scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Alborada : órgano de la Asociación Benéfica Cultural del Partido de Corcubión, n. 66 (1931)

Full text

AÑO VII N r -$)ku ¿les cáiz Buenos Aires, Agosto - Setiembre de lífól REVISTA CULTURAL e INFORMATIVA DE LA “ A. B. C. del PARTIDO de CORCUBION ” La distinguida Comisión débese el éxito obtenido de Señoritas, a cuya acertada dirección en la fiesta artístico - social llevada a cabC¿. el 8 de Agosto. 7 ¿e Noviembre: Nuestro Próximo Festival: Noviembre 7 Ranee “ ^fanMel CORCUBIOM (Coruña) Unicos corresponsales del Banco de España para todos los pueblos del Distrito. Representantes de los principales Bancos nacionales y extranjeros. INTERESES QUE ABONAMOS POR DEPOSITOS EN PESETAS: A la vista ........................................ - '/2 A tres meses ................................... 3 A seis meses ................................... 3 */2 % A un año ........................................4 „ PLAZAS DE LOS PARTIDOS JUDICIALES DE CORCUBION Y MUROS SOBRE LOS CUALES PUEDEN EMITIRSE GIROS POR NUESTRA CUENTA, Y NOMBRE DE LOS CORRESPONSALES A CARGO DE QUIENES DEBE GIRARSE: CEE: D 011 Francisco Mayan Nüno. FINISTERRE: Don Manuel Trava Lorenzo. CARNOTA: Don Manuel Blanco Formoso. EZARO y PINDO: Don Antonio Sambade. VIMIANZO: Don José-Ramos. PUENTE DEL PUERTO: Don Manuel Lemus Cabaleiro. CAMARINAS: Don José Campos García. BAYO: Don Vicente Muñiz. ZAS: Don Maximino Montero. Pueden emilirse, además, a cargo de nuestra casa principal MANUEL MIÑONES, siendo pagaderos en cualquier pueblo de la zona que se nos indique el giro. I Carpintería Mecánica Díaz Véiez 4177/S1 Ais-es Unión Telefónica 60 - Caballito 7875. | (¡i v (é Ci i 4 i (4 \ i: ALBORADA (O olere cien ele 29 lVnme**o*) A $5.- m/n. — , precio reducidísimo, atento el alto contenido de nuestro vocero social — , véndense las colecciones encuadernadas de la misma. ~ - ~ Es un ALBUM de Fotograbados Comarcanos que debiera estar en todas _ _ l ag bibliotecas de nuestros consocios y demás conterráneos. — — c \\\\\^to o . //////; ASOCIACIÓN BENÉFICA CULTURAL X) 31 m 3PA1RT3TDO IDE <CO]R<CUI#]Eá62<í CON PERSONERIA JURÍDICA PUBLICACION MENSUAL Redac. y Administr.: Av. DE MAYO, 1180 La A B C del Partido de Corcubión comprende los Ayuntamientos siguientes: Corcubión, Finisterre, Cée, Dumbría, Mugía, Camarinas, Viminnzo y Zas. ALBORADA tiene como único lema defender en todo momento, los intereses de nuestra cómarca, despertando la apatía y haciendo labor educativa A ño Vil Buenos Aires, Agosto-Setiembre de 1951 N úm . 66 La Levadura del Idioma Castellano ... “ Fecundo mime do único Reí Sabio (|ue no solio d'Hespaña tivo asento ’ !..... MANUEL CURROS ENRIQUEZ. Reconforta nuestro espíritu y, asimis  mo, surge en éste un amplio anhelo de su peración dentro de todos los órdenes que más elevadamente sitúan la vida humana en sus más significativas manifestaciones morales, históricas, intelectuales, científi  cas o materiales, cuando a nuestra sensi bilidad “ enxebrcmente ’ ’ gallega llegan vo  ces de indudable entendimiento y amistad. Queremos referirnos, con lo precedente  mente expuesto, al cariño que por todo lo galaico ha siempre demostrado el ilustre colaborador del diario “ La Prensa ” , de Buenos Aires, don Francisco Grandmontagne; cariño — repetimos — que en nues  tros amargos días de emigración nos ha blindado, a la par que con manos genero  sas y plenas de afectos, con abierto cora zón fraterno, el publicista mencionado, ya reseñándonos nuestra propia vida de emi  grantes a través de la del malogrado e in  mortal poeta eelanovense — sumo poeta ci  vil — Curros Enríquez, a raíz del deceso de éste, en La Habana, el año 1909, o, también, más recientemente — en sendas páginas (pie llevaban por leyenda: “ Gali  cia, Paraíso de España" — describiéndo  nos, en magistral forma, las supremas be  llezas galicianas, a la vez que enalteciendo las sublimes bondades del ánima de la raza celta, máximun de sabiduría, generosidad, humanitarismo, y creadora a la par que admiradora de las manifestaciones de la más artística belleza. Como prueba irrefragable de nuestro aserto, referente al acendrado afecto que por Galicia