Mulleres con ciencia na historia
Full text
MULLERES CON CIENCIA NA HISTORIA Manol@ R. Bermejo,a Ana González-Noya,a Rosa Pedrido,a Mª José Romero,a Lucía González-Louro,a Carmen Romero,a M. Inés García-Seijo,b Isabel Fernández,a Esther Gómez-Fórneas,a Beatriz Fernández,a Mª Jesús Rodríguez,a María A. Lires c. aUniversidade de Santiago de Compostela; bIES Monte Castelo (Burela); cUniversidade de Vigo 1.- Introducción Cada vez é máis importante, e necesaria, a incorporación da historia da ciencia e do pensamento científico á Didáctica da aula. Temos que adeprender a: contextualizar os descubrimentos científicos e as aportacións tecnolóxicas; presentar os saltos cualitativos de pensamento; indicar os persoeiros e persoeiras máis sobranceiros no campo das ciencias; ........, etc. Os nosos alumnos deberán comprender que: O desenvolvemento científico/tecnolóxico actual non é froito da casualidade; que tódolos descubrimentos non se fixeron nunha determinada época da historia; que a ciencia non ten xénero, aínda que estén seguros de que a ciencia é masculina porque o din os libros; que a ciencia é máis un constructo colectivo que o resultado de aportacións individuais; ..........., etc. Na liña de defender que a muller está na Ciencia desde sempre; que, dende sempre, ven facendo aportacións ó descubrimento científico; que a construcción do pensamento científico corresponde tanto á muller coma ó home, un grupo de profesoras de ENCIGA adicámonos a traballar sobre o tema do xénero na Ciencia. Presentamos, ó longo dos últimos anos, varias comunicacións a congresos de ENCIGA (1, 2); abrimos unha sección sobre o xénero na ciencia no noso Boletín (3, 4, 5) na que postulábamos quen podería ter sido a descubridora de: O calendario (3); a metalurxia (4); a aspirina (5); escribimos libros (6) e materiais didácticos, ........., etc. Todo elo na esperanza de que vos puideran servir como materiais útiles para a aula e na intención de que vos puiderades animar a investigar, na medida das vosas posibilidades, neste importante campo. Hoxe damos un paso máis ó fronte con esta comunicación, recollendo un importante conxunto de materiais sobre mulleres con ciencia na Historia. Non é
exhaustivo, nin completo; o campo segue aberto; pero sí queriamos recoller non 50 ou 70 mulleres científicas: varios centos. 2.- Pretensión do traballo Este traballo nace coa decisión de continuidade, quere ser aberto. Nace coma un punto de partida: Nós, as iniciadoras iniciamos o traballo; vós, os continuadores diredes cómo e cando remata. Cando tomamos a decisión de iniciar o traballo, pensamos na elaboración dun CD con moitos e variados materiais sobre moitas científicas; na medida que fomos traballando fomos cambiando a idea e pasamos a pensar nalgo que fora colectivo, froito do enriquecemento realizado por todas cantas estiveramos interesadas neste tema. Facer un CD con información semellaba dar por rematado un traballo; pero abrir un portal de información, iso si podería ser multiplicador. Trataríase de facer un portal especial adicado a mulleres científicas ó longo da nosa historia. De cada unha desas mulleres poñeríamos a información que, nós, fomos quen de atopar; pero, na maioría das mulleres, sen ordenar nin peneirar (como quen di a monte) para que cada un de vós fora facendo a páxina propia de cada unha, na medida dos vosos propios intereses. Teríamos pois un sitio onde poder atopar traballo por facer sobre cada muller; pero con toda canta información atopemos. Ó mesmo tempo cada un de vós podería facer, co seu nome, unha páxina adicada a cada científica que a podería enriquecer canto quixera e que a podería deixar colgada da nosa web como a súa contribución. Notades por qué o traballo está aberto! 