Cumprimento e adhesión á ordenación do marisqueo en contextos institucionais concretos: ánalise do furtivismo marisqueiro en Galicia

TESE DE DOUTORAMENTO CUMPRIMENTO E ADHESIÓN Á ORDENACIÓN DO MARISQUEO EN CONTEXTOS INSTITUCIONAIS CONCRETOS: ANÁLISE DO FURTIVISMO MARISQUEIRO EN GALICIA Hugo M. Ballesteros ESCOLA DE DOUTORAMENTO INTERNACIONAL PROGRAMA DE DOUTORAMENTO EN ECONOMÍA E EMPRESA SANTIAGO DE COMPOSTELA 2018 2 3 4 5 6 7 Para Borja, meu compañeiro na vida Para Sarah, minha companheira da vida. 8 9 AGRADECEMENTOS Sempre pensei que os agradecementos dunha tese son a parte máis importante do documento. Segundo a miña experiencia é imposible desenvolver un traballo tan esixente como este sen o apoio, cariño, orientación e comprensión de moitas persoas. É por iso que o recoñecemento ao esforzo colectivo e ao soporte moral, profesional e sentimental brindado por amigos, familiares e colegas, merece ser escrito con mimo. Prefiro pensar nestes agradecementos como nunha declaración de gratitude, cariño e respecto por todas aquelas persoas que, dalgún xeito, participaron neste proxecto. A miña vida investigadora comezou en Salvador de Bahía, Brasil, grazas a unha Bolsa MAEAECID que me permitiu estudar no departamento de Econômia Aplicada da Universidade Federal da Bahia. Teño que agradecerlle a MAE-AECID a concesión daquela bolsa coa que comecei miña andanza profesional pero, tamén, porque Brasil mudou miña vida e meu xeito de ver o mundo. En Salvador, o Prof. Ihering Guedes Alcoforado de Carvalho ofreceume todas as facilidades para que a miña estadía fose proveitosa orientándome nos meus primeiros pasos na investigación. Ihering sempre será meu mestre. Muito obrigado. Na Universidade de Santiago de Compostela dúas persoas foron vitais para que me dedicase á investigación. En primeiro lugar quero expresar o meu agradecemento sincero a María do Carme García- Negro, quen me acolleu no Grupo de Investigación de Economía Pesqueira e me brindou a oportunidade de desenvolver unha carreira investigadora. Con María do Carme aprendín o amor pola terra, pola profesión, a importancia do noso traballo e a responsabilidade que temos con Galiza e co sector pesqueiro. María do Carme mostroume a beleza de Lugo, ensinoume que a mar é muller, mentres me levaba de paseo polos portos para identificar nomes de embarcacións (Vadarkablar e Yes-Olray foron os nosos favoritos). Moitas grazas por todo. Este traballo e tamén teu. Gonzalo Rodríguez-Rodríguez foi meu director de tese. A ele débolle a orientación, os comentarios reflexivos, e tamén as palabras de ánimo en momentos de desacougo. Gonzalo fixo unha orientación acertada, sempre dun xeito elegante e mostrando un profundo respecto polo meu traballo. Grazas a ele, conseguimos terminar esta tese. Grazas Gon, polo teu apoio incondicional, polo teu cariño, pola túa comprensión sen limites, polas conversas, as comidas, 16 RESUMEN El furtivismo ha sido definido como el principal problema del sector marisquero gallego (Sequeiros 1995, González Arias et al., 2011, Alló y Loureiro 2017). En esta tesis se ha desarrollado una línea de investigación sobre el furtivismo en Galicia, el cual ha sido entendido como la falta de adhesión a la ordenación marisquera y las leyes de pesca (noncompliance). El furtivismo marisquero ha sido contextualizado, definido y descrito a lo largo de este trabajo, tomando la información de dos estudios de casos que proporcionaron abundante información cuantitativa y cualitativa sobre el furtivismo marisquero. El primero de los estudios tuvo lugar durante el período 2012-2015, en el que se realizaron 48 entrevistas en profundidad y 55 encuestas a miembros relevantes de las cofradías de pescadores gallegas. El segundo estudio de caso se desarrolló en la comunidad de Noia durante el año 2017. En Noia se aplicaron 95 encuestas a mariscadoras locales. La contribución central de este trabajo ha sido presentar las potencialidades de la cogestión de los recursos en las comunidades marisqueras gallegas, enfatizando su capacidad para intervenir en la gestión adaptada del furtivismo. En esta tesis se han abordado cuatro vectores fundamentales de estudio: a) En primer lugar, se ha explorado el entorno institucional comunitario y los arreglos informales que podrían materializarse en esos contextos. Estos arreglos pueden complementar o combinarse con las reglas del juego formales definidas por el gobierno gallego para la gestión formal del marisqueo (Xunta de Galicia, 2008). Esta interactuación entre reglas formales e informales puede afectar al manejo del furtivismo; b) en torno a la esfera institucional informal y a su influencia en la gestión, se abordó la posible tolerancia del furtivismo en las comunidades de mar gallegas; c) se profundizó en el estudio de las comunidades marisqueras como espacios institucionales ricos y complejos, lo que permitido delinear sus límites de acuerdo con la percepción de las mariscadoras; d) satisfaciendo la premisa de que cada tipo de furtivo debe combatirse de forma adaptada, se desarrolló una clasificación de furtivos, exclusiva y exhaustiva. Esta clasificación, no sólo cubre un vacío teórico existente en la literatura sobre el furtivismo, también se ha creado para guiar políticas de acción específicas que puedan mejorar el manejo adaptado del furtivismo marisquero. Palabras Clave: Furtivismo, cogestión, gestión informal, tolerancia, tipología, adhesión, comunidad. 17 SUMMARY Poaching has been defined as the main problem of the Galician shellfish sector (Sequeiros 1995, González Arias et al., 2011, Alló and Loureiro 2017). In this thesis, a research on the shellfish poaching has been developed, which has been understood as the non-compliance with fishing laws. Shellfish poaching has been contextualized, defined and described throughout this work, taking the information from two case studies that provided abundant quantitative and qualitative information about the issue. The first of the studies took place during the 2012-2015 period, in which 48 in-depth interviews and 55 surveys were conducted to relevant members of the Galician fishermen's associations. The second case of study was developed in the community of Noia during the year 2017. In Noia 95 surveys were applied to local shellfish gathers. The central contribution of this work has been to present the potentialities of the comanagement in the Galician shellfish gatherers communities, emphasizing its ability to influence in the adapted management of poaching. In this thesis four fundamental vectors of research have been addressed: a) the ommunity as an institutional environment and the informal arrangements which can take place on it have been explored. Specifically has been studied how the informal institutional arrangements may condition the management of poaching; b) around the informal institutional sphere and its influence in the management, the possible tolerance of poaching in the Galician sea communities was addressed; c) deepened in the study of shellfish gatherers communities as complex institutional spaces, which allowed it to observe its limits in accordance with the perception of shellfish gathers; d) Satisfying the premise that each type of furtive must be fought in an adapted manner, an exclusive and exhaustive poacher´s classification was developed. This classification not only fulfils an existing theoretical gap in the literature about poaching, it has also been created to guide specific policies which may improve the adapted management of the Galician shellfish poaching. Keywords: Poaching: co-management, informal management, social acceptance, typology, non-compliance, community. 18 19 ÍNDICE AGRADECEMENTOS .............................................................................................................. 9 RESUMO ................................................................................................................................. 15 ÍNDICE ..................................................................................................................................... 19 LISTA DE TÁBOAS ............................................................................................................... 25 LISTA DE FIGURAS .............................................................................................................. 27 LISTA DE GRÁFICOS ............................................................................................................ 27 1 INTRODUCIÓN E XUSTIFICACIÓN ........................................................................... 31 1.1 Pregunta de investigación .......................................................................................... 33 1.2 Obxectivos e estrutura da tese.................................................................................... 34 1.3 Metodoloxía ............................................................................................................... 36 1.3.1 Primeiro estudo de caso ...................................................................................... 36 1.3.2 Segundo estudo de caso ...................................................................................... 38 2 ANÁLISIS DEL FURTIVISMO MARISQUERO EN GALICIA: INCENTIVOS ESTRUCTURALES PARA LA EXTRACCIÓN ILEGAL DE MARISCO. .......................... 43 2.1 Introducción y objetivos del capítulo ......................................................................... 43 2.2 El marisqueo gallego como actividad socioeconómica relevante .............................. 44 2.3 Aproximación cualitativa y recogida de la información ............................................ 45 2.4 Incentivos estructurales para la práctica del furtivismo ............................................. 46 2.4.1 Furtivismo es fácil de practicar .......................................................................... 46 2.4.2 Abundancia y heterogeneidad de furtivos .......................................................... 47 2.4.3 Fácil y rápida comercialización del marisco ilegal ............................................ 49 2.4.4 Ambivalencia en la percepción del marisqueo ilegal y aceptación social del furtivismo ......................................................................................................................... 52 2.4.5 Difícil control, detección y castigo de los furtivos ............................................. 53 20 2.5 Discusión y comentarios finales ................................................................................ 56 3 GOOD AND BAD POACHERS: LESSONS IN MANAGING POACHING FROM THE GALICIAN SHELLFISH SECTOR ................................................................................ 63 3.1 Co-management and poaching tolerance ................................................................... 63 3.2 The shellfish industry in Galician coastal communities ............................................ 64 3.3 Chapter´s Methodology ............................................................................................. 66 3.4 Reasons for shellfish poaching, Types of Poacher & Social social acceptability of shellfish poaching in Galicia ................................................................................................ 66 3.4.1 Reasons for shellfish poaching in Galician coastal communities....................... 66 3.4.2 Types of poacher ................................................................................................ 69 3.4.3 Assessing the social acceptability of shellfish poaching in Galicia ................... 71 3.5 Discussion .................................................................................................................. 73 4 ECONOMIC CRISIS AND POACHING ....................................................................... 81 4.1 Poverty and Poaching ................................................................................................ 81 4.2 Figures of Galician shellfish industry ........................................................................ 82 4.3 Theoretical framework ............................................................................................... 83 4.4 Chapter´s Methodology ............................................................................................. 86 4.5 Quantitative and qualitative results ............................................................................ 87 4.5.1 Quantitative Results ............................................................................................ 87 4.5.2 Qualitative Results: The Vicious Circle of Galician Poaching (VCP) ............... 90 4.6 Discussion .................................................................................................................. 92 4.7 Chapter´s concluding remarks ................................................................................... 96 5 A COMUNIDADE COMO FACTOR EXPLICATIVO DA ACEPTACIÓN DO FURTIVISMO. ....................................................................................................................... 101 5.1 Non-Compliance e aceptabilidade do furtivismo .................................................... 101 5.2 Métodos do capítulo ................................................................................................. 103 5.2.1 Notas contextuais sobre a comunidade de estudo ............................................ 103 21 5.2.2 Recollida de información e enquisa.................................................................. 105 5.2.3 Análise dos datos .............................................................................................. 106 5.3 Achegas cuantitativas e achegas descriptivas .......................................................... 107 5.4 Discusión do capítulo ............................................................................................... 112 5.5 Consideracións finais do capítulo ............................................................................ 117 6 CLASSIFICATION OF POACHERS FROM GALICIAN SEA: FOUR TYPES TO RULE THEM ALL ................................................................................................................. 123 6.1 Aims of the chapter .................................................................................................. 123 6.2 Theoretical premises and pathway to get a poachers classification ......................... 124 6.2.1 Theoretical premises ......................................................................................... 124 6.2.2 Theoretical pathway to get a poacher’s classification .................................. 125 6.3 Classification criteria for a poachers typology: the relevance of formal and informal property rights for classifying poachers of natural resources ............................................. 126 6.3.1 First classification criteria: holding formal property rights .............................. 127 6.3.2 Second classification criteria: holding informal property rights. ..................... 128 6.4 A generic classification of poachers in terms of property rights: Four types to rule them all ............................................................................................................................... 131 6.5 A cartesian plane of poachers .................................................................................. 132 6.6 A ranking of galician shellfish poachers by formal and informal property rights ... 133 6.7 A classification of galician shellfish poachers ......................................................... 136 6.8 Chapter concluding remarks .................................................................................... 138 7 EVIDENCIAS EMPÍRICAS PARA A XESTIÓN DO FURTIVISMO: CONFLUENCIA DOS ENFOQUES NORMATIVO E INSTRUMENTAL PARA COMABATER O FURTIVISMO MARISQUEIRO EN GALICIA ................................................................... 143 7.1 Obxectivos do capítulo ........................................................................................... 143 7.2 Fontes de información ............................................................................................ 145 22 7.3 Percepción dos usuarios formais dos recursos sobre medidas para terminar co furtivismo e adhesión ás normas ........................................................................................ 145 7.4 Medidas para combater o furtivismo marisqueiro en Galicia. ................................. 149 7.4.1 Medidas para os furtivos comunitarios alleos ao sector marisqueiro. .............. 151 7.4.2 Medidas para os furtivos comunitarios pertencentes ao sector marisqueiro. ... 152 7.4.3 Medidas para os furtivos alleos á comunidade e pertencentes ao sector marisqueiro. .................................................................................................................... 157 7.4.4 Medidas para os furtivos alleos á comunidade e alleos ao sector marisqueiro. 158 7.5 Consideracións finais ............................................................................................... 159 8 CONCLUSIÓNS ............................................................................................................ 165 8.1 Conclusións xerais ................................................................................................... 165 8.2 Principais achegas por capítulos .............................................................................. 165 8.3 Futuras liñas de investigación .................................................................................. 171 9 BIBLIOGRAFÍA ............................................................................................................ 175 10 ANEXOS ........................................................................................................................ 201 10.1 Estudo de Caso 1. Enquisa: Identificación das características do furtivismo marisqueiro nas confrarías de Galicia. ............................................................................... 201 10.2 Estudo de Caso 1. Entrevista En profundidade. ................................................... 207 10.3 Estudo de Caso 2. Enquisa ................................................................................... 209 23 24 25 LISTA DE TÁBOAS Table 1 Types of shellfish poacher active in Galicia, as defined by respondents .................... 71 Table 2 Hypotheses of the acceptability of poaching in Galician shellfish-growing communities: the results of applying Pearson’s chi-square and Cramer’s V tests ................... 73 Table 3 Hypothesis of relationship between Economic Crisis and increase in poaching in fishermen guilds during the period 2008-2012. Use of Chi-squared (X2) and Cramer’s V Test. .................................................................................................................................................. 90 Táboa 4. Tolerancia do furtivismo agrupado por motivación e individuos. Test U de Mann- Whitney .................................................................................................................................. 109 Táboa 5 Relación entre a tolerancia do furtivismo marisqueiro de comunitarios e motivacións para a práctica do furtivismo na comunidade de mariscadoras de Noia. Test estatístico t- Student .................................................................................................................................... 110 Táboa 6 Grado Medio de Tolerancia ao Furtivismo e Grado Medio de Pertenza á Comunidade de mariscadoras de Noia segundo a percepción das enquisadas N=95. Comparación de datos. ................................................................................................................................................ 111 Table 7 The four generic types of poacher for the resources management ............................ 131 Table 8 The 19 different types of shellfish poacher identified in Galicia. ............................. 132 Table 9 Appraisal criteria for property rights characteristics proposed by Anderson (2002) 134 Table 10 Ad hoc range of values used to classify poachers within each quadrant. ................ 137 Táboa 11 Medidas para combater o furtivismo suxeridas polos enquisados. Frecuencia de aparición de cada medida expresada en %. N=55 .................................................................. 146 Táboa 12 Tipo de disuasión/adhesión identificada nas confrarías galegas. ........................... 148 Táboa 13 Tendencia da disuasión (Normativa, Instrumental ou Combinada) nas confrarías galegas, discriminadas entre aquelas nas que Non Existe F.I, e nas que Si Existe F.I ........... 149 Táboa 14 Asociación entre a existencia do furtivismo de tipo interno e a adhesión normativa á ordenación marisqueira. Aplicación dos Test X2 de Pearson. ............................................... 149 Táboa 15 Políticas de adhesión/disuasión suxeridas para os 4 Tipos furtivos xerais para á xestión. .................................................................................................................................... 150 Táboa 16 Medidas combinadas de acción contra o furtivismo .............................................. 151 32 dos furtivos (Xunta de Galicia, 2008, 2018). Porén, para chegar nese punto da ordenación foi preciso encarar un proceso de mudanza institucional baseado na co-xestión dos recursos, que permitiu superar problemas asociados a un sector tradicionalmente sen regular, pasando dun escenario de libre acceso a outro regulado (Caballero Miguez et al., 2008; Frangoudes et al., 2008, 2013; Mahou Lago, 2008; Marugán-Pintos, 2004, 2012; Meltzoff, 1995). Este proceso vertebrou normativamente o marisqueo galego, esixindo a formulación de normas concretas xeradoras de estruturas de incentivos favorables, o que supón a chave para o desenvolvemento dunha actividade extractiva mellorada con obxectivos de sustentabilidade e eficiencia económica (Hilborn et al., 2005). De feito no actual contexto de co-xestión dos recursos marisqueiros, as obrigas e deberes están ben definidos e os extractores/as participan na toma de decisións e na xestión dos recursos marisqueiros, estando lexitimados individualmente por dereitos de propiedade individuais de acceso e explotación dos recursos (Xunta de Galicia, 2008). En xeral, e segundo o establecido por Ostrom (1990) no contexto marisqueiro galego danse todas as características necesarias para que se establezan institucións duradeiras para a xestión dun recurso de uso común, incluíndo certo grado de autogoberno entre as mariscadoras e a posibilidade de establecer acordos colectivos, a existencia de arranxos institucionais informais que favorezan o goberno pragmático dos bancos marisqueiros e seus problemas, mecanismos de resolucións de conflitos, a aplicación de castigos modulados, etc.