tan intensamente siente don Francisco Grandmontagne — obras son amores, y, él, así se manifiesta — ocupóse últimamente del estatuto gallego, esto es, de las aspiraciones que nuestro pueblo lia de presentar ante las Cortes Constituyen  tes Españolas. Pero no nos vamos a refe  rir ahora a un asunto que, por el mo  mento, no pensamos tratar a su respecto, dada su amplitud ; aunque prometemos ha  cerlo en el próximo número de ALBORA  DA, porque, en verdad, en dicho estatuto ni está todo lo que le corresponde a Ga  licia, ni son los conceptos del contenido de aquél, los más adecuados al momento histórico que atravesamos: Todo ello fue PROXIMA FIESTA: 7 DE NOVIEMBRE ALBORADA hijo de la precipitación, o, más bien dicho, de la carencia de cohesión de civilidad que, hace varios años, debiera existir en nues  tra amada patria, no obstante reconocerse algunos plausibles esfuerzos en tal sentido de “ rexurdimiento ” . Y como ! el adagio refiere: “ De paso, cañazo ” , nos referiremos al sentido del epí  grafe, o sea: La levadura del idioma cas  tellano. Así como suena: El gallego, leva  dura del lenguaje castellano, equivalente a decir, por extensión: El gallego, alma del habla, española, esto es, lo nnts sustancial, lo más introspectivo, lo más ahondado, lo más del “ cerne ” español. Nada más se podría decir que lo siguiente: Lo más genuinamente castellano, es simplemente de  rivado del gallego, “ da nosa íala ” , que lo mismo tiene “ arrautos de varilidá", que “ tenros agarimos ou rulares de rula ” . Así se ha manifestado nuestro admirador y buen amigo don Francisco Gandmontagne. Ni más ni menos, ni menos ni más: Lo justo. Y no se vaya a creer que es la primer demostración de justicia la que, con tal ase  veración, se le hace a nuestra amada tie  rra, en la reciente ocasión de replicarle Grandmontagne a un señor que se exce  dió en la “ verba ” , al aludir a que el idio  ma castellano se habla mal en Galicia, cuando, como expuso el primero, los másexcelsos estilistas literarios del idioma es  pañol son gallegos de nacimiento, como Valle - Inclán, Goy de Silva, Menéndez Pidal y cincuenta más escritores de indiscutido prestigio. Ya el más ilustre filólogo hispano, don Marcelino Menéndez Pelayo — castellano viejo de origen — , hace cerca de cuarenta años, ocupóse de hacerle justicia a nuestro idioma, y si bien no se expresó tan clara  mente como Grandmontagne lo hizo con lo de la “ levadura ” del idioma de Cervan  tes — éste, dicho sea de paso, era renega  do descendiente de familias gallegas, por ambos apellidos — expuso aseveraciones cu  ya autoridad es indiscutida : Dijo que an  tes que el castellano estaba el gallego, y que éste fue. como lluvia bienhechora que suavizó las asperezas propias de la estepa reseca de los sojuzgadores de nuestra tie  rra. También López Aydillo se ocupó bastan  te amplia y profundamente de igual asun to, haciendo realzar la prioridad y rique  za de nuestra lengua literaria sobre la cas  tellana. No se nos vaya a atribuir ni siquiera leve sombra de suficiencia ni petulancia en nuestros asertos sobre la gradación que, a través de la vida del idioma gallego, dis  tingue a éste, aunque en tercer término corno ser: primero, latín; segundo, roman ce ; tercero, gallego ; cuarto castellano o es pañol. Y ya que la vida de todo lenguaje hablado o escrito tanta relación guarda con lo anímico de un pueblo y su cultura, por lo que a ésta se refiere, Galicia ha si  do situada por el académico francés Pa  blo Claudel, — hoy embajador en Norte América — sobre el Sinaí del ánima francesa: Aquél ilustre hombre de letras dijo que la cultura francesa, en su vida inicial, bebió en las claras aguas de las gallegas fuentes espirituales, o sea: por medio de los juglares y peregrinos que a Santiago de Compostela se dirigían a visi  tar la. sacra tumba del Apóstol de las “ vieiras ” y del bordón, y no del “ ma  tado]- de moriros ” . Gran premio, por cierto — superior a todos los galardones — , es el que nuestro generoso amigo don Francisco Grandmon  tagne, desde tan ingente tribuna como es “ La Prensa ” , de Buenos Aires, le asignó a nuestro idioma, “ a Nosa Fala ” , expre  sado así con