á
n-o
céo
Sin
é
ou a
compaña
qu
í
a
compaña
D
‘
o
aman e
lucei o,
Semp e
m
‘
aco do
D
‘
a
p obe
nena,
D
‘
aquela
í xe,
D
‘
aqnela
es ela,
Pol-a
que
mo o
cheo
de
penas.
Cand
z
a
b is
p e umada
pol-as
oles
.
D'
aleg e
p ima ei a
Cheg
1
ó
meu
lá
subiando
pouc
á
ponco,
E
pol-as
po as
en a,
Semp e
m
‘
aco do
D
‘
a
p obe
nena,
D
1
aquela
í xe,
aquela
es ela,
Cand'
así
en ab'
á
da m*
unh'
ape a.
Cand
‘
en
1
a
noi e
e
as
somb as
cob en
,
O
mon e,
o
sou o,
E
ai
d*
a
ei exia
pol-os
cu unchos
Chil and'
o
moncho,
Semp e,
po
semp e
Relemb *
a
nena,
Aquela
í xe,
3
S
nsBALLEIBAS
Aquela
es ela,
Anxel
d
‘
o
céo,
pombiña
enia.
Cando
n-a
ei á
ex
‘
os
paxá os
Qu
‘
aleg es
can an
Buscando
pallas
p a
ace
niño,
¡Dóem
‘
a
y-alma!
Pois
semp e
is e
Fago
mamo ia
D
‘
aquela
nena,
P obiña
moza,
D
‘
es as
Ma inas
ga ida
pomba!
Cando
n-Ou ono
cán
as
olliñas
D
‘
os
amenei os,
E
as
andu iñas
ca
1
á
ou as
é as
Fuxen
d
1
o
in e nó
Semp e
m
1
aco do
D
1
a
miña
nena,
D
‘
aquela
í xe,
D'
aquela
es ela
F ol
d
‘
unha
esp anza
d
‘
a
miña
é a.
¡Ay!
xa
non
hacho
nunca
n-a
ida
Doce
consolo;
Mo eum
1
a
nena
que
quixen
an o,
Son
com
‘
un
hó o!
.
.
.
¡Ga ida
lúa,
Si
sabes
d
‘
éla,
DilV
o
que
so o
Hoxe
n-a
é a,
Dille
que
mo o
chéo
de
penas!
SC
di
nwposTn..x
F.
GARCIA
ACUÑA
15
Á
ROSALÍA
CASTRO
W
“
¿Po
qué
is o
do
loi o
a
po ea
miña,
A
p& oa
d
‘
os
poe as?
-4
(L
e ma
)
¡Bendi o
seya
e
sol;
o
sol
d
‘
a
g o ia
Qu
‘
os
mundos
alomea,
E
o
mesmo
dalle
id'
á
ol
d
‘
as
campos
Qu
‘
á
musa
d
‘
o
poe a!
¡Bendi o
sey
‘
o
sol!
digo
cen
eces
O
e
que
n-es a
é a
Vé ce
d
‘
os
xénios,
e
d
‘
os
xénios
omba,
Alen
1
a
é
gallega;
E
n-as
áas
d
‘
un
sub ime
pensamen o
,
Hoxe
Galicia
en ei a,
Ó
p obe
eisiñol
d
‘
as
nosas
g o ias
DedicalU
unha
o enda.
E
can o
d
‘
es a
so e,
po que
sin o
Eiquí
n-a
miña
es a,
Ese
ogo
d
‘
os
céos,
que
me
ispi a
E
á
ou as
exiós
me
le a!
...
I
¡Ou,
Galicia!
sospi a
miña
xoya,
Sospi a,
amada
é a;
Es ás
is e
n-as
uas
boedades
Cho and
1
as
uas
is ezas.
¡Ou,
Galicia!
Tí,
a
pá ea
mo osiña
D'
os
p ados
e
d
‘
as
eigas,
D
‘
as
on es,
d
‘
os
eguei os
o
d
‘
os
íos
Onde
í
e
e eías;
A
é a
d'
os
paxá os
e
d
‘
as
oles
(1)
Ag aciada
con
“
mención
hono í ica
1
'
n-o
Ce áme
li e a
)
d'a
C uña,
o
2
de
Se emb e
de
1885.
4
se
IIMlVmSIDAD
DC
SANTIAGO
u
16
ORBALLEIRAS
D
{
a
b is
e
mais
d
1
as
nieb as;
Tí,
a
pá ea
melancónica
que
cho as
Com
‘
a
naiciña
en a,
Tomba
d
‘
aquel
Agui e,
que
le aba
De
libe a
a
bandei a,
¿Qué
és?
¿Qué
che
socede?
¿Po
qué
cho as
Galicia
ei icei a?
¿Po
qué
ocan
do idas
pouco
á
pouco
As
campas
d
‘
as
ei exias,
E
o
pobo
is
1
es á,
e
aló
n-o
céo
O
sol
non
aloméa?
¿Po
qu
1
as
oles
d
‘
os
campos'cal
donan es
Non
s
‘
ab en
boni ei as,
Espa cindo
n-os
ai es
os
p e umes
Que
n-o
calis
ence an?
¿Qué
eñen
os
paxá os
que
non
can an
Aló
n-a
ca ballei a,
E
a
on
‘
e
o
eguei o
non
ma mulan
Xen ís
como
d
‘
aquela?
¿Qué
eñen,
que
cobe ol-os
eus
eidos
Hox
‘
es án
pol-as
b é emas,
E
as
adas,
n-a
sua
lingoa
mis e iosa,
Sospi an
e
se
queixan?
¿Po
qué
is e
de
loi o
a
pá ea
miña,
A
pá ea
d
‘
os
poe as?
¿Qué
pasa,
qué
socede
qu
1
has *
as
ondas
D
‘
o
p ácido
Sa ela,
Pa és
que
uxen
e
bica
non
que en
Os
xuncos
d
‘
as
ibei as?
IT
¡Todiño
is *
es á,
do idas
ximen
D'
a
y-alm'
as
co das
en as,
Que
p a
semp e
mo eu
a
p obe
pomba
D
1
as
soedades
gallegas!
¡Que
mo eu
Kosalia
dino
odos,
se
u.'ii mMii
■
n .sÁNTiA
F.
GARCIA
ACUÑA
17
E
cho ando
sua
pe da
Todo
aquél
que
se
én
po
bó
gallego
Dedícala
unha
o enda!
¡Rosalía
mo eo!.
...
Nunc
‘
o
sen
nome,
Qu
‘
o
xénio
d
1
os
poe as,
Vi e
semp e
n-os
céos
in ini os
Ond'
a
g o ia
aloméa!
se
CN RsmAn
DI
SANTIAGO
u
18
ORBALLEIEAS
HEMÉMBEH
¡Hoy
misino
cumple
el
año!
¿Te
acue das
ángel
mío?
¿Te
acue das
cuando
aleg e
y
u ana
me
decías
Que^mucho
me
ado abas,
que
mucho
me
que ías
Y
ú
y
yó
se íamos
Un
sólo
co azón?
¿Te
acue das
de
las
somb as
de
aquella
he mosa
noche,
De
aquellas
ulgu an es
y
i idas
es ellas?
¡Yo
quie o
que
e
acue des!
¡Qué
lindas
y
qué
bellas
Las
ie on
nues os
ojos
Henchidos
de
ilusión!
¿Te
acue das
cuando
á
eces
del
ma
en
las
ibe as
Mi ándome
en
us
ojos,
imán
del
alma
mía,
—
¡Adó ame
po
siemp e!
—
mi
labio
e
decía
Bebiendo
en
us
mi adas
La
sac a
inspi ación?
¿De
aquella
b isa
sua e
al
pa
que
gemido a
Que
á
un
iempo
espi aban
el
pecho
uyo
y
mió,
De
aquellas
lo ecillas
cuajadas
de
ocío.
.
.
?
Yo
quie o
que
e
acue des
Con
alma
y
co azón!
Si
calcula
un
día
pudie as
solamen e
Lo
que
desde
aquel
iempo,
mi
bién,
lle o
su ido,
Quizás
ú
me
quisie as
cual
siemp e
e
he
que ido,
Tan
sólo
po
ene me
Alguna
compasión!
Quizás
ú
me
quisie as,
quizás
ú
me
ado a as,
Y
uese
yo,
po
siemp e,
ú
único
embeleso;
F.
GABCTA
ACUÑA
19
Quizá...
¡No
e
lo
digo!
Ven
hoy
á
da me
un
beso,
A cángel
de
mi
alma,
Mi ad
del
co azón!
Más,
no;
yo
lo
sé
odo,
yo
sé
que
ú
me
amas
Que
p uebas
ya
me
has
dado,
muje ,
de
u
ca iño;
Pe dona
si
he
dudado,
pe dona;
soy
un
niño
Que
e
ama
con
locu a,
Pues
e es
mi
ilusión.
,
Pe dona,
encan o
mío;
¿Ve dad
que
ú
me
quie es?
¿Ve dad
que
no
me
ol idas,
deidad
de
mis
amo es?
Respóndeme,
e
uego,
espóndeme
y
no
llo es;
No
llo es,
que
e
ado o
Con
alma
y
coiazón!