(Ostrom, 1990; Xunta de Galicia, 2008, 2014, 2018). Porén, aínda existindo un marco regulador consolidado e dereitos de propiedade definidos, o furtivismo marisqueiro é común en Galicia, sendo unha práctica proveitosa e de baixo risco para os furtivos (Ballesteros et al., 2017). O anterior, implica que non basta con formular e establecer regras do xogo apropiadas para a ordenación pesqueira, o verdadeiro desafío é facelas cumprir promovendo, ademais, a aceptación das normas entre os usuarios dos recursos (Hilborn et al., 2005; Nielsen & Mathiesen, 2003; Ostrom, 2005, 2009; R. S. Pomeroy & Pido, 1995). O furtivismo representa esa necesidade de facer cumprir e de promover a adhesión ás normas pesqueiras. Nese sentido, a loita contra o furtivismo marisqueiro en Galicia ten seguido unha liña de acción coercitiva. Esta perspectiva coñecida nos campos da socioloxía e criminoloxía como o enfoque de disuasión instrumental (Tyler, 1990; von Essen et al.,2014), basease nos preceptos da economía do crime desenvoltas a partir das achegas de Becker (1968) e Stigler (1974) pola que os furtivos tenden a perseguir a maximización da súa utilidade individual. Ese enfoque 33 fundado na Teoría da Elección Racional, explica que o comportamento dos furtivos se materializa a nivel micro, dependendo da análise racional utilitarista que realizan sobre os beneficios esperados da acción ilegal e os seus posibles custos. Ante esta situación, os mecanismos disuasorios aplicados pretenden elevar os custos de incumprir a lei para, deste xeito, reducir a marxe de beneficios das operacións furtivas. Para acadar este obxectivo a lóxica instrumental é a de, por un lado, aumentar a vixilancia e control sobre as actividades económicas acrecentando a posibilidade e frecuencia de detectar aos operadores ilegais e, por outro, aumentar o castigo acentuando os importes das multas e agudizando a severidade das penas. Este método baseado na coerción é adoptado polo goberno galego para loitar contra o furtivismo e, aínda que é recomendable para certo tipo de furtivos, non funciona sempre. Unha óptica de adhesión ás normas alternativa é o enfoque normativo, baseado en patróns voluntarios de aceptación das normas que dependen da percepción de lexitimidade das mesmas (Tyler, 1991). Nese sentido, é necesario que os individuos afectados polas leis as perciban como xustas en diferentes niveis, debendo observar que funcionan, que se castiga aos incumpridores e que os procesos que as conforman son equitativos e apropiados (Hatcher & Pascoe, 2006; Hauck, 2008; Honneland, 1999, 2000; Jagers et al., 2012; Jentoft, 1989; Nielsen, 2003; Nielsen & Mathiesen, 2003; Schultz, 2014; Sutinen & Kuperan, 1999; Tyler, 1990). No escenario de xestión normativa é máis probable que se poidan xerar círculos virtuosos de xestión baseados na co-xestión dos recursos mariños e nos incentivos percibidos polos usuarios dos recursos (Eliasen et al.,2013; Hilborn et al., 2005; Jentoft, 2000, 2004; Österblom et al., 2011). Nesta tese defenderase a utilización de paquetes combinados de medidas instrumentais e normativas, que axuden ao combate efectivo e adaptado do furtivismo marisqueiro galego. PREGUNTA DE INVESTIGACIÓN 1.1 Ante o escenario exposto onde: 1. O furtivismo é o problema máis importante do marisqueo moderno. 2. A pesar do incremento dos esforzos coercitivos e de persecución instrumental dos furtivos, o fenómeno persiste. 34 3. A actividade marisqueira está rexida por un réxime de co-xestión dos recursos que axudou a desenvolver o marisqueo como unha actividade socio-económica relevante en Galicia O obxectivo central deste traballo será o de explorar os limites da co-xestión do marisqueo galego en relación a xestión do furtivismo. A pregunta de investigación subxacente foi: Como no contexto de co-xestión dos recursos marisqueiros galegos se pode loitar contra o furtivismo? E, en particular, existe un espazo para políticas de natureza non instrumental? Responder a estas preguntas esixiu trazar a rota de investigación desenvolvida nos 7 capítulos desta tese. No camiño, foron xurdindo outras cuestións, as cales foron resolvidas coa intención de dar solidez e consistencia ao estudo realizado. OBXECTIVOS E ESTRUTURA DA TESE 1.2 Avanzar na comprensión do furtivismo nos termos expostos, exixiu explorar o ambiente institucional comunitario e os arranxos informais que se poden materializar en contextos coxestionados, arranxos que se combinan ou complementan coas regras do xogo definidas polo goberno galego para a ordenación formal do marisqueo (Jentoft, 1989, 2004; Ostrom, 1990; Xunta de Galicia, 2008). O estudo das comunidades marisqueiras como espazos institucionais onde reside o coñecemento institucionalizado, as normas, os valores compartidos, a tradición, a identidade colectiva, e onde aniña a arquitectura institucional que pode dar forma a xestión pragmática dos recursos, foi abordado en varios capítulos desta tese (Agrawal & Gibson, 2001; F. Calo Lourido, 1998, 2014; Cox et al., 2010; Jentoft, 2000, 2004; Maya Jariego et al., 2016; Schlager & Ostrom, 1992). Ao redor da adhesión ás leis pesqueiras (compliance) foi abordada outra das cuestións centrais desta tese, a posible tolerancia do furtivismo. Os termos nos que se materializa a tolerancia, fundada nos arranxos informais, en motivacións especificas e no recoñecemento dos furtivos como membros das comunidades de mariscadoras foi estudado nos Capítulos 3, 4 e 5 desta tese. Nunha primeira fase, o achegamento ás comunidades foi xeral e descritivo, identificando as características do furtivismo marisqueiro galego e os incentivos sistémicos que existen nas comunidades galegas para a súa práctica (Capítulo 2). O obxectivo deste capítulo foi 35 profundar nos matices e particularidades do furtivismo, describindo o fenómeno, para sinalar os desafíos de xestión en termos de furtivismo. O carácter exploratorio estivo presente tamén no Capítulo 3, cuxo obxectivo central foi profundar na aceptabilidade social do furtivismo marisqueiro galego, respondéndose a pregunta: Baixo que condicións o furtivismo marisqueiro pode ser tolerable en Galicia?. Esa pregunta de investigación esixiu detectar aos individuos que practican o furtivismo marisqueiro nas comunidades marisqueiras consultadas, así como as motivacións para a práctica do furtivismo. Ademais, a percepción dos usuarios formais permitiu identificar as condicións de aceptabilidade, e avanzar na comprensión de como os arranxos institucionais informais poden favorecer a xestión do marisqueo e a loita contra o furtivismo. Nunha segunda etapa de investigación, Capítulo 4, a aproximación ao ambiente institucional local foi en contextos empobrecidos motivados polos efectos dunha prolongada crise económica (IGE, 2017d, 2017e), observándose as tendencias seguidas polas extraccións ilegais de marisco no período 2008-2012, e as causas desas tendencias (crecemento, descenso ou estabilidade das accións furtivas). Neste capítulo a pregunta que se tentou responder foi se o incremento do furtivismo estaba significativamente asociado á existencia da crise económica e dos seus efectos. Neste capítulo, tendéronse pontes cos resultados do Capítulo 3, o que favoreceu que se profundase nos termos nos que a co-xestión dos recursos se materializa en contextos de necesidade, crise e desemprego. No Capítulo 5, explorouse a influencia da propia comunidade na tolerancia do furtivismo marisqueiro. Neste capítulo realizouse un segundo traballo de campo na comunidade de mariscadoras de Noia. O desenvolvemento deste capítulo esixiu probar, para o caso particular de Noia, que a tolerancia de accións de non-compliance está suxeita ao recoñecemento dos furtivos como membros da comunidade e a motivacións para a práctica do furtivismo específicas (necesidade e autoconsumo). Porén, o obxectivo fundamental deste capítulo, foi o de entender os limites da comunidade, obtendo unha definición da percepción das mariscadoras, e probándose que a noción de comunidade sustenta as posibilidades de coxestión dos recursos e aceptabilidade de certas accións de non-compliance ca ordenación marisqueira. Neste capítulo indicouse en que termos o furtivismo é aceptable, subliñando a relación de dependencia entre aceptabilidade e pertenza á comunidade. Adicionalmente, 36 respondeuse a dúas preguntas complementarias: En que grado o furtivismo pode ser tolerable en Noia? e En que grado os furtivos son membros da comunidade estudada? O Capítulo 6 pretendeu encher un baleiro teórico na literatura sobre o furtivismo, a inexistencia dunha clasificación exclusiva e exhaustiva de apropiadores ilegais de vida animal (Gerring, 2014; Erica Von Essen et al., 2014). O capítulo 6 xira en torno á construción dunha clasificación de furtivos marisqueiros aplicable ao contexto galego, a cal permita guiar a loita contra o furtivismo de dous xeitos: i) identificando clara e exclusivamente a tipos de furtivos diferenciados e; ii) permitindo aplicar medidas de acción adaptadas a cada tipo de furtivo identificado. Precisamente, o obxectivo central do Capítulo 7 foi propoñer medidas de combate do furtivismo marisqueiro adaptada a tipoloxía furtiva creada no capítulo 6. Adicionalmente, se explora a pertinencia de recomendacións de política que combinen accións de tipo coercitivo con outras que normativas. O traballo desenvolvido nesta tese foi discutido en diversos congresos internacionais e as principais achegas realizadas derivaron na publicación dun capítulo de libro e de dous artigos en revistas indexadas no Journal Citation Report (JCR). METODOLOXÍA 1.3 Ademais da análise teórica, da revisión de literatura e da consulta de datos secundarios, foron proxectados e deseñados dous traballos de campo para obter información sobre o fenómeno de estudo. A metodoloxía de investigación é explicada en cada capítulo, porén merece a pena abordar sucintamente o desenvolvemento dos dous estudos de caso realizados e dos que se obtivo a maior parte de información utilizada nesta tese. 1.3.1 Primeiro estudo de caso O primeiro dos estudos de caso orientouse á recollida de información xeral sobre o furtivismo nas confrarías marisqueiras galegas. Utilizando a percepción dos usuarios formais dos recursos e dos seus representantes, tentouse realizar unha fotografía integral do furtivismo. Este primeiro traballo de campo foi desenvolvido durante o período 2012-2015. As confrarías de pescadores foron utilizadas como unidade de consulta, fundamentalmente, por ter a capacidade legal de representar a todos os mariscadores e mariscadoras legais galegos (Xunta de Galicia, 2008, 2018). As comunidades de pescadores obxectivo foron as que presentaron 37 actividade marisqueira en calquera das formas descritas pola Lei de Pesca de Galicia. Ese criterio reduciu o universo inicial de confrarías de 62 a 56. Desas 56 confrarías marisqueiras óptimas no período 2012-2015, 55 participaron do estudo. Para acadar a información nesta fase da tese, utilizáronse dúas técnicas da investigación diferentes: i) En primeiro lugar, realizáronse 55 enquisas a membros relevantes das confrarías de pescadores 1 . As enquisas foron guiadas por un cuestionario estruturado e pechado aplicado sistematicamente seguindo a mesma orde nas preguntas, e ofrecendo as mesmas posibilidades de resposta aos enquisados. Ese procedemento tivo como finalidade obter datos homoxéneos que facilitasen o seu posterior tratamento estatístico. A información derivada das enquisas foi codificada utilizando o paquete estatístico SPSS V.20, ferramenta que tamén foi usada na aplicación dos tests estáticos necesarios para probar as hipóteses deste traballo. ii) Adicionalmente, realizáronse 48 entrevistas en profundidade. Esta técnica aplicouse baixo a forma de entrevista non estruturada, nas que se estableceron preguntas de referencia que foron formuladas sempre, aínda que non necesariamente na mesma orde ou no mesmo punto da entrevista. A virtude das entrevistas en profundidade é que permitiron establecer diálogos flexibles cos informantes (Yin, 2003). Das conversas xurdiu información adicional acerca do furtivismo pero, tamén, declaracións sobre experiencias persoais, comportamentos, costumes, ou datos sobre a organización interna das mariscadoras que transcenderon as preguntas dun cuestionario pechado e estruturado e enriqueceron a investigación. As entrevistas duraron unha media 82 minutos, aínda que o limite temporal foi establecido polos entrevistados. A información cualitativa recollida nesta fase da tese, foi tratada de acordo cun protocolo estratéxico ad hoc deseñado para ese fin 1 Os enquisados foron: presidentas das agrupacións sectoriais de marisqueo a pé, presidentes das agrupacións de marisqueo a flote e de percebe, secretarias das agrupacións, patróns maiores, vice-patróns, secretarios, biólogas, percebeiros, mariscadoras e vixilantes privados das confrarías. Adicionalmente, foron entrevistaron varios membros dos Guardacostas de Galicia. 38 Tanto as enquisas como as entrevistas en profundidade, foron realizadas persoalmente ou vía telefónica. Inicialmente, a preferencia foi a de promover as enquisas presenciais, considerando que a utilización de enquisadores debidamente identificados e con coñecemento sociocultural das comunidades extractivas podería favorecer a recollida de datos sobre un tema tan controvertido como o tratado. Aínda que as vantaxes deste tipo de enquisa son numerosas (Díaz de Rada, 2001, 2002, 2005), neste caso concreto, observouse un elevado grao de desconfianza, pouca disposición a responder a enquisa presencial e baixa calidade xeral na información recollida. Ademais, identificouse certa desexabilidade social 2 entre os enquisados, principalmente, entre aqueles que tiñan cargos de representación dentro das confrarías, lentitude na recollida dos datos e elevados custos de desprazamento, provocados polo número e alta dispersión das comunidades extractivas galegas ao longo da costa. Aínda que tamén imperfectas, as enquisas de tipo telefónico se axustaron mellor ao exercicio exploratorio aumentando a velocidade e minimizando os custos na recollida de información (Díaz de Rada, 2010). Tamén permitiu o contacto reiterado con certos informantes e a comunicación con representantes de difícil acceso ou moi ocupados. Ademais, a enquisa telefónica favoreceu o anonimato dos enquisados, os cales mostraron unha elevada taxa de resposta e confianza nos enquisadores, revelando información sobre as súas actividades, experiencias e vida persoal. Polo anterior a enquisa de tipo telefónico foi a máis utilizada neste estudo, aínda que, cando as circunstancias foron favorables, tamén se realizaron entrevistas persoais. En relación a construción dos formularios, tanto da enquisa como das entrevistas en profundidade, fixéronse varios esbozos os cales se aplicaron experimentalmente tentando filtrar e depurar as cuestións para evitar ambigüidades, contradicións, repeticións ou preguntas confusas ou innecesarias, ademais, optouse pola utilización dunha linguaxe simple na redacción da enquisa para garantir a comprensión xeral dos textos presentados aos extractores galegos (Yin, 2003). 1.3.2 Segundo estudo de caso Foi desenvolvido na comunidade de mariscadoras de Noia, entre Febreiro e Abril de 2017. A información utilizada neste traballo recolleuse aplicando unha enquisa que combinou 2 DeMaio (1984) definiu a Desexabilidade Social como o feito de proporcionar nunha enquisa ou entrevista, repostas que aumenten a presencia de características socialmente desexables ou que minimicen características socialmente non desexables. 39 preguntas pechadas de tipo dicotómico e conxuntos de preguntas ordinais que aportaron medicións en escala Likert (1-5). A información levantada foi utilizada, para responder as necesidades de investigación dos Capítulos 5, 6 e 7. Durante o traballo de campo, foron realizadas 5 enquisas experimentais nas que se detectaron e solucionaron problemas, tanto na formulación das preguntas como na aplicación práctica do cuestionario. Partindo dunha poboación estatística de 466 mariscadoras en Noia (Xunta de Galicia, 2018), o tamaño da mostra calculado foi de N=95 considerando unha marxe de erro de ±9%, un nivel de confianza do 95% e unha distribución das repostas do 50% . Excluíndo as enquisas piloto, completáronse 95 enquisas validas entre o mes de Febreiro e Abril de 2017. As informantes foron entrevistadas cara a cara nas praias de Noia ou na Lonxa de Testal por entrevistadores formados para á aplicación do cuestionario. A información derivada deste experimento tamén foi codificada utilizando o paquete estatístico SPSS V.20. A utilización do SPSS foi pertinente para aplicar os test estatísticos, paramétricos e non-paramétricos, necesarios para desenvolver este estudo de caso. 40 41 CAPÍTULO 2 ANÁLISIS DEL FURTIVISMO MARISQUERO EN GALICIA: INCENTIVOS ESTRUCTURALES PARA LA EXTRACCIÓN ILEGAL DE MARISCO 48 que veas que cualquiera puede ser un furtivo una vez le levante un acta a un Guardia Civil que andaba de buzo recreativo” (Entrevistado Nº 7). Durante las entrevistas otras representaciones de furtivos fueron registradas, por ejemplo un vigilante decía: “La desgracia la tenemos en casa, casi todo los furtivos que tenemos son internos” (Entrevistado Nº 19). En esa misma tónica se manifestaba otro entrevistado: “En esta cofradía los furtivos más importantes eran los miembros de la antigua directiva, patrón mayor incluido. Administraban la cofradía a su favor, despidieron a todos los vigilantes, y se lo montaban para ganar mucho dinero” (Entrevistado Nº 32). Otro vigilante llamaba la atención sobre grupos de furtivos muy bien organizados: “Hay grupos de furtivos que vienen perfectamente equipados. Son grupos de elite formados por submarinistas y pilotos de planeadoras expertos […]tienen a gente en tierra que hacen contravigilancia, controlan a los vigilantes y a los coches de la Guardia Civil, usan prismáticos de visión nocturna y se avisan utilizando móviles y equipos de transmisión. Están hiper-organizados y dan golpes rápidos de muchos miles de euros […] tampoco tienen problemas en vender la mercancía, porque ya tienen comprador antes de salir al mar. Funcionan como las mafias o grupos de narcotraficantes” (Entrevistado Nº 3). Una informante continuaba con la reflexión sobre los furtivos más profesionalizados e insolventes: “Los peores son los furtivos profesionales de toda la vida que viven del furtivismo y son insolventes. A estos es dificilísimo sancionarlos […] y luego compran coches y pisos a nombre de sus familiares porque están llenos de multas. Alguno va presumiendo de que no hay como cogerlo” (Entrevistada Nº 8). Otro entrevistado mostraba su preocupación por los furtivos violentos que actuaban en su zona: 49 “[…] hay furtivos muy violentos que se dedican a intimidar al personal. No se cortan ni un pelo, ya agredieron a más de un vigilante y no tienen problemas en encararse con quien sea, hasta con la Guardia Civil. La gente está intimidada, no los denuncian por miedo a represalias” (Entrevistado Nº 36). Un patrón mayor de las Rías Baixas subrayaba que el problema en su zona eran los furtivos con licencia recreativa: “[…] los problemáticos son los furtivos recreativos, sobre todos los jubilados que no los sacas del mar. Salen de lunes a domingo en embarcaciones de la 7º lista. Son muy finos, porque saben dónde y cómo pescar, esa gente no pesca por placer están trabajando” (Entrevistado Nº 22). Otro de los entrevistados definió a los furtivos según sus motivaciones para extraer marisco: “[…] muchos sólo buscan dinero y lo consiguen, viviendo muy bien del furtivismo, otros se llevan marisco para autoconsumo. La otra cara de la moneda es la gente que furtiva por pura necesidad, gente con problemas de drogas o, últimamente, muchos desempleados que no encuentran otra salida y se echan al mar” (Entrevistado Nº 18). Los resultados expuestos en este apartado muestran la heterogeneidad de los furtivos marisqueros gallegos. La primera de las declaraciones presentada en este apartado ha sido escogida también para cerrarlo por acercar una buena descripción de la variedad de individuos que pueden practicar el furtivismo marisquero en Galicia: “[…] el problema aquí es que cualquiera puede ser un furtivo (Entrevistado Nº 48). 2.4.3 Fácil y rápida comercialización del marisco ilegal La tercera característica contextual del marisqueo furtivo gallego es que existe un mercado negro consolidado dispuesto a absorber grandes cantidades de marisco. De las declaraciones recabadas se desprende que el comercio de marisco ilegal gallego está asociado a redes de venta y distribución que varían en su sofisticación, que pueden ir desde la venta directa a los consumidores a redes de comercialización complejas que involucren a extractores, productores, hosteleros, depuradoras, parques de cultivo e, inclusive, lonjas y a sus responsables. 