mayúsculas, que sólo la refi  nada maldad del imperialismo de Isabel y Fernando, y la supina ignorancia de mu  chos, han pretendido posponer, más bien dicho: hacer desaparecer, sin imaginarse que pudiera resurgir — como hoy sucede, en medio a las cenizas con que se le pre  tendió soterrar — el Ave Fénix del galle  go idioma, de la “ levadura del idioma eastellan ” , y que ha sido: .. .Fecundo mime do único Rei Sabio (¡ue no solio d ’ llespaña tiro asento. . . ” . cual dijo, aí referirse a la lengua galle  ga, nuestro inmortal poeta Manuel Curros Enríquez. NO $E OLVIDE DE ESTA FECHA: 7 DE NOVIEMBRE: LA DEL FESTIVAL DE LA “ A. B. C. ” ALBORADA JEMENTADCC Sabor do carro — q-é dorna jjol-os terre ños baixíos, — olla ó Fui-Sol, bó labréyo, (lite sai bailando c «moma os galegas labrantíos e fai fuxir ó inore ego. Onza os tríos dos paxaros; vaite amado, q-heiche falar, s-é que podo: — Busca a térra dos fondules que non pcrcisan estéreo pra que prodazan bó fruito, e arrédate dos areales do que che alcuma de terco c de sentinu uto enxuito: Tal lab ere o, debe ser nado en Casida. ¡e quér lie axiides mantel-a! Apreixa, a mans cheas, grans do saco d ’ albeiro liño, e, pol-os agros, a cito espárxeos, a dúas mans, unque algún raía ó camino, pois, pr-ó pardal, é proveito. IJirmandiño : ¡Sementa, ¡bó hirmán!, sementa en prol da térra irredenta! Pr-ó que cite di que os leus puños nuda rulen pr-ás id tas, dille que o arado non serré se lie ufloxan os pésennos, nin reden as potas cheas se a iauga n-élas non [erre. Xon lie creas: ¡('ruca o arado hastra o meixelo, e ó caldo deixa ferrel-o! Cédale a iodos na ceiba <¡-h< rdachc dos antenados de ben tempruda fasquía, <¡ue a Nai Cediza n-c serva pra renderlle ós desleigeidos, n-outro falar, preitcsía: Yils machados, xa na língoa non fan teda... ¡e todos han de ful al-a!... F agora, bó hirmán galega, deixa que ceibe outro prego: Sementa razóns e grans; etmor sementa e cariño, fraternidade e cultura, a presas, a (Mas mans, einque caían no camino, pois, pra lodos, é factura. ¡Ilirmandiño! : ¡Sementa, ¡senvpre!, sementa, en prol da terree irredenta! .. . ANTON ZAPATA (JARCIA ALBORADA Un A ño más d e v Nuestra “ Asociación Benéfica Cultural del Partido de Corcubión ” — plácenos emitir este denominativo — y su democrá tico heraldo mensual ALBORADA, cum  plen, respectivamente, en el mes de Agos  to, sus 9.° y 6.° aniversarios — ¿por qué no decirlo? — de fructífera vida, pues, una y otra, cada día más consolidadas sus as piraciones de bien comarcano, — tal como se iniciaran, en procura de la consecu  ción de las ventajas que ofrece el campo más radical, comprensivo y contemporiza  dor, sin alardes demagógicos jamás — van tejiendo en los recios telares de la cultu  ra y de la política económica, los necesa rios medios que lian de llevar a la prác  tica la plaSmacion del alto ideal susten  tado: construir escuelas que, bajo ninguna forma, contribuirán a fomentar los éxo  dos comarcanos, sino — los nuevos vientos de fronda lo propician — el más detallado conocimiento de nuestro rico léxico ver náculo, los poderosos medios de riqueza con que cuenta Galicia y, también, el sa  ber que ésta ha tenido sublimes hijos cuya luz del pensamiento ha servido de guía a la humanidad, no ya solamente a Iberia: Galicia, en tal sentido, es región — o na  ción — pastora de pueblos, como supieron cantar las cuerdas de la profética lira del bardo Pondal, desde el índice de las reivin  dicaciones patrias: Desde el ingente Nerio, el avanzado “ Fisterra ” , que es como un enorme arpón clavado en el flanco del Mar Atlántico, del Mar de Rostro, del Mar del Sol, del Mar de los Silenciosos, o, cual lo denominan los “ sinfonistas " gallegos: Do Noso Mar, bravio, fecundo y generoso. Decíamos, hace un año: “ Teniendo ante nuestra mirada el sencillo primer número de esta querida publicación que, durante cinco años, no ha dejado de ser la vibra  dora antena que, por sobre tocio interés u opinión particulares, ha sabido clara  mente distinguir la sístole y la diástole del corazón colectivo, — queremos decir: los altos propósitos de la “ A. B. C. del Par  tido de Corcubión" — su misma inicial sencillez nos emociona