3.- Inicio do traballo Este traballo iníciase hoxe e, aquí, cunha recompilación feita por moitas de nós. Non están tódalas mulleres científicas, pero si que son científicas todas cantas seleccionamos; como está incompleto o voso traballo é contribuír a melloralo e completalo. 4.- Cómo está ordenado o traballo As mulleres científicas están ordenadas en carpetas, nós vos ofreceremos unhas poucas:
- Carpeta de científicas ordenadas alfabeticamente. - Carpeta de científicas ordenadas por materias: Astrónomas, biólogas, físicas, matemáticas, médicas, naturalistas, ....., etc. - Carpeta con científicas españolas. - Carpeta con científicas galegas. - Carpeta con ......... Evidentemente pódense facer moitas outras ordenacións; por iso o traballo fica aberto; para que todos e cada un de vós siga completando este traballo iniciado. 5.- Para qué pode servir este traballo 1º. Para ter un sitio na rede, en galego; pero con materiais en moi diversas linguas, capaz de reunir información sobre infindas mulleres científicas. 2º. Para que teñades carpetas diferenciadas, para cada científica, de modo que poidades traballar, completar e mellorar co voso esforzo canta información coloquemos nelas. Así completaremos tantas carpetas como científicas localicemos. 3º. Para que poidades traballar esa información e a transformedes en materiais didácticos para as vosas aulas. 4º. Para que, os vosos alumnos, poidan elaborar paneis daquelas mulleres científicas que máis lles interesen e os poidan colocar onde eles elixan. 5º. Para que, con estes materiais, poidades construír nos vosos centros os sitios das científicas: Os laboratorios, as aulas, os pasillos do centro, o salón de actos, o pavillón de deportes, .........., etc, todos, ou algúns deses sitios, poden estar presididos por mulleres científicas. 6º, 7º, 8º. Infindos para qués que vós debedes crear. Todos cantos traballos vós elaboredes deberían reverter á páxina web, se queredes, cos nomes dos autores, para que actúen sinérxicamente na páxina. Comprendedes por qué dicimos que queremos que sexa un sitio vivo e en perpetuo crecemento?
6.- Cómo son as carpetas de cada científica Desiguais. Moi desiguais. En principio, a inmensa maioría das carpetas, están a monte, sen ordenar, con materiais, información, páxinas web, .........., etc, sen facerlle máis nada. Velaí o voso traballo: Cadaquén pode completalo e presentalo como lle pete. Algunhas carpetas están algo ordenadas. Queremos dicir que poden levar unha ou algunhas fotos, un resumo da súa vida e das súas aportacións e, sobre todo, información bibliográfica, páxinas web onde atopar máis datos, ........., etc. A modo de exemplo seleccionamos para algunhas científicas, algo do que podedes atopar nas carpetas. a) Fotos ou representacións dalgunhas científicas: IDADE ANTIGA (ata o século IV d.C) En-Hedu-Anna (Babilonia, s. 2280-2200 a. C) Agnodice (Atenas, 300 a.C) Theano (Grecia, s. VI a. C) Hipatia (Alexandria, s. 370-415 d.C) María A Xudea ou A Profetisa (Alexandria, s. III d. C)