50 Sobre las posibles vías de comercialización del marisco ilegal en Galicia fue apuntado que: a) Los restaurantes son un conducto común para la venta de marisco ilegal. “En más de una ocasión seguimos a los furtivos para ver a dónde llevaban el marisco. Salían de las playas e iban directos a restaurantes de la zona, que se dedican a comprar marisco barato y a venderlo sin depurar” (Entrevistado Nº 46). De igual modo una bióloga entrevistada aseguraba que: “Muchos restaurantes les hacen encargos a furtivos que salen a por el marisco con unas cantidades prefijadas y precios pactados” (Entrevistada Nº 35). Profundizando en el proceso de comercialización de marisco furtivo en restaurantes un Patrón Mayor explicó que: “El blanqueo del marisco en los establecimientos de hostelería es sencillo. Los restaurantes compran marisco, por ejemplo 50 kilos de percebe, de los que tienen la guía correspondiente y los papeles que justifican su compra. Guardan los documentos y la guía por si tienen una inspección. En otro local tienen percebes furtivos que usan para ir reponiendo el marisco legal que van vendiendo en el restaurante. Desde fuera es muy difícil controlar las cantidades que se sirven, así que es un método sencillo para colar marisco furtivo” (Entrevistado Nº40). b) Algunas lonjas fueron señaladas como destino de parte del marisco ilegal. “Los furtivos tienen compinches dentro de la lonja, así que es llegar con el marisco y rápidamente lo colocan en el mercado. Hay un par de lonjas que son famosas porque se hace la vista gorda y es muy fácil vender el marisco ilegal” (Entrevistado Nº 31). Otro informante decía ser conocedor de actividades irregulares en una lonja: [...] de cada 100 kg de marisco que enviamos a la lonja X se pierden 90 por el camino. Los trapicheos dentro de la lonja son comunes y muy bien conocidos por el sector y la Xunta” (Entrevistado Nº 15) c) La venta directa de los furtivos a los consumidores es un método de comercialización muy básico, pero extendido. Un biólogo de las Rías Altas apuntaba que en su zona: 51 “[…] ahora no tanto, pero antes era habitual que los furtivos fuesen por las casas, puerta a puerta, ofreciendo el marisco” (Entrevistado Nº 25). A ese respecto otro entrevistado observaba que: “Los que se dedican a vender por las casas son furtivos menores, chavales del pueblo o gente con problemas de drogas” (Entrevistado Nº 19). d) En algunas zonas los intermediarios y distribuidores fueron apuntados como los encargados de comprar y comercializar marisco ilegal. A ese respecto un guardacostas entrevistado declaró: “Por aquí los responsables de la compra y comercialización del marisco [furtivo] son los intermediarios. Hay un par muy conocidos que controlan el mercado local y mueven grandes cantidades de marisco y dinero. Conocen el mercado, tienen infraestructura y saben cómo funcionan las cosas, así que les resulta fácil vender mucho marisco [furtivo]” (Entrevistado Nº 18). e) Las depuradoras también fueron indicadas como destino de marisco furtivo, y consecuentemente como un método alternativo para la venta de marisco ilegal. “[…] hay empresas depuradoras que adquieren el producto directamente a los furtivos. Compran grandes cantidades […] algunas depuradoras fueron sorprendidas con bastante marisco de furtivos” (Entrevistado Nº10). f) Finalmente, algunos parques de cultivo gallegos fueron señalados por los entrevistados como punto de entrega de marisco ilegal de poca talla. Un entrevistado argumentó que: “Cuando los furtivos se llevan la semilla que mide unos pocos milímetros no es para vender en restaurantes, es para surtir a los parques de cultivo que es donde crece” (Entrevistado Nº 46). La información presentada permite ampliar la dimensión del problema del furtivismo marisquero exponiendo, por un lado, la existencia de múltiples vías de comercialización en el 52 contexto gallego y, por otro, la necesaria involucración de diferentes agentes furtivos en los procesos de compra y venta de marisco furtivo. 2.4.4 Ambivalencia en la percepción del marisqueo ilegal y aceptación social del furtivismo Otra característica estructural del furtivismo en Galicia es que su percepción es ambivalente, pivotando entre el rechazo absoluto y la tolerancia de ciertas acciones furtivas. La referida ambivalencia se refleja en los resultados de las entrevistas. Por un lado, el furtivismo es visto como un fenómeno indeseable. La declaración de una de las biólogas entrevistadas ilustra las razones genéricas para esa percepción negativa: “El furtivismo suele ser una actividad predatoria. Son extracciones sin regular que tienen impactos negativos sobre los recursos, sobre los intereses de las mariscadoras y que puede afectar a la salud de los consumidores. Es inadmisible” (Entrevistada N.º 35). En ese mismo tono de rechazo la presidenta de una agrupación de mariscadoras decía: “No toleramos el furtivismo de ningún modo, ni por que haya gente sin recursos que diga que lo necesite. Nosotras también lo necesitamos. No bajamos a la playa por amor al arte, es nuestro trabajo […] somos nosotras las que pagamos impuestos, las que trabajamos el recurso y las que vigilamos, no es justo que vengan furtivos a robar el marisco” (Entrevistada Nº 27). Otras declaraciones recabadas avanzaron en la percepción diferenciada del furtivismo, a partir de la capacidad de los entrevistados para diferenciar entre furtivos y para evaluar los impactos de sus operaciones. En ese sentido, las extracciones furtivas perpetradas por furtivos internos, profesionalizados y organizados fueron las más despreciadas por los informantes: “A los que tienen planeadoras de 200 caballos, que van a puntos estratégicos y hacen unas mordidas de 3000 euros, a esos hay que despellejarlos vivos por ladrones” (Entrevistado Nº19) O, en esa misma línea: “Puedo entender al furtivo que lo necesita, ese no me importa, pero los furtivos internos me dan rabia y los profesionales me dan asco” (Entrevistado N.º 42). 53 La “tolerancia” hacia ciertos tipos de comportamientos furtivos se manifestó cuando los entrevistados identificaron que los extractores ilegales se encontraban en alguna situación de necesidad. En ese sentido, un informante aseguraba que: “Cuando un padre de familia no tiene trabajo ni que darle de comer a sus hijos y decide ir al mar para sacarse algo, eso no es furtivismo. ¡Dios me libre de llamarle la atención si me lo encuentro!” (Entrevistado N.º 4). Un vigilante privado también llamaba la atención sobre la existencia de furtivos necesitados en su área: “A veces veo a gente tan desesperados que no soy capaz de multarlos. Llevo muchos años en esto y noto cuando me mienten. A veces sabes que el que tienes delante es uno del pueblo con problema […] les quito el marisco, los aviso y les doy otra oportunidad“ (Entrevistado N.º 39). Uno de los entrevistados más críticos hacía una reflexión que sirve para cerrar este apartado por ilustrar adecuadamente la ambivalencia en la percepción del furtivismo, a la vez que expone un interesante punto de vista sobre la aceptación social del furtivismo y sus implicaciones: “Creo que el furtivismo está muy aceptado socialmente, sobre todo cuando se trata de gente en problemas. Sin embargo, hay algo de hipocresía en todo esto, porque se piensa que los furtivos están mejor en la playa que robando por las calles […] es tremendamente paradójico, porque de repente se presenta el furtivismo como la solución para los problemas de drogadicción o desempleo y, también, como la manera de ahorrarle a la sociedad el peligro de que algunos criminales anden sueltos. Decir que están mejor en la playa que robando es injusto e irresponsable. Por un lado, porque criminaliza a todo los furtivos, algunos son solo desempleados o gente sin recursos, y por otro porque desprecia el marisqueo como actividad productiva” (Entrevistado N.º 25). 2.4.5 Difícil control, detección y castigo de los furtivos Un cuarto elemento definitorio del furtivismo marisquero gallego es que es una actividad segura para los furtivos en términos de detección y castigo. Los entrevistados reflexionaron sobre la incapacidad para detectar y castigar apropiadamente a los extractores ilegales en 54 Galicia, identificando algunas limitaciones operativas y brechas legales que favorecen las extracciones ilegales de marisco. En términos de detección la primera limitación reseñable está relacionada con la vasta extensión de territorio que debe ser vigilada y con los escasos medios con los que cuentan las cofradías. Varios entrevistados opinaban al respecto: “Nuestro territorio es de 42 kilómetros y no tenemos medios suficientes para vigilarlo. Para eso necesitaríamos poner un vigilante cada pocos kilómetros, sería tan caro que es impensable” (Entrevistado N.º 15) Una de las líderes de las mariscadoras consultadas reflexionaba sobre la falta de efectivos para la vigilancia llamando la atención sobre las restricciones presupuestarias que afectan a la contratación de los guardapescas: “Económicamente es inviable contratar a todos los vigilantes que necesitamos. La contratación está subvencionada pero no da para mucho. Otras veces hicimos el esfuerzo de contratar más vigilancia por nuestra cuenta, porque nos hace mucha falta […] pero es un sacrificio que no todas las agrupaciones de mariscadoras pueden hacer” (Entrevistado Nº12). La incapacidad para castigar a furtivos que se declaran insolventes fue la principal limitación del sistema de sanción del furtivismo identificada por los entrevistados. El problema reside en que en Galicia el furtivismo se castiga monetariamente de manera general con multas e inhabilitaciones. Los furtivos al declararse insolventes dejan sin efecto cualquier sanción monetaria que se les impongan, es decir salen impunes. Reflexionando sobre la impunidad de los insolventes uno de los biólogos consultados afirmaba: “El problema de fondo de la insolvencia es la impunidad. Los insolventes son furtivos profesionales, o sea una de las expresiones más graves del furtivismo que, junto a los furtivos internos, son el núcleo duro del problema. Los insolventes se ríen del sistema, son intocables. Los mariscadores ven que se les presiona para que cumplan la ley, mientras que los insolventes se llevan su marisco” (Entrevistado N.º 25) Sobre la ineficacia del sistema de sanción del furtivismo sobre los insolventes un patrón mayor decía que: 55 “En la ría de la Coruña hay furtivos a los que se les han levantado más de 150 actas. Hay gente que debe 200.000 o 300.000 euros en multas, pero siguen bajando cada día a la ría. A esos solo se les puede requisar el marisco, pero poco más, no podemos hacer nada contra ellos” (Entrevistado N.º 46) Otro desdoble de la imposibilidad de castigar a los furtivos es que los encargados de vigilar los recursos pueden renunciar a enfrentarse a ellos, principalmente cuando saben que son insolventes y conflictivos: “Los que tenemos que perseguir a los furtivos nos quemamos, porque estamos muy atados. Los insolventes saben que no les podemos hacer nada […] a veces te chulean, te faltan al respeto y te pueden llegar a agredir. Es normal que algunos compañeros se desmoralicen y renuncien a enfrentamientos o a jugársela con ciertos individuos” (Entrevistada N.º 18). En términos legales varios entrevistados aseveraron que las competencias de los guardacostas y guardapescas son muy limitadas (no pueden identificar, registrar, retener, incautar marisco o materiales a los furtivos, etcétera). Según los consultados esta circunstancia es una barrera que limita operativamente a guardacostas y vigilantes restándoles efectividad en la disuasión contra el furtivismo y haciéndolos dependientes del apoyo de la Policía y Guardia Civil para llevar a cabo sus operaciones. Sobre este tema uno de los guardapescas entrevistados decía: “Nuestras herramientas para luchar contra los furtivos son un boli y un cuaderno. Muchas veces funciona, pero con los furtivos más problemáticos no tenemos nada que hacer. Saben que no los podemos tocar” (Entrevistado N.º 48) Un cuarto condicionante relacionado con el sistema de detección y castigo que favorece la actividad furtiva es que, en algunas cofradías, los vigilantes privados sufren presiones para no sancionar a socios que practiquen furtivismo. Un patrón mayor explicaba la raíz del problema de la falta de independencia de los guardapescas: “La contratación de los guardapescas depende de las cofradías de pescadores. Estas reciben subvenciones de la Xunta, pero la mayor parte del dinero lo aporta la cofradía. […] la cofradía se financia con un porcentaje de las ventas de pescado y marisco de sus socios, por eso se suele decir que los vigilantes tienen que vigilar y multar a sus propios 56 jefes. El problema es que a los vigilantes les paga la cofradía, por eso hay cofradías que enfocan el trabajo de los vigilantes al control de furtivos externos y les sugieren que se olviden de los de dentro” (Entrevistado N.º 42). En esa misma line otro guardapesca aseveraba que: “Si desde la cofradía me dicen que hay que solucionar un tema internamente, hay que hacerlo y punto” (Entrevistado N.º 27) Sobre la falta de independencia, un vigilante que declaró recibir presiones explicó que: “En esta cofradía el furtivismo interno es crónico. Eso significa que casi todo el mundo es furtivo. Recibo presiones de los socios y de la directiva para hacer la vista gorda. Si te dedicas a denunciar a los socios recibes rechazo social, porque vives en el pueblo y te miran mal o te excluyen, y también te persiguen laboralmente en la cofradía. Te intentan desmoralizar y es difícil vivir de ese modo, así que muchos compañeros cogen el camino fácil” (Entrevistado N.º 29). Según lo expuesto en este apartado, la combinación entre limitaciones que afectan operativamente al control y castigo del furtivismo -falta de medios y agentes, amplia línea de costa para ser vigilada, restricciones presupuestarias-, brechas del sistema legal -insolvencia, competencias limitadas de los vigilantes y guardacostas- y algunas desviaciones del sistema de sanción -falta de independencia de los guardapescasdan forma a una de las características fundamentales del furtivismo gallego, ser un marco de acción seguro para los furtivos. DISCUSIÓN Y COMENTARIOS FINALES 2.5 El trabajo de campo realizado ha permitido presentar los condicionantes contextuales del furtivismo marisquero gallego, los cuales funcionan como incentivos generales para la extracción ilegal de marisco. Otras investigaciones sobre pesca y marisqueo ilegal presentan condicionantes similares como el fácil acceso a los recursos, comportamientos de aceptación social de algunas acciones furtivas, la existencia de mercados negros y redes de comercialización consolidadas, o barreras operativas y brechas legales en los sistemas de detección y castigo del furtivismo (Bell et al., 2007; de Coning & Witbooi, 2015; Hauck & Sweijd, 1999; Mancini et al., 2011; Mancini & Koch, 2009; McMullan & Perrier, 2002; 57 Muchapondwa et al., 2014; Plagányi et al., 2011; Putt & Nelson, 2008; Raemaekers et al., 2011; Reyes et al., 2009; Tailby & Gant, 2002; Wood, 2004). Esos paralelismos dan solidez a los resultados presentados, los cuales dialogan también con las aportaciones de investigaciones producidas en Galicia. En ese sentido, en relación a la variedad y heterogeneidad de los furtivos gallegos, Ballesteros y Rodríguez-Rodríguez (2016) identificaron 18 tipos de furtivos marisqueros diferentes que ordenaron en una clasificación homogénea destinada a sugerir medidas de lucha contra el marisqueo ilegal. Las limitaciones operativas y brechas legales que incluyen las competencias limitadas de guardacostas y vigilantes privados, el desafío de la insolvencia y, especialmente, la falta de independencia de los guardapescas han sido tratadas recientemente por González Arias et al. (2011). Sequeiros (1995) observó la existencia de una percepción ambivalente del furtivismo marisquero entre los miembros del sector marisquero, mientras que Ballesteros y Rodríguez-Rodríguez (2017) profundizaron en los comportamientos y causas de la aceptación social del furtivismo en Galicia. Por otro lado, la existencia de diversas vías de comercialización en las que se produce una participación normalizada y generalizada de agentes pesqueros fueron descritas por Beiras (1976) y señaladas por González Vidal (1989) como uno de los trazos característicos del furtivismo gallego. Con todo, la aportación central de este trabajo transciende la identificación de los condicionantes estructurales del marisqueo gallego, para interpretarlos como incentivos genéricos que promueven la práctica del furtivismo. La relevancia de la cuestión reside en que el furtivismo ha sido comúnmente conceptualizado como una la violación premeditada de las ordenaciones de los recursos, reduciéndolo a un problema individual de adherencia a las leyes (Bell et al., 2007; Curcione, 1992; Eliason, 2003; González Vidal, 1989; Kuperan & Sutinen, 1998; Muth & Bowe, 1998). La consecuencia de la aceptación de modelos explicativos del furtivismo que operan a nivel individual ha provocado que la acción política se haya centrado en la persecución coercitiva de los furtivos, como si estos actuasen independientemente del contexto. Sin embargo, al reconocer la existencia de incentivos estructurales para el furtivismo incrustados en la arquitectura institucional de las comunidades se liga la actividad furtiva al contexto y a sus características. A partir de ahí, se redimensiona el problema, reconociéndose que la decisión de extraer ilegalmente marisco se ve influenciada por condicionantes sistémicos. 64 Linking this informal management capacity with poaching, it has been argued that fishing communities are able to establish boundaries between actions that violate fisheries regulations, differentiating between acceptable and unacceptable situations (Bell et al., 2007; S. Gezelius, 2002; Hauck, 2011). This ability to discriminate between different types of poacher will imply a certain degree of permissiveness with the actions of the “acceptable” poachers and the persecution and rejection of the “unacceptable” ones. Since the informal regulation referred above will impact the management of local resources, the main objective of this article is to identify in which cases and under what specific conditions shellfish poaching is tolerated in Galician shellfish-growing communities. To accomplish this, two research hypotheses were first put forward: i) tolerance of poaching is associated with the unlicensed harvesters being members of a shellfish-gathering community and ii) tolerance of poaching in Galician shellfish-growing communities is associated with the reasons for it. In order to prove or disprove these hypotheses it was necessary to gather data that made it possible to identify: i) what kind of persons practice poaching in Galicia and ii) the causes of this phenomenon in Galician shellfish-growing communities. THE SHELLFISH INDUSTRY IN GALICIAN COASTAL COMMUNITIES 3.2 Official statistics reveal that in January 2015 51.9% of the population of Galicia lived in its 68 coastal municipalities (IGE, 2017a). In all these communities the activities of the fishery sector, which includes the shellfish industry, are strategic productive activities that boost and support local economies (García-Negro, 2013). A number of economic indicators illustrate the importance of the shellfish industry as a productive activity in Galicia: for example, in terms of employment it generated 3,799 jobs for land-based shellfish harvesters and 3,100 for those working from small boats (IGE, 2017b; Xunta de Galicia, 2017b). The figures for Galician shellfish production in 2016 are also worth noting, with more than 6,850 tonnes of the main species 5 of shellfish being harvested and an auction value of €71,300,000. Auction sales in Galician fish markets are just the first of several stages of the process through which seafood reaches the market. In this respect the 2011 Input-Output 5 The main shellfish species considered in this chapter are the cockle (Cerastoderma edule), goose barnacle (Pollicipes pollicipes) and the 5 most commonly harvested varieties of clam in Galicia (Venerupis pullastra, Venerupis rhomboides, Venerupis aurea, Ruditapes philippinarum, Ruditapes decussatus). 65 Tables for the Galician fishery and canning industries (García-Negro et al., 2016) showed that every euro generated by the production of shellfish on land and at sea requires an input of 0.35 Euros from 41 different branches of the economy. Furthermore, the shellfish industry is a key supplier to other fishing industries, such as canning, as well as to sectors such as bars, restaurants, caterers and, of course, households. It has thus been argued that the Galician shellfish industry is much more than a mere harvesting activity and has consolidated itself as a complex one with carry-over effects on other sectors of the Galician economy (García- Negro et al., 2016). Overall, the complexity, diversity and size of this activity in Galicia make it an important field of study for socio-economic research. As an economic activity shellfish growing is linked to the context in which it takes place, namely fishing communities. These coastal communities, whose members share common signs of identity and have their own kind of internal relations, are numerous and widespread in Galicia (Calo Lourido, 2014; Freire & Garcıa-Allut, 2000). In such a context the social capital of the community can foster, on the basis of interpersonal networks, the creation of relationships of trust and reciprocity among community members (Durston, 1999). In this sense several recently published papers indicate that members of fishing communities tend to be connected with each other through internally interacting networks, in which general management mechanisms and specific strategies for surveillance and conflict resolution arise and the interaction between those actively engaged in exploiting the resource is fundamental in legitimizing its management (Bodin & Crona, 2008; Marín & Berkes, 2010; Maya Jariego, Holgado, Florido del Corral, & Martínez de Alba, 2016; Sandström et al., 2014). This internal relationship is the basis on which informal arrangements and compensation mechanisms between individual members of the community arise; in other words, it makes it possible for them to distinguish between “acceptable” and “unacceptable” poachers. Nevertheless, shellfish poaching in Galicia takes place in a complex socio-ecological context in which the economic activities of the fishery sector underpin a large number of local economies in fishing communities and in which personal relationships between individuals are of great importance. In such a scenario, the ambivalence with which shellfish poaching is perceived is particularly intense. 66 CHAPTER´S METHODOLOGY 3.3 The units of analysis in this chapter were the fishermen's associations in Galicia, since they are legal entities that are structurally and actively involved in the co-management of their resources, and formally represent all licensed shellfish growers and harvesters in Galicia (Xunta de Galicia, 2014). The target associations were all those that, during the period over which the study took place, were involved in any of the various types of shellfish harvesting listed in the Galician Fisheries Act (Xunta de Galicia, 2008), a criterion satisfied by 56 associations, of which 55 participated in this research. Two different research techniques were used to obtain the raw data. On the one hand a survey was designed to obtain quantitative information about shellfish poaching in Galicia and administered to 55 chosen representatives of fishermen's associations. On the other hand, 48 in-depth interviews were carried out, again with leading members of fishermen's associations. The interviews provided qualitative information that made it possible to obtain a deeper perception of shellfish poaching in the context of the study, clarifying and supporting the results of the surveys. Both the interviews and the surveys took place between January 2012 and January 2015. REASONS FOR SHELLFISH POACHING, TYPES OF POACHER & SOCIAL SOCIAL 3.4 ACCEPTABILITY OF SHELLFISH POACHING IN GALICIA Subsections 1 and 2 below deal with the reasons that underlie the practice of illegal shellfish harvesting and the different kinds of poacher to be found in Galician coastal communities, respectively. Subsection 3 contrasts the initial hypotheses of the research project with the survey findings and subsequently assesses the extent to which poaching is tolerated in the said communities. 