Memoria 1989

~b\tL 2Cf30 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA B I B L I O T E C A X E R A L M E M O R I A 1989 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA A Biblioteca Xeral, a máis das súas funcións como centro biblio tecario , desenrola as actividades de dirección e coordinaciÓn do con x unto do sis tem a b i - bliotecario da Universidade, centralizando Ó tempo servicios xerais ( xe st i ón de publicaciÓns periódicas, catálogo colectivo, información bibliográfic a , pr é s tamo interbibliotecario, formación de usuarios). No ano 1989 a Biblioteca Universitaria (BU) puxo en marcha o no vo organi - grama e distribuciÓn de plantillas, consecuencia do Catálogo de Pos tos de T raballo da Universidade. Isto orixinou unha grande movilidade do per so al , co con - seguinte impase da adptaciÓn en prácticamente tÓdolos postos. · Dado que as necesidades de reforza-las plantillas son cada v ez m ais acu - ciantes nas Bibliotecas de Centros, a BX seguiu na t e nd e nci a do s Ú ltimos anos de ver disminuÍda a súa plantilla. Ne sta producius e unha reestructur a ciÓn co fin de potencia-los servicios Ó público sobre os proc esos i nternos , de t a l x ei - to que no momento actual o 65 % do total do persoal e ca si o 53 % do pe rso a l t ec - nico está adscrito os Departamentos de servicios. O organigrama da BX ten unha estructura fundamentalmente f un c ional , ainda que introducindo elementos de estructuras divisionais (Dep artam ento de PublicaciÓns Periódicas, Departamento de Galicia). Ad x Úntas e en An exo o actual organi grama. Despois deste primeiro ano de experiencia, a pr áct i ca am osa un modelo excesivamente compartimentalizado, que non favorece a i n tegracio n nin a rota - ción de funcións . Por isto, a máis dos cambias que p re v isibleme nte suporá a / futura automatizaciÓn da BU, é posible que haxa que pr oceder a a xustes estructurais nos vindeiros anos. Como feito destacable neste ano 1989 están os pasos dados cara a i n tr o duccion na BU de novas tecnoloxías de x estión e re cuperaciÓn da infor m ació n . D entro do primeiro grupo hai que si n alar que en abr i l pr esentouse o Pr oxe ct o de Automa - tizaciÓn da BU que se agarda p oñer en marcha en 1990. Den tro do s egundo grupo a BX comenzou a sustit u ir algu nh as fontes bib l iográficas impresas (C itation Index , Dissertation Abstracts, Ulric h 's) por soportes CD - ROM, e s tan do pr evisto que se proceda a igual sustit u ciÓ n na s Bib l iotecas de C ent r o en 1 990 . Coa mesma finali - 1 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA dade de millorar o acceso á · información bibliográfica, e a petición da Xerencia desta Universidade, informouse sobre a posibilidade de integración na BU do Servicio de TeledocumentaciÓn, integración á que ainda non se procedeu. Entre os proxectos presentados no ano 1989 está o de organización e control bibliográfico das teses e memorias de licenciatura desta Universidade, de especial importancia para as anteriores a 1989 por non estar editadas. Neste proxecto, presentado Ó Vicerrectorado de Investigación e Ó Presidente da Comisión de Doutoramento, contémplase o depósito dos exemplares existentes nas Secretarias dos Centros nas Bibliotecas de Centro, a consecución dunha colección na BX dirixida á conservación e Ó PI, e á elaboración dunha base de datas bibliográfica / destes materiais bibliográficos. Asemade presentouse un proxecto para a formación do persoal da BU noutras Bibliotecas nacionais e estranxeiras, con obxecto de coñecer outras experiencias, confrontalas coas propias e fomenta-la cooperación interbibliotecaria. O plan, presentado Ó Vicerrectorado de Investigación e á Xerencia desta Universidade, / contemplaba a dotación de 3 bolsas de formación para o ano 1990, destinadas a