IDADE MEDIA (s. IV-s. XV d. C) IDADE MODERNA (s. XV-s. XVIII) S. Hildegarda de Bingen (Alemania, 1098-1179) Trótula de Salerno (Italia, ? – 1097) Lady Mary Wortley Montagu (Inglaterra, 1689– 1762) Marie Anne Pierrette Paulze (Francia, 1758– 1836) Madame du Chatelet (Francia, 1706– 1749) Caroline Herschel (Alemania, 1750– 1848)
IDADE CONTEMPORÁNEA (s. XVIII ata a actualidade) Mary Anning (Inglaterra, 1799– 1847) Ada Byron, Condesa de Lovelace (Inglaterra, 1815–1852) Mileva Maric (Serbia, 1875– 1948) Marja Sklodowska (Marie Curie) (Polonia, 1867– 1934) Irene Joliot-Curie (Francia, 1897– 1956) Emmy Noether (Alemania, 1882– 1935)
b) Algunhas carpetas con parte do seu material e cómo acceder á información: Paleontoloxía: Anning, Mary (17991847). http://www.pagina12.com.ar/diario/suplementos/radar/9-1500-2004-06-20.html: desta páxina puidemos extraer a seguinte información: En el año 1800, un circo ambulante pasó por Lyme Regis, Dorset, la pequeña ciudad costera del sur de Inglaterra que vio nacer, crecer y morir a Mary Anning. Una Lise Meitner (Austria, 1878– 1968) Rosalind Elsie Franklin In g laterra, 1920– 1958 ) Helen Sawyer Hogg (Canadá, 1905– 1993) Maria Goeppert-Mayer (Alemania, 1906– 1972)
gran tormenta se levantó de golpe y descargó un rayo sobre la mujer que cargaba en brazos a Anning, entonces de 15 meses, fulminándola de inmediato. La niña, dice la leyenda, salió de la emergencia eléctrica gateando, más vivaz que nunca. Según su familia, desesperadamente pobre –su padre Richard, carpintero, su madre Mary y nueve hermanos de los que sólo sobrevivió el inquieto Joseph–, la niña cambió a partir del “incidente”: parecía más inteligente que lo habitual. Su rareza empezó a asomar a los siete años, cuando solía perderse tardes enteras y volver a casa sucia, con un botín de piedras y huesos que muchas veces la superaban en tamaño. Cuatro años después, en 1811, cuando su padre murió de tuberculosis, Mary buscó la manera de volver rentable su extraño pasatiempo. Se calzó los pantalones de la casa y con sólo once años se convirtió en una experta negociadora. Se pasaba día y noche con su martillito, su canasta de mimbre y su perro, caminando por playas y acantilados para recoger (y analizar) cuanta piedra brillante y fósil maltrecho encontrase, siempre con la misma idea fija en la cabeza: venderlos al día siguiente al primer turista despistado con el que se cruzara, y así sostener a su familia. Lo que Mary Anning no sabía era que pronto se convertiría en casi la única proveedora de huesos de los museos históricos ingleses y las colecciones privadas de nobles y científicos europeos. Varios papers y libros científicos pudieron escribirse sin verse obligados a agradecer, o siquiera a aludir, a la original descubridora de semejantes bestias jurásicas, cuya talla alcanzaba envergaduras pesadillescas. Y aunque Mary Anning creció con un incontenible recelo hacia los aprovechadores que ganaban fama y fortuna a costa suya, eso no impidió que la joven Mozart de la paleontología, a los 12 años, desenterrase el primer fósil completo de un ictiosaurio –un reptil marino parecido a un delfín pero con dientes de tiburón, actualmente en exhibición en el British Museum de Londres–, al que había confundido primero con un cocodrilo grande. Una vez