3.4.1 Reasons for shellfish poaching in Galician coastal communities An open-ended question in the survey was used to identify the different reasons behind the practice of shellfish poaching in Galicia. The reasons put forward by the participants were grouped together in categories, revealing two principal types of motive, one economic and the other opportunist. Figure 1 shows the breakdown of the motives put forward in the survey. 67 Figure 1 Reasons for shellfish poaching in Galicia. Source: prepared by the author The main motives for poaching found to exist in Galician shellfish growing communities were: i) Economic motives for poaching a. Profit. 96.40% of participants said that the main driver of shellfish poaching in Galicia was the possibility of obtaining a financial gain from the illegal harvesting of this resource, made possible by the existence of an active black market for the sale of the illegally harvested products and of specialist poachers who regularly supply it (Ballesteros et al., 2017). This type of poaching, which tends to be predatory and have a high ecological and socio-economic impact, is usually carried out by expert poachers (González Arias et al., 2011). b. Self-consumption. This low impact type of poaching, which is not explicitly profitmotivated, is nevertheless of a markedly financial nature due to the saving it implies for those who practice it. The illegal harvesting of shellfish for self-consumption is such a common occurrence in Galicia that over 40% of participants considered it to be a motive. The in-depth interviews revealed it to be linked to occasional poachers such as tourists, holiday-makers or members of shellfish growing communities who carry out the activity on their own. c. Need. This motive was mentioned by 67.3% of respondents, who defined poaching done for this reason as being carried out by individuals, usually members of the 96.4% 67.3% 41.8% 32.7% 58.2% 10.1% Profit Need Self-consumption Greed Surveillance & Control Others Economic Reasons Opportunistic Reasons 68 fishing community, in order to generate an alternative source of income in situations of social exclusion and financial necessity, poverty and long-term unemployment, amongst others (González Arias et al., 2011; González Vidal, 1989; Maneiro Castro, 2010). Although the reason put forward is clearly an explicit wish to make a financial gain, the ‘need’ factor has a socially inhibiting effect, causing those who answered the survey to consider it to be in a category of its own. d. Greed. This driver, widely acknowledged in the literature (Forsyth & Marckese, 1993a; Gezelius, 2002; M Hauck, 2011; Muth & Bowe, 1998), is associated with illegal harvesting performed without any underlying need or as a habit, in other words a type of poaching carried out by people with regular incomes, including professional fishermen or shellfish harvesters, or by regular poachers for whom it forms part of their way of life. The defining characteristic of this motive is the acknowledged lack of necessity amongst the poachers it concerns. In quantitative terms, 32.70% of participants pointed to greed being one of the causes of poaching of the shellfish resource managed by the association to which they belonged. ii) Contextual and opportunistic motives for shellfish poaching There are two main sub-sets of contextual and opportunistic motives for shellfish poaching, namely: a. Motives relating to deficiencies in the control and surveillance of this resource. According to the survey results, 58.20% of participants considered that the illegal harvesting of shellfish is due to incentives embedded in the institutional context of the sector in Galicia, in other words structural incentives that poachers have identified and exploited. The two circumstantial factors put forward were: i) the ease with which secure paths to market for illegally harvested shellfish can be found and ii) insufficient surveillance of the resource. b. Other motives. A smaller proportion of respondents, 10.09%, put forward other reasons for poaching based on the specific characteristics of the context in which they live and work: these include the perception of some poachers that they are excluded from the licensed shellfish harvesting sector or the insufficient number of shellfish harvesting licenses granted by the authorities, amongst others. 69 3.4.2 Types of poacher The ubiquitous nature of poaching in Galician shellfish-growing communities led 100% of the participants completing the questionnaire to acknowledge its existence in one form or another in their specific sectors, defining the different types of poacher in their answers to the openended question “What kind of person poaches shellfish in your community?” In general the answers defined poachers on the basis of one or more of the following criteria: their defining attributes, their modus operandi and/or the motives attributed their illegal harvesting. Subsequent analysis of the findings enabled 19 different types of shellfish poachers to be identified in Galicia (see Figure 2). Furthermore, these defining criteria, which also coincide with those proposed in the criminological literature for classifying the different kinds of poacher (E. von Essen et al., 2014), made it possible to group Galician shellfish poachers into a number of different categories. Figure 2 Types of poacher, listed by frequency Source: prepared by the author According to the answers given to the question designed to identify the different types of poacher along the Galician coast (see Figure 2), in terms of the frequency with which they were quoted those who poach for profit appeared in 96.4% of cases, those who poach as a 96.4% 76.4% 72.7% 69.1% 67.3% 65.4% 63.6% 56.4% 54.5% 41.8% 32.7% 30.9% 27.3% 12.7% 5.5% 70 result of need in 67.30%, those who poach for self-consumption in 41.80% and those who poach out of greed in 32.70%. When respondents were asked to classify poachers according to their modus operandi, it is interesting to note that the most common category corresponded to licensed members of fishermen’s associations (defined in Table 1 as insider poachers), who were cited in 72.70% of responses, followed by organized poachers (63.60%), professional poachers (56.40%) and recreational poachers (27.30%). When the criterion used was a characteristic attribute of a given type of poacher, the most frequently cited was that of being a member of a shellfish growing community (i.e. a local resident), which appeared in 76.40% of responses. This was followed by other types of person who on the whole are also members of these communities, such as those suffering social exclusion (69.10%), the unemployed (65.40%) and drug addicts (54.50 %). A further seven types of poacher identified according to their defining features are also shown in Figure 2. 71 Table 1 Types of shellfish poacher active in Galicia, as defined by respondents Source: prepared by the author 3.4.3 Assessing the social acceptability of shellfish poaching in Galicia Two different research hypotheses were used to assess the extent to which shellfish poaching is tolerated within Galician coastal communities: i) There is a significant association between the motive for poaching and its social acceptability; Identifying criteria Types of poacher identified by respondents Defining attribute (individual or collective) 1. Unemployed persons: those who poach to obtain an alternative source of income to allow them to cope with being unemployed. 2. Tourists or holidaymakers: occasional poachers who make the most of their trips to the beach to gather some shellfish. 3. Old-age pensioners: retirees, usually members of the local community, who poach out of habit, for selfconsumption or to make some money to supplement their pension. 4. Retired fishermen: retired fishermen or shellfish harvesters who continue to practice their former profession out of habit. They are well-trained, experienced and technically well-equipped to catch fish or gather shellfish. 5. Local residents: members of the local coastal community who poach out of habit, for self-consumption or for profit. 6. Local youths: younger members of the local community who poach for self-consumption or profit. 7. Housewives: female members of the local coastal community who poach out of habit, for self-consumption or for profit. 8. Family groups: People belonging to the same family who poach for profit, with a certain degree of organization in their activity. 9. Persons at risk of or suffering social exclusion: members of the local community who poach in order to obtain an alternative source of income to help them make ends meet. 10. Drug addicts: people with drug-related issues who use poaching as an alternative source of income. They tend to be easily recognizable members of the local community. 11. Bankrupts: people who usually poach for profit, using their status as bankrupts as a strategy to avoid any possible fine or punishment. Modus operandi (including degree of frequency, organization and/or technology used) 12. Recreational poachers: holders of recreational fishing permits who also harvest shellfish illegally on foot, from boats or under water. 13. Professional poachers: people for whom poaching is their main source of income. They poach with a high degree of frequency and tend to be rejected within their local community. 14. Organized poachers: they work in groups with varying degrees of organization to harvest and commercialize the shellfish they poach, at times using technological means. They are very familiar with local conditions and can harvest large amounts of shellfish, basically for profit. 15. Insider poachers: licensed professional shellfish harvesters who also poach the resource. Motive for poaching. 16. Profit-motivated poachers: people who poach purely to make a profit. Their activity is frowned upon by the local community and the shellfish-growing industry alike. 17. Needy poachers: this group includes anyone who poaches shellfish out of need. This motive is acknowledged and largely tolerated by fishing and shellfish-growing communities, especially when the persons concerned are one of their own. 18. Greedy poachers: people who poach the resource, usually for profit or self-consumption, but with no need to do so in order to provide themselves with a livelihood. They are rejected by fishing and shellfish-growing communities. 19. Poachers for self-consumption: on the whole these are people who harvest the resource illegally because they are in the right place at the right time, for example when there is no surveillance. Their activity is generally a lowimpact one and may even be tolerated, especially amongst members of their own communities. 72 ii) The social acceptability of poaching is associated with poachers’ membership of the shellfish-growing community. In order to verify the first of these hypotheses two questions were included in the survey, namely Do you tolerate poaching? and In what cases would you tolerate poaching? The responses made it possible to define two variables that indicated the degree of direct tolerance of poaching and the specific cases in which respondents would accept the practice of poaching in their communities. An outright rejection of illegal shellfish harvesting was apparent in 40% of the responses to the first question, while the remaining 60% of participants said they would tolerate poaching in their own community, but only in two specific cases: i) when the poachers were driven by pure need and ii) when the poaching was small-scale and for self-consumption. In order to determine the relationship between poachers’ membership of the community and the social acceptability of poaching, participants were asked to identify the origin of the poachers detected in their area of influence, indicating whether they came from inside or outside the local community. The responses received revealed that 100% of respondents acknowledged the existence of one or more poachers within their own community, whilst 43.6% also acknowledged the existence of outsiders within their area of influence. Not a single respondent stated that poaching in their area was only done by people from outside the local shellfish-growing community. The data thus obtained led to the creation of a number of nominal variables that on one hand included the potentially acceptable motives for poaching (V1 Need; V2 Self-consumption), and on the other poachers’ membership of the shellfish-growing community (V3 Internal poacher). These variables were then crossed with specific variable measuring tolerance to poaching (V0.Tolerates poaching) to test the validity of the starting hypotheses. Due to the nominal nature of the variables Pearson’s chi-square test was used for this purpose, with a significance level of p < 0.05. Cramer’s V test was then used to analyze the intensity of the association between the variables under consideration, the results being shown in Table 2. 73 Table 2 Hypotheses of the acceptability of poaching in Galician shellfish-growing communities: the results of applying Pearson’s chi-square and Cramer’s V tests Source: prepared by the author The main results revealed by this analysis were that shellfish poaching in the communities studied is significantly associated with the social acceptability of illegal harvesting when: i) the poachers are acknowledged members of the said communities and ii) when the motive for poaching is “need”. In both cases the significance level of the X2 test is the highest possible (p=0.00), implying the rejection of the null hypotheses. Furthermore, Cramer’s V test shows that the variables analyzed are perfectly associated (VCRAMER=1), confirming the acceptance of the alternative hypothesis. There is also a significant association between motive and toleration when shellfish are illegally harvested for “self-consumption”, i.e. when there is no intention to profit from the sale of the resource and the sole reason for poaching is to obtain shellfish to be eaten by the poachers themselves. Nevertheless, the strength of the association between the respondents’ acceptance of this kind of poaching and the poachers’ motive (VCRAMER=0.477) is less than when the motive is “need” (VCRAMER=1). The most likely interpretation of this result is that poaching for self-consumption tends to be less tolerated than poaching out of necessity within the communities consulted. DISCUSSION 3.5 The initial hypotheses of this chapter were both verified. The results obtained regarding tolerance of poaching in Galician fishing and shellfish-growing communities were similar to those of other studies on the acceptability of non-compliance with fishing regulations, reinforcing their validity (Bell et al., 2007; Curcione, 1992; Gezelius, 2002, 2003, 2004; H0 Toleration Rejection N=55 1= Χ2 test p H0 rejected (α<0.05) Cramer’s V test H0: There is no significant association between the toleration of shellfish poaching and the “need” motive for poaching. Toleration 33 12.52 0.00* Yes 1** Rejection 22 H0: There is no significant association between the toleration of shellfish poaching and the “self-consumption” motive for poaching. Toleration 19 12.52 0.00* Yes 0.477** Rejection 14 H0: There is no significant association between being a member of the community and the toleration of poaching in the communities participating in the study Toleration 33 55.00 0.00* Yes 1** Rejection 22 80 81 4 ECONOMIC CRISIS AND POACHING 6 POVERTY AND POACHING 4.1 In diverse socio-ecological scopes, poverty is noted as one of the main causes of the practise of natural resource poaching (Adams, Aveling, & Brockington, 2004; Andrews-Chouicha & Gray, 2005; Duffy & St John, 2013; Duffy, St John, Büscher, & Brockington, 2016). There are various research works in different contexts on the illegal appropriation of resources that highlight unemployment as one of the fundamental causes of poaching (Braden, 2015; M Hauck, 1999; Knapp, 2007; Moreto & Lemieux, 2015). In Galicia, activities carried out in the fishing sector, including shellfish harvesting, are strategically productive activities that boost and support the local economy creating both employment and wealth (García-Negro, 2013; García-Negro et al., 2016). The main threat for the Galician shellfish sector is poaching, defined as massive, endemic and very difficult to fight (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Ballesteros et al., 2017; Marugán-Pintos, 2012; Sequeiros, 1995). What’s more, since the beginning of the economic crisis in 2008, processes of job destruction have become rooted in Galicia, creating circles of poverty and necessity. To this extent, during the period 2008-2016 the unemployment rate increased 8.2 points in this region rising to 17.2% in 2016. In the same way, the at-risk-of-poverty rate grew 3.1% between 2008 and 2015, meaning that more than 86,000 Galician people joined the rank of people living on an equivalised disposable income below the at-risk-of-poverty threshold (IGE, 2017d, 2017e) In these given circumstances, it is common to state without proof that shellfish poaching has increased because of the crisis and new situations of necessity imposed on society (Burgos & Fernández, 2014). This opinion is also frequent among the general public to the extent that it easy to find newspaper articles gathering views from watchmen, coastguards, fishermen guild representatives and even poachers themselves stressing the relationship between the need to obtain an income and the extraction and commercialisation of illegal shellfish (Hermida, 2014; López, 2012; Obelleiro, 2010; Salgado, 2011; Vellón, 2014). 6 This chapter is based on a paper that has been accepted for publication in Deviant Behaviour:(Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018c) 82 Given the existence of a framework of poverty and unemployment in Galicia, a varied and high number of poachers in Galician coast, many of whom are unemployed (Ballesteros and Rodríguez-Rodríguez 2016, 2018; Ballesteros, Rodríguez-Rodríguez, and Bande Ramundo 2017) and the accepted belief that shellfish poaching has increased since the beginning of the economic crisis and because of such, the aim of this article will be to prove the existence of a relationship between the economic crisis and the increase in poaching. Besides, the results obtained from this work will allow us to address the debate about antipoaching dissuasion methods and their significance in crisis or necessity contexts. The tasks proposed in this research required us to explore the perception of formal users of Galician shellfish resources of the poaching tendency followed during the period 2008-2012. Data about the causes of the growth, stability and decrease in shellfish poaching were obtained from the interviews carried out. This allowed us to further our knowledge of the phenomenon and obtain information to affirm our initial hypothesis. FIGURES OF GALICIAN SHELLFISH INDUSTRY 4.2 In January 2015, official population figures indicated that there were 68 towns on the Galician coast, in which 51.9% of the population resided, that is 1,426,573 people (IGE, 2017c). In all of these communities, fishing activities, including shellfish gathering, are fundamental in terms of identity and historic-cultural representation. They are also primary from an economic point of view (García-Negro, 2013). Some indicators emphasize the importance of shellfish gathering as a productive activity in Galicia. In terms of employment, shellfish collecting activity created jobs for 3,799 shellfish gatherers on land in 2016, as well as providing work for the crew of 3,100 vessels prepared for shellfish exploitation at sea (IGE, 2017b; Xunta de Galicia, 2017b). In the same year, the legal production of shellfish was over 6,850 tonnes of the main species 7 (Xunta de Galicia, 2018). This quantity exceeded the value of 71.3 million € at first sale at the fish markets. The value at first sale only represents the first stage of the incorporation of sea products to the Galician market. In this regard, the 2011 Galician fish-canning Input-Output tables showed that for every euro related to shellfish production, 0.35€ were required in 41 different sectors 7 The main shellfish species in this work are: the common cockle (Cerastoderma edule), the barnacle (Pollicipes pollicipes) and the 5 most exploited varieties of clam in Galicia (Venerupis pullastra, Venerupis rhomboides, Venerupis aurea, Ruditapes philippinarum; Ruditapes decussatus, Goose Barnacles). 