sobremanera, y ello tiene su lógica explicación : reconocernos que ALBORADA, además de poseer aque  lla virtud, — la sencillez, repetimos re  flejaba en su contenido otras dos encomiables características: el entusiasmo de sus bien orientados animadores y la claridad de las ideas en las columnas de la misma por aquéllos expuesta; animadores que no sería exagerado denominarlos: os bós e re ne rosos, vale decir: los que sin esperar re  compensa alguna mediata o inmediata, se dieron, de lleno, — extensión, altura y pro  fundidad — a fomentar el bien por el bien mismo. Tales fueron los precursores del actual florecimiento de nuestra institu  ción. ” ¿Qué otras frases más elocuentes, más concordantes con los principios que dieron vida a la “ A. B. C. ” , y, asimismo, siguen orientando a ésta, podríamos consignar en este ligero comentario periodístico, recor  datorio de las dos efemérides precedente» mente enunciadas? Bien es cierto que nos sería cosa fácil historiar relevantes acaecidos dentro de la órbita propia de una y otra entidades, es to es, asociación y vocero respectivo; mas en pro del mayor albedrío de nuestros lec  tores, preferimos sólo recordar, sobre lo mismo, que la vida societaria hállase re» flejada en las páginas de ALBORADA Nada más podemos expresar, pero, tam poco, menos. Ratificando nuestro derrotero, agregare  mos, a modo de estrumbóte, las mismas pa labras que hace un año dijéramos en estas páginas : “ Segura aunque paulatinamente, — mas, desde luego, siempre conservando lo que diríamos fisonomía ética, — (la estética, o sea la material: portada, número de pá  ginas, etc., fué cambiando en grado ascen  dente), ALBORADA, si bien, como deja mos consignado, sufrió un cambio objetivo, también hoy presenta, sin desvirtuar su inicial línea de conducta, un pequeño acre  centamiento en la paite que concierne a la condición, al principio de este párrafo apuntada : se le dá, día a día, mayor difu  sión y preferencia a los escritos que versen sobre asuntos gallegos, ya se refieran aqué  llos a las artes y a las ciencias, como a las costumbres de las gentes del agro o del mar, etc., porque, con tal difusión de las manifestaciones que engrandecen a Gali  cia, se está, sin duda alguna, más en con  cordancia con la misión de la “ A. B. I' ” - A lborada La tradicional procesión de San Marcos recorriendo las “ rúas corcubionesas"' La noble villa sobre cuyas calles enlosa das parece repercutieran todavía los inci  tes y seguros pasos de las aguerridas c in  domables huestes celtinéreas — los arretabrorum, tan loados por Plinio y Strabón, historiadores griegos — ha honrado este año el santo patrono, San Marcos, con los acostumbrados y diferentes actos religio  sos y profanos: aquéllos, mediante las acos  tumbradas ceremonias: misa cantada y pro cesión, y, los segundos, con profusión de bombas de palenque y de “ vintacatro estalos ’ , que atenuaban las gallardas notas de los garridos gaiteros cuyas “ arrisca  das ” figuras están contenidas en el gra  bado adjunto, las que nos recuerdan aque llos versos de Rosalía de Castro, cuando si refiere al gaitero que iba a tocar a Pa drón : “ ...Sempre pol-a vila entraba con aquel de señorío..." Hubo gran afluencia de forasteros pro venientes de los municipios aledaños, de seosos de escuchar los Gaiteros de Soutelo. de merecido renombre universal, pues te  nemos entendido que están contratados por el municipio de Dublín (Irlanda), tierra ésta poblada por nuestros antecesores, así como también visitar la Bretaña (Fran  cia), — también tierra hermana nuestra — durante las fiestas (pie el Pan - Celtismo celebrará allí bajo la dirección del Conde de Fleury. Contribuyeron a prestar realce a la fes tividad, las innúmeras embarcaciones de pesca y cabotaje ancladas en la ría, desde las cuales partían “ foguetes ” e “ lampari  llas ” , entré la profusión de banderas y ga  llardetes de policromos matices agitados “ pol-o vento mareiro ” . En los “ curros ” hubo bailes regionales, tanto de “ agarrado ” como sueltos, o sea: “ fox-trots ” , tangos, “ muiñeiras ” , “ riveiranas ” e de “ roda ” . Si bien es de hacer mención que la in quietud reinante por el cambio