No
llo es,
po que
nublas
el
cielo
de
ese
modo
Y
quí asme
la
dicha
de
e me
en
ese
cielo;
No
llo es,
po que
anegas
en
is e
desconsuelo
Al
loco
que
en
í
iene
Su
san a
inspi ación.
No
llo es;
más
si
acaso
e
empeñas,
ida
mía,
Pe mi e
que
mi
labio
se
pose
en
esas
pe las;
Pe mi e
que
á
us
plan as
se
pos e
á
ecoje las
Quien
siemp e
e
ha
que ido
Con
odo
el
co azón.
Ya
sabes
lo
que
he
sido
y
soy
hoy
en
el
mundo,
Un
pob e
pe eg ino
en
el
desie o
e an e;
Es ella
sin
espacio,
un
alma
agonizan e
Que
i e
si
le
p es as,
Muje ,
u
inspi ación.
Y,
sin
emba go,
exis o
cual
ola
que
á
la
playa
En
so das
empes ades
empuja
el
ma
b a io;
Exis o
pa a
ama e,
po
siemp e,
encan o
mío,
A cángel
de
mis
sueños,
Mi ad
del
co azón.
20
ORBALLEIBAS
Adios,
alma
que ida;
si
uel es
la
mi ada,
—
Allá
cuando
la
luz
se
ex ingue
en
Occiden e
—
Hacia
es as
lindas
Rías
(1)
en
donde
i o
ausen e,
En íame
un
suspi o
Y
eza
una
o ación;
,
En íame
un
suspi o,
y
en
alas
de
la
b isa
Re ié eme
us
cui as,
e ie e
us
pesa es,
Que
yo,
alma
que ida,
con
ellos
mis
can a es
Ha é,
po que
e
ado o
Con
alma
y
co azón!
(1)
Bianjo,
1885.
F.
GARCIA
ACUÑA
21
A
VOX,TA
D
1
A
HOMAHXA
Ó
DESTINGUIDO
E
RELEMBRADO
POETA
GALLEGO
DON
BENITO
LOSADA,
Seu
cos an e
adimi ado
,
—
O
A
u o
.
Si
que end.es
uliadas
Vind
‘
acó
pol-as
Ma inas,
Que
ñ
as
Ma inas
es á
Tod
‘
o
mello
de
Galicia.
I
Aloméan
as
es elas,
Chil
1
o
moncho,
oubean
os
cans,
Can a
n-a
ce dei a
o
mei o
E
a
ul
‘
aló
an
1
o
piñal,
E
mozos
e
mozas
ol en
D'
-
a
oma ía
ó
luga ,
Éles
o and
1
a u uxos,
Elas
can and*
o
a-la-lá,
E
ó
són
d
‘
a
gai a
pa lei a
T oula,
beila
e
can a
Xan
Dándoll
1
ape as
á
Pepa
P a
que
non
pe d
‘
o
compás.
—
¡El...
Di a
C endes!
—
ó
lonxe
Escói ans
‘
á-lgúns
he a .
E
Xan,
e guendo
a
isa ma
E
o and
1
un
pas
‘
a ás
A u uxa
como
in e,
Ras
‘
a
ouce
pol-o
chan,
Facendo
lume
n-os
xeixos
Que
pol-o
camino
hay.
u
•22
c
E
ba l l eie a s
II
As
apazas
an
penecas,
Os
mozos
o
mesmo
an,
E
o
gai eí o
oca
e
oca
Can ando
odos
ó
pa ,
Namen as
qu
‘
a
ia
Fa uca
Esco
‘
e
cae
n-o
piñal
An
‘
aque a
muí
imada
Con
G abiel,
o
d
‘
o
ío
B ás.
—
¡Coidado
c-os
opezóns!
_
Di
unha
nena
qu
‘
alí
ai,
Roxa
com*
as
aba aillas
D
‘
as
ho as
d
‘
o
Ca egal,
C-un
mi a
que
end
‘
ó
sol
S
‘
o
sol
n-a
eude a
mais,
■
—
¡Doun
‘
ó
demo!
a ás,
apaza,
S
‘
has
de
cae
cae
n-o
chán,
—
Di
unha
ella
ó
e
qu
‘
un
mozo
Embo cállas*
acola.
III
Pouc
‘
á
pouco
an
siguindo
O
camino
d
‘
o
luga
Sin
a opa
co-a
pan asma
Que
de
noi e
semp e
sai
An
‘
o
medio
d
‘
os
b a ádegos
Asemellándos
1
un
can.
Nin
c-os
diaños
e
a
compaña,
Po que
ai
co-éles
Xan,
O
mociño
mais
p an ado
Que
eu
o
sol
en
Iñás,
Que
o ou
uns
ca o
anos
Si ind
1
ó
Rey
pol-o
ma ;
Soasmen e
de
es
en
cando
Lonx
‘
escól ase
can a ,
Uns
que
an
p
‘
o
moíño,
Ou os
que
moe on
xá,
F.
GAHCTA
ACUÑA
23
O i
que
an
p
‘
a
iada
N-a
compaña
d
!
ou os
mais,
E
que
isponden
amén.
As
cop as
que
o a
Xán.
—
¡El.
.
.
i a
C encles,
apaces!
—
■
Vol ^n
aló
á
a u uxa
—
¡Vinde
in e!
—
Xan
con es a,
E
seus
be os
n-o
piñal
Re omban
de
al
manei a
Que
se
sin en
n-o
luga ,
E
has
‘
o
gai ei o
én
uedo
D
‘
o
x
uñe as
qu'
á
a ma se
ai.
—
¡Vi a
Cicncles!
•
—
Vi an
ocios
Os
mozos
¿le
Co mán!
E
Xán
que
medo
non
i o
Nin
ampouc
1
hoxe
o
e á
(Po
mais
qu'
as
cos as
He
ga dan
Os
mozos
que
con
él
an)
Sigue
a u uxando
o e,
Ha> a
qu
‘
ó
in,
ó
chega
Á
e ol a
d
‘
o
camino,
A ópase
c-os
demais
Qu
‘
a u uxaban
d
‘
aquela
An ^
o
medio
d
‘
o
piñal.
—
¡Ei
..
i a
o
mawlo
1
apaces
!
Qaea
s
‘
a e a
á
¿ a ín
1
un
pau
Que
s
l
acl egE
c
gana
un
peso,
—
Valen e
bé alles
Xán.
.
.
E
a mas
1
unha
de
mil
diab os,
;
As
mozas
dan
en
he a
E
as
bisa mas
pol-o
ai e
Relacen
que
xénio
dá;
Es
‘
anim
‘
ós
compañei os,
Ou o
en uciña
n-o
chán
E
o
gai ei o
c-o
oncón
Dá
paus
aquí
e
acola.
Un
sang
1
o
mesmo
qu'
un
cucho,
Ou
1
esco
1
e
ai
á
da
5
nwcnsiDAD :
o .
SANTLACO
DE
COMPOSTO.
u
24
ORRALLEIBAS
Co-a
es a
con a
d
‘
un
alo
E
c am
1
á
Dios
e
sen
pái:
Namen as
qu
‘
o
noso
mozo
Sin
cea
un
paso
a ás,
Repa e
paus
q ?
é
un
milag o,
Quence
as
cos as
d
‘
os
demais
E
queda
dono
d
‘
o
campo
Co-as
mozas
de
Co iMn.
IV
Alomean
as
es elas,
Chil
‘
o
moucho,
oubean
os
cáns,
Can a
o
mel o
n-o
sen
niño
E
a
uV
aló
an
‘
o
piñal;
O
gai ei o
á
enchel-o
ol
Vol
‘
e
escomenza
á
oca ,
Todos
be án
e
a u uxan,
Can an
aleg
‘
o
a-la-lá,
Indo
po
ou o
camino
T ouleand*
á
mais
oulea .
—
¿E
Ma ica?
—
Sabe
Dios
E
o
demo
donde
che
ai.
.
.
—
Vaiche
c-o
ilio
de
Co os,
—
Di
Fa uca
a
de
Po al.
—
Quédalle
con ando
un
con o.
.,
—
Bó
con o
lie
sali á.
.
.
—
O
qu
‘
o
apas
non
se
pe de.
—
N-eso
í alP
á
seu
pái
...
E
alando
d
‘
es a
so e
Van
n-a
compaña
de
Xán,
Po
ce o
que
can
‘
o
galo
Cando
chegan
ó
luga .
Fai
un
ano
qu
‘
á
es a
es a
Fun
con
ou os
mozos
mais,
IIMlVCRSi
o .
SANTÍ?
u
F.
GARCIA
ACUÑA
31
¡Mal?
ó
c ego
que
ped ica
Tales
cousas
As
apazas.
I
Fon e
d
l
o
me í
sen emen o
Fuche
í,
nena
d
1
a
y-alma;
Qaíxin e
com
1
unha
nai
O
ilio
d
‘
as
suas
en añas,
E
p obas
d
1
o
meu
ca ino
Che
din
en
odal-as
ca as.