83 of the economy. In addition, shellfish gathering is a supplier of other productive sectors related to the sea, such as the canning industry, as well as the hotel industry, soup kitchens and, of course, consumption in homes. In this sense, it has been argued that Galician shellfish gathering transcends from a mere extraction activity to a complex socio-economic activity that has backward linkages with other sectors of the economy (García-Negro et al., 2016). This is precisely why problems affecting shellfish sector can have negative effects on the Galician society as a whole. With regard to shellfish poaching in the chapter 2 of this dissertation has been indicated the existence of a series of circumstantial determinants embedded in the institutional architecture of the sea communities, that act as generic incentives in favour of poaching in Galicia: (1) Shellfish poaching is profitable, easy and cheap to practise (2) Access to the resources is easy and immediate (3) It is a safe activity for poachers in terms of detection and punishment, and it is common that illegal extractors get away with it or get let off (4) There is a consolidated black market willing to take on great quantities of poached goods at a good price (5) Galician shellfish poaching is socially accepted in shellfish communities The possible underlying reasons for the practise of poaching in Galicia are linked to contextual circumstances but they also depend on wider socio-economic and institutional framework characteristics (Ballesteros et al., 2011; Rodríguez-Rodríguez et al., 2014). In light of the aforementioned, given the importance, size and complexity of shellfish collecting activity and the seriousness of poaching as a threat to the sector, research on the illegal harvesting of shellfish in Galicia becomes a field of study relevant for socio-economic research. THEORETICAL FRAMEWORK 4.3 Shellfish poaching is a phenomenon that on the one hand reveals the incapability of enforcing shellfish regulations and on the other hand supposes a general problem of accepting the rules of the shellfish game. 84 In this respect, getting users involved in the use of these resources to obey and accept the rules is difficult and expensive. This is, among other reasons, because the acceptance of the law is never complete and its violation in fishing responds to deliberate decisions which make imposing institutional regulation difficult (Eliason, 2003; Hatcher et al., 2000; Kuperan & Sutinen, 1998; Sutinen & Kuperan, 1999; Tyler, 1991). Moreover in the Galician case, working at sea is seen as a refuge activity in needy or difficult situations (García-Negro, 2013). This factor must be added to this debate as it coincides with the acceptance of poachers out of “necessity,” who tend to be tolerated when the communities of these resource users get together to promote informal agreements that improve life for their members (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Gezelius, 2004; Ostrom, 1990). This circumstance illustrates the complexity of the fight against poaching, in which specific institutional frameworks for each management area should be applied. Seeing as the decision to poach is generally a conscious one (Eliason, 2003; Sutinen & Kuperan, 1999), the main objective of the policies that try to prevent illegal hunting and fishing is to reward ideal behaviour or dissuade delinquent poaching actions. The literature notes the existence of a double perspective of dissuasion that is widely used and promotes following the rules by two means: i) the coercive channel based on the instrumental point of view and ii) the voluntary channel using the normative approach (Hatcher et al., 2000; Kuperan & Sutinen, 1998; Nielsen & Mathiesen, 2003; Sutinen & Kuperan, 1999; Tyler, 1990; von Essenet al., 2014). The instrumental point of view is based on the economics of crime precepts developed from the contributions of Becker (1974) and Stigler (1974) through which poachers are inclined to pursue the maximisation of their individual utility. This perspective, founded on the Rational Choice Theory, explains that the behaviour of poachers materialises on a micro level depending on the rational utilitarian analysis they carry out on the expected benefits of the illegal action and its possible costs. Faced with this situation, the applied dissuasive mechanisms aim to raise the cost of breaking the law so as to reduce the profit margin of poaching actions. In order to accomplish this objective, instrumental logic sets out to, on the one hand, increase the surveillance and control of economic activities by intensifying the possibility and frequency of detecting illegal operators. On the other hand, it aims to harden punishment by increasing the amounts of the fines and making sentences more severe. This method based on coercion/intimidation is used by many governments, including the Galician 85 government in the fight against shellfish poaching. In some cases, it is considered to be the only possible solution in endemic crime contexts (González Arias et al., 2011; Hatcher et al., 2000; T. R. Tyler, 1991). In shellfish and fishing regulations, although this perspective may work adequately in some contexts, it has various implicit problems.  First of all, increasing the surveillance and control of extensive coastlines may imply elevated transaction costs, which in turn would make surveillance mechanisms inefficient or inapplicable from an economic point of view (Sutinen & Kuperan, 1999). A good example would be Galicia, where the complete surveillance of its 1200km of coastline would be very expensive (Ballesteros et al., 2017).  Secondly, instrumental dissuasion does not always work on the individuals it is applied to. In the case of fishing, there are people who recurrently break fishing regulations (Kuperan et al., 1997; Kuperan & Sutinen, 1998; Sutinen & Kuperan, 1999). This means that regardless of the legal pressure exerted on poachers, there will always be individuals willing to poach (Eliason & Richard, 2010; Muth & Bowe, 1998).  Thirdly, as with other fishing problems, the fight against poaching cannot be tackled using sole strategies, that is, using only series of coercive measures. To this extent, a pragmatic example of failure in anti-poaching management through surveillance and control means is that of abalone (Haliotis) poaching in South Africa. In this case, mass poaching led to the collapse of abalone fishing in 2008 despite having intensified its prosecution by investing a great amount in surveillance and control (de Coning & Witbooi, 2015; Plagányi et al., 2011; Raemaekers et al., 2011; Schultz, 2014). The second dissuasive approach suggested is the normative, based on voluntary patterns of regulation acceptance that depend on the perception of the legitimacy of those rules (Tyler, 1991). In this respect, it is fundamental that the individuals affected by these laws see them as fair on different scales, thus making sure they work, those who break them are punished and the processes they are made up of are objective and appropriate (Hatcher & Pascoe, 2006; Maria Hauck, 2008; Honneland, 1999, 2000; Jagers et al., 2012; Jentoft, 1989; Nielsen, 2003; Nielsen & Mathiesen, 2003; Schultz, 2014; Sutinen & Kuperan, 1999; Tyler, 1991). The strength of this point of view is that normative factors induce the voluntary acceptance of 86 following the rules without considering external influences, as obedience comes from the inherent morality of the individual (Tyler, 1991). However, the most important limitation of this approach is the existence of people who recurrently break the law and seem to be indifferent to the moral values or justice associated to rules. They, therefore, systematically break them, which suggests a need for efficient measures to affect their behaviour (Sutinen & Kuperan, 1999). In the normative management setting, it is more likely that virtuous circles in management appear based on the co-management of sea resources and the incentives received by the users of these resources (Eliasen et al., 2013; Hilborn et al., 2005; Jentoft, 2000b, 2004; Österblom et al., 2011). Going back to the case of abalone poaching in South Africa, according to (Raemaekers et al., 2011) the failure of the coercive measures applied there was due to the vertical decision-making and implementation of the measures, while traditional users of the resources were excluded from their exploitation. This forced distancing of the users, both in terms of exploitation as well as decision-making led to feelings of injustice, which in many cases justified lucrative poaching (Raemaekers et al., 2011). This experience reinforces the importance of incorporating the users of the resources into the management, which will not only increase the legitimacy of the regulation system but will also include them in the governing, thus encouraging the following of the established rules and promoting the enforcement of them (Jentoft, 1989; Jentoft, McCay, & Wilson, 1998; Kuperan & Sutinen, 1998; Nielsen, 2003; Nielsen & Mathiesen, 2003; Pomeroy et al., 2001; Schlager & Ostrom, 1992; Sutinen & Kuperan, 1999). The management of Galician poaching and the coercive or normative mechanisms that should be applied will directly depend on the circumstances in which it arises. In the Galician setting, the factors described at the beginning of the section are combined with the effects of the economic crisis, unemployment, social acceptance of specific poaching actions, etc. This should be taken into account when drawing up policies, especially in the co-management system of Galician shellfish resources where shellfish-harvesting communities come into play. CHAPTER´S METHODOLOGY 4.4 In this work, Galician fishermen guilds were analysed. The target communities were defined as the 56 guilds that carried out any type of shellfish activities, that is to say, those regarded as 87 such under Galician fishing law, such as shellfish by hand and by boat, including barnacle gathering (Xunta de Galicia, 2008). 55 out of the 56 guilds participated in the study with functional shellfish beds, therefore guaranteeing the representation of the work realized. In order to collect information, two different research techniques were used. The first one was based on the carrying out of 55 surveys on selected representatives of the fishermen guilds. A structured questionnaire was used, designed to be answered in 15-20 minutes. The main questions drawn up for the participants regarding the growth of poaching in their guilds were: Do you think poaching increased during the period 2008-2012 in your guild? What are the reasons for that increase? What are the reasons why there was no increase? In addition, 48 in-depth interviews were carried out on relevant members of the Galician fishermen guilds, including the Presidents of the shellfish by hand, vessel and barnacle sector associations, Presidents of fishermen associations, biologists, shellfish gatherers, barnacle gatherers, watchmen and other staff from the guilds. Galician Coastguard officers were also interviewed. By using a semi-structured questionnaire, a considerable amount of qualitative information was collected about the perception of shellfish poaching in Galicia, which was used to strengthen and contextualise the quantitative results obtained during the surveys. QUANTITATIVE AND QUALITATIVE RESULTS 4.5 4.5.1 Quantitative Results The work accomplished provided quantitative results in two phases. In the first phase, the perception of the formal users of Galician shellfish resources about the tendency followed by poaching in the period 2008-2012 was confirmed. In this research study, data about the causes of the growth, stability and decrease in shellfish poaching were obtained. In the second part, the existence of a significant relationship between the increase in poaching and the consequences of the economic crisis in Galicia was proved. 4.5.1.1 Development of Galician shellfish poaching and causes for its growth, stability or decrease during the period 2008-2012 The tendency followed by Galician poaching was analysed using the question: Did poaching increase in your guild during the period 2008-2012? 69.8% of the answers obtained indicated a rise in poaching, while 30.2% implied that illegal shellfish extraction had not increased. The main explanations detected when there was a rise in poaching were: 88 (1) The Economic Crisis, which was shown to be the causal factor of poaching in 62.79% of the answers obtained, becoming the main explanation given by those surveyed about the rise in poaching. (2) 20.93% of the participants accounted for the rise in poaching in their areas due to the proliferation of illegal actions carried out by “Greed,” i.e. opportunistic and circumstantial actions done without necessity. This type of extraction would include those committed by internal poachers, recreational fishermen, general users of Galician beaches or individuals who have made poaching their way of life. (3) For the remaining 16.21% of the cases, the incentives for poaching were contextual causes, such as the lack of surveillance or the proliferation of poaching carried out by individuals or groups at risk of social exclusion. When there was no increase in poaching, this was because it either fell or remained stable. The first case represented 60% of the negative answers given to the question about the rise in poaching. The causes given by those interviewed to explain the decrease in poaching in their areas were: (1) 38.10% of the answers related less poaching to surveillance tasks and an improved control. (2) 23.80% of the cases indicated that the fall in poaching was due to the good management carried out in the guilds and shellfish associations. This efficiency was linked to the coordination, organisation and implication of the shellfish gatherers in the care and maintenance of the resources, the surveillance, the reporting of poachers and the raising-awareness of the rejection of different forms of internal poaching. An interviewee stated on this point: “The success of shellfish harvesting depends on our commitment and our work. That is why we take care of and work the resources, keep watch of them and sometimes confront poachers.” (Interviewee No.29) (3) The bad conditions of the shellfish beds were the reason provided by 19.05% of the answers to explain the fall in poaching. One of the people interviewed pointed out that: 89 “(...) a good way of knowing if there is good shellfish in a beach is to see if there are poachers, because where there is quality shellfish there are always poachers.” (Interviewee No.39) (4) The remaining 19.05% of the answers were a combination of replies linked to context. Specific factors that conditioned the decrease in poaching were identified such as: excess danger in extractions, toxins in the shellfish beds affecting production, low prices discouraging shellfish extraction or pollution in estuaries among others. In the second setting, where poaching remained stable, the participants put forward two explanatory causes: (1) The first results from the efficiency of the control and surveillance carried out by the shellfish associations. A participant stated that: “It is very difficult to control poaching; it does not get any worse because we have watchmen that prevent it.” (Interviewee No.13) (2) The second reason implied that the stability in poaching represents the inability to fight against poaching in communities where it is endemic, common and generalised. A participant argued that: “Poaching is stable simply because it cannot increase anymore. Everybody here is a poacher; there is no way of stopping it. Surveillance is of no use.” (Interviewee No.32) 4.5.1.2 Is there a significant relationship between the economic crisis and the increase in Galician shellfish poaching during the period 2008-2012? Based on the data obtained, progress was made on the verification of the alternative hypothesis, H1: There is a significant relationship between the economic crisis and the increase in Galician shellfish poaching. Given the nominal nature of the variables used, the Chi-squared test (X2) was applied. Afterwards, the degree of intensity of the relationship between the variables considered was analysed using the Cramer’s V test. Table 3. summarises the results obtained. 96 CHAPTER´S CONCLUDING REMARKS 4.7 In terms of dissuasion and given the complexities of shellfish poaching in Galicia, the combination of coercive measures with an approach to the communities and their particularities seems to be the best plan of action that should be examined in order to fight it. In a broad sense, the correct institutional regulation, both formal and informal, of the contexts related to the shellfish gathering can lead to a decrease in poaching, which would require the aforementioned approach to the informal management of the shellfish communities. To do so, it will be necessary to apply adapted policies, not only to the differentiated contexts, but to the variety of acts of poaching and the different illegal poachers as well. In this sense, the need to apply specific actions and distinguish among poachers becomes even more important in contexts affected by the economic crisis, particularly because poaching may be a consequence of general frameworks of poverty. In this situation, structural unemployment creates lacks that go beyond the loss of an income of an individual, having other negative effects that influence the individual freedom, confidence and health of those unemployed, which may also provoke the social exclusion of some groups (Sen, 2009). This is precisely why, and given the existence of poachers acting out of “necessity,” the illegal shellfish control system must be reviewed to avoid the Vicious Circle of Poaching becoming a reality and that anti-poaching corrective measures become corrupt in order to promote it, in turn leading to situations of poverty, insecurity and social exclusion. Consequently, as well as the measures set by the fishing administration, those inclined towards correcting inequality or social pathologies must be considered. These issues will be tackled in further detail in future works, considering that complete antipoaching management demands a thorough understanding of local frameworks, the participation of the users of the resources and the governmental commitment to establish mechanisms of dissuasion and compliance of the appropriate rules that also promote social justice. 97 98 99 CAPÍTULO 5 A COMUNIDADE COMO FACTOR EXPLICATIVO DA ACEPTACIÓN DO FURTIVISMO. 100 101 5 A COMUNIDADE COMO FACTOR EXPLICATIVO DA ACEPTACIÓN DO FURTIVISMO. NON-COMPLIANCE E ACEPTABILIDADE DO FURTIVISMO 5.1 Estudos recentes sobre a xestión das pesqueiras apuntan á necesidade de estudar as actitudes de non-compliance entre usuarios dos recursos mariños dun xeito adaptado ás particularidades de cada pesqueira de pequena escala (Hauck, 2011), abandonado o clásico enfoque binario que diferenza unicamente entre cumpridores e incumpridores, para dimensionar o problema recoñecendo a existencia de diversas actitudes de aceptación e compromiso coas normas pesqueiras (Boonstra et al., 2017; Cepić & Nunan, 2017). Baixo ese enfoque, téñense desenvolvido algúns estudos sobre a aceptación de actitudes de non adhesión en comunidades de pescadores e mariscadoras de pequena escala, sinalando que a permisividade de extraccións ilegais pode fundarse na percepción de que esas accións, alén de beneficiar a individuos concretos, poden redundar no benestar colectivo da comunidade mariñeira xerando marcos de compensación que promovan a xustiza social (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Bell et al., 2007; S. Gezelius, 2003, 2004). As análises realizadas en devanditos traballos ancóranse en dúas características: i) a apropiación e ordenación dos recursos realizase baixo un réxime de co-xestión; ii) a actividade extractiva desenvolvese en comunidades pesqueiras nas que as actividades mariñeiras sosteñen a existencia socioeconómica das mesmas, ao tempo que as significan culturalmente, e determinan as relacións interpersoais dos seus membros (Bodin & Crona, 2008; García-Negro, 2013; Gezelius, 2003; Maya Jariego et al., 2016; McGoodwin, 2002b). Nese sentido, as comunidades dependentes dos recursos naturais teñen sido descritas como constructos sociais definidos pola percepción, auto-adscrición e polo sentimento de pertenza dos seus membros, en contextos institucionais rexidos por normas comúns (Agrawal, 2001; Agrawal & Gibson, 2001; Gezelius, 2003; Jentoft, 2000, 2004; Kellert et al., 2000; McGoodwin, 2002b; Pascual et al., 2005). En Galicia, a actividade marisqueira satisfai ambas premisas. Por un lado, o marisqueo desenvolvese baixo un réxime de co-xestión (Xunta de Galicia, 2008), no que a participación dos extractores formais de marisco ten sido primordial para establecer a arquitectura institucional da actividade (Frangoudes et al., 2008, 2013; Mahou Lago, 2008; Marugán- Pintos, 2004; Meltzoff, 1995). Actualmente, as mariscadoras galegas ostentan dereitos de 102 propiedade formais claros e ben definidos que sinalan os seus dereitos e obrigas en relación a actividade marisqueira. Ademais, ao estar integradas dentro das confrarías de pescadores gozan de certa capacidade de autogoberno, o que implica competencias para a organización interna, a xestión dos recursos e da ordenación das actividades extractivas, pudendo articular mecanismos internos de participación, castigo e representación (Xunta de Galicia, 2014, 2017a, 2018). Estas características permiten que se poidan materializar arranxos institucionais informais na xestión dos bancos marisqueiros, como por exemplo a aceptación dalgunhas actitudes de non adhesión (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a) Por outro lado, como foi exposto en capítulos previos a existencia de comunidades de mar nas que os seus membros viven, socializan, comparten características de identidade e atributos culturais, e nas que se transmite o coñecemento institucionalizado sobre pesca e sobre o ecosistema explotados son abundantes en Galicia (Freire & Garcıa-Allut, 2000; García-Negro, 2013; García-Negro et al., 2016). Dada a gravidade do problema do furtivismo marisqueiro en Galicia, e as características contextuais do sector marisqueo galego, as cales permiten facer unha aproximación á xestión do furtivismo utilizando a percepción dos usuarios, o obxectivo deste capítulo será profundar na aceptabilidade do furtivismo marisqueiro no contexto institucional galego, partindo da hipótese de que a pertenza dos furtivos ás comunidades de mariscadoras é unha variable explicativa que determina a tolerancia de certas actitudes de non adhesión ás normas. O anterior implicará a necesidade de explorar a existencia dunha idea común de comunidade entre os usuarios formais dos recursos marisqueiros galegos. Para probar a hipótese inicial realizouse un estudo de caso na comunidade de mariscadoras de Noia (A Coruña) por ser a máis importante das existentes en Galicia, tanto en volumes de extracción e valores de comercialización de marisco, como en número de mariscadoras involucradas na actividade marisqueira. Para entrar na discusión proposta neste capítulo respondéronse a varias preguntas de investigación previas. En primeiro lugar, verificouse se o furtivismo marisqueiro é tolerable nalgún caso entre as mariscadoras de Noia e, de selo, baixo que circunstancias, é dicir, respondeuse as preguntas: ¿Que actitudes de non adhesión son tolerables en Noia? e ¿Quen pode practicar o furtivismo?. Posteriormente, analizouse a relación entre afiliación á comunidade de mariscadoras e tolerancia do furtivismo, avanzando na comprensión da concepción da comunidade a partir da percepción das usuarias. 