de régi  men ha contribuido algo para hacer de  crecer la expansividad religiosa que en otros años se notaba, no es menos cierto que mucho se ha ganado en cuanto se re  fiere a libertad expresiva de ideas, y, asi  mismo. a más fructífera administración edilieia. Hasta la próxima remesa de “ latin  eadas ” . Xaquín da Faneca. alborada ^LS47c¿a.c¿¿n C«7«ntc|»cl¿¿a. ele ^^LrecKeifes Ust&dcs** El presidente de la Asociación Cosmopolita de Lecheros Unidos, don Serafín Aguiar Luaces El éxito obtenido en su último festival ha revelado la acertada dirección que las autoridades de la “ Asociación Cosmopo  lita de Lecheros Unidos ” sabe imprimir, además de los actos inherentes a la unión gremial, a todas aquellas actividades que, como el acto que nos ocupa, revelan una firme aspiración cultural a la vez que de camaradería y vinculación amistosa. & & ir Especialmente invitados al Gran Festi  val Artístico y Danzante que la sociedad del rubro llevó a cabo el 11 de Julio in  mediato pasado en el amplio y lujoso sa  lón de la TJnione e Bencvolenza, hemos vis to el desarrollo de los excelentes números del bien confeccionado programa artístico a cargo del conocido actor cómico don José Riera y huestes respectivas. El presidente de la Asociación Cosmo  polita de Lecheros Unidos, don Serafín Aguiar Luaces, — estimado amigo nuestro y compañero de tareas en su cargo de con  tador de la “ Asociación Benéfica Cultural del Partido de Corcubión ” — tuvo a su cargo la apertura del festival de referen  cia, haciéndolo mediante la lectura de un bien meditado discurso que mereció le fue  sen tributados al orador cálidos aplausos y expresivas felicitaciones. A continuación, fue desarrollándose di  cho programa artístico, después del cual inicióse el lucido baile que duró hasta muy avanzadas horas del siguiente día. Felicitamos muy de veras, en esta grata ocasión de ocuparnos del festival llevado a cabo con tan elocuente éxito — repetimos — por la “ Asociación Cosmopolita de Le cheros Unidos ” , a sus autoridades, espe  cialmente al buen amigo nuestro Aguiar Luaces, agradeciendo la fina deferencia de que nos hicieron objeto, al remitirnos va  rias invitaciones especiales. 7 DE NOVIEMBRE: NUESTRO PROXIMO FESTIVAL: NOVIEMBRE 7 alborada OS MLOIKTOS Aliado o berro dos carros rende o sol-pór ama reí o. Rube a lúa pol-o monte para despedil-o enterro. ★ As estrelas en ringleira alumean o vieiro; o bosque 1 , despíeitado, enloitóuse de silenzo. ★ C-ó ollar húmido de verde eamiñan os bois labreiros. levando os piñeiros morios no primeiro eadaleito. ★ — O serán cóncavo e fondo molla pol-o mar os ceos das doídas badaladas que pinga a campa do ceo. ★ Ficóu chorando no campo e norme e viudo vento, buscándoos as palpadelas na orfandade do ermo. JL O X S 313 O <C 3«. 3B 3C XO EL 7 DE NOVIEMBRE TENDRA LUGAR NUESTRO GRAN FESTIVAL. alborada Nkcejtitt ’ a m&gmft&ca { &ÍA «leí S de j\.{tcsíci EN LA MISMA, NUESTRO “ HIMNO NACIONAL GALLEGO ” HA SIDO ESC ¡ADO DE PIE CON ALTA EMOCION POR LA NUTRIDA CONCURRENCIA Más que a las palabras que, con más o menos facilidad, podemos ir enhebrando para relatar la importancia que nuestro festival del 8 de Agosto ha revestido den  tro de la más elocuente trilogía significa  tiva — arte, sociabilidad v economía — , da Es así que, para el hecho (pie nos ocu  pa, más que a las palabras, damos impor tancia a los gráficos que éstas acompañan: Verá el lector que aquí cabría ubicar una palabra o frase de importante trascenden  cia. por ejemplo: magnífica fiesta. No haLa atrayente “ corbeille" de distinguidas señoritas que integran la Comisión de Fiestas, en pose pra ALBORADA mos importancia a los grabados que exor-, nan el cruce que forman las páginas cen< trales de ALBORADA, puesto que no bas tada fe que pudiera emanar ele las justa aplicación de las primeras — las pala  bras — , porque, éstas, ya casi han sido des  prestigiadas por quienes, — a tambor ba  tiente, muchas veces, y, otras, soltando a porrillo frases y más frases rimbombantes sobre escuálidos hechos — , no tienen el tac  to de la medida ni observan la más ele  mental ética para la aproximada aplica  ción del concepto. Y ello se explica, c.omo