algunhas das seguintes areas: - organización e tratamento da información sobre soportes non tradicionais, - informatizaciÓn de catálogos de BUs, - coleccións locais, e - formación de usuarios, Ó seren estes os eixos de traballo que debe abordar con máis profundidade a BU de Santiago nos próximos anos. A petición da Dirección Xeral de Cultura da Xunta de Galicia, Ó traverso da Directora da BU, ésta participou na Comisión encargada de estudia-lo sistema bibliotecario de Galicia. Nesta Comisión elaborouse o borrador do Proxecto da Lei de Bibliotecas de Galicia. A Biblioteca da Universidade Complutense de Madrid solicitou á Dirección / desta BU a súa participación activa nas II Xornadas de Bibliotecas Universitarias, que se celebraron en Madridno ·:rnes de outubro do presente ano. A través da Subdirección Técnica presentouse unha comunicación co titulo La Biblioteca Universitaria de Santiago: estructura y organización. 2 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA A Biblioteca veu paJlcipando Ó longo do ano nas xuntanzas convocadas por Fundesco para a elaboración dun Informe sobre a automatizaciÓn das BUs en España, encargado pola Secretaria de Estado de Universidades. A partir de ditas reunións 10 BUs decidiron traballar na posta en marcha dun Convenio de Colaboracion, que foi asinado por esta Universidade en Decembro. ris Bibliotecas fir - mantes deste Convenio son: BU de Barcelona, BU de Oviedo, BU de Cantabria, B. da UNED, BU do Pais Vasco, BU de Sevilla, B. da Universidade Autónoma de Madrid, B. da Universidade Politécnica de Cataluña, B. da Universidade de Alcalá e BU de Santiago. Dentro deste marco, a BU de Santiago participou na Comisi ón de Préstamo Interbibliotecario (PI), na que se elaboraron as pautas para a realización deste servicio entre as Bibliotecas do convenio a partir de 1990. A través da Dirección da Biblioteca de Matemáticas, a BU participou tamén na redacción dun convenio de Colaboración en materia de Doc umentación e Información matemática, asinado polo CSIC, U. de Barcelona, U. Autónoma de Madrid, U. Complutense de Madrid, U. de Málaga, U. do Pais Vasco, U. de Santia go de Compostela, U. de Sevilla, U. de Valencia e U. de Zaragoza. 3 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA PRESUPOSTO E INVERSIONS O presuposto da BX aprobado pola Xunta de Goberno para o exercicio economico de 1989 foi o ~eguinte: Capitulo 2: 19.089.697 Capitulo 6: 15.000.000 Arnais :· destes créditos iniciais, a Biblioteca contou con 3.000.000 de pts. para o inicio da constituci6n dun fondo bibliográfico para a futura Secci6n de préstamo en acceso directo. Pola súa parte, a Xunta de Galicia mercou fontes / bibliográficas con destino a esta Biblioteca por un importe aproximado de / 2.797.312 pts. (importe non exacto, 6 estar parte da facturaci6n en moeda extranxeira) . O estado das diversas aplicaci6ns econ6micas 6 peche do exercicio, seg u ndo a contabilidade interna da Siblioteca, 6 carecerse ata esta dat a de d atas da Secci6n de Contabilidade, é: Aplicaci6n 215: crédito: 500.000 Inversi6ns: 202.564 Transferencias negativas: 291.000 Saldo: 6.436 Aplicaci6n 220: Crédito: 8.300.000 Inversi6ns: 6.683.355 Transferencias negativas: 1.836.800 Ingresos: 873.481 (cargos internos polo servicio de P.I.) Saldo: 653.326 Aplicaci6n 223: Crédito: O Inversi6ns: 37.742 Saldo: - 37.742 (a cubrir co saldo positi vo da aplicaci6n 220) Aplicaci6n 226: crédito: O Inversi6ns: 36.800 Transferencias positivas: 36.800 Saldo: O 4 BIBLIOTECA UNIVERSIT ARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA Arnais destas aplicacións, a Biblioteca xestionou neste ano as aplicacións 213, 221 e 222, anteriormente centralizadas. Estas aplicacións foron as que motivaron máis problemas e os créditos adxudicados son claramente insuficientes corno pode verse a continuación: Aplicación 213: Crédito. 