103 Adicionalmente, xerouse unha escala de aceptación do furtivismo que indica que individuos son tolerables, baixo que circunstancias e en que grado. MÉTODOS DO CAPÍTULO 5.2 5.2.1 Notas contextuais sobre a comunidade de estudo Na comunidade de Noia (Figura 4) o marisqueo é unha actividade fundamental, cuxa importancia pode ilustrarse con algúns indicadores de tipo económico. Por exemplo, en termos de emprego 466 mariscadoras obtiveron o permiso de explotación marisqueira para traballar nas praias da vila durante o ano 2017, mentres que 526 embarcacións de pesca artesanal foron autorizadas para mariscar na mesma área, empregando a 1076 tripulantes no mesmo período (Xunta de Galicia, 2017a, 2017b, 2018). Figura 4 Localización de Noia (Ría de Muros e Noia). En termos de produción, en 2017 foron extraídas máis de 2,545 toneladas das principais especies de bivalvos 8 vendidas na lonxa local (fundamentalmente Berberecho e 3 variedades de Ameixas), acadando un valor en primeira venda de máis de 16.1 millóns de euros. A importancia da comunidade de Noia como núcleo produtor de marisco manifestase ao significar estas cifras en termos absolutos. Nese sentido, a lonxa de Noia concentrou o 34.41% do volume de produción total de Berberecho e Ameixas comercializado en Galicia, 8 As principais especies explotadas en Noia durante o ano 2017 son Berberecho (Cerastoderma edule), Ameixa Fina (Ruditapes decussatus), Ameixa Babosa (Venerupis Corrugata) e Ameixa Xaponesa (Ruditapes philippinarum). 104 aportando, no 2017, a cuarta parte dos 65.22 millóns de euros de valor en primeira venta das especies sinaladas (Xunta de Galicia, 2018). Os datos expostos sobre emprego e produción recrean os impactos directos da actividade marisqueira localmente. Porén a importancia económica do marisqueo transcende a esfera local para expandirse por toda a economía galega, sexa en forma de impactos indirectos, aqueles correspondentes coa produción e o emprego xerados nos sectores subministradores de bens e servizos do marisqueo, ou como impactos inducidos relacionados ca capacidade de gasto dos empregados no marisqueo. Precisamente, García-Negro et al (2016) observaron a este respecto que cada euro xerado pola produción de marisco en Galicia por cada amosaron que por cada euro relacionado coa produción do marisqueo, se demandaron 0,35 euros doutras 41 ramas de actividade da economía. Ademais o marisqueo é un subministrador doutros sectores produtivos relacionados co mar como a industria da conserva, alimentando tamén á hostalería, os comedores públicos e, naturalmente, o consumo nos fogares. Nese sentido, foi argumentado que o marisqueo galego transcende da mera actividade extractiva para consolidarse como unha actividade socioeconómica complexa que mantén relacións de arrastre con outros sectores e actividades da economía (García-Negro et al., 2016). A Figura 5 presenta unha serie histórica dos valores de produción das principais especies explotadas nos últimos 10 anos, o que permite ilustrar a relevancia da actividade marisqueira na localidade de Noia. Con todo, a importancia de Noia como a principal centro marisqueiro galego xustifica a súa escolla tanto en termos de representación das comunidades marisqueiras galegas, como caso de estudo para esta investigación. 105 Figura 5 Serie histórica (2007-2017) do importe acadado en primeira venta polas principais especies de mariscos comerciais en Noia, Berberecho (Cerastoderma edule), Ameixa Fina (Ruditapes decussatus), Ameixa Babosa (Venerupis Corrugata) e Ameixa Xaponesa (Ruditapes philippinarum). Cantidades expresadas en millóns de Euros. Fonte: Elaboración propia a partir de Pescadegalicia.gal 5.2.2 Recollida de información e enquisa A información utilizada neste capítulo recolleuse aplicando unha enquisa, método común para xerar información a partir da percepción dos usuarios dos recursos en traballos sobre xestión e ordenación pesqueira en xeral (Amigo-Dobaño et al., 2012; Bergseth et al., 2015; García- Negro et al., 2016; Pita et al., 2010) e en traballos sobre furtivismo marisqueiro en particular (Alló & Loureiro, 2017a; Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a). Os estudos de percepción teñen sido xustificados como un método valido e valioso para achegar información regrada sobre a utilización dos recursos naturais (Bennett, 2016; Kahler et al., 2013). O formulario utilizado incluíu 3 preguntas pechadas de tipo dicotómico e dous conxuntos de preguntas ordinais. As preguntas nominais mediron a percepción sobre a tolerancia das 8,791 € 7,703 € 5,553 € 3,361 € 6,194 € 8,295 € 3,626 € 5,201 € 4,908 € 10,612 € 4,980 € 11,228 € €0 €2 €4 €6 €8 €10 €12 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Millones € Berberecho (Cerastoderma edule) 4,233 € 4,861 € 2,985 € 2,271 € 1,623 € 1,735 € 1,143 € 1,799 € 1,088 € 0,917 € 0,957 € €- €1 €2 €3 €4 €5 €6 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Millones € Ameixa Fina (Ruditapes decussatus) 1,362 € 1,075 € 1,580 € 1,963 € 1,777 € 2,749 € 2,652 € 1,967 € 0,337 € 0,553 € 0,897 € 1,776 € - € 1 € 2 € 3 € 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Millones € Ameixa Babosa (Venerupis Corrugata) 0,199 € 0,393 € 0,273 € 0,144 € 0,141 € 0,174 € 0,225 € 0,241 € 0,404 € 1,276 € 2,209 € €- €0,50 €1,00 €1,50 €2,00 €2,50 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Millones € Ameixa Xaponesa (Ruditapes philippinarum) 112 En relación á pertenza á comunidade presentóuselles as mariscadoras unha lista de potenciais furtivos que poderían operar na súa área. Pediuse que os valorasen entre 1-5, sendo 1 a non pertenza e 5 a pertenza máxima á comunidade (Táboa 6). O maior grado afiliación á comunidade foi outorgado ás propias mariscadoras (4.77) e os veciños da vila (4.58). Seguíronlles, cunha pertenza media os Desempregados (3.27) e os usuarios Recreativos Locais (2.92). Os Drogadictos locais foron valorados con 2.15 puntos. As mariscadoras doutras vilas acadaron unha baixa pertenza á comunidade (2.07). Os usuarios recreativos formais foráneos foron recoñecidos como tal (1.47). Aqueles individuos que fan do furtivismo un medio de vida, ou que actúan dun xeito organizado acadaron puntuacións de pertenza a comunidade moi baixas, independentemente de que fosen moradores locais ou non. Nese sentido os Grupos de Furtivos Organizados e os Furtivos Profesionais foron puntuados con 1.47 e 1.43 puntos respectivamente se vivían na localidade, empeorando a súa posición (1.31 e 1.24) cando eran forasteiros. Finalmente, os Turistas foron identificados como os máis alleos á comunidade de Noia (1.16). DISCUSIÓN DO CAPÍTULO 5.4 O estudo de caso desenvolvido na comunidade de mariscadoras de Noia verificou as hipóteses de investigación propostas, probándose, fundamentalmente, a relación entre aceptabilidade do furtivismo e a pertenza á comunidade dos individuos involucrados en accións de noncompliance. Porén, antes de chegar a este resultado, outras preguntas de investigación tiveron que se resolvidas. Nese sentido, os resultados mostrados na Táboa 4 permitiron conferir que a tolerancia de extraccións ilegais de marisco depende, directamente, da motivación dos furtivos para actuar. Estas actitudes de non adhesión están amplamente documentadas en diversos contextos socio-ecolóxicos, téndose argumentado que o furtivismo pode ser aceptado polos usuarios formais dos recursos cando se produce por autoconsumo, necesidade, subsistencia, por rebelión ante normas inxustas, etcétera (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Bell et al., 2007; Cepić & Nunan, 2017; Gezelius, 2004; Hampshire et al., 2004; Muth & Bowe, 1998; Reyes et al., 2009; von Essen et al., 2014; Wood, 2004). As achegas desta investigación se aliñan con eses estudos, verificando que a motivación para a practica do furtivismo é esencial para que se materialicen actitudes de tolerancia entre os usuarios dos recursos. 113 A relación entre a pertenza á comunidade, motivacións para o furtivismo e a aceptabilidade de certas accións de non adhesión, foi verificada nas probas t-test (Táboa 5) e correlación de Pearson (Gráfico 1). A importancia desta achega é que se constata que, para que se poida producir a tolerancia do furtivismo, non só é importante que o motiva, tamén quen é o furtivo. A este respecto, observouse que o primeiro tipo de furtivismo “aceptable”, é dicir, aquel practicado por autoconsumo, só está reservado a veciños, mariscadoras profesionais e usuarios recreativos locais, sendo intolerable se é practicado por foráneos. De igual xeito, a tolerancia dos outros furtivos “aceptables”, os que operan por necesidade, só se identificou en individuos recoñecidos polas extractoras como do seu entorno: desempregados e drogadictos da vila. Por outro lado, o furtivismo incentivado por Razóns Económicas foi rexeitado en 6 dos 7 tipos furtivos analizados na Táboa 4, sendo o único potencialmente tolerable o que involucra membros da comunidade. Estes resultados sentan unha base fundamental, a tolerancia en forma da concesión de dereitos de propiedade informais de acceso é explotación aos recursos marisqueiros, só se materializa en circunstancias concretas pero, sobre todo, só son outorgados a comunitarios. Este feito introduce a relevancia do contexto institucional e, consecuentemente, o papel central da comunidade no debate da aceptabilidade de accións de non adhesión ás normas. Avanzando nesta discusión e aínda que o obxectivo deste traballo é o de analizar as posibilidades de aceptación do furtivismo no contexto comunitario, non se pretendeu entrar nun debate profundo sobre o concepto de comunidade. Aceptouse que as comunidades de pescadores son constructos sociais tan complexos, que non cabe asumir que se definan por características homoxéneas, crenzas e rasgos de identidade uniformes, ou por relacións estables e ben diferenciadas (Pascual-Fernández et al., 2005). Porén, atendendo á complexidade do entorno comunitario, e coa idea de sustentar a discusión sobre a aceptabilidade de actitudes de non adhesión as leis de pesca en contextos institucionais locais, aceptouse a definición de comunidade dada por Agrawal & Gibson (2001), a cal se asenta en tres ideas principais: i) se desenvolve dunha actividade económica local homoxénea, na que existe dependencia dos recursos naturais; ii) nas comunidades os seus limites están claramente delimitados e; iii) os seus membros comparten normas e valores comúns. Os resultados achegados nesta investigación, fundamentalmente na Táboa 6, permitiron constatar que a comunidade de mariscadoras de Noia se adapta a esas exixencias existindo, 114 ademais, unha noción de comunidade entre as entrevistadas que determina a xestión dos recursos marisqueiros, pudendo favorecer a tolerancia de certas accións de furtivismo. Analizando estas cuestións utilizando a definición de Agrawal & Gibson (2001), observouse que: i. Noia é unha comunidadé dépéndénté dos récursos marin os, séndo o marisqueo sumamente relevante en termos de emprego e produción, polo que se torna unha actividade fundamental para o municipio, provocando claros e fortes impactos directos, indirectos e inducidos na economía local e galega (García-Negro et al., 2016; Garcıa- Negro, 2010). A importancia do marisqueo pode ser ilustrada considerando que o número de empregos directos relacionados co marisqueo no 2017 foi de 1542 extractores, sendo o número de ocupados total na vila de 5097 (IGE, 2018; Xunta de Galicia, 2017a, 2017b, 2018). Dada esa importancia, a xestión eficiente da actividade marisqueira incluíndo a articulación de políticas que aborden os problemas do marisqueo, como por exemplo o furtivismo, tornaranse temas de interese colectivo en comunidades, que como a estudada, é altamente dependente dos recursos naturais. ii. Os resultados da Táboa 6 revelan a conciencia de comunidade latente entre as mariscadoras de Noia, ilustrada pola súa capacidade de determinar quen pertence ao seu grupo e quen é foráneo. A relevancia deste feito é que se establecen os limites da comunidade en termos de afiliación, o que favorecerá que se materialicen as condicións de xestión necesarias para que os bancos marisqueiros, como un recurso de uso común, sexan xestionados dende a óptica colectiva (Cox et al., 2010; Ostrom, 1990). A novidade achegada neste punto é que as entrevistadas, alén de discriminar entre locais é foráneos, os clasifican outorgando un grado de pertenza á comunidade. Desta ordenación subxace que, a pertenza á comunidade de mariscadoras está influída polo feito de que os seus membros sexan locais, pero, ademais, está determinada pola súa vinculación á actividade marisqueira. Os resultados da Táboa 6 ilustran ese escenario, onde as mariscadoras son núcleo duro da comunidade, seguidos dos membros do seu entorno (veciños, desempregados, usuarios recreativos locais, etc). Segundo as mariscadoras, os máis externos á comunidade son aqueles que, por definición, son foráneos (por exemplo os turistas), pero ademais aqueles que, aínda que poidan residir na comunidade, se significan como outsiders por desempeñar actividades que afectan negativamente os intereses xerais do colectivo 115 marisqueiro. A lectura subxacente é que quen agride á comunidade é excluído, dado que a comunidade é un contexto de intereses compartidos, un proxecto colectivo que vai máis alá da ocupación do mesmo espazo xeográfico. Os Grupos Organizados de Furtivos locais ou os Furtivos Profesionais que residen en Noia son un bo exemplo. O caso contrario, extra comunitarios que son incluídos como membros da comunidade, tamén existe estando representado polas Mariscadoras foráneas. A explicación desta inclusión volta a estar relacionada co desempeño activo do marisqueo, dado que o 15% das mariscadoras que conforman a agrupación de mariscadoras de Noia proven de localidades próximas (Xunta de Galicia, 2018). A interpretación do exposto é que a comunidade, polo menos para o conxunto de mariscadoras consultada, ten limites e inclúe individuos que non teñen porque coincidir cas delimitacións político-xeográficas establecidas. A importancia desta discusión é que coñecendo os limites da comunidade, ábrense as posibilidades de adaptar a xestión do marisqueo ás condicións institucionais locais. iii. Constatouse a existencia de normas internas que rexen o comportamento das mariscadoras como colectivo, incluíndo regras do xogo informais que definen a aceptación local das accións de non-compliance. Aínda que as agrupacións de mariscadoras galegas teñen certo grado de autogoberno sendo común que establezan regras de funcionamento interno (Xunta de Galicia, 2008), neste traballo, manifestáronse algúns arranxos institucionais informais entre as mariscadoras. Eses arranxos xurdiron ao analizar a percepción das extractoras de marisco sobre accións de furtivismo cometidas por outras compañeiras de profesión. Nese sentido, mentres que pequenas extraccións por autoconsumo resultaron ser permisibles, as accións destinadas á venta de marisco foron abertamente rexeitadas polo colectivo, acadando o grado máis baixo de tolerancia da Táboa 6. Sobre este tema, foron recollidas declaracións durante as entrevistas nas que as mariscadoras aseveraban que non condenaban que, consensuada e puntualmente, algunha compañeira levase algo de marisco para casa. Porén, definiron como o peor tipo de furtivismo o practicado por outras mariscadoras que, aproveitando o seu coñecemento sobre as localizacións e estado dos bancos de marisco, furtivasen con ánimo de lucro. Mentres que, no primeiro caso, as accións de non-compliance eran sempre unha actividade coñecida, limitada en cantidade, restrinxida a espécimes de talla legal e, en definitiva, autorizada polo conxunto de mariscadoras; no segundo caso, existe unha 116 violación dos códigos internos das mariscadoras que pode ser considerado como unha traizón ao grupo. Sobre ese tipo de comportamento, Gezelius (2003) amosou que a permisividade de certas accións de non adhesión entre pares dentro de comunidades pesqueiras de Canadá e Noruega dependía da interpretación moral que os pescadores facían desas operacións. Gezelius presentou a comunidade de pescadores como un constructo institucional no que a tolerancia de accións ilegais podía darse se a moralidade colectiva non é violada, por exemplo aceptando pequenas operacións ilegais que asegurasen rendas de subsistencia para os pescadores. Polo contrario, accións que implicasen exceso, comportamentos depredatorios ou involucrasen intercambios monetarios con estraños eran abertamente rexeitadas. Este tipo de relación entre permisividade condicionada ás motivación e a pertenza a comunidade é exactamente a que se se identificou no caso de estudo da comunidade de Noia. Os exposto permitiu avanzar no estudo da comunidade como centro no que se comparten valores e normas, no que os limites e fronteiras son claros, nos que se materializan arranxos de xestión informais, e nos que os individuos que poden usufruir eses acordos son recoñecibles. Ademais, a comunidade é a base onde se sustentan as posibilidades de coxestión dos recursos marisqueiros e aceptabilidade de certas accións de non-compliance. A tradición sobre da xestión colectiva dos recursos comúns se aliña e apoia o exposto, subliñando a existencia de experiencias de xestión dos recursos nas que a xestión institucional informal pode favorecer unha ordenación dos recursos máis eficiente, promovendo a adhesión ás leis, nalgúns casos, xerando marcos de compensación no que se promove a xustiza social (Cox et al., 2010; Dietz et al., 2003; Grafton et al., 2009; Guerin, 2003; Hilborn et al., 2005; Jentoft, 2004; Kellert et al., 2000; Kuperan & Abdullah, 1994; Kuperan & Sutinen, 1998; Rodríguez-Rodríguez, et al., 2014; Schlager & Ostrom, 1992; Scott, 2000; Sutinen & Kuperan, 1999; Tebet et al., 2018). Unha última cuestión debe ser abordada na discusión dos resultados acadados nesta investigación. A Táboa 6 ofrece outra achega relevante: establece un ranking xustificado de aceptabilidade das accións furtivas. O anterior dimensiona o fenómeno do furtivismo, recoñecendo que a aceptabilidade é posible, pero dando un grado á tolerancia. Varios traballos sobre furtivismo e non-compliance apuntaron a esa capacidade de aceptación dalgunhas accións furtivas nas comunidades dependentes dos recursos naturais, pero ate agora, ningunha tiña cuantificado a tolerancia (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Bell et al., 2007; 117 Cepić & Nunan, 2017; Crow et al., 2013; Eliason, 2003, 2004; Filteau, 2012; S. Gezelius, 2004; Hampshire et al., 2004; McMullan & Perrier, 2002; Muth & Bowe, 1998; Reyes et al., 2009; E. von Essen et al., 2014; Wood, 2004). Con todo, esta achega ten outro desdobre, indicar o grado de tolerancia do furtivismo pode ser utilizado para ordenar o conxunto de furtivos que operan nunha comunidade, o que pode utilizarse para guiar a acción política contra o furtivismo. Considerando que existen diferentes tipos de furtivos, o seu combate debería ser abordado dun xeito adaptado conxugando, segundo o caso, a regulación formal coa informal, o que levaría a aplicar medidas combinadas de acción coercitiva-instrumental, con medidas de tipo normativo (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018c; Bergseth & Roscher, 2018; Hatcher et al., 2000; T. R. Tyler, 1991). CONSIDERACIÓNS FINAIS DO CAPÍTULO 5.5 Disecionar a tolerancia do furtivismo permite avanzar no seu combate, fundamentalmente, porque se identifican as circunstancias e individuo, sobre os que a acción política debe intervir, o que exixirá adaptar os mecanismos de acción institucional para que se favoreza a eficiencia das intervencións. Neste capítulo se discutiu a importancia da comunidade como o lugar onde aniña a capacidade de regulación informal dos recursos, constituíndose como un sistema informal de xestión do marisqueo e dos seus problemas. A capacidade de regulación informal inherente ao réxime de co-xestión, depende do efectivo recoñecemento da comunidade por parte dos seus pares. Este traballo non son permite verificar a existencia de tal recoñecemento, senón que permite visualizar os lindes da comunidade a través da atribución de grados de pertenza á mesma. Esa capacidade da comunidade debe ser aproveitada para guiar a acción contra o furtivismo, entendendo que o grande reto na xestión pesqueira é a de xerar estruturas de incentivos que promovan o cumprimento das normas de pesca (Hilborn et al., 2005; Jentoft, 2004). Nese sentido, unha das leccións derivada deste traballo é que os furtivos son percibidos dun modo diferenciado, polo que a xestión do furtivismo debe ofrecer un abano de medidas adaptadas ao contexto institucional concreto no que ten lugar. Esas medidas, deben incluír accións de tipo coercitivo, fundamentalmente implementadas dende a esfera gobernamental, pero tamén se debe integrar o coñecemento institucionalizado que reside nas comunidades para promover medidas normativas. Esta combinación podería favorecer a adhesión ás 118 normas en xeral e, dado o caso, articular axustes de carácter informal que favorezan a xestión pragmática dos recursos, como por exemplo, a aceptación de accións de furtivismo concretas. 119 120 121 CAPÍTULO 6 CLASSIFICATION OF POACHERS FROM GALICIAN SEA: FOUR TYPES TO RULE THEM ALL 128 the shellfish sector. Under this criterion the following are considered to be users of marine resources in Galicia: a) Licensed professionals in the fisheries sector mainly are: fishermen, shellfish gatherers and barnacle harvesters (Xunta de Galicia, 2008). b) Those from outside the sector who possess formal authorization for the recreational exploitation of marine resources as divers or fishermen casting their lines from the shore or from a boat (Xunta de Galicia, 2008, 2009). All of them will be considered poachers if they in any way contravene the regulations governing their licensed activity. 