reconstruido y analizado, Mary vendió el fósil por 23 libras a un tal Henry Henley, que lo expuso en el Museo de Historia Natural William Bullock de Piccadilly. El segundo gran hallazgo lo hizo a los 22: el primer esqueleto completo de un plesiosaurio –ese delfín gordo de cuello muy largo y cabeza de serpiente–, vendido por 200 libras al duque de Buckingham. Y a los 28 vino el tercero: el primer pterodáctilo macronyx –lagarto volador– hallado en Inglaterra. Las noticias sobre fósiles nuevos y sorprendentes no tardaron en llover sobre el Museo Nacional de Historia Natural de París, segundo hogar del por entonces famoso Georges Cuvier. Como era su costumbre, lo primero que hizo el naturalista francés fue
dudar de la autenticidad de los especímenes detalladamente dibujados por Anning. Pero la duda no duró mucho y pronto la cazadora de fósiles recibió el tan merecido visto bueno de la comunidad científica. Le dijeron de todo: “princesa de la paleontología” (Ludwig Deichardt, explorador alemán), “una muy inteligente y graciosa criatura” (George William Leatherstonaugh, geólogo norteamericano). Sin embargo, el título más recordado –el que mejor le queda– es el de “la más grande fosilista que el mundo haya conocido”. Así fue como a partir de 1838, Mary Anning recibió una pensión anual de la Asociación Británica para el Progreso de la Ciencia y en julio de 1846 pasó a formar parte de la Sociedad Geológica en reconocimiento a los servicios (científicos) prestados a los geólogos del mundo. (La organización no volvería a admitir a otra mujer hasta 1904.) Entonces, la dinámica de la encíclica pueblo chico-infierno grande empezó a ronronear. En Lyme Regis, se rumoreó que Mary Anning –sin marido, sin hijos y sin madre, muerta en 1842– le daba a la botella. Lamentablemente, el rumor era cierto. Pero en vez de empinar botellas de whisky, vodka, brandy o ron, Mary se rendía a los pies del láudano, único bálsamo para los dolores infligidos por el cáncer de mama que anidaba sin control en su pecho. La lucha, que comenzó un día anónimo, concluyó un día que ahora todos conocemos: el 9 de marzo de 1847. Desde entonces, Mary Anning, con vasta fama y reconocimiento pero muy pocas libras, abandonó el reino de los vivos para descender al mundo fósil. Un lugar prístino y eterno, pero sobre todo muy suyo.” Medicina: Merit Ptah (c. 2700 BCE) http://en.wikipedia.org/wiki/Merit_Ptah: desta páxina puidemos extraer a seguinte información: “Merit Ptah (c. 2700 BCE) was, possibly, the first physician in the world. She was also the first woman in science to be known by name. Her picture can be seen on a tomb in the necropolis near the step pyramid of Saqqara. Her son, who was a High Priest, described her as "the Chief Physician." The IAU named the impact crater Merit Ptah on Venus after her.”
Bucca, Dorotea (1360 - 1436) Buck, Linda (1947-), Premio Nobel Byron Lovelace, Augusta Ada (Lady Ada Byron King) (1815-1852) Campa, Concepción (1951-) Carbonero, Pilar (1942- ) Carson, Rachel (1907-1964) Cartwright, Mary Lucy (1900-1998) Casamayor y de la Coma, María Andrea (-1780) Cascales, María (1934-) Casiano Mayor, Martina Castells i Ballespi, Martina Castellví, Josefina (1935- ) Cavendish, Margaret (1623-1673) Chien-Shiung, Wu (1912 - 1997) Chisholm Young, Grace (18681944) Choquet-Bruhat, Yvonne (1923-) Cohn, Mildred (1913- ) Colden, Jane (1724 - 1766) Cori, Gerty Theresa, (1896-1957), Premio Nobel Cornaro Piscopia, Elena Lucrezia (1646-1684) Crawfoot Hodgkin, Dorothy (1910 - 1994) Cunitz, Maria (1610-1664) Cunitz, Marie (1610-1664) Dalle Donne, Maria (1778 - 1842) Daw Saw, Sa (1884-1942) De Bingen, Hildegarda (1098-1179) De la Fuente, Gertrudis (1921- ) De la Sabliére, Marguerite (Madame de la Sabliére) (1636 - 1693) De Lemmnos, Salpe De Salerno, Trótula (?