S
‘
a
g o i
‘
a
pedi me
chegas
Dé ach*
a
g o ia,
apaza,
Un
nome
que
al
moi
pouco,
Unhas
canciós
a incadas
D
1
o
ondo
d
1
un
co azón
Que
de
doo es
a ogaxa.
..
.
En
in,
si
odo
me
pides,
Dé ache
odo.
...
has *
a
y-alma!
II
Unha
noi e,
¡se
m
‘
aco do!
Noi e
de
an,
doc
‘
e
e a a,
Os
dous
aga imadiños
Xun
‘
ó
alpend e
d*
a
ua
casa
Pidinche
¡nunc
‘
o
pidi a!
P oba
d
‘
o
amo
que
xn a as,
Un
bico,
unh
‘
ape a
soya,
E
dempois
apad?
a
ca a,
Roxa
com
‘
unha
ce eixa
C-o
en
man elo
de
pana;
6
u
38
OSBALLEIEAS
Como
si
po
da
un
bico
Condena
ó al-a
y-alma;
Ó
e
al,
dixen
p a
min,
A dendo
en
sede
co-a
abea:
ó
c ego
gue
peánca
Tales
cousas
ás
apazas?
III
Pasou,
pason
aquel
an
Co-as
snas
doces
albo adas,
Seus
ayos
de
sol
dou ados
Que
n-as
augas
s
‘
espallaban;
Pasou,
e
chegou
ou ono
E
dempois
d
‘
ou ono
as
b ancas
B é emas
d
‘
o
ió
in e nó,
T is es
com
1
a
miña
y-alma;
E
ol in,
ol in
ond'
éla,
Vol in
ó
pé
d
‘
a
sua
casa,
E
cal
d
‘
aquela
pidinlle
P oba
d
‘
o
amo
que
xu a a;
E
¡ay
de
min!
xa
non
se
puxo
Com
‘
a
ce eixa
enca nada,
Xa
non
iñ
1
aquela
có ;
Qu
‘
es aba
b anca,
moi
b anca,
Tan
b anquiña
com
1
a
ne e
Que
se
pousa
n-as
mon añas.
—
¿Qué
és
Ma ica?
—
lie
dixen.
—
¿Qu'
hei
de
é !
Non
eño
nada;
Xa
non
son
aquela
moza
Qu
1
en
Figueí oa
beilaba,
Nin
a
qu
1
iba
á
San
Xulian
Pol-a
es a
de
Cabalas,
E
has
1
os
mozos
d
1
ALegondo
Pan
isa
de
min
n-as
ascas.
¡Soasmen e
Dios
sabe
pode
O
que
so e
a
miña
y-alma!.
...
u
F.
GALOTA
ACUÑA
33
Es o
dixo,
y-eu
qu
‘
en endo
D
‘
es es
males
de
disg acia,
Ma mulei
mol
caladiño
A dend
1
en
sede
co-a
abea:
Malí
1
ó
c ego
nue
psí ica
Ce as
eclisas
ás
apazas!
se
UNRTRS DADn
DI
SANTIAGO
u
34
ORBALLEIBAS
O
BRINDIS
D
‘
O
DEMO
i
Eu
son
un
olo,
son,
e
pol-o
mesmo
Qu
‘
houbo
c ego
que
dixo
qu
‘
así
e a,
Vou
con a
eiquí
un
con o
qu
1
un
p asbí e o
Con cu
n-a
miñ'
aldea.
0
con o
que
os
digo
inda
abee
Si
lie
all
‘
unha
le a;
E
al
coal
i i eum
1
o
pái
d
‘
as
y-almas
Vol-o
con o,
abo ellas.
Vou
ace ,
así
e
odo,
ós
meus
amigos
Unha
cu a
a e encia;
Que
nin
c eo,
nin
deixo
de
c eólo,
Po que
n-es es
asun os
d
‘
as
ei exias,
O
que
non
ó
ca óleco
omano
A
o za
en
que
sólo,
anque
non
quei a.
II
Disque,
pois,
cando
Dios
d-o
Pa adiso
Vo ou
á
Adan
e
E a,
Os
demos
en
pe soas
se
xun a on
E
an e
odos
ixe on
unha
es a.
Papas
d
‘
a os
alí
houbo,
e
non
al a on
Unhas
xa as
d
‘
o
bó
ino
d
(
a
é a,
Pan
de
igo
e
mais
mel,
ca ne
guisada
E
sopas
de
man eiga.
Adan,
qu
‘
e a
un
lab ego
coi adiño,
Foi
con idado
á
ela,
E
p e o
de
Lusbél
alí
s
‘
es aba
Moi
inchado
d'
a
mes
1
á
cábecei a;
F.
GAKCIA
ACUÑA
'
.
E
E a
n-un
c
a uncho,
en
‘
á
en e,
N-ou ó
lado
d
‘
a
mesa,
An e
cen os
de
demos
moi
co nudos,
Falaba
com
‘
un
lo o
d
1
as
Ame ecas.
¡Daba
xénio
d
‘
oubila,
qué
boa
moza
Es ab
‘
alí
a
la pei a,
Pa ola
que
pa ola,
n-un
mana o
Daba
olgos
á
lengoa
’
.
..
Sóupose
alí
que
Dios
lies
a enda a
Uns
anacos
de
é a,
Pol-os
que
iñan
que
paga
ó
ano
Eu
non
sei
can a
enda;
E
d
‘
alí
á
pouco
empo
end
‘
o
amo
Que
ni
o
dominio
lie
paga
quixe an,
Vo ounos
o a,
e
a iendoulV
á
ou os
—
Lab egos
de
concencia
Con
ianza
d
‘
as
boas
de
p o
medio,
E
non
sei
si
amen
con,hepo eca.
O
con o
oi
así,
s
1
es o
é
men i a
Alá
él
e
mais
éla,
Eu
amén
¡ eig
1
os
diab os!
on o
an o
Face ía,
abo ellas.
III
III
Xa
pasa a
unha
noi e
cuase
oda
E
inda
siguia
a
allada
aquela;
Ó
iño
escomenzaba
Á
chega
ós
miolos
d
‘
a
cabeza.
...
_
-Ei,
i a
o
in e no!
—
a u uxou
Lusbel,
Que
is ía
calzos
e
mais
mon ei a,
C-unha
códia
de
bola
n-unha
man
E
n-ou a
un
aso
qu
‘
á
bobe
comenza.
—
Eiqui
odol-os
demos
nos
xun amos:
Din
que
uche
la pei a,
Que
po
xan a
unha
maza
soasmen e
Deixache
o
céo
po
ozal-a
é a;
Qu
‘
á
eu
homo,
o
bendi o
que
m
1
escol a,
Dous
co nechos
p an áchelle
n-a
es a,
36
ORBALLEIBAS
E
ou as
causas
mais
qu
‘
ago a
calo
Pois
eñ
‘
o
meu
esc úpo
de
concencia.
...
Fixeches
bén,
mulle ,
ñxeches
bén,
Que
s
‘
es e
Adán,
d
‘
aquela
Consis euch'
o
qu
‘
os
bo nes
non
consin en,
E
camina
deixouche
p acen ei a
Pol-o
camino
en
que
e
es
ago a,
Tí
a
culpa
non-a
és;
e
eni*
o
is an e
En
qu
‘
o
céo
ocaches
pol-a
é a.
..
Es o
alou
Lusbél,
cal
si
o
ala a
Cas ela
n-a
sua
lingoa
alanguei a;
Anemosos
ap ausos
esoa on
D
‘
ambos
lados
d
‘
a
mesa.
..
Alcon ábahse
bébedos
xa
odos
E
conc uid
1
a
es a,
,
Dei óuse
Adan
n-uns
con os
de
cen éo
E
Lusbél
oi
con
E a.
..
Si
UNIV Hb.
DRSANT
u
37
F.
GARCIA
ACUÑA
Tí
XA
M
‘
ENTENDES
Non
me
chames
un
olo
po que
un
on e
Co-as
apazas
d
l
a
iia
á
es
1
a
Xe ^e,
Qu'
anque
aga
o
que
aga
n-es es
asun os.
.
.
Tí
xa
m
c
en endes.
..
.
Po que
o
‘
unha
copa
d
‘
anís
ou
osa
Non
me
digas
que
bebo
moi -
auga den e,
Unha
olda
se
o a
semp *
an
amigos
.
..
Tí
xa
m
‘
en endes.
.
..
Anque
lonco
me
exas
baila
n-o
ad o
Co-as
nenas
de
San
Ti so,
O o
ou
de
C endes,
E
an
1
os
mozos
lies
u e
bicos
e
ape as.
..
Tí
xa
m*
en endes.
.
.
.
S
(
á
sob ina
d
1
o
c ego
dígolle
cousas
Que
debe án
ala se
solo
an e
den es,
Nunca
caso
i
agas,
nena
d
‘
a
y-alma,
pois'xa
m
‘
en endes.
...
P a
ala
d
1
es a
so e
quixe a,
nena,
Es a
á
ua
ei iña
semp e,
po
semp e.
Cousas
hay
que
se
sin
en,
mais
non
se
íalan.
..
Tí
xa
m
1
en endes.
...
F.