justificativo de la exclamación de Hamlet: “ Word, word, word ” , equivalente a: “ Verbas, verbas, verbas ” . bría exageración al así hacerlo ; pero, vol  vemos a insistir, preferimos que las ilus  traciones hablen tácitamente, ya que la pri  mer impresión que el lector recibe la su gieren aquéllas: entran en el convenci miento objetivo, o sea: el visual, tanto más elocuente en su mutismo, cuanto se conso  lida en una aceptación tácita, aunque po sible de traducirse en una frase receptiva y, también, aprobatoria del acto que nos ocupa, y, quizá, más entonada que la anlerior frase de: magnífica fiesta, sino: es  tupendo festival, como nos ha dicho que era, el del 8 de Agosto, un consocio que es bastante parco en los elogios, tanto, que a las antiguas onzas de oro les llama “ patacóns récóí'tados ” . .; ALBORADA Como apuntamos en la leyenda puesta al pie de la portada de ALBORADA, el éxito del festival efectuado el 8 de Agosto débese a la excelente propaganda difundí da, inteligente y tesoneramente, por la Co  misión de Señoritas, entre los vastos circu  ios de sus relaciones. La indudable y decidida actuación de la Comisión de ('abaMeros, cuya merecida presidencia desempeña con laudable acier  to e incansable actividad don Ricardo Mon  tero, — secundado por el diligente teso  rero, don Marcial González, por el secre  tario y demás integrantes — . también con tribuyó a ¡que la aspiración sustentada, cual es Ja del buen resultado del festival, no se viese ¡defraudada. 10 n esta oportunidad plácenos significar barry ” , ' ‘ Casa Criet ” , “ La Fármaco Ar- (/entina ” y Saint Unos. También nuestro amigo y secretario de la “ A. B. C.", don Arturo Suárez Nova, ha regalado varios hermosos collares y peinetones, los cuales, juntamente con un valioso collar e igual peinetón AGLILA — de la firma Saint Unos. — se reservan para otra fiesta aná  loga a la que nos ocupa, la que — volve  mos a repetir — lia sido toda una consa- - grarión del prestigio indiscutible que, fies ta a fiesta, se va acrecentando, en pro de la “ A. B. C. ” . i ’ como broche final — no por ser epí  logo es menos meritorio — haremos desta  car la descollante actuación desarrollada por las artísticas huestes de don Jesús Imponente aspecto de la concurrencia en una pausa del baile, posando para ALBORADA nuestro (agradecimiento a las casas que nos han ooniplaeido en nuestros petitorios de regalos para, distribuir éstos entre los con  currentes a la ' fiesta de referencia. Son aquéllas; ‘ Tasa Mayón” , “ Casa, Blas J)uSeijo, entre las cuales sobresale, con singu  lares relieves, la incomparable actriz Es  peranza García, que no tiene nada de es  peranza, sino de-elocuente realidad de oro do buena ley' para el teatro gallego. alborada Banquete en honor de don Máximo Musí DON MAXIMO MUSI En la noche del 20 de Julio t ’ ué objeto de una simpática demostración de aprecio nuestro consocio don Máximo Musí, pre  sidente de la “ S. A. I. M. de Lago ” , con  sistente aquélla en un banquete al cual supieron hacer honor numerosos señores de las relaciones del homenajeado. Nuestra “ Asociación Benéfica Cultural del Partido de Coreubión ” ha sumado su adhesión al acto de referencia, por medio de su digno presidente, don Marcial Gon zález. quien, en nombre de la primera y, asimismo, en el propio, formuló firmes votos de felicidad y buena travesía hacia el amigo Musí, en su viaje de placer a Soesto ( La ge), de donde es oriundo, y que es uno de los más bellos lugares de la provincia de La Coruña. Don Máximo Musí, a la vez que va en busca de su señora esposa e hijos, — tem  porariamente en dicha comarca, usufruc  tuando de una excelente jira de placer, — también lo lleva hacia nativa tierra el deseo de ver a ésta, después de una pro  longada ausencia de casi cinco lustros. En el homenaje de referencia varios oradores hacieron uso de la palabra para enaltecer, en modo singular, la más des tacada condición de nuestro consocio don Máximo Musí: su generosidad indiscu  tible. Tanto al apreciado viajero como a su señora esposa, doña Asunción Rial de Musí, — nativa ésta de Secantes (Lage), — así como a los jóvenes hijos de ambos, les deseamos tengan las más hala  