-1097) De Tebas, Olimpia (S. II a.c.) Del Val Cordón, María Jesús Douglas Leakey, Mary (1913-1996); arqueoloxía Du Chatelet, Gabrielle-Emilie (Madame du Châtelet) (1706-1749)
Dumee, Jeanne Edwards Walker, Mary (1832 - 1919) Elion, Gertrude Belle, (19181999), Premio Nobel Eloísa (1101 – 1164) Esparza, Elena Fairfax Somerville, Mary (1780 - 1872) Felicie, Jacoba (1290-1340) Fernández de la Vega, Jimena (18951933) e Elisa (18951984) Filista Fletcher, Alice (1838 - 1923) Forró Barnóthy, Madeleine (19041993) Fossey, Dian (1932-1985) Francisca González Garrido (?- 1918) Francisco, Filomena (1886-1949) Franklyn, Rosalind Elsie (1920-1958) Freud, Anna (1895-1982) Fulhame, Elizabeth (fl. 1795)) García Pineda, María Dolores (1916- ) García Riquelme, Olga, (1920- ) Gargi Garrett Anderson, Elizabeth (1836–1917) Germain, Sophie (1776-1831) Gerschman, Rebeca (1903 – 1986) Goeppert Mayer, Maria (19061972) González Aguado, Josefa, 1907 González Sabariegos, Mª Luisa Goodall, Jane (1934- ) Grierson, Cecilia (1859-1934) Guzmán Verri, Caterina (1970- ) Harris Carr, Marjorie (1918-?) Harrison, Anna J (1912-1998) Hedu’Anna o En hedu’anna (∼2354 a. C.) Helin, Eleanor Francis Herrero Ayllón, Carmen
Herschel, Caroline Lucretia (1750-1848) Hipparchia (s. IV a.C) Horney, Karen (1885-1952) Hypatia (s. IV d. C.) Iglesias, Laura (1926- ) Janovskaja, Sofja Aleksadrovna, (1896-1966) Johnson Pell Wheeler, Anna (1883-1966) Joliot-Curie, Irene (1897-1956) Jump Cannon, Annie (1863-1941) Kablick, Josephine (1787- ?) Klein, Melanie (1882-1960) Klumpke, Dorotea (1861 - 1942) Knight Britton, Elizabeth (1858 - 1934) Koopman Hevelius, Elisabetha (1647-1693) Kovalevsky, Sofía (Sonya Corvin-Krukovsky) ( 1850-1891) Ladd-Franklin, Christine (1847-1930) Lais Lasthenia de Mantinea (s. IV a. C.) Laurens Ramsey, Martha (1718 - 1811); agronomía Lepaute, Nichole-Reine (1723 - 1788) Levi Montalccini, Rita (1909-), Premio Nobel Llaguno, Concepción (1925- ) Londsdale, Kathleen (1903-1971) Luisi, Paulina (1875-1949) Madame Du Pierry (a. 1786) Manasseina, Maria Michailovna (Mariya Mikhailovna Manaseina) (1843–1903) Manzolini, Anna Morandi (1716-1774) Marcet, Jane (1769-1858) Margulis, Lynn (1938- ) María la Judía, (s.III d. C.) Maric, Mileva (1875-1948) Maritrayee o Maitreyi Marks Ayrton, Hertha (1854 - 1923) Maroto, Carmen (1938- )
Martín Bravo, Felisa (1898-? ) Matlby, Margaret E. (1860-1944) McClintock, Barbara (1902 - 1992), Premio Nobel Mead, Margaret (1901-1978) Meitner, Lise (1878 - 1968) Méndez Miaja, Aida (1930- ) Mendizábal, Teresa (1940- ), xeofísica Menten, Maud (1879–1960) Merian, Maria Sibylla (1647-1717) Merian, Maria Sibylla (1647-1717) Metrodora (S. II a.c.) Meurdrac, Marie (s.XVII) Mitchell, Maria, (1818-1889) Molera, Josefa (1921- ) Montessori, Maria (1870-1952) Moore Sitterly, Charlotte Emma (1898-1990) Morreale, Gabriella (1930- ) Murray Hopper, Grace (1906 - 1992) Murray Huggins, Margaret Lindsay (1848 - 1915) Myia o Myria (s. V a. C.) Noether, Emmy Amalie (1882 - 1935) North, Marianne (1830-1890) Nusslein-Volhard, Christiane (1942- ), Premio Nobel Pascual, Griselda (1926-2001) Pascual-Leone, Ana María (1930- ) Paulze Lavoisier, Marie Anne (1758-1836) Payne, Cecil (1900 - 1979) Peachey Burbidge, Eleanor Margaret Peachey Burbidge, Eleanor Margaret (1919 - ) Perey, Marguerite Catherine (19091975) Pereyaslawzewa, Sophia (1851?