GAFCTA
ACUÑA
38
A
m
DISTINGUIDA
DAMA
COMPOSTELANA
E a
una
a de
sin
pa ,
De
esas
de
Ab il
placen e as,
En
que
salen
las
niñe as
Con
los
niños
á
pasea .
De
esas
a des
en
que
el
sol
Ocul ándose
en e
mon es,
Va
á
baña
los
ho izon es
Con
su
mágico
ai
ebol.
De
esas
he mosas,
se enas,
Todo
luz,
a omas,
calma,
De
esas
coa
que
sueña
el
alma
Que
no
conoce
las
penas.
Y
pues
me
pide
us é
aho a
Que
aquella
his o ia
le
cuen e,
Lo
ha é
muy
suscin amen e
Po
complace la,
seño a.
Aquella
a de
la
i,
Y
aquella
a de
la
amé;
Ahí
iene
explicado
us é.
Lo
que
en onces
yo
sen í.
Y
á
desc ibi
paso
aho a
El
sé
que
ence ó
mi
pecho;
Sí
el
e a o
es á
bién
hecho
Su
aplauso
espe o,
seño a.
u
F.
GAHGTA
ACUÑA
39
Cualquie a
se
uel e
loco
Al
con empla
su
belleza.
..
Yo,
seño a,
con
anqueza,
Con ieso
que
es u e
un
poco.
Es
muy
he mosa
y
g aciosa,
De
ojos
lindos
como
el
cielo,
Tiene
po
nomb e
Consuelo,
¡Mi e
us ed
si
se á
he mosa!
Que
es
ama
una
desg acia
Dice
alguno,
y
me
encoco a,
Y
es
po que
nunca,
seño a,
Supie on
ama
con
g acia.
Yo
del
amo
en
los
b azos
He
soñado
e me
un
dia,
Más
siemp e
la
sue e
mía
Me
ligó
con
o os
lazos.
Con
deli io
la
ado aba
Viendo
mi
elicidad,
Y
al
con empla
su
beldad
Se
me
caía
la
baba.
Que
es
e dad
lo
que
le
cuen o,
No
lo
dude
us ed,
seño a,
¿Qué
jo en
no
se
enamo a
An e
an o
sen imien o?
Fui
en
mis
amo es
muy
niño.
¡Yo
no
sé
si
se
lo
cuen e!.
..
La
he
que ido,
ancamen e,
Con
excesi o
ca iño!
Us ed,
que
sabe
del
mundo
Lo
que
en
él
pasa
y
sucede,
7
UNi nisiDAn
.
DC
SANTIAGO
u
40
ORBALLEIRAS
Comp ende
an
sólo
puede
La
azón
en
que
me
undo.
Y
bas a
de
dig esión;
Sepa
us ed,
po
in,
aho a,
Que
es a
es
la
his o ia,
seño a,
De
mi
p ime a
ilusión.
Aquella
a de
la
i
Y
desde
en onces
la
amé;
Ahí
iene
explicado
us é
Lo
que
po
ella
sen í.
S(
UNIV HSlD
DF.
SANDA
u
F.
GABCIA
ACUÑA
47
Ó
MEU
COLEGA
O
MÉDECO
I
Hay
en
Lei o
(1)
unha
i xe
moi
boa
Abogada
d
‘
os
males
d
‘
os
olios;
Unha
especie
de
Dou o
Ga ido,
Menciñei a
e
que
sabe
de
odo.
A
es a
i xe,
qu
‘
a
que o
co-a
y-alma,
Candeas
lé anlle
moi os
de o os,
Po que
ai
os
milag os
á
cen os.
..
.
E
sábe os
moi o.
Miña
San a
Locía,
S
an iña
de
eixo,
Tí
sacas
ca a as,
Tí
das
lús
ós
cegos;
Veni
‘
ó
Papa
qu
‘
en
san o
conci io
Me eu e
n-os
céos.
.!
II
Moi os
anos
ai
xa
que
dicindo,
Quizáis
po
ala e,
es á
od
‘
o
pobo,
Qu
‘
eu
son
un
diaño,
qu
£
eu
son
un
he exe,
E
e ey
‘
o
qu
‘
exo
an
só
c-os
meus
olios.
Falacias
d
‘
o
mundo,
Eu
son
cuase
un
cegó;
A
lús
d
‘
a
azón
(1)
Abegondo.
se
UNIV USlUAU-"
n .
SANTIACÜ
u
48
OBBALLEIRAS
Me
p es /
o
que
exo.
¡Ay!
si
oubi as
as
aladu ías,
San iña
de
Lei o!
III
Adimí om
‘
en
d
‘
es es
di os
Que
sin
se en
ce o
én
hox
‘
es e
pobo;
Benego
d
‘
o
mundo,
e
á
i xe
de
Lei o
Co-a
y-alma
lie
pido
m
‘
a enda
meu
ogo,
Miña
San a
Locía,
San iña
de
eixo,
Non
eño
que
da che,
Ni
un
g au
de
cen eo;
Nin
ca os
p
‘
os
san os,
Nin
ca os
p
‘
os
c egos;
Fai
a
ua
olun ado,
san iña,
Qu
1
eu
sonche
moi
cegó.
..
IV
A
san a
qu
c
é
i xe,
e
mais
é
moi
boa,
E
aló
es á
sen ada
d
‘
os
céos
n-o
ono,
Falando
n-a
lingoa
que
eñen
os
san os
Oubin
que
su indo
me
dix
‘
ó
seu
modo:
—
Sígu
‘
o
eu
camiño,
Poe a
ou
cop ei o,
E
deixa
que
coman
Os
ades,
os
c egos;
Que
cad
‘
un
én
o icio
n-o
mundo,
Y-eu
si o
de
médeco.
F.
GARCIA
ACUÑA
49
o
o
o
El
sol,
allá
lejos,
Asomaba
su
az
as
las
al as
Co dile as
que
cie an
el
paso
A
aquella
encañada.
Su
luz
e a
enue
Y
apenas
besaba
Al
a oyo
que
co e
se eno
Po
en e
las
cañas,
Dando
ida
á
la
he mosa
campiña
De
aques a
coma ca.
Las
lo es
del
alle
Blandamen e
mecidas
emblaban
Al
soplo
dulcísimo
De
las
sua es
au as.
¡Qué
bello
ho izon e!
¡Qué
aleg e
mañana!
¡Qué
cuad o
an
lindo
Dibujo
en
mi
alma,
Y
qué
copias
del
mismo
aslado
A
las
ín imas
cue das
del
a pa!
se
UNJV HMUAUb
-
DF.
SANTIAGO
u
50
OBBALLEIBAS
CONSEJOS
i
Sigue
así,
nunca
hagas
caso
A
cuan o
sucede
hoy
dia,
Y
íe e
de
es e
mundo,
Que
se
p esen a
á
u
is a,
Pues
lo
que
ú
es
aho a
Dibujado
con
mil
in as,
Es
el
immclo
con
que
sueñan
Las
que,
como
ú,
son
niñas.
Y
’
o
ambién,
cual
ú,
he
enido
De
mi
in ancia
aleg es
dias,
Y
he
soñado,
cual
ú
sueñas,
Con
las
lo es
y
las
b isas,
Con
los
pája os
can o es
Que
allá
en
la
a boleda
inan,
Con
esos
ojos
de
ángel
Que
al
azúl
cielo
apizan,
Con
odo
lo
que
ú
sueñas
En
aques a
aleg e
ida
He
soñado,
no
lo
dudes,
En
álas
de
la
poesía
.........
Los
pája os
y
las
lo es,
Lo
que
nues a
an asía
En
momen os
de
a eba o
Y
de
locu a
idealiza,
■Son
poemas
de
amo ,
que
sólo
Los
gua da
el
ba do
en
su
li a.
u
Sí
F.
GARCIA
ACUSA
51
Ab e
us
se enos
ojos,
,
Tiende
un
momen o
la
is a
A
es e
ancho
campo
o mado
Po
la
sociedad
hoy
dia,
Es a
sociedad
que,
necia,
A
si
misma
se
c i ica,
Y
e ás
cuan as
e dades
Van
en uel as
en
men i as,
De
la
idén ica
mane a
,
Que
a
en uel a
en e
son isas
Una
calunmnia
que
lanza
To pe
lengua
ipe ina
...
Ve ás
lo a
solamen e
.
El
pabellón
de
la
en idia^
,
Teniendo
al
mundo
po
más il,
Y
de
impúdica
di isa
Un
lazo,
sobe bio
lazo,
Lazo
de
la
hipoc esía.
Bajo
de
unos
nue os
guan es,
Bajo
elegan e
le i a,
Ve ás
esconde se
á
eces
Al
lad ón
de
hon as
y
dichas;
Y
en
salones
sun uosos,
,
,
O
po
chis e,
ó
po
en idia,
•
Ve ás
oda
las
inju ias
En e
sa casmos
y
isas
...
Que
así
como
e
la
pin o,
Así
mis
ojos
la
mi an,
Esa
sociedad
mode na
,
A
la
que
llaman.... ealis a.