güeñas satisfacciones en la propia tierra y en la de sus mayores, respectivamente. En tanto, Vayan nuestros saludos al generoso amigo Musí, con el firme anhe  lo de que con sus familiares tenga un fe  liz arribo a estas playas de América. SERA UNA FECHA INOLVIDABLE LA DEL FESTIVAL QUE ESTAMOS PREPARANDO: 7 DE NOVIEMBRE ALBORADA Puente dei P»*e»r<o (Notas de nuestro corresponsal) Cumpliendo con la promesa contraída con la dirección de ALBORADA, paso a consig nar algunas noticias referentes a la vida de esta hermosa y progresista villa que, pese a todas las trabas retardatarias que ha tenido, en lo económico, — que le fueran opuestas sistemáticamente, — va surgiendo, día a día, y situándose, por valía propia, entre las más destacadas poblaciones del litoral. Yendo al grano, como suele decirse, apun  to: Hoy, después de infinidad de tiempo “ a os  curas ” , ya tenemos eléctrico alumbrado pú  blico, y, también, arreglada la plaza del mer  cado, la que, dicho sea de paso, en tiempos anteriores, era vergüenza del Puente, por ser intransitable. Dentro de pocos meses tendremos dos nue  vos aserraderos, cuya ubicación será en el me  jor sitio del pueblo, o sea: cercanos al río, para facilitar el embarque de tablones, tabli  lla, etc. Los días 4 y 5 de julio se celebraron gran des fiestas en honor del Sacramento. Hemos tenido una buena banda de música de la vi  lla de Gorme, dirigida por el muy competen  te director de aquélla, don José María, ade  más de los “ gaiteiros ” de S'outelo de Montes, que tanto ansiábamos conocer, y que verda  deramente han constituido la principal fuente productora de alegría del pueblo, tanto por el vasto repertorio de piezas como por la justeza e inspiración con que las ejecutaron que mismo “semellaban bail-as pedras, o son da nosa gaita ” , y que nos rememoraban aquellos versos tan gallegos, tan doces e garimoscs: “ Nos brazos do celta Ourenfe, docemente, canta a nielga voz da gaita namorada, a maxestosa Alborada do ispirado Pascoal Veiga... El día 5 hemos tenido regatas, con esplén  dido sol y temperatura igual, coadyuvando al mayor éxito el río lleno, en pleamar, habien  do obtenido el pHmer premio la embarcación de Camariñas, dé propiedad de don Antonio Campos. Actualmente tenemos un buen servicio de “ auto ” a La Coruña, para carga y pasaje  ros, dirigido por su propietario, don Eliseo Carballo, vecino de esta localidad. Van dos “ fotos ” agregadas, que se relacio  naron con las notas de los sucesos que dejo precedentemente consignados. Manuel Suárez Noya. (Corresponsal). A L h O lí AI) A 1785 — Manuel Otero Villar, de Mutua, propuesto por Lino Baliña. 178(5 — Emilio Reinaldo, de Ilibada via, propuesto por José Castiñeira. 1787 — Pedro Pérez, de Vimianzo, pro  puesto por Rieardo Montero. 1788 — Perfecta San Mamed, de la Lila, propuesta por Carmen Caamaño. 1789 — Benito Lago, de Mugía, propuesto por A. Zapata García. 1790 — V. Gariño.-de Finisterre, propues  to por José Santos Soto. 1791 — Celestino Mouzo, de Vimianzo, pro  puesto por José Pequeño. 1792 — Santiago Ogando, de Vimianzo. propuesto por José Pequeño. 1793 — José Rodríguez, de Dumbría, pro  puesto por Isidro Pérez. 1794 — Cándido Viqueira, de Coreubión, propuesto por Ricardo Montero. 1795 — Antonio Martínez, de Castropol, propuesto por José Santos Soto. 1796 — — Manuel Sevilla, de Mugía, propues  to por Marcial González. 1797 — José González Mato, de Ramiro, propuesto por Manuel Vázquez. 1798 — Manuel Domínguez Canosa, de Fi  nisterre, propuesto por Ramón Ozón. ¡799 — Blanca Buiturón, de Finisterre. propuesta por Gerardo Santos. 1800 — Enrique Santos In-úa. de Finiste  rre, porpuesto por Gerardo Santos. 1801 — Adolfo Bermíídez Noya. de Puen  te del Puerto, propuesto per En  rique Baña. 1802 — Manuel Trillo, de Dumbría, pro  puesto por Domingo Cervifio. 1803 — Gonzalo Pérez, de Puente del Puer  to, propuesto por Enrique Baña. 1804 — Juana Luaces, de Dumbría, pro  puesta por Faustino Luaces. 1805 — Manuel Varela, de Vimianzo, pro  puesto por Faustino Albores. 1806 — Saturnino Varela, de Betanzos, pro  puesto por Faustino Albores. 