6.3.2 Second classification criteria: holding informal property rights. Fishing takes place in communities in which their members work, live and socialize, and the community is the sphere where they acquire and transfer institutionalized knowledge about fishing and the ecosystems they exploit (Agrawal & Gibson, 2001; Jentoft, 2000b; Pascual- Fernández et al., 2005). Furthermore, within fishing and shell-fishing communities the internal systems of rules and values that condition the behavior of their members are based on common features of identity and cultural attributes (Frangoudes et al., 2008; Jentoft, 2000b; Pascual-Fernández et al., 2005). Coastal communities of this kind, where community members share identity frameworks and have their own internal relationships, abound in Galicia (Calo Lourido, 2014). In this sense, Freire e Garcıa-Allut (2000) identified over 80 centers of population with some kind of connection to fishing, varying in size from towns to villages or hamlets, along the Galician coastline. In the majority of cases they depend on fishing for their livelihood, the sector being one of strategic importance for Galicia in that it drives local economies and sustains whole communities (Freire & Garcıa-Allut, 2000; García- Negro et al., 2016; Garcıa-Negro, 2010) In regard to resource management, the community is the cornerstone that is home to informal management patterns which, combined with formal rules of management, increase the perceived legitimacy of the resource regulation system and fosters effective resource management (Jentoft, 2000a). For this reason, when fishing policies are applied with clear rules of the game and consistently implemented according to local reality and when the formal rules of management are complemented by others based on the local knowledge of the 129 community, compliance with the law will be encouraged and virtuous management circles will be created (Österblom et al., 2011; Ostrom, 1990; Schlager & Ostrom, 1992). Consequently, formal regulation systems seek to foster acceptance of and compliance with the rules, in the knowledge that top-down policies will be hard to implement without the consent of their users (Kuperan & Sutinen, 1998; Nielsen, 2003; R. Pomeroy & Andrew, 2011; Sutinen & Kuperan, 1999). In this sense, community-based resource management is one of the solutions put forward to minimize the failure of governments to enforce and improve compliance with fisheries legislation. The participation of fishermen and shellfish gatherers in management systems is crucial if these objectives are to be achieved and management processes to be legitimized (Hatcher et al., 2000; Jentoft et al., 1998; Nielsen, 2003; R. S. Pomeroy, 1995; A Scott, 2000). Continuing with the theme of how poaching is perceived, the role played by the community with regard to acceptance and understanding of the rules is so crucial that in some contexts a community’s own internal codes, in contravention of formal regulations, allow and encourage breaking of the law as a socially acceptable reality (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Gezelius, 2003; Mancini et al., 2011; Schultz, 2014). An understanding of the cultural foundations of fishing communities explains this possible acceptance of poaching in specific fishing contexts and within a given community distinctions are commonly drawn between ‘good’ and ‘bad’ poachers, depending on who the poachers are their reasons for poaching (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Bell et al., 2007; Filteau, 2012; Forsyth et al., 1998; Erica Von Essen et al., 2014). In the community environment poaching can occur as the result of socio-cultural factors, ethnic inheritance or community identity and can be interpreted as an action that is inherent to the activity itself or one that has developed by right of custom and practice, thus being accepted, tolerated or even considered as legitimate (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Bell et al., 2007; Curcione, 1992; Forsyth & Marckese, 1993b; A. Mancini et al., 2011; Mccay, 1984; Muth & Bowe, 1998; Schultz, 2014). The underlying concept is that the community, as an informal management system, possesses the virtue of reacting against undesirable behaviors that run counter to local usages, customs or regulations, penalizing those who operate for reasons or use means that are seen as perverse and/or predatory (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018c; Cepić & Nunan, 2017; S. Gezelius, 2003, 2004). On the other hand, behaviors that fit in with community codes will 130 be considered acceptable, especially in situations of vulnerability or social injustice affecting members of the community in question (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Gezelius, 2003, 2004). In such cases, community reasoning is in favour of the common good and creates informal compensation mechanisms that reinterpret legal regulations. The outcome is a series of informal arrangements designed to manage resources in a way that suits the needs of the members of the social group (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a, 2018c; Bell et al., 2007; Bodin & Crona, 2008; FAO, 1999; S. Gezelius, 2002, 2004; Hampshire et al., 2004; Jagers et al., 2012; Ostrom, 1990, 2005; Raemaekers et al., 2011). Consequently, poaching can take a number of forms within the institutional framework of a community, ranging from a highly predatory activity rejected by the community to a lowimpact leisure activity or from an activity carried out solely for self-consumption to a refuge that, through the agency of effective institutional arrangements, serves to protect the less favored members of the community (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018c; Bell et al., 2007; S. Gezelius, 2002). Be that as it may, the community functions as an informal regulatory and enforcement system that has the capacity to generate de facto property rights allowing access to and the exploitation of resources (Hilborn et al., 2005; Ostrom, 1990, 2005; Pomeroy & Andrew, 2011; Schlager & Ostrom, 1992). The criteria for granting these rights will depend on each individual case but they will always be associated with the community and its members. Based on what has been stated, a formal definition of what constitutes a poacher needs to be complemented with the characteristics of informal management in fishing communities. Therefore, in those contexts in which institutional arrangements based on community management prevail, poachers will be those who carry out their activity without possessing the necessary property rights. Putting it more generally, those who operate with no formal title of ownership will be considered to be poachers, but in a community context illegal harvesters will be those who are not recognized by its members as eligible to take part in the exploitation of its resources. Being a member of the community, and more particularly being eligible to obtain informal rights to access and exploit resources, will be the second criterion used to determine a comprehensive and mutually exclusive classification of shellfish poachers in Galicia. The community aspect in this work will be understood in a broad sense, including professional 131 exploiters of marine resources as well as the inhabitants of coastal towns and villages where fishing and shellfish farming activities take place. A GENERIC CLASSIFICATION OF POACHERS IN TERMS OF PROPERTY RIGHTS: FOUR 6.4 TYPES TO RULE THEM ALL Combining the two classification criteria presented above, namely being a member of both the community and the formal resource appropriation sector enables us to propose a typology of poachers consisting of 4 generic types of poacher associated to the property rights that regulate the use of resources (Table 7). Table 7 The four generic types of poacher for the resources management . Source: prepared by the author The four discrete categories outlined above meet the necessary conditions to validate a classification derived from observation of a real phenomenon in that they are both exclusive and exhaustive (Gerring, 2014). In this sense, the application of a combined dual criterion guarantees exclusive classification, eliminating the possibility of an illegal harvester being simultaneously included in more than one category, thereby putting an end not only to duplications in the classification but also to the ambiguity that characterizes existing poacher classifications. Furthermore, the validity of the proposed classification will depend on its capacity to categorize any poacher within one of the four generic types proposed above. An analysis of the features of the formal property rights held by the users of the resources, when combined with an evaluation of the informal access and exploitation rights implemented by the community, makes it possible to assign classificatory ranges to the individuals that we are seeking to catalogue. The classification therefore becomes an exhaustive one, meeting the second necessary condition required for the classification to work. Type of Poacher Property Rights Formal Informal 1.Fishery Sector Member/ Community Member Yes Yes 2.Fishery Sector Member / Not a Community Member Yes No 3.Not a Fishery Sector Member/ Community Member No Yes 4.Not a Fishery Sector Member/Not a Community Member No No 132 2nd Quadrant Community members / Sector outsiders No formal PR / Informal PR 1st Quadrant Sector members /Community members Formal PR / Informal PR 3rd Quadrant Community outsiders / Sector outsiders No Formal PR / No Informal PR 4th Quadrant Sector members / Community outsiders Formal PR / No informal PR A CARTESIAN PLANE OF POACHERS 6.5 The primary goal of this proposed classification is that it should be transposable to other contexts in which the illegal appropriation of marine resources is to be found. By applying the suggested guidelines we will now proceed to classify the 19 types of shellfish poacher in Galicia identified by Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez (2018a) resumed in Table 8. Table 8 The 19 different types of shellfish poacher identified in Galicia. Classification Criteria Type of Poacher Individual or collective attributes 1. Unemployed persons 7. Housewives 2. Tourists or holidaymakers 8. Family groups 3. Drug addicts 9. Local residents 4. Old-age pensioners 10. Endogamous groups 5. Retired fishermen 11. Insolvents 6. Local youths Modus Operandi. 12. Recreational poachers 13. Organized poachers 14. Professional poachers 15. Insider poachers Driving force 16. Poaching for greed 17. Poaching out of necessity 18. Poaching for economic reasons 19. Poaching for self-consumption Sourcé: Balléstéros & Rodrí guéz-Rodrí guéz (2018a) To proceed with cataloguing of the Galician poachers a Cartesian plane was created containing the proposed cataloguing criteria (Figure 7). Membership of the fishing sector was assigned to the x-axis, while belonging to the community was assigned to the y-axis. The Cartesian plane was divided into 4 classificatory quadrants, each containing one of the suggested generic types of poacher and consequently the possibility of owning formal property rights and/or having informal access and exploitation rights (Figure 7). Figure 7 Cartesian plane distributing poachers by quadrants. Source: prepared by the author 133 As previously explained, the application of a dual criterion for belonging to each quadrant makes the classification exclusive. However, for it to be functional and above all transposable to other poaching experiences, it must also be exhaustive (Gerring, 2014). For this reason, each of the 4 proposed generic categories of poacher must be able to accommodate every type of poaching that fulfils the conditions for belonging to each quadrant. To this end it will be necessary to establish criteria for allocating a given range to the individuals to be catalogued within each generic poacher category (Table 7). How the value is assigned within each quadrant depends on the analysis of the features of the property rights involved. It should be noted that when considering the regulation of resources the same property rights may exist to a different degree according to their defining characteristics, and thus several individuals may hold property rights over the same resources at the same time (Alchian & Demsetz, 1973; Schlager & Ostrom, 1992). The underlying idea that will be applied when classifying poachers is that the classification range will depend on the degree to which formal or informal property rights are present in each situation. A RANKING OF GALICIAN SHELLFISH POACHERS BY FORMAL AND INFORMAL 6.6 PROPERTY RIGHTS From the formal regulatory perspective allocation of a rank measuring sector membership can be done on the basis of formal property rights features, i.e. on an analysis of the characteristics of the licenses held by legal resource users. In this sense, Scott (1988), with an emphasis on fishing, established the defining characteristics of real property rights applied to environmental management. Anderson (2002) adapted these characteristics and applied an ordinal scale to develop a Property Rights Index to enable him to evaluate the development of the aquaculture industry. Figure 8, which is based on the approach proposed by Scott (1988) and the ordinal evaluation of property rights qualities produced by Anderson (2002), presents the characteristics of the formal property rights of fishery sector professionals and formal recreational users in Galicia. Both hold legal titles of the same nature, with the same right of access and exploitation, as set out in Galician fisheries law (Xunta de Galicia, 2008), but in differing degrees. While the formal rights of fisheries sector professionals enjoy greater security, exclusivity and durability, in accordance with the needs of professional harvesting activities (Rodríguez et al., 2014), those of recreational users, who carry out such activities for their own enjoyment, are weaker. The underlying implication of the above is that formal users can be classified by assigning them a rank according to the overall strength (weak, moderate 134 or strong) of their property rights. Figure 8 shows the differences between property rights held by formal users of Galician shellfish resources, i.e, professional shellfish gathers. Figure 8 Quality of the formal property rights of Galician fisheries sector professionals. Source: From Scott (1988) and Anderson (2002). Table 9 Appraisal criteria for property rights characteristics proposed by Anderson (2002) Charactéristics of P.R. Noné Wéak Modératé Strong Véry Strong 1 2 3 4 5 Durability Daily Séasonal 1-to-5 yéars 5-to-10 yéars > 10 yéars to pérpétuity Transférability Not Transférablé. Transférablé undér highly réstrictivé and véry limitéd conditions. Transférablé within a définéd group (i.é., fishérmén). Fully transférablé with poor/illiquid markét institutions Fully transférablé with wéll-éstablishéd, éfficiént markét institutions. Exclusivity Unréstrictéd opén accéss Limitéd control ovér inputs, outputs, and harvést managémént. Somé inputs and outputs aré controlléd, and harvést is managéd by thé right holdér Most propérty managémént is in thé right holdér’s control. All décisions and accéss to thé propérty aré controlléd by thé ownér Sécurity No sécurity. Rights aré not protéctéd by any méans Rights aré only minimally protéctéd by law or aré protéctéd only by privaté sécurity forcés. Théft is common or rights aré at risk with changés in administration. Réasonably protéctéd by énforcémént and légal systém Wéll-énforcéd rights through énforcémént and thé légal systém Source: Anderson (2002) Transposing the above to the classification of poachers in the Cartesian plane, illegal harvesters working in the fisheries sector will be placed towards the maximum value of sector membership. Thus, the stronger the property rights, i.e. the more exclusive, transferable, durable and secure they are, the closer they will be to the maximum value of the horizontal axis. On the other hand, recreational users will be assigned a more central position, closer to 0, because they hold weaker formal rights. This ranking is applicable to the positive side of the horizontal axis, which includes users with formal property rights, regardless of community membership, i.e. in quadrants 1 and 4. 0 1 2 3 4 5 Exclusivity Security Durability Transferability Recreational users with formal property rights Professional shellfish harvesters with formal property rights 135 The negative side of the horizontal axis needs additional input because it is the theoretical representation of the absence of formal property rights (quadrants 3 and 2). This circumstance could suggest the absence of regulations concerning these areas. However, one of the consequences of the use of an initial dual criterion to classify poachers is that membership of the fishing sector depends, in some quadrants, on membership of the community, and vice versa. It is precisely in this community environment that the absence of formal property rights does not necessarily mean an absence of regulation. In fact, informal property rights could fill the gaps not covered by formal management, facilitating the pragmatic management of natural resources (Schlager & Ostrom, 1992). It is therefore quite plausible that some kind of informal regulation concerning sector membership, applicable to members of the community, could come into being. This would affect poachers in quadrant 2, to whom community reasoning can be applied, but not the community outsiders in quadrant 3. Furthermore, the Cartesian plane represents membership of the harvester community on the basis of the definition of community as an informal system of governance and enforcement that has the capacity to generate de facto property rights over access to and exploitation of the resources linked to its area of influence (Gezelius, 2003; Jentoft, 2004). As in the case of formal property rights, in fisheries communities ranks could be assigned for the granting of de facto rights for the exploitation of resources that will depend on: i) The identity of the person in question; only members of the community can be the beneficiaries of informal arrangements (Ostrom et al., 1994). This affects the classification of poachers in quadrants 1 and 2, to the exclusion of the ‘noncommunitarians’ in quadrants 3 and 4; and ii) The reasons justifying the informal exploitation. When unauthorized harvesting occurs, community reasoning will interpret the poachers’ motivations, degree of membership of the community and personal situation in order to determine whether it is acceptable, tolerable or reprehensible (Ballesteros & Rodríguez- Rodríguez, 2018a, 2018c; Gezelius, 2004; Hampshire et al., 2004). The rank assigned to poachers based on the degree to which they belong to the community will affect their position in the Cartesian plane. While those poachers that act reprehensibly in 136 the eyes of the community will be located on the periphery due to the limited possibilities of creating informal institutional arrangements that might benefit them, those who are accepted or tolerated will be located more towards the centre, given that such informal arrangements will in all probability apply to them. In order to determine what kinds of poaching will considered acceptable or reprehensible by the community there has to be a thorough prior understanding of the specific institutional contexts in which the users of the natural resources operate. Consequently, the framework classifying Galician shellfish poachers on the basis of the informal management of fisheries resources was grounded in the work of Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez (2018c) who measured the informal acceptability of poachers in the most important Galician shellfish harvester’s community. Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez (2018c) lays the foundations which allow developing an Ad-hoc range of values to classify poachers in an informal way. Additionally, a comprehensive review of the literature on the Galician shell-fishing sector furnished the study with a wealth of institutionalized knowledge regarding its history, evolution, problems and challenges (Alló & Loureiro, 2017; Ballesteros et al., 2011; Ballesteros et al., 2017; Beiras, 1976; Caballero-Miguez et al., 2012; Caballero Miguez et al., 2008; Calo Lourido, 1998, 2014; Frangoudes et al., 2008; Frangoudes et al., 2013; García- Negro & Zotes Tarrío, 2006; Garcıa-Negro, 2010; González Laxe, 2006; González Vidal, 1980, 1989; Labarta, 1985; Mahou Lago, 2008; Marugán-Pintos, 2004, 2012; Meltzoff, 1995; Molares & Freire, 2003; Rodríguez-Rodríguez, 2009; Rodríguez-Rodríguez et al., 2014; Rodríguez-rodríguez & Bande, 2017; Rodríguez et al., 2016; Rodríguez-Rodríguez et al.,2011; Sequeiros, 1995) A CLASSIFICATION OF GALICIAN SHELLFISH POACHERS 6.7 Reflecting the possibility that property rights may exist in different degrees, Table 10 includes an ad hoc range of values designed to catalogue poachers according to the characteristics of the rights they may hold. The suggested values, which range from -3 to 3, define membership of both the fisheries sector and the fishing community depending on the strength of formal property rights held and on the possible existence of informal property rights, respectively. The position of the different categories of poacher on the Cartesian plane will fit the values attributed to each kind of poacher that has been identified. 137 Table 10 Ad hoc range of values used to classify poachers within each quadrant. Community Membership (y-axis) Value Membership of the fisheries sector (x-axis) Poachers with informal property rights. Poachers accepted by the community, whose actions do not violate community morality. 3 Persons with strong formal property rights. Poachers with moderate informal property rights. Members of the community and traditional users, their low impact actions are tolerated. 2 Persons with moderate formal property rights. Poachers from the community whose actions go against community morality. Little chance of holding informal property rights. 1 Persons with weak formal property rights. -1 Persons lacking formal property rights but having strong informal property rights. -2 Persons lacking formal property rights but having moderate informal property rights. Poachers alien to the community whose actions are unacceptable from the standpoint of community reasoning. -3 Persons lacking formal property rights and having little chance of holding informal property rights. Source: prepared by the author Figure 9 shows the classification results for the different types of Galician shellfish poacher previously identified in Table 8, following the indications described above. After crossing the primary criteria of belonging to the community and to the fishing sector proposed in this paper, 19 types of poacher identified during the research carried out in the field were included. The virtue of the proposed classification is to give homogeneity to all the expressions of poachers in the 4 generic types of poacher, integrating them independently of their individual and/or collective characteristics, their modus operandi, the frequency, organization and technology they employ or the reasons driving them to carry out unauthorized harvesting. The characteristics of the initial 19 types of poachers in Table 8, identified with no defined classification pattern, could be so broad that some of them can fall within more than one quadrant in the proposed classification. However, the exclusivity of the proposed classification ensures that although poachers may share some common features such as modus operandi or driving force, they are in fact different kinds of poacher, determined by their differing possibilities of accessing and exploiting resources. 