III
Sigue
así,
nunca
hagas
caso
A
cuan o
sucede
hoy
día,
Y
si
á
mu mu a e
llegan
U
ORBALLEIRAS
5:2
Venga
á
us
labios
la
isa,
Que
con
la
isa
se
la an
Hoy
las
manchas
de
la
en idia:
Y
mien as
an o
cual
yó
De
mi
in ancia
en
o os
días
Sigue
soñando,
po
siemp e,
Con
las
lo es
y
las
b isas,
Con
los
pája os
can o es
Que
allá
en
la
a boleda
inan,
Con
las
lucien es
es ellas
Que
al
azúl
cielo
apizan;
Pues
aunque
no
es
ealidad
Es
muy
g a o
en
es a
ida
Queda se
do mido
en
b azos
De
la
dulce
poesía
....
u
F.
GABCIA
ACUÑA
E
Fl
ÁNGEL
DE
MI
HOGAR
Como
un
he moso
ge áneo
Al
que
le
al a
el
ocío,
Así
la
he
is o
¡Dios
mió!
En
el
lecho
del
dolo .
Al
ai e
suel o
el
cabello,
Tan
is e
y
pálida
es aba
Qué,
al
pa ece ,
implo aba
La
clemencia
del
Seño .
Sus
maneci as
c uzadas
Sob e
el
angus iado
pecho
Donde
un
co azón
deshecho
Deja
á
ins an es
de
la i ;
Y
al
cielo
uel os
los
ojos,
Mise ico dia
implo ando,
Pasó
llo ando,
llo ando,
Los
días
de
su
exis i .
Hace
poco
que
en
mis
b azos
Quedas e,
niña,
do mida,
Resbalando
de
la
ida
Hacia
o o
mundo
mejo .
¡Aún
ue
aye !
Aye
is ísimo
Que
alien o
siemp e
sin
calma,
Como
el
ab azo
que
el
alma
Dá
al
ídolo
de
su
amo .
¿Pa a
qué
eni
al
mundo
Si
al
in
de
len a
jo nada
se
UNIV HSJUAU-'
DF.
SANTIAGO
u
54
OBDÁLLE RAS
Ha
de
queda se
apagada
En
nues os
ojos
la
luz?
¡No
lo
sé;
pe o
en
i
eo
Lo
que
siemp e
yo
imagino.
..
T is e
ida
po
des ino,
Y
po
é mino
una
c uz!
Nace ,
y
al
ab i
los
ojos
A
la
luz
de
un
cla o
dia,
Fo ja
en
la
an asía
Nue os
mundos
de
ilusión;
Y...
después
de
un
b e e
sueño,
De
la
ida
en
un
minu o,
Deja
en
el
alma
el
lu o
Y
el
llan o
en
el
co azón.
¡Pob e
niña!
Yo
no
busco
Inspi ación
en
u
mue e,
Quie o
an
sólo
o ece e
De
nue o
mi
dulce
amo .
Y
eas
en
los
can a es
Que
hoy
e
b inda
el
a pa
mía,
La
más
sen ida
poesía
Que
o igina
mi
dolo
La
aleg ía
huyó
po
siemp e
Del
hoga
donde
c ecis e,
Y
has a
el
cielo
es á
más
is e
Po que
no
se
mi a
en
í.
Y
yó,
al
e me
en e
pesa es,
líe
p egun o
en
mi
deli io:
¿Po
qué
Dios
á
al
ma i io
Condena
á
mi
hoga
asi?
u
F.
GARCIA
ACUNA
55
Á
R.
PONTE
PEÑA
ROSA
X)E
SAYOSO
(
iies o ie a
)
I
Non-o
podo
esquence ,
ai
moi o
empo
E
inda
eño
e endo
n-a
mamo ia
Aquela
noi e
d'
o
Nadal
an
ía
Cand
1
a
p obo
chegouse
á
miña
po a,
Sin
paño
n-a
cabeza,
sin
e aixo
Y-escachizad
1
as
zocas.
Xó en
e
aca,
c-o
semb an e
pálido
Y-os
mi a es
d
‘
as
í xenes
bondosas;
"
Unha
imáxe
d
1
a
ame
pa escía
Aquela
linda
Rosa
........
Pe ou
emb ando,
como
pe
1
o
p obe
Qu
‘
inda
én
n-as
meixelas
a
e gonza,
Pe ou
emb ando
e
le an eime
axiña
Tendo
medo
d
‘
ab i l?
aquela
ho a.
—
¿Quén
chama!
—
pe gun ei,
e
c-un
sospi o
D
‘
eses
que
eñen
soasmen
1
as
hó as
—
¡Unha
p obe
an
só!
—
me
espondiu,
—
-
Que
busca
n-a
sua
casa
unha
lemosna;
•
Unha
nena
qu
1
es á
soila
n-o
mundo
E
i e
com
‘
a
esp anza,
is e
e
soila!
Despeche!
o
e ollo
y-a opeime
Con
Rosa
de
Sayoso,
a
linda
moza,
Ga ida
ma iñan,
que
dende
Sada
En
ca
‘
ou
cinco
legoas
á
edonda,
N-había
n-os
xa dís
d
c
es as
Ma iñas
Ou o
mais
cobizada
pol-as
mozas.
9
se
UNIVmSlUAUí"
n .
SANTIACO
U
56
OBBALLEIRAS
II
Con oum
‘
os
seus
pesa es,
os
seus
dó es,
E
limpando
dempois
a
p obe
ho a
Os
olliños
aqueles,
ond
‘
as
bágoas
Saian
e
saían
cal
si
o an
As
angas
d
‘
un
eguei o
que
camina
An e
oles
e
ollas,
Dixo
c-un
¡ay!
que
me
chegou
á
y-alma,
E
semp e
se
m
‘
aco da:
—
Teño
ame,
seño ,
e
eño
ió
E
inda
non
a opei
hoxe
unha
códia!
—
En a,
—
lie
dixen,
—
en a,
qu
‘
anque
p o
be
Te ás
casa
cobe a,
miña
xoya,
Un
anaco
de
pan
alí
n-a esa,
E
un
co azón
eiquí,
ga ida
Rosa,
Y-e guend
‘
a
p obe
nena
suas
maíñas
Ca
1
ó
céo
ond
‘
es á
sua
nai
an
boa,
—
¡Dios
quei a,
dixo,
qu
‘
así
n-os
céos
11
‘
ab an
Cal
hox
‘
a
ca idá
áb em'
a
po a!
Ó
oubi
o
di o
al,
n-os
meus
ad en os
Non
sei
o
que
sen in;
lás ema
moi a
Doume
e
unha
nena
com/
aquela,
Xen il
e
an
g aciosa,
C-os
pesa es
ó
lombo,
es a apada,
Ve endo
pel as
e
cho ando
ola,
Com
‘
a
nai
d
‘
aquel
Xénio
d
‘
o
Cal a io,
Má i
d
‘
a
idea
qu
‘
a
sua
men e
acocha,
Que
bebía
os
doo es
á
pinguei as
E
so ía
éla
solía.
.
..
¡P obe
Rosiña,
p obe,
n-a
ua
aldea
Non e al-a
albo ada,
miña
xoya!
III
Pasou
aquela
noi e
is e
e
ía
E
albo ada
chegou
ompend
1
as
somb as;
E
Rosa,
aquela
nena
com
‘
os
ánxes,
F.
GARCIA
ACUÑA
6d
i
C
A
R
I
D
A
D
I
W
¡Oh
genio
de
las
somb as!
á
mi
can o
P és ale
inspi ación,
p es a
á
mi
li a
Las
is es
no as
del
ama go
llan o,
La
ama ga
queja
que
el
dolo
inspi a;
P és ale,
sí,
u
ayuda,
y
en e an o
Que
e4
alma
mía
sin
cesa
suspi a,
Had
que
sea
mi
oz
el
pos ime o
Can o
de
ca idad,
an
las ime o!
Ved
allí
aquel
Edén,
aquel
que
el
cielo
Sus
galas
y
belleza
en idió
un
dia,
Vedle
allí
cual
Pompeya
po
el
suelo
En
b azos
lioy
de
la
desg acia
impía.
El
lu o
y
el
dolo
y
el
desconsuelo
Se
cie nen
en
la
he mosa
Andalucía,
¡Y
pa ece
an
solo
que
Dios
quiso
Con e i
en
in ie no
el
pa aíso!
Bella
como
las
in as
que
la
au o a
Espa ce
olup uosa
una
mañana,
Y
al
mon e,
al
alle,
á
la
colina
do a,
Fué
así
esa
ie a,
esa
egión
he mana.
Ya
á
sus
cumb es
y
alles
no
colo a
El
ojo
Febo
ni
la
he mosa
Diana,
Y
el
silencio
y
las
somb as,
solamen e,
Sob e
umbas
se
cie nen
is emen e.
(D
Leída
po
el
au o
en
la
elada
lí ico-d amá ica
á
bene i
cio
délas
íc imas
de
los
e emo os
de
Andalucía,
la
noche
del
18
de
Ene o
de
1885.
10
64
CRBALLEIRAS
He mosos
pueblos
que
aun
aye
se
alza on
Y
de
es años
la
en idia
solo
ue on,
En
umbas
de
la
mue e
se
oca on,
En
campos
de
dolo
se
con i ie on.