2.947.008 Inversións: 2.632.684 Transferencias positivas: 700.000 Saldo: 1.014.324 Este saldo positivo é debido a que o manternento do sistema contra-incendias e das vagonetas de transporte non se pagou, Ó non terse realizado, como xa se comunicou á Xerencia desta Universidade. Aplicación 221: Crédito: 5.748.082 Inversións: 3.536.962 Transferencia negativa: 1.650.000 Saldo: 561.120 Este era o estado de contas da aplicación 221 ata o 26 de Decembro en qu e a empresa de electricidade FENOSA comunica á Biblioteca que os recibos de luz qu e estivera pasando durante todo o ano non correspondÍan á Biblioteca, senón a un contador da cafetería ubicada no Pazo de Fonseca. Isto supón unha débeda para a Biblioteca de 3.576.305 pts. Dado que nesta aplicación non habÍa líquido para / facer frente a dita débeda, xa que coa autorización do Vicerrectorado de Asuntos Económicos se transferiran os previsibles remanentes, deixándose soarnente 561.120 pts. co fin de cubri-lo déficit na aplicación 222, pasouse información á Xe re ncia do problema. aplicación 222: Crédito: 894.647 Inversións: 1.071.166 Ingresos: 53.000 (Tfno. público) Saldo: - 123.519 Polo visto ata aquÍ, é claro que as cantidades ad x udic ad as nestas tres apli - cacións son insuficientes para facer frente Ó rnant e rn en to do edifício . Débese ter en conta que nos suministras da Biblioteca van i n cl uídos os de tÓdolos servicios que teñen neste momento a súa sé no Pazo de f onseca . Tamén haberá que prever que 5 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA no proximo ano a Biblioteca terá 2 liñas telefónicas mais, unha xa instalada e a outra pendente de instalación para un fax. En canto ás aplicacións correspondentes Ó capitulo ~ 6, o seu estado e o seguinte: Aplicación 605: Crédito: 932.172 (incluida a remanente de 1988: 432.172 pts.) Inversións: 4. 663.003 Ingresos: 844.840 (cargos internos polo servicio de P.I., autorizado o seu ingreso nesta aplicación polo Vicerrectorado de Asuntos Económicos) Transferencias positivas: 3.741.000 Saldo: 855.009 Aplicación 608: Crédito: 18.000.000 Inversións: 17.826.141 Transferencias negativas: 101.464 Ingresos: 56.933 Saldo: 129.328 6 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA INSTALACIONS E EQUIPAMENTO Neste ano 1989 fixase evidente a necesidade de amplia-las instalacións da BX, dada a saturaciÓn dos servicios que se atopan ?ª planta baixa (Préstamo, / Información bibliográfica e PI). Arnais algÚns Departamentos están traball a ndo en locais que non reúnen as condicións necesrias, corno é o caso do de Publica - ciÓns Periódicas, e Préstarno e Adquisicións onde os traballadores teñ en qu e so - portar un alto indice de ruidos procedente das vias das vagonetas de trans po rte de libros que se encontran sin aillar. Para dar solución a estes problemas e ofrecer millares servicios Ós usuarios tense solicitada a ampliación de locais na planta baixa do Pazo de Fons eca . Dependendo das caracteristicas das zonas que se concedan, agárdas e po der proce - der a unha reestructuraciÓn desta planta que permita: - Instalación dunha Sección de Préstarno a domicilio en acc es o d irecto - Traslado da Sección de Información e REferencia a i nstal a ci óns que permitan albergar tÓdalas obras da sección (enciclopedias e dicciona ri os , b ibliografias individuais, etc. neste momento en acceso pechado) e i nstalar na súa proximidade a todo o persoal de PI. Arnais estas instalació ns d ebe - rian permitir ofertar un número maior de postos Ós usuarios e en co ndicións máis idóneas - CreaciÓn dunha Sección de medias audiovisuais - Instalación da Seccion Galicia en acceso directo. Está previsto tamén que en 1990 se proceda a reestructurar a sala de lec tura, permitindo unha millar vixilancia