-1904) Perictione Péter, Rózsa (1905-1977) Phintys de Esparta
Potter, Beatrix (1866-1943) Ptah, Merit (a. 2700 a.C) Putnam Jacobi, Mary Corinna (1842-1906) Quirós Fernández-Tello, Gimena Reiche, María (1903-1998); investigou as liñas de Nasca. Ride, Sally K. (1951-) Riera, Teresa (1950- ) Rocatti, Cristina (1732 – 1797) Rooks Dwelle, Georgia (1884-1977) Rosch, Eleanor (1938-) Royer, Clemence Augustine (1830 - 1902) Russell Maunder, Annie (1868-1947) Sabuco de Nantes, Oliva (1562-1590) Sacerdote de Lustig, Eugenia (1910-) Salas, Margarita (1938- ) Sawyer Hogg, Helen (1905-1993) Scarpellini, Caterina, (1808-1873) Scott, Charlotte Angas (1858-1931) Shoemaker, Carolyn Sklodowska Curie, Marie (1867-1934) Slaughter Morton, Rosalie (1876–1955) Slye, Maud (1879-1954) Sonduk (630 a.c.- ?) Stephenson, Marjory (1885-1948) Stevens Fleming, Williamina Paton (1857 - 1911) Stevens, Nettie Maria (1861 - 1912) Sussman Yalow, Rosalyn (1921 - ) Swan Leavitt, Henrietta (1869-1921) Tacke, Ida Eva, (1896 – 1978) Taylor, Janet (s. XIX) Telkes, Maria (1900 - 1995) Theano Torres, Isabel (1905-1998) Villepreux-Power, Jeanne (1794-1871)
Virgili, Carmina (1927- ), xeoloxía White Shattuck, Lydia (1822 - 1889) Whiting, Sarah Frances (1846 - 1927) Whiton Calkins, Mary (1863 - 1930) Winkelmann Kirch, Maria Margharete (1670-1720) Wonenburger Planells, María Josefa (1927- ) Wortley Montagu, Mary (1689-1762) Wrinch, Dorothy (1894 - 1935) Zorraquino Zorraquino, María Antonia (1904- ) CIENTÍFICAS ORDENADAS POR ÁREAS: 1.- Antropoloxía Benedict, Ruth (1887-1948) Bozzoli Vargas, María Eugenia Fletcher, Alice (1838 - 1923) Mead, Margaret (1901-1978) 2.- Astronomía Acworth Evershed, Mary, (1867–1949). Brahe, Sophia (1556-1643) Cunitz, Maria (1610-1664) Cunitz, Marie (1610-1664) Dumee, Jeanne Fairfax Somerville, Mary (1780 - 1872) Hedu’Anna o En hedu’anna (∼2354 a. C.) Helin, Eleanor Francis Herschel, Caroline Lucretia (1750-1848) Jump Cannon, Annie (1863-1941) Klumpke, Dorotea (1861 - 1942) Koopman Hevelius, Elisabetha (1647-1693) Lepaute, Nichole-Reine (1723 - 1788) Madame Du Pierry (a. 1786)
Mitchell, Maria, (1818-1889) Moore Sitterly, Charlotte Emma (1898-1990) Murray Huggins, Margaret Lindsay (1848 - 1915) Payne, Cecil (1900 - 1979) Peachey Burbidge, Eleanor Margaret Peachey Burbidge, Eleanor Margaret (1919 - ) Russell Maunder, Annie (1868-1947) Sawyer Hogg, Helen (1905-1993) Scarpellini, Caterina, (1808-1873) Shoemaker, Carolyn Sonduk (630 a.c.- ?) Stevens Fleming, Williamina Paton (1857 - 1911) Swan Leavitt, Henrietta (1869-1921) Taylor, Janet (s. XIX) Whiting, Sarah Frances (1846 - 1927) Winkelmann Kirch, Maria Margharete (1670-1720) 3.- Bioloxía/ Bioquímica Ascaso, Carmen Borrell, Sara (1917-1999) Carbonero, Pilar (1942- ) Carson, Rachel (1907-1964) Castellví, Josefina (1935- ) Cohn, Mildred (1913- ) Cori, Gerty Theresa, (1896-1957), Premio Nobel en Medicina De la Fuente, Gertrudis (1921- ) Elion, Gertrude Belle, (19181999), Premio Nobel en Medicina García Pineda, María Dolores (1916- ) Gerschman, Rebeca (1903 – 1986) Guzmán Verri, Caterina (1970- ) Margulis, Lynn (1938- ) Menten, Maud (1879–1960) Nusslein-Volhard, Christiane (1942- ), Premio Nobel en Medicina Pascual-Leone, Ana María (1930- )