¡Ca idad,
ca idad!
is es
clama on,
Y
en
su
auxilio
los
mundos
acudie on;
............................................................
■
•
•
•
•
»
¡Y
has a
en
su
umba,
en
A ica
ol idada,
Llo a
o a
ez
Boabdil
po
su
G anada!
La
mise ia
y
el
hamb e
con
la
mue e
Ba allan
sin
cesa ;
odo
es
pa u a
An e
el
cuad o
e ible
dó
se
ad ie e
Rebosa
is emen e
la
ama gu a.
,
Y
España
en e a,
al
comp ende
la
sue e
De
esa
he mosa
egión,
hoy
se
ap esu a
Desde
el
pob e
in eliz
al
po en ado,
A
o eced
ca idad
al
desg aciado.
Y
oso os,
al
pa ,
los
habi an es
De
es a
an igua
ciudad,
que
el
g i o
oís eis,
Y
en
ues os
co azones
palpi an es
El
da do
del
dolo
ambién
sen is eis.
...
Voso os,
que
al
debe
siemp e
cons an es,
El
pan
con
el
he mano
compa is eis,
Dejad
que
un
¡
i a
!
o s
dé
mi
pob e
li a
En
nomb e
de
es e
can o
que
me
inspi a.
u
F.
GARCIA
ACUÑA
65
¡LIBERTAD!
El
pendón
de
libe ad
iene
po
más il
el
inunde.
A.
G.
F
e iíh e ih o
.
¡España!
pob e
nación:
Aye
alien e
y
gue e a
,
Mos abas
con
az
se e a
Al
inundo
u
pabellón.
Tú,
que
jamás
un
bo ón,
Sino
epopeyas
de
glo ia
Dis e
á
la
e e na
memo ia,
-
Despie a
de
u
desmayo,
Que
aun
hoy
i o
el
Dos
ele,
Ma^o
Con
oja
sang e
en
la
his o ia.
No
e es
la
Ibe ia
que
un
dia
I guiendo
al i a
la
en e,
De
la
noche,
un
con inen e
Alzas e
en
la
ma
b a ia;
No
e es
ya
la
que
enía
Aquel
pabellón
glo ioso
Que,
iun an e
y
ic o ioso,
Con
el
mundo
en e o
en
gue a,
E a
pequeña
la
ie a
Pa a
alza se
pode oso.
Vedlos
allí:
po
do
quie a
T iun an es
us
hijos
ue on
Y
con
suang e
iñe non
Su
sac osan a
bande a.
En
su
humilde
mad igue a
66
OUBALLEIRAS
Due me
la
ie a
escondida.
Más
cuando
é
educida
La
libe ad
que
allí
iene,
No
hay
enganza
que
le
llene
Pa a
de ende
su
ida.
Buje
el
ueno
en
lon ananza
Como
un
p esagio
de
gue a;
Tiembla
a óni a
la
ie a
A diendo
en
sed
de
enganza;
Con
loca
ambición
a anza
El
Ti án
lleno
de
glo ia,
Y
en
San
Ma cial
y
en
Vi o ia
Y
en
A apiles
y
Ocaña
Con'su
oja
sang e
baña
Las
páginas
de
su
his o ia.
Al
pié
del
onco
cañón
Sus
bande as
ab azando,
Mue en
amilias
luchando
Po
su
pa ia
y
eligión.
Un
pueblo
á
la
ebelión
Se
agi a
con
ansia
llena,
Y
aquel
encedo
de
Jena
Lleno
de
glo ias,
no
ía
,
Que
en
el
A lan e
do mía
El
peñón
de
San a
Elena.
Noble
Ibe ia,
an e
u
glo ia
De
libe ad
el
sol
b illa,
Que
el
ecue do
de
Padilla
,
Se
alza
gigan e
en
la
His o ia.
Con
u
sang e
en
la
ic o ia
P es a
ejemplo
sin
segundo,
Que
hoy,
en
mi
dolo
p o undo,
Al
e
que
espi a
u
ama,
El
ba do
ahe eojado
clama
Po
la
libe ad
del
mundo.
67
F.
GARCIA
ACUÑA
Á
MI
PATRIA.
¡Ay,
qué
lindas
son
mis
egas,
-
Mis
egas
ame icanas!
Lejos,
muy
lejos
me
encuen o
De
aquella
pa ia
que ida,
Cuyo
ecue do
no
ol ida
Mi
dolien e
co azón,
.
Allí
es án
mis
ojos
ijos;
Mi
espe anza
allí
se
encie ia.
.
.
Que
ado o
la
hé mosa
ie ia
Donde
mi
mad e
nació.
¡Oh
Cuba!
...
po
i
suspi o
Y
en
llan o
ama go
deshecho
.
Sien o
c ece
en
mi
pecho
La
is eza
y
el
pesa .
Desde
es os
he mosos
campos
Llenos
pa a
mí
de
ab ojos,
Hacia
í
uel o
los
ojos
Ya
cansados
de
llo a .
,
¿Dónde
an
aqiiellos
alles
Y
sus
he mosas
ibe as
En
que
gigan es
palme as
Mos aban
su
ele ación?
¿Dónde
las
lindas
mon añas
Én
que
pája os
can o es
Saludaban
los
albo es
Del
día
al
nace
el
sol?
se
iiwosiDAD :
E'F.
SAMTIACC
68
OBBALLEIBAS
Quisie a
empla
mis
penas.
Mi
dolo ,
mi
su imien o;
Quisie a
po
un
momen o
Ve
u
cielo
opical.
Mas
en
mi
en e
el
des ino
Tiene
ma cada
la
sue e.
.
.
¡Quién
pudie a,
pa ia,
e e
Un
minu o
nada
más!
Ya
no
mi o
aquel
a oyo
De
agua
pu a
y
c is alina
Que
al
A lan e
se
encamina
Con
sobe bia
agi ación.
Ya
no
escucho
los
can a es
Que
en onces
de
niño
oía,
Ni
eina
ya
la
aleg ía
En
mi
pob e
co azón.
Ya
no
con emplo
la
aldea
Donde
se
meció
mi
cuna,
Ni
engo
ya
la
o una
Do
admi a
su
cielo
azúl.
Ya
no
mi o
las
lo es as
De
aquel
suelo
he moso,
a dien e,
Ni
la
ega
lo ecien e
Donde
se
mece
el
bambú.
Ya
no
admi o
aquel
he moso
Cielo
límpido
y
se eno,
Ni
escucho
el
can a
ameno
•
Del
snm-sum'
sob e
la
lo .
.
Y
aquí
admi o
solamen e,
Po
desg acia,
en
o no
mío,
El
insondable
acío
De
mi
pa ia
y
de
mi
amo .
F.
GARCIA
ACUÑA
69
Desde
es as
lejanas
playas
Quie o
e e,
y
es
en
ano,
Que
es
an
g ande
el
Océano
Como
g ande
es
mi
aílicción.
Eecoje
¡Oh
pa ia
que ida!
Mi
llan o
ace bo
y
p olijo
Como
el
ecue do
de
un
hijo
Que
e
ama
de
co azón.
issa
inn nimA
u
70
ORBALLEIBAS
CALA
C-0
CONTO.
—
Vonche
con a
un
con o,
e
non
o
digas
A
nadia,
miña
ula;
Un
con o,
qu
{
a
e dá,
pode
se
ce o,
Escoi ao,
pois,
Fa uca:
Unha
es
—
¡Non
e
ías,
condanada!
—
Fun
á
Pon e
(V
o
Po o,
,
E
a opeime
—
¿Po
qué
an o
e
i
ís.
—
C-o
abade
de
Sou o.
Faloume
d
l
unha
nena
d
‘
olios
e a os
Qn
<
había
n-a
pa oquia.
.
.
.
_
Si
qués
qu
‘
acabe
logo,
iai
la ó e
De
non.se es
bul ona
—
Qu
‘
a
apaza
e a
en a,
qu'
e a
un
anxel
De
cábelos
dou ados,
—
Fai
a o
de
cala
co-ese
con o
Po qu
‘
é
un
con o
d
‘
os
dianos.
—
Díxome
qu
‘
es a
nena
i o
un
noi o,
,
E
po
éla
o
p obiño
es i o
olo.
..
_
-Bah,
bah,
boba ía:
quén
ai
caso
O
abade
de
Sou o!
_
Qu
‘
a
quixo
c-os
olliños
d
‘
a
sua
y-alma
Com'
á
nh.dia
n-o
mundo,
Mais
un
dia.
..
.
.
—
Non
sigas,
cal
a
boca,
Suplícoche,
Fa uco.
p.
GAnCIA
ACUÑA
Vi
—
/Logo
sabel-o
con o?
—
Seino
odo
D
‘
o
p incipio
has
1
o
in.
—
¿E
sabes
quén
é
éla?
—
Unha
apaza
Que
pensa
semp e
en
í.
—
Pe de
coidado,
pe do,
que
non
alo
A
nadia
d
‘
es e
con o.
.
.
.
—
N
‘
impo a
qu
‘
o
pub iques,
con eseillo
Eu
ó
c ego
de
Sou o.