do control electrónico e po ñe r a disposición dos usuarios unha f6tocopiadora en auto-servicio. Os equiparnentos adquiridos este ano foron destinados f u nd amentalmente a / permitir levar adiante a politica de conservación dos fo ndo s hi stóricos mediante a rnicrofilraaciÓn, da que se falará posteriorme n te. P ara i st o foron adquiridos ou iniciado o trámite de adquisición dun lector-r eproductor de rnicrofilrns que permita a reproducciÓn en tamaño A-3 co fi n de fa c ilitar a obtención de copias en papel da prensa de gran tamaño. As ema de adquirironse un lector rnicroficha-rnicrofilrn e un lector de rnicro f ich as. 7 DE SANTIAGO DE COMPOSTELA Para o servicio de reprografia dos propios fondos adquiriuse unha nova fotocopiadora e co fin de facilita-la rápida recepció n de reproducciÓns de documentos en PI, asi corno facer frente Ó Convenio firmado con outras 9 BUs, adquiriuse un fax. Para o servicio de Información e Referencia ad01iriuse un rnicroordenador e un lector de CD-ROM co · ·fin de te-la infraestructura nec esaria para poñer en servicio a información mercada neste soporte. 8 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA A reprografia da BX puxo a disposición dos usuarios 9.566 articulas de revistas, prensa, monografias esgotadas e seccións menores de monografias á venda. Dada a carga de traballo que supón este servicio, no ano 1990 intentarase dispoñer dunha fotocopiadora en autoservicio para os fondos actuais, realizando só o persoal da Biblioteca as solicitudes de reproducciÓn de fondos antigos e de PI. Ó Servicio de Información b~bliográfica, xunto cos de acceso Ó documento, é un dos que ten mais forte demanda. aÍnda que ésta é difícil de evaluar polas súas propias caracteristicas. No mes de xullo de 1989 pÚxose en marcha a recollida de datas estadisticos que permitisen unha posterior evaluaciÓn cuantitativa, pero debe terse en conta que os datas que se indicarán a continuación son incompletos pola dificultade que supón anotar multitude de consultas puntuais sobre horarios, servicios, etc. que se respostan Ó tempo que outros usuarios están / agardando. Este servicio funciona Ó publico entre 9,30 - 14 h e entre 16 - 20 horas, xa que no tempo restante ata completa-las 14 horas diarias o persoal debe adicarse a traballos internos (organización da sección de fontes de referencia, bÚsquedas bibliográficas complexas, etc.). Dende xullo contabilizáronse 927 consultas, · das que 346 foron sobre funcionamento dos servicios da BU e 581 foron / consultas bibliográficas. Como dato significativo hai que resaltar que no mes de agosto, pese a funciona-la Biblioteca con horario reducido, o número de consultas foi practicamente similar Ó do resto dos meses e maior que no mes de xullo. Haberá que observar si en anos vindeiros se confirma esta tendencia. Ainda que distribuidos no mes de xaneiro de 1990, a BX puxo en marcha en 1989 a elaboración de Boletins trimestrais de Novas Adquisicións e de Sumarias de revistas, o primeiro número dos cais corresponde Ó primeiro trimestre do presente curso académico. Estes boletins teñen como fin a difusión da información bibliográfica da BX e distribÚense a tÓdalas Bibliotecas de Centros, para que / nelas permanezan a disposición dos usuarios de toda a BU. Como un medio de da coñecer os fondos desta Biblioteca, a BX realizou diversas exposicións en 1989. Do 16 de xaneiro Ó 3 de febreiro expuxéronse Libros raros e preciosos procedentes da Biblioteca do Duque de Osuna 1 obras dos séculos XVI a XIX que figuran imtegrados no fondo histórico desta Biblioteca dende que a 15 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA Biblioteca Nacional distribuiu os exemplares de obras que xa poseía desta colección entre diversas Bibliotecas españolas. Entre o 15 e o 31 de Maio celebrouse a