Pereyaslawzewa, Sophia (1851?-1904) Salas, Margarita (1938- ) Stephenson, Marjory (1885-1948) Stevens, Nettie Maria (1861 - 1912) Villepreux-Power, Jeanne (1794-1871) Wrinch, Dorothy (1894 - 1935) 4.- Botánica Atkins, Anna (1799 - 1871) Colden, Jane (1724 - 1766) Kablick, Josephine (1787- ?) Knight Britton, Elizabeth (1858 - 1934) Merian, Maria Sibylla (1647-1717) North, Marianne (1830-1890) Potter, Beatrix (1866-1943) White Shattuck, Lydia (1822 - 1889) 5.- Divulgación da ciencia Marcet, Jane (1769-1858) 6.- Farmacia Campa, Concepción (1951-) Cascales, María (1934-) Francisco, Filomena (1886-1949) Torres, Isabel (1905-1998) 7.- Filosofía da natureza Aganike (1878 a. C.) Aglaonike (s. III a.C.) Arate de Cyrene (s. V a. C.) Aspasia de Mileto (s. V a. C.) Barbapiccola, Giuseppa Eleonora (1702- ?) Borromeo del Grillo, Clelia (1684 - 1777) Cavendish, Margaret (1623-1673)
Cornaro Piscopia, Elena Lucrezia (1646-1684) De la Sabliére, Marguerite (Madame de la Sabliére) (1636 - 1693) Gargi Hipparchia (s. IV a.C) Lasthenia de Mantinea (s. IV a. C.) Maritrayee o Maitreyi Myia o Myria (s. V a. C.) Perictione Phintys de Esparta Royer, Clemence Augustine (1830 - 1902) Theano 8.- Física Ardinghelli, Maria Ángela (1728 - 1825) Bell Burnell, Jocelyn (1943-) Bucca, Dorotea (1360 - 1436) Chien-Shiung, Wu (1912 - 1997) Forró Barnóthy, Madeleine (19041993) Franklyn, Rosalind Elsie (1920-1958) García Riquelme, Olga, (1920- ) Goeppert Mayer, Maria (19061972), Premio Nobel en Física Iglesias, Laura (1926- ) Joliot-Curie, Irene (1897-1956), Premio Nobel en Química Londsdale, Kathleen (1903-1971) Maric, Mileva (1875-1948) Marks Ayrton, Hertha (1854 - 1923) Martín Bravo, Felisa (1898-? ) Matlby, Margaret E. (1860-1944) Meitner, Lise (1878 - 1968) Perey, Marguerite Catherine (19091975) Ride, Sally K. (1951-) Rocatti, Cristina (1732 – 1797) Sklodowska Curie, Marie (1867-1934), 2 Premios Nobel en Física e Química Sussman Yalow, Rosalyn (1921 - ), Premio Nobel en Medicina
Telkes, Maria (1900 - 1995) 9.- Xenética McClintock, Barbara (1902 - 1992), Premio Nobel en Medicina 10.- Matemáticas Agnesi, Maria Gaetana (1718-1799) Bowman Robinson, Julia (1919-1985) Boyd Granville, Evelyn (1924 - ) Byron Lovelace, Augusta Ada (Lady Ada Byron King) (1815-1852) Cartwright, Mary Lucy (1900-1998) Casamayor y de la Coma, María Andrea (-1780) Chisholm Young, Grace (18681944) Choquet-Bruhat, Yvonne (1923-) Du Chatelet, Gabrielle-Emilie (Madame du Châtelet) (1706-1749) Germain, Sophie (1776-1831) Hypatia (s. IV d. C.) Janovskaja, Sofja Aleksadrovna, (1896-1966) Johnson Pell Wheeler, Anna (1883-1966) Kovalevsky, Sofía (Sonya Corvin-Krukovsky) ( 1850-1891) Ladd-Franklin, Christine (1847-1930) Murray Hopper, Grace (1906 - 1992) Noether, Emmy Amalie (1882 - 1935) Pascual, Griselda (1926-2001) Péter, Rózsa (1905-1977) Riera, Teresa (1950- ) Scott, Charlotte Angas (1858-1931) Wonenburger Planells, María Josefa (1927- ) 11.- Medicina Agnodice (300 a.C) Aleu i Riera, Dolores, (1857- ) Antioquis Baker, Josephine (1873-1945)