..
Si
nn
pe xn a
un
dia,
Dios
xa
sabe
O
po
qué,
meu
Fa uco;
El
ó
in
e a
poe a,
e
í
comp endes
O
que
alen
n-o
mundo.
—
Que
allan
o
que
quei as,
pe o
d
‘
es o
Tés
que
da
con
1
á
Dios.
.
.
—
P a
ga da
os
eco dos
eño
semp e
Moi
g and'
o
co azón.
11
11
se
iixi MiDAD :
n .
SANTIAGO
u
72
OBBALLEIEAS
o
o
o
Se
mu ió
como
odas
las
que
Dios
A
su
lado
se
lle a;
¡Pob e
niña
in eliz,
ni
una
ez
sola
Pudo
e me
siquie a.
E a
su
alma
angelical
y
pu a,
Mil
eces
aun
más
bella
Que
oda
la
poesía
que
a eso an
Las
almas
de
poe a.
Nególe
Dios
la
luz
á
sus
pupilas
—
Cual
á
o a
Ma ianela
—
Quizás
pa a
que
uese
en
es e
mundo
Más
g ande
su
inocencia.
Yo
no
sé
quién
me
dijo
que
es
un
ángel,
Y
que
al
daja
la
ie a,
,
Desde
el
cielo
me
é,
nó
con
los
ojos,
Y"
sí
con
las
es ellas.
F.
GABCIA
AO
ü
S
a
79
o
ó
o
Cal
no o
Godo edo
Pe pa o
unha
c uzada
Con
‘
os
demos
e
meigas
Fei izos
é
pan asmas
Qu
‘
es án
acasei ados,
¡Meu
Dios!
n-a
miña
y-alma.
Non
me
ouba on,
xn o,
Qn
‘
eu
seipa
nin
unha
palla,
Nin
he ba
d
‘
os
meus
co os,
Nin
g au
d
‘
as
minas
ag as;
P o
léñenme
onbado
P a
min
a
maís
sag ada
D
£
as
cousas
es e
mundo
Q
‘
un
hon
es ima
e
ama:
A
lus
que
ala
ós
olios,
A
lus
que
doc*
espalla
Ve daes
e
e daes
C a iñas
com
‘
a
y-auga.
Eu
sig
‘
ó
meu
camiño
Po
sou os
é
mon añas
C-o
meu
b ilan e
exé ci o
D
‘
ideas
condanadas.
Eu
ou
dian e
de
odas
12
so
ORBALLEIKAS
E
le o
po
sag ada
Insiña
n-a
di ei a,
A
bandei iña
san a
Que
le an
os
esc a os
Qu
os
c egos
aso allan.
—
Xa
sei,
me
sigui edes
Po
semp '
has
‘
á
disg acia,
—
Lies
dig
‘
á
es es
soldados
Que
o x
c
a
mina
y-ahna;
En
ben
sei
que
osou as
Escusades
bisa mas.
..
¡Adian e,
que
moi
logo
Pe pá as'
á
ba alla!
De
c egos
e
a cebispos
De
b uxas
e
bea as,
E
xen es
de
moi
neg as
E
longas,
g andes
sayas,
Exé ci o
comp e o
Yin
dian
‘
as
miñas
ba bas;
Ningún
a
ame
le a
N
1
as
suas
aman es
ca as,
Ningún
es á
man ido
Con
lei e
ou
con
pa acas,
Od es
d
£
o
bó
Ri ei o
Somellan
pol-as
azas,
Que
odos
si ido es
Son os
d
1
a
ei exia
san a,
E
nada
n-es a
ida
Os
lampan is
lies
alla.
...
u
F.
GAKCIA
ACUÑA
81
En
non
sei
si
m
1
as e a
A
en a
n-es a
demanda;
Medo
lie
en
1
ó
in e no
.
En
donde
i ei
pagálas
As
moi as
e exías
Qu
1
esqui bo'
n-es as
cán egas;
P o,
non
son
coba de,
Qu
1
eiqui
n-a
miña
y-alma
En
sin o
que
buligan,
Com
1
as
ondas
n-as
p ayas,
As
ideas
d
‘
un
sig o
Que
doce
lus
espalla.
¡Anemo,
pois,
á
éles,
Ideas
sa cosan as.
Qu
1
o
lib e
pensamen o
E
quen
ix
1
a
ba alla!
¡Saúde,
g o i
1
á
os
céos
E
eguei ad
1
a
hossanma,
Pensamen os
sag ados
A
quenes
din
pousada
Acó
n-o
meu
celeb o
Man índo os
con
ánseas!
Saiíde,
pois
encíchedes
Ó
cabo
d
‘
a
xo nada
Lib ándanos
d
1
as
c éncias
D
c
hipó c i as,
bea as,
Doen es
minsione os
u
82
OHBALLEIKAS
Qa
‘
esgomi ados
alan,
E
c egos
que
p edican
Co-a
concencia
á
espald a.
¡Saúde,
que idiños,
Qu
l
a dendo
en
lumei adas
Es ados
xa
n-o
in e no
Que
ixo
a
chencha
humana!
¡Saúde,
nada
impo a;
O
inundo
dis
que
ma cha:
Vosou os
sodes
lib es
Eiquí
n-a
miña
y-alma,
E
quei a
Dios
que
un en
Com
‘
es a
ou as
c uzadas!
p.
GABCIA
ACUÑA
83
VARIAS
FECHAS
I
Como
an o
he
leído
á
Campoamo
No
e
ex añes,
po
Dios,
que
en
él
me
embeba;
Yo
soy
en
las
co ien es
del
amo
Lije o
esqui e
á
quien
las
aguas
lle a,
Y
esc ibo
coplas
po que
Dios
lo
quie e
Pa a
el
gus o
de
aquel
que
las
leye e.
.
n
La
i
y
me
enamo ó;
es o
á
cualquie a,
De
alma
imp esionable
cual
la
mía,
Le
a on ece
mil
eces
cada
dia;
Y
es
que
mi
Celia
e a
De
esos
se es
que
Dios,
po
se
an
bellos,.
Y
á
semejanza
de
su
p opia
hechu a,
Gua da
en
el
cielo
pa a
e
en
ellos
El
espejo
más
iel
de
la
he mosu a.
La
i
y
me
enamo ó,
y
en
la
ca e a
Que
gua da
los
sec e os
de
mi
ida,
Con
un
lápiz
que
e a
Más
neg o
aún
que
un
alma
emen ida,
se
inilVCRSIDAD"
DL
SANTIAGO
u
OBBALLEIBAS
Es a
echa
apun é:
—
u
Julio
dia
diez,
^La
muje
que
me
o o ga
mi
consuelo,
“
Hoy
pude
e ,
y
me
mi ó
á
su
ez
“
Como
mi an
los
ángeles
del
cielo.
:
III
—
Di,
¿ e
gus an
mis
e sos,
Celia
mía?
—
Como
muy
poco
en iendo
de
poesía
No
sé
lo
que
deci e,
pe o
opino
Como
dijo
mi
mad e
cie o
dia,
Que,
con
e sos
y
lo es,
Es
he moso
el
sende o
del
des ino.
—
¿Y
amas e
alguna
ez?
—
Y
muchas
cosas:
De
las
al as
es ellas
los
ulgo es,
El
a oma
y
ma ices
de
las
lo es,
La
ida
de
la
ida
en
mo imien o,
Y
como
soy
la
no ia
de
un
poe a,
Lo
que
aleg e
y
halaga
al
pensamien o
Que
en
pós
de
glo ia
sin
cesa
se
inquie a.
—
¡Bendi a
con esión!
Ad ie o
en
calma
Que
el
Dios
del
genio
desde
allá
me
mi a:
Pues
las
lo es
e
gus an
oma
mi
alma,
Que
e sos
iene
pa a
í
mi
li a.
O a
ez
de
mi
lib o
de
memo ias
Vol í
á
saca
el
lápiz,
y
asi
esc i o
Con ulso
consigné:
“
¡Felices
glo ias!
•¡Oh,
mi
Célia,
u
amo
es
in ini o.
..!
u
F.
GARCIA
ACUÑA
________________
u
Be an2:os
Julio
ein a.
..
(Hago
aquí
pun o
Aunque
el
ema
es
el
mismo
y
el
asun o).
IV
E a,
si
no
lo
saben
mis
lec o as
(Y
aquí
incluyo
ambién
á
mis
lec o es),
La
he mosa
Célia
mía
de
esos
sé es,
Como
dice
el
au o
de
las
Dolo as,
Que
en
algo
se
pa ecen
á
muje es
Po que
sueñan
ccn
e sos
y
con
lo es.
En
la
his o ia
eliz
de
mis
amo es
(A
pesa
de
que
cuen o
pocos
años
Y
soy,
lec o ,
muy
niño
oda ía),
Sumé
y
mul ipliqué
los
desengaños
Como
un
iejo
muy
iejo,
día
po
día.
Que
siemp e
con
enaz
y
i mo
anhelo
Un
loco
como
he
sido,
nunca
ad ie e
Que
no
se
alcanza
con
la
mano
el
cielo;
Que
pa a
ama
se
necesi a
sue e,
Como
en
odas
las
cosas
de
es e
suelo.