exposición do DÍa das Letras Galegas, adicado a Celso Emilio Ferreiro. Nela reuniuse prá~ticamente toda a edición das obras e colaboracións do autor en publicaciÓns periódicas, editándose o correspondente catálogo. Nesta exposición colaboraron diversas persoas e entidades, debéndose destacar as valiosas aportaciÓns de D. Xesús Alonso Montero e D. VÍctor F. Freixanes . No marco do Simposio Pensamento Filosófico e Político na Ilustración francesa organizado pola Fasultade de Filosofia e CC.EE., entre o 9 e o 21 de outubro celebrouse a exposición · Ilustración e Revolución francesa, na que se contou coa · colaboración do Departamento de Filosofia. ReunÍronse nela edicións de ilustrados españois e doutros países europeas, asi como obras científicas e testemuñas sociais da época. A formación de usuarios e unha tarefa fundamental dos servicios de información e referencia. Neste ano 1989 impartiuse o primeiro curso entre a BX e a B. da FAcultade de Filosofia e CC.EE., ocupándose a primeira do currículo correspondente a soportes de información, teledocumentaciÓn, acceso Ó documento, técnicas de citas e fontes bibliográficas interdisciplinares, e a segunda\de fontes bibliográficas especializadas. Este curso de 10 horas foi dirixido a profesores e bolseiros de investigación da Sección de Psicoloxia. A súa rentabilidade foi valorada positivamente tanto polos participantes como polo Presidente da Sección de Psicoloxia, concluÍndose a conveniencia de introducir este currículo nos cursos de doctorado. A formación de alumnos en técnicas de documentación e utilizaciÓn de Bibliotecas é difícil de artellar dende esta BX, pola magnitude numérica deste colectivo. Actividades de formación son levadas acabo nalgunhas Bibliotecas de Centro como a da Facultade de Filosofia e CC.EE. A BX pensa que o groso desta formación debe ser función das Bibliotecas de Centro, pero co fin de completala e dar a coñecer as características da BX formalizáro nse en outubro de 1989 visitas guiadas para os alumnos tÓdolos martes do curso académico. Nelas ofrécese información / sobre os servicios da BX, horarios, requisitos para acceder Ós servicios, manexo 16 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA de catálogos, etc. Asemade, o Servicio de Información e Referencia atende a8le - las visitas que solicitan diversos grupos, colaborando es pecialme~~e co De~ar~a mento de Educación do Concello de Santiago. O servicio de acceso Ó docume n to e PI é a ló xi ca conti nu aci c:: G.o ser v icio de _ Información e Refere n cia. Dada a ne cesi dad e de contar cunha boa c=~ecciofi de re - ferencia para que poida ser desenr o lado, é un servicio centrali zac:::: oara toda a BU na BX, con excepcion da Biblioteca da Facultade de Medicina, ~~e dado e seu volume non o centralizará ata que se automatice na BX. Neste ser v icio solicitáronse en 1989, 4.453 reproducciÓns de documentos a outros centr os ~acionais e / estranxeiros, dos que se recibiron 3.330, 701 están pendentes de recibir e 422 eran referencias bibliográficas erróneas ou foron solicitudes ca ncela das polos usuarios. Hai que ter en conta que das 701 solicitudes sin recib ir, 225 corres- "" "" "" ponden o mes de decembro e que polo tanto cabe agardar a sua rec e?cion nos p rimeiros meses de 1990. Ainda sin ter en conta este dato, a tasa de satisfacciÓn de solicitudes, o 74,8 %, é satisfactoria dentro das condicións en que se realiza o servicio (escasez de persoal, ficheiros manuais, carencia de catálogos colectivos actualizados das Bibliotecas españolas, etc.). Solicitáronse asemade 481 documentos orixinais, das que se recibiron 353, é dicir, cunha procentaxe de satisfacciÓn de 73,39%. É dificil que se poida aumenta-la satisfacciÓn neste apartado, dada a carencia de catálogos de monografias de Bibliotecas