144 O obxectivo deste capítulo é propor medidas que orienten a política na loita contra o furtivismo marisqueiro en Galicia, achegando solucións adaptadas a diferentes tipos de furtivos. Estas solucións poderán contribuír a avanzar na loita contra o furtivismo en contextos nos que, como en Galicia, os recursos se manexen baixo réximes de co-xestión. O caso de estudo desenvolvido nesta investigación explorou o estado de opinión de representantes de 55 confrarías de pescadores galegas nas que existe produción marisqueira dalgún tipo, e nas que foron relizadas 55 enquisas e 48 entrevistas en profundidade. Os enquisados consultados responderon a dúas preguntas principais: ¿Como terminaría co furtivismo? e ¿Por que cumpre as leis do marisqueo?. As respostas non só identifican posibles medidas para combater activamente a apropiación ilegal de marisco, tamén mostran a pertinencia da combinación de múltiples mecanismos disuasorios para combater a furtivos diferentes. Adicionalmente, a percepción dos enquisados permitiu identificar o estado do furtivismo nas diferentes confrarías de pescadores, apuntando ás comunidades nas que a acción dos furtivismo é máis aguda. Sobre este punto, e dado que a información recollida neste traballo proveen da percepción dos usuarios formais dos recursos, foi de interese observar que tipo de disuasión se materializa naquelas comunidades nas que non se detectou furtivismo de tipo interno 11 , é dicir, nas que parece existir unha maior adherencia ás normas. A discusión sobre medidas de acción contra o furtivismo marisqueiro galego abordouse asumindo que, pola súa diversidade, os furtivos non poden ser combatidos utilizando medidas únicas e homoxéneas, sendo necesario articular accións concretas axustadas a cada tipo de furtivo. As medidas de loita contra o furtivismo que se suxerirán serán relativas aos 4 tipos xerais de furtivos para a xestión propostos no capítulo anterior, que serviron para clasificar dun xeito exclusivo aos 19 tipos de furtivos identificados na costa galega no capítulo 3. Dende o punto de vista da disuasión o interese desta clasificación reside en que está baseada na posesión de dereitos de propiedade, o que permitirá propor medidas de acción que teñan impacto real no comportamento dos furtivos (Alchian & Demsetz, 1973; Demsetz, 1967; Feeny et al., 1990; Guerin, 2003; Ostrom, 1990; Schlager & Ostrom, 1992; Walras, 2008). 11 Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez (2018a) definiron os Furtivos Internos como furtivos que teñen licencias formais de explotación marisqueira. 145 FONTES DE INFORMACIÓN 7.2 Neste capítulo utilizouse a información obtida durante o primiero estudo de caso desenvolvido para esta tese. As confrarías galegas foron tomadas como unidades de análise por ser corporacións dotadas de personalidade xurídica que participan, organizada e activamente, na co-xestión dos seus recursos, e por representar formalmente a todas as mariscadoras e mariscadores legais galegos (Xunta de Galicia, 2014). Nese sentido, nas confrarías de pescadores os extractores legais de marisco poden integrarse directamente nas estruturas das confrarías, ou constituír organizacións de produción propias dentro das mesmas (Xunta de Galicia, 2008, 2014). Definíronse como confrarías obxectivo todas as que, durante o período de estudo, presentaron actividade marisqueira en calquera das modalidades recollidas na lei de pesca de Galicia (Xunta de Galicia, 2008). Para obter a información utilizáronse enquisas (55) e entrevistas en profundidade (48) aplicadas entre xaneiro de 2012 e xaneiro de 2015. Os informantes foron membros seleccionados das confrarías de pescadores. PERCEPCIÓN DOS USUARIOS FORMAIS DOS RECURSOS SOBRE MEDIDAS PARA 7.3 TERMINAR CO FURTIVISMO E ADHESIÓN ÁS NORMAS O primeiro obxectivo de investigación proposto neste traballo foi identificar posibles medidas para a loita contra o furtivismo marisqueiro galego, considerando a óptica dos usuarios formais dos recursos. Con ese fin, os representantes das mariscadoras responderon á pregunta: ¿Como terminaría co furtivismo?. Por ser unha cuestión de tipo aberto os enquisados contestaron sen límites de resposta, achegando máis dunha solución ao problema enunciado. As respostas obtidas evidenciaron que o estado de opinión dos enquisados é que o furtivismo debe combaterse con medidas de tipo instrumental-coercitivo. A Táboa 11 mostra esa tendencia, presentando a frecuencia na que foron nomeadas as solucións propostas polos representantes das mariscadoras. 146 Táboa 11 Medidas para combater o furtivismo suxeridas polos enquisados. Frecuencia de aparición de cada medida expresada en %. N=55 Fonte: Elaboración propia a partir da información das enquisas. Tipificar o furtivismo como un delito foi apuntada como a solución máis popular entre os enquisados (67.3%). Esta medida está actualmente 12 incluída no código penal español no artigo 335, recollendo a posibilidade de impor sancións legais por furtivismo marisqueiro en forma de multas, inhabilitacións e penas de prisión de entre 6 meses e 2 anos (BOE, 2017). A implicación de penas de cárcere e castigos severos foi reclamada polos informantes consultados durante as enquisas, o que aconteceu antes de que a tipificación como delito se constituíse legalmente. Ao referirse á necesidade de tratar o furtivismo marisqueiro como un delito, foi común que os enquisados advertisen que o sistema de castigos, aínda que riguroso, debería ser proporcionado, gradual e deberia ter a capacidade de adaptarse a cada tipo de furtivo, sendo particularmente coidadosos á hora de aplicar a lei a mariscadores formais. Segundo a percepción dos enquisados os Furtivos Profesionais, Furtivos Organizados, Insolventes, individuos que practican o furtivismo dun xeito recorrente, e aqueles que recollen e comercializan especies prohibidas ou perigosas para o consumidor, serían os suxeitos sobre os que se debería enfatizar a aplicación desta medida. A segunda solución más nomeada polos consultados, aparecendo no 63.6% das repostas, foi a necesidade de mellorar a vixilancia dos bancos marisqueiros, incrementando o número de efectivos e medios no control da costa galega. Nesa mesma liña de actuación, case a metade 12 A incorporación da furtivismo ao C.P. produciuse no ano 2015, mentres que as entrevistas e enquisas se realizaron nun período anterior comprendido entre xaneiro de 2012 e xaneiro de 2015. 67,3% 63,6% 47,3% 34,5% 30,9% 18,2% 16,4% 9,1% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% 147 dos informantes (47.3%) propuxeron que, para disuadir aos extractores ilegais, é necesario endurecer o castigo por furtivismo, aumentando a presión sobre os furtivos o que implicaría máis controis, inspeccións e incautacións, tanto nas praias, como nos establecementos de hostalaría, lonxas, depuradoras e sobre todas as posibles vías de comercialización de marisco ilegal. Este paquete de medidas incluiría multas máis altas, revogacións de títulos de explotación, peches de centros de comercialización e, en xeral, sancións máis severas. Precisamente, asfixiar as vías de comercialización no mercado negro e a compra-venta de marisco ilegal, foi a solución achegada polo 34.5% dos informantes. Perseguir e castigar aos compradores, detectando e inhabilitando as súas organizacións e centros de distribución, sería a recomendación central desta medida. As campañas de educación e concienciación sobre os perigos e efectos negativos do furtivismo tornouse a primeira solución de carácter normativo, sendo nomeada polo 30.9% dos enquisados. A segunda medida non-coercitiva foi de natureza regulatoria, o 18.2% dos enquisados apostarían por aumentar os títulos formais de extracción de marisco, o que permitiría integrar aos furtivos dentro do sector extractivo formal. O 16.4% dos enquisados apuntaron á necesidade de mellorar os esforzos do goberno da Xunta en materia de furtivismo. O segundo obxectivo de investigación foi o de explorar a adhesión dos mariscadores galegos á ordenación pesqueira. A estratexia foi de identificar as motivacións para o cumprimento utilizando a pregunta: ¿Por que os mariscadores compren as leis de marisqueo?. O conxunto de respostas obtidas (Táboa 12) definen as liñas xerais de adherencia ás normas entre os usuarios dos recursos, deliñando dous comportamentos fundamentais: i) cumprimento obrigatorio das normas, inducido por posibilidades de castigo coercitivo como, multas, inhabilitacións, presión social do grupo, etc, e ii) adhesión voluntaria á ordenación marisqueira. 148 Táboa 12 Tipo de disuasión/adhesión identificada nas confrarías galegas. Fonte: Elaboración propia a partir da información das enquisas. En termos absolutos, ambos tipos de adhesión aparecen con igual frecuencia (37,7% dos casos), sinalándose como alternativa a combinación das dúas motivacións (24.5 %). Porén, profundar nos termos do cumprimento dos mariscadores galegos esixiu un ollar máis preciso, contextualizando a información anterior naquelas confrarías cunha adhesión ás normas máis completa. Para iso, se identificaron as confrarías nas que os mariscadores se adheriron ao cumprimento da lei, o que permitiu discriminar entre comunidades nas que existe furtivismo de tipo interno e as que non. Segundo os datos acadados nas enquisas, no 27.3 % das confrarías consultadas houbo unha adhesión xeral ás normas, mentres que no 72.7% das comunidadesse daban episodios de furtivismo interno 13 . Avanzouse explorando o comportamento de adhesión recuperando a pregunta: ¿Por que os mariscadores compren as leis de marisqueo? e analizando os resultados en función da existencia de furtivismo interno. A Táboa 13 resume as achegas obtidas. O achado central é que naquelas confrarías nas que o furtivismo interno non existe, a tendencia de adhesión ás normas é fundamentalmente normativa (66.7% ) e combinada (20%). Esta información contrasta con aquelas confrarías nas que si hai presencia de furtivos internos, dado que a adherencia ás normas é maioritariamente instrumental (47.4%). 13 Este dato implica que no 72.7 % das confrarías consultadas existen individuos que practican o furtivismo interno (F.I.). Porén, os datos achegados non identifican en que grado ou con que frecuencia se producen esas accións. Tampouco permiten calibrar os impactos (económicos, ecolóxicos, etc) das accións furtivas. O anterior implica que no conxunto de confrarías nas que hai F.I., o grado de furtivismo é variable, incluíndo comunidades con F.I. severo e confrarías con F.I. de menos importancia. 37,7% 37,7% 24,5% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% Instrumental Normativo Ambas 149 Táboa 13 Tendencia da disuasión (Normativa, Instrumental ou Combinada) nas confrarías galegas, discriminadas entre aquelas nas que Non Existe F.I, e nas que Si Existe F.I Fonte: Elaboración propia a partir da información das enquisas. Ademais, os datos ofrecidos pola Táboa 13 suxeriron a relación entre a adhesión normativa ás normas e a inexistencia de furtivismo de tipo interno nas confrarías galegas. Esa hipótese foi testada utilizando a proba X2, a cal é idónea para determinar a existencia de asociación entre variables de tipo nominal. A partir da información obtida nas enquisas foi posible crear dúas variables cualitativas dicotómicas (V1.Existe F. I., e V.2.Adhesión Normativa), sobre as que se aplicaron o test estatístico proposto. A Táboa 14 presenta os resultados obtidos, probándose que existe asociación significativa entre a adhesión normativa e a inexistencia de furtivismo interno p-valor 0.025<0.05). Táboa 14 Asociación entre a existencia do furtivismo de tipo interno e a adhesión normativa á ordenación marisqueira. Aplicación dos Test X2 de Pearson. * Rexeitase a H0 para un nivel de significación do p-valor < 0.05. Fonte: Elaboración propia. MEDIDAS PARA COMBATER O FURTIVISMO MARISQUEIRO EN GALICIA. 7.4 Os resultados expostos na sección anterior permiten reflexionar sobre dous puntos importantes: i) A percepción dos representantes dos mariscadores invita á aplicación de medidas de corte instrumental, porén as súas recomendacións se refiren, fundamentalmente, 13,3% 66,7% 20,0% 47,4% 26,3% 26,3% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% Instrumental Normativo Combinado Non Existe F.I. Existe F.I. H0 Furtivismo Interno N= 53 X2 p-valor Rexeita H0 H0: A adhesión normativa á ordenación marisqueira non está asociada á presenza de Furtivismo Interno F.I 38 5.3 0.025* Si Non F.I 15 150 a furtivos externos ao sector. A implicación subxacente é que eses usuarios non posuirán dereitos de propiedade formais sobre os recursos, polo tanto, non se poderá incidir sobre o seu comportamento utilizando estas figuras institucionais xa que, nestes casos, os incentivos asociados a tenencia de dereitos de propiedade formais se dispan. ii) A revisión do comportamento de adhesión ás normas en confrarías sen Furtivismo Interno ofreceu pistas para orientar a acción na loita contra o furtivismo cando os non cumpridores posuen dereitos de propiedade formais sobre os recursos. Nestes casos foi enfatizada a acción normativa polas posibilidades de cumprimento voluntario asociado ao réxime de co-xestión dos recursos, do cal emerxe unha arquitectura institucional que pode promover a aceptación das normas (Ostrom, 1990). Polo exposto, e partindo da premisa de que cada tipo de furtivo debe ser combatido dunha maneira diferenciada, a estratexia combinada de medidas de carácter normativo e instrumental parece axustarse as exixencias do escenario marisqueiro galego. A complexidade do furtivismo en Galicia permitiu estudar diferentes situacións de xestión asociadas ao cumprimento das normas sobre as que apoiar as recomendacións de política. Partindo da clasificación de furtivos proposta no capítulo anterior, na que se propuxeron 4 tipos xerais de furtivos para a xestión (Táboa 15), suxeriranse medidas que pivotan entre as accións de tipo normativo, o que é especialmente pertinente en contextos comunitarios con individuos ligados co sector pesqueiro, e as accións de corte instrumental, recomendables en situacións que involucran a individuos desvinculados das comunidades. Táboa 15 Políticas de adhesión/disuasión suxeridas para os 4 Tipos furtivos xerais para á xestión. 4 Tipos furtivos xerais para á xestión Dereitos de Propiedade Enfoque Disuasión Tipos de Furtivos D. Propiedade Formais D. Propiedade Informais Tendencia Comunitario e pertencente ao Sector Si Si Normativa, apoio Instrumental Comunitario e alleo ao sector Non Si Normativa con apoio Instrumental Alleo á comunidade e pertencente ao Sector Si Non Instrumental con apoio Normativo Alleo á comunidade e alleo ao sector Non Non Instrumental con apoio normativo Fonte: Elaboración propia. Sobre as solucións propostas neste capítulo, a Táboa 16 vincula os tipos de furtivos con recomendacións de disuasión xerais para o furtivismo en Galicia. 151 Táboa 16 Medidas combinadas de acción contra o furtivismo Fonte: Elaboración propia. 7.4.1 Medidas para os furtivos comunitarios alleos ao sector marisqueiro. Baixo esta nomenclatura foron catalogados todos 14 individuos que non ostentan dereitos de propiedade formais sobre os recursos, pero que pertencen a comunidade de mariscadoras (Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a). 14 Neste grupo foron incluídos individuos como: 1) Desempregados;, 2) Donas de Casa, 3) Retirados do mar, 4) Xubilados, 5) Veciños, 6) Xoves da comunidade, 7) Drogadictos, 8) insolventes; 9) Grupos organizados locais; 10) Furtivos Profesionais 4 Tipos furtivos xerais para á xestión Enfoque Disuasión Políticas de Apoio (Normativa ou Intrumental) Paquetes de Medidas Combinadas Tipos de Furtivos Tendencia Políticas de Apoio Medidas Comunitario e pertencente ao Sector Normativa, apoio Instrumental Recomendación de políticas que promovan o cumprimento normativo. O apoio instrumental debido a limitacións do enfoque normativo: - Existencia de violadores crónicos da lei. - Existencia de furtivos violentos e que recorren a intimidación e represalias. - Existencia de casos de corrupción en Confrarías e Lonxas - Existencia de Furtivismo de tipo Interno. - Furtivos impunes e insolventes Medidas Normativas: - Promoción xeral lexitimidade das normas marisqueiras e de loita contra o furtivismo o que implicará a mellora da percepción sobre a pertinecia dos procesos (Xustiza Procesual) e sobre os resultados derivadas da mesma (Xustiza Distributiva) - Promoción do sistema de co-xestión, implicando: o Posibilidades de articulación de medidas de xestión informal sobre o recurso e os seus usuarios. o Participación na toma de decisións e no autogoberno dos bancos marisqueiros. - Políticas sociais orientadas a individuos que furtivan por necesidade (desemprego, exclusión social...) - Campañas de educación entre mariscadores. - Campañas de concienciación publica sobre os efectos adversos do furtivismo sobre a actividade marisqueira. - Valorización da actividade marisqueira como actividade socioeconómica relevante con efectos de arrastre inter-industrial. - Campañas de concienciación publica sobre os perigos do consumo e compra de marisco ilegal e sen depurar. - Promoción das comunidades marisqueiras como centros de turismo mariñeiro. Medidas Instrumentais: - Multas, incautacións, inspeccións, decomisos - Sistemas de control e castigo, proporcional, adaptado e gradual. - Revogación temporal ou definitiva de permisos de extracción. - Incremento da vixilancia. - Afogamento das vías de comercialización, persecución dos vendedores/ compradores. - Sistema de enforcement informal (xestión informal da comunidade) Comunitario e alleo ao Sector. Alleo á comunidade e pertence ao Sector Instrumental Apoio Normativo Recomendación de políticas de corte instrumental-coercitivo. Apoio normativo debido as limitacións do enfoque instrumental: - Non todos os furtivos son igual de perigosos. - Poden articularse medidas alternativas de concienciación e educación entre este tipo de furtivos. Alleo á comunidade e alleo ao Sector 152 Centrando o enfoque sobre este tipo de furtivos, as políticas de corte normativo son altamente recomendables pudendo atinxir a moitos dos individuos deste grupo, suxerindo accións de concienciación e educación que mostren os efectos perniciosos do furtivismo, as consecuencias sobre os recursos e sobre á actividade profesional, presentando o influxo negativo e expansivo das accións furtivas dentro do entorno comunitario. O anterior, pode ser presentando en positivo, é dicir, as políticas poden centrarse en mostrar os beneficios do cumprimento das leis, subliñando o retorno comunal e individual da aceptación das normas. Ademais, suxírese a promoción de accións que reforcen a identidade comunitaria e, na aplicación das regulacións vixentes conceder flexibilidade pragmática, que mellore a percepción de lexitimidade das regras. Como se xureiu en capítulos anteriores desta tese, será fundamental articular políticas socias dirixidas a individuos en risco de exclusión social e a desempregados que practican o furtivismo por necesidade. Debe ser asumindo que en calquera comunidade, sempre existen violadores da lei que se mostran indiferentes a influencia dos valores morais ou á xustiza asociada ás normas, polo tanto, as incumpren sistematicamente, o que suxire a necesidade de medidas efectivas para incidir no seu comportamento (Kuperan & Sutinen, 1998; Sutinen & Kuperan, 1999). O enfoque instrumental debe complementar esas limitacións das políticas de corte normativo, particularmente ante furtivos que queden fora da influencia da comunidade como centro onde aniña o coñecemento institucionalizado e as normas e valores compartidos, ou sexa, aqueles apropiadores ilegais crónicos e de alto impacto, espoliadores do recurso e violentos que intimiden aos comunitarios. Medidas de castigo graduadas e efectivas deben ser implementadas para evitar a impunidade dos furtivos. A posibilidade de poder castigar apropiadamente aos violadores das normas permite, ademais, diferencialos dos cumpridores, fomentando a percepción de xustiza procesual e lexitimidade xeral das mesmas (Ostrom, 1990; Pinkerton & John, 2008; R. Pomeroy & Andrew, 2011) 7.4.2 Medidas para os furtivos comunitarios pertencentes ao sector marisqueiro. Entre os furtivos Comunitario e pertencente ao sector estarán aqueles comunitarios con dereitos de propiedade de acceso e explotación formais aos recursos mariños, é dicir: i) os pescadores recreativos habilitados e; ii) os profesionais do mar. 153 7.4.2.1 Usuários recreativos formalmente habilitados. Cando este tipo de usuarios decidan non adherirse ás normas do marisqueo, serán pertinentes as políticas xerais propostas para os comunitarios no punto anterior, acentuando o carácter normativo de adhesión ás normas e utilizando as medidas instrumentais como apoio das primeiras. É subliñable que a tenencia de títulos formais, con dereitos e obrigas claras, implicará a existencia dunhas pautas de comportamento esperado así como un réxime de sancións coñecido (Alchian & Demsetz, 1973; Demsetz, 1967; Feeny et al., 1990; Guerin, 2003; Ostrom, 1990; Schlager & Ostrom, 1992; Walras, 2008). Dende o punto de vista instrumental, os castigos aos furtivos deste colectivo deberán ter un carácter gradual. Dada a natureza recreativa destes títulos o sistema de sancións podería incluír, multas, incautacións, decomisos e a posible revogación temporal e/ou definitiva dos permisos. Nos casos nos que os furtivos profesionais ou os grupos organizados de furtivos se camuflen como usuarios recreativos para realizar extraccións depredatorias continuadas, ou de especies perigosas para o consumidor, as sancións máis graves recollidas no código penal poderían ser articuladas. 7.4.2.2 Sobre os profesionais do mar Varios estudos teñen demostrado que o sistema de co-xestión dos recursos pode xerar unha estrutura de incentivos que provoquen círculos virtuosos de xestión, nos que os problemas do sector pesqueiro se regulen formal ou informalmente (Berkes, 2004; Gezelius, 2003; R. Grafton et al., 2009; Ostrom, 1990; Pomeroy & Andrew, 2011; Pomeroy, 1995; Schultz, 2014). No contexto galego foron identificadas experiencias de co-xestión no marisqueo, que teñen funcionado para ordenar a actividade eficientemente (Alló & Loureiro, 2017; Ballesteros & Rodríguez-Rodríguez, 2018a; Frangoudes et al., 2013; Marugán-Pintos, 2004; Meltzoff, 1995; Molares & Freire, 2003). Neste capítulo algunhas situacións de co-xestión exitosas foron detectadas para a regulación do furtivismo de tipo interno. O caso contrario, comunidades nas que o furtivismo practicado por mariscadores e mariscadoras era un problema grave e estendido, tamén foi verificada. Ante ese dobre escenario, as medidas de disuasión para o furtivismo interno deben ser revisadas, tanto para ser aplicadas dun modo adaptado, como para comprender o escenario institucional concreto que induce a comportamentos aceptables e inaceptables.