V
Ce qui a
de
Be anzos
es á
Sada,
Aldea
que
jamás
llegó
á
se
illa,
Y
aunque
iene
una
ma
muy
azulada
Se á
el
ma
que
la
baña
ma a illa
Siendo
al
in
y
á
la
pos e
la
aldea,
nada.
Llegada
la
es ación
de
los
calo es,
Po
calma
sus
a do es,
86
ORBALLEIBÁS
Acuden
en
opel
y
en
ome ía,
A
aquellas
as as
y
anchu osas
playas,
La
hígg-li
de
Be anzos,
dia
po
dia,
Como
an
de
Mad id
á
las
ibe as
De
Bia i z
o
Bilbao
(po que
es
moda
Respi a
el
ambien e
de
las
gayas)
Aquella
co e
oda
O
se ie
de
madamas
bullangue as.
Y
ya
se
é,
allí
donde
an
ellas
Van
odos
los
cupidos
de
es e
suelo;
Que
en
ma e ia
de
amo
hállase
el
cielo
Allí
donde
hay
donceles
y
doncellas.
VI
En
medio
de
una
calle
que
no
es
calle
Y
lle a
es e
nomb e
no
debie a,
Blanca,
como
paloma
mensaje a,
Se
alza
una
casa,
(pe dona
que
no
halle
A
calle
el
consonan e
que
quisie a
),
A
cuya
pue a
en
audo
emolino
Muchachos
y
muchachas
Pasan
las
ho as
del
place
sin
ino,
Ellos
aleg es,
ellas
i a achas,
Can ando
como
Home o,
Al
son
de
un
gui a in
desa inado,
Las
coplas
que
un
poe a
calleje o
Esc ibió
cuando
es u o
algo
inspi ado;
Y
como
engo
de
cople o
un
poco
Y
me
gus a
goza
como
cualquie a,
Tomé
pa e
en
la
ies a
calleje a
F.
GAHCIA
ACUÑA
H7
Bailando
como
un
loco
Que
es
á
medias
o mal
y
cala e a.
Allí
es aba
mi
Celia
encan ado a,
La
linda
niña
de
cabellos
de
o o,
Tomando
pa e
ac i a
en
aquel
co o,
Cual
dies a
di ec o a
Que
maneja
la
caja
de
Pando a,
Pues
sabia,
á
su
edad,
siendo
pequeña,
Can a
la
seguidilla
Lo
mismo
que
si
uese
malagueña
O
nacida
en
un
ba io
de
Se illa.
—
¡Eh!
enga
o a
copla,
—
de
epen e
Exclama
de
pasión
en usiasmado
Un
muchacho,
que
hablando
ancamen e,
Tenia
el
icio
de
es a
enamo ado,
Cual
odos
hoy
es án
gene almen e.
Y
en
e ec o,
can ó
la
niña
he mosa
No
sin
cambia se
an es
encendida
Su
linda
ca a
cual
pu pú ea
osa,
Mi ándome
a e ida
Con
unos
ojos
g andes
y
an
bellos,
Que
sen í,
no
lo
dudes,
que
mi
ida
Pelig aba
al
ulgo
de
sus
des ellos.
¡Oh,
celes ial
mi ada
De
la
muje
amada!
¡Qué
lenguaje
an
dulce
es
el
que
exp esan
Los
ojos
que
nos
mi an
son ien es
Y
en
silencio
nos
hablan
y
nos
besan.
.
.
!
En
que
iempos
pasa on,
13
n .
SANTIACl
u
88
ORBALLEIRAS
Cuyas
echas
a in
es án
la en es
Y
es a án
mien as
du e
nues a
ida,
¡Cuán as
cosas
us
ojos
me
con a on.
Cuán as,
¡ay!
luz
que ida,
Los
uyos
y
los
míos
se
besa on!
De
aquel
iempo
has a
aho a
No
ha
pasado
una
ho a;
Y
en e
aquel
cielo
he moso
y
es e
cielo,
¿Has
no ado
ú
alguna
di e encia?
Ya
escucho
la
sen encia
Que
an
á
p omulga
us
lindos
ojos;
Son íe e
un
momen o.
..
¿Te
dá
enojos?
Mas,
án es
de
dic a
us
pa ece es,
Pe mi e
e
in e umpa
un
sólo
ins an e;
Como
en onces,
así.
..
mí ame
aman e.
.,
Así.
..
.
así.
..
.
y
así
¡Qué
linda
e es!
VII
Con inuaba
la
ies a,
el
gui a eo
Y
aquellas
coplas
de
colo
subido
Que
enían
los
ai es
de
un
jaleo,
Y
qué,
más
que
a e ido,
Can aba
un
aspi an e
á
dios
O eo;
Y
aquel
co o
de
niñas
cando osas,
Aleg es,
bulliciosas,
Mien as
unas
bailaban,
Las
demás,
aplaudiendo
placen e as,
Reían
y
can aban
Todo
un
mundo
de
coplas
calleje as.
Aun
i e
en
mi
memo ia
V.
GAHCIA
ACUÜA
95
o
o
o
Le
1
unha
moi
mala
ida
A
xen a
d
‘
a
ía
Manoela,
E
siguindo
d
‘
es e
modo
Xu o
de
qu
‘
a
moza
en e ma;
En
son
médeco,
e
á
bó
é,
Non
sei
o
mal
d
‘
es a
nena.
...
E
nn
menci íei o
que
i e
Cabo
d
‘
a
sua
po a
mesma
Bece oulle
moi o
e o,
Moi o
caldo
e
moi a
eba.
Eu
soilo
sei
que
pe cisa
Bó
éximen.
..
moi a
egla.
14
96
OBBALLÉIBAS
o
O
o
Houbo
en
Mad il
ce bo
di
Un
cámbeo
de
menis e io
Pol-o
que,
á
un a
mayes a,
Deixá ona
sin
emp eyo;
E
así
cho ando
me
dixo,
Bágoas
á
bágoas
e endo:
—
¡Can a
ame
ou
pasa ,
Can o
doo
e
so emen os,
Pende
que
ch
1
o
me
qui ou
Q
menis o
d
‘
o
Fomen o!
ÍNDICE.
PÁsn i*
I
—
P ólogo
......................
*
•
•
•
-
II
—
¡Unha
apo a!
...•••••
TTT
—
Rimas.
.
.
•
•
•
•
*
*
e
*
IV
—
Soedá.
—
A
Clo ilde
G.
Acuña.
.
.
V
—
Tú
y
..................................................
VI
_
Sob
6
a
b anca
a ea
d
£
a
p aya.
.
.
VII
—
Balada
........................................ ....
VIH
—
A
Rosalía
Cas o
....................
*•
•
IX
—
Remembe .
.___________________
X
—
A
ol a
d
‘
a
omana.
.
...
•
XI
_
Todos
los
dias
al
aya
la
au o a.
.
XII
—
En
el
baile
..............................
•
*
Xin
—
A
.......................
•
•
•
•
XIV
_
Pon e
d
‘
o
meu
sen emen o.
.
.
XV
—
O
b indis
d
‘
o
demo.
.
.
.
•
•
XVI
_
Ti
xa
m
‘
en endes
........................
XVH
_
A
una
dis inguida
dama
com-
I
pos elana
................................. ....
XVIII
—
Mal
de
moi as.
.
•
•
XIX
—
B indis.
(Imp o isación).
.
XX
—
Miña
an esia.
.
.
•
•
•
XXI
—
O
meu
colega
Ramón
Peón.
XXII
—
El
sol
allá,
lejos
.................
XXm
—
Consejos.
..,•••
XIV
—
El
ángel
de
mi
hoga .
.
.
XXV
—
A
R.
Pon e
Peña.
—
Rosa
d
.............................. ..
*
*
*
*
XXVI
—
E
o
meu
co azón.
.
.
•
XXVn
—
¡Ca idad!
.........................
S
7
9
10
14
15
18
21
26
27
29
31
34
37
38
41
44
45
.
47
.
49
.
50
.
53
Sa-
.
55
.
62
.
63
u
JPÁGIBAS.
XXVIII
—
¡Libe ad!
XIX
—
A
mi
pa ia
........................
-
•
XXX
—
Cala
c-o
con o.
.
.
.
•
•
•
XXXI
_
Se
mu ió
como
odas
las
que
65
67
70
72
73
Dios
...................... ...
xxxn
—
¡Venid
á
mi!
•
•
-
-
XXXin
—
An e
u
e a o.
.
.
•
•
•
XXXI
V
—
Hoy
hallas
á
u
an ojo
cuan o
anhelas.
.
.
•
•
•
*
*
'
1
*
*
79
XXXV
—
Cal
no o
Godo edo
.................
XXXVI
—
Va ias
echas.
••
1
*
*
*
92
XXXVII
—
Muinei a.
.
•
*
1
*
w
*
94
XXXVIII
—
E
aya
d
ho os.
.
.
•
•
XXXIX
—
Le
{
unha
moi
mala
ida.
.
-
XXXX
_
Houbo
en
Madnl
ce o
día-
•
se
Ul lVWIDADE
u