españolas, podéndose dicir que neste momento é mais doado loc alizar e obter un documento orixinal nunha Biblioteca de EEUU que de Esoaña. Por outra banda, obsérvase un crecemento de solicitudes de informes de investigació n de diversos tipos de entidades, non publicados, que presentan moitos problemas para a súa obtención. As Bibliotecas cunha maior demanda deste servicio son para reproducciÓns de documentos as de Bioloxia, Filosofia e CC.EE. e Farrnacia co 28,8, 19,36 e 16,52% respectivamente. A tasa de documentos orixinais máis alta provén das Bibliotecas de Filosofia e CC.EE., Xeografia e Historia e Bioloxia e Filoloxia co 18,08, / 11,64 e 10,18% nas dÚas Últimas . 17 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SAÑTIAGO DE COMPOSTELA Este servicio da BX recibiu 319 solicitudes de reproducciÓn dos fondos da BU, dos que proporcionou 275, e 33 solicitudes de documentos orixinais, dos que se enviaron 33. É previsible que esta demanda por parte doutras Bibliotecas nacionais ou estranxeiras aumente nos próximos anos, . dado que a publicaciÓn do Catálogo de PublicaciÓns periódicas servirá para dar a coñecer os nosos fondos e polo tanto que creza a demanda. 18 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA PERSOAL No ano 1989 a BX contou co s~guinte persoal: - Corpo Facultativo de Arquivos e Bibliotecas (Sección Bibliotecas): 3 - Escala de Axudantes de A. B. e M.: 17 (a partir do mes de xuño 16, quedando unha plaza vacante por traslado) - Escala de Auxiliares Administrativos: 2 - Oficiais de Bibliotecas: 13 (a partir do mes de decembro 12, quedando unha plaza vacante por excedencia) . Neste ano a Biblioteca perdeu tamén 2 plazas de contratados do grupo B do Ministerio de Cultura, que foron trasladados por este Ministerio á Biblioteca PÚblica. ... Os funcionarias do Corpo Facultativo ocupan as plazas co~respondentes a Dirección, Subdirección de Coordenación e Subdirección Técnica. A Escala de Axudantes distribÚese no organigrama do seguinte xeito: - Negociado de Adquisicións: 2 - Negociado de PublicaciÓns Periódicas: 3 · (1 plaza vacante) - Negociado de Mantemento de fondos: 1 - Negociado de Información e Referencia: 2 1/2 (un funcionaria comparte a súa xeira entre este Negociado e o de CatalogaciÓn) - Negociado de PI: 1 - Negociado de FotodocumentaciÓn: 2 - Negociado de Préstamo: 1 - Negociado de Ca talogaciÓn .: 1 1/2 Negociado de Galicia: 1 - Negociado de Lectura en sala: 2 A Escala de Auxiliares Administrativos ocupa 1 plaza de Negociado de Asu ntos Administrativos, e 1 plaza base que desenrola funcións de secretari a de Di - rección e apoio a outros Negociados da BX, especialmente Ós de PI e Fot odoc umentaciÓn. A inadecuaciÓn da dotación da Escala Auxiliar Administrativ a nesta BX , ocasiona que o persoal técnico realice moitos traballos m ecanográf ico s e a dministrativos, especialmente nos Negociados de PublicaciÓns Pe riódi cas , PI , FotodocumentaciÓn, CatalogaciÓn e Galicia, co consegui nte mal aproveitamento da plantilla. 19 BIBLIOTECA UNIVERSITARIA DE SANTIAGO DE COMPOSTELA Os Oficiais de Biblioteca prestan as súas funcións nos Negociados de Lectura en sala, Préstamo a domicilio e FotodocumentaciÓn fundamentalmente, asi co mo noutras tarefas auxiliares recollidas no Convenio para o persoal Laboral desta Universidade. Débese ter en conta que a plantilla da BX atende os servicios desta Biblioteca en horario de 8, 30 · a 21, 30 h., polo que a súa dotación é escasa, debendo / parte do seu persoal facer horarios de mañá e tarde, ou rotando a xeira conti n uada. Esta especificidade da BU deberiase ter en conta tanto nas dotacións de n ersoal, como nos Catálogos de Postos de traballo, Ó mesmo tempo que, coa excepción de 5 Negociados,.os restantes Departamentos desenrolan os seus traballos no marco da BU e da BX. 20