1807 — María Varela. de Vimianzo, pro  puesta por Faustino Alborés. TEMAS GALEGOS 0« TMemigtfs Fái pouco, Antón Villar Ponte, indiñá  base c ’ a “ Voz de Galicia ” qu ’ había pu  blicado o proieito do Estatuto galego do Seminario e ’ o único obxeto — eu eisí coi  do — de lie enadir un malinteneiado estrambote pseudo filolóxieo. Naturalmente qu ’ á “ Voz ” o que menos lie interesa é a filoloxía, a puridade do idioma galego, etc. O que 11c interesou á “ Voz ” n-aquil intre foi o descretar no posible un movimento galeguista, decretando, pra ilo, o seu mo  do d'expresión. Xa demostrou Villar Pon  te, coineente sin esforzó, que por ista ve  gada a “ Voz ” fracasou radicalmentes. Fnha verdadeira “ plancha ” . Mais, inda eisí, conven arcar iste caso como leición pra uns e pra outros. Porque nin é o primeiro nin ha ser, seguramentes, o derradejro. ,. Ises son os nosos meirandes nemigos, os nemigos “ nosos ” , os que s ’ atopan dentro da nosa térra. A loita ha ir contra iles principalmente. Ilai que lies sair ó paso — e non falo metafóricamente. Hai que lies sair ó paso por unha d ’ istas duas razóns: ou por seren inorantes ou parvos, ou por seren nemigos conscentes do galeguismo. Non sei eál das duas cou  sas é a peor. O conto é que na Galicia que debe nacer agora se non poden ademitir nin parvos, nin morantes, nin traidores. Señan o que señan e vallan o que vallan, mellor dito, pesen o que pesen; señan pe  riodistas, ou artistas, ou eregos, ou subsegredarios, ou ministros. Non podemos consentir noxentas diso  nancias n-ista hora de sacrificio pra todos nós, n-ista hora de pousar todal-as dife  rencias persoaes e ideolóxieas. Recatémonos ben d ’ iso. E, ou ha fallar por unha vegada a Historia, ou a violencia que non cmpre  guen! os hoxe caerá mañán sobor de nós exercida, con xusticia, pol-os nosos fillos. Xesús Bal e Gay. Don Manuel Leis — En Bouzas, parroquia de Moraime (Mugía), dejó de existir, a la avanzada edad de 81 años, don Manuel Leis, estimadísimo vecino que pol  las altas virtudes que poseia, era respetado y querido por todos. El venerable anciano — cuyo lamentado de  ceso produjo honda impresión de dolor en el seno de sus familiares y entre sus vastas re  laciones de amistad ' — era padre de nuestros apreciados consocios y amigos, don Juan, don Bernardo, don Andrés y don Ramón Leis, a quienes acompañamos en el justo sentimiento de pesar por la irreparable pérdida que los embarga. Tanto la velación jle los restos de don Ma  nuel Leis como el Acompañamiento de aqué  llos a la última morada, pusieron de mani  fiesto el fuerte grado de estimación que siem  pre mereció el extinto de parte de cuantos han tenido en suerte tratarlo. Jefe de un noble hogar comarcano, su re  cuerdo quedará indeleble en el espíritu de to  dos, deudos y vecinos, como un ejemplo dig  no de ser imitado. Damos nuestro reiterado pésame a sus hijos y demás familiares, anhelando para el noble anciano fallecido, un sereno y eterno descan  so. Don Benito Fernández — En la villa natal de Puente del Puerto. — donde era venerado y estimadísimo por sus generosos sentimientos y bondad — dejó de existir don Benito Fernández, abuelo mater  no de nuestro compañero de Junta Directiva, el meritisimo mecánico odontólogo don Enri  que Baña Fernández. Contaba en su vida el extinto 86 años de edad, la mayoría de los cuales supo dedicar al fructífero trabajo enaltecedor, que es su  prema condición de nuestra noble raza,celta. El lamentado deceso ocurrió el 21 de febre  ro del corriente año-, produciendo aquél inten  so duelo en medio al vasto círculo de sus fa  miliares y ptofusas relaciones. Era comunmente conocido, el venerable an  ciano extinguido, don Benito Fernández, por "Benito dos Monzos ” , sustantivo éste que nos habla de una pertenencia, de un lugar, eté;, hábito muy arraigado en nuestra tierra P<irá designar que uno es del pueblo o de la fami  lia tales. Hacemos esta indicación para ma  yor extensión de la noticia del lamentado fa  llecimiento del señor Fernández, puesto que casi nadie lo conocía por e¿te apellido. Damos nuestro más sentido pésame a sus atribulados deudos, y, en modo particular, a don Enrique Baña. Don Ramón Lastres Canosa — En Puente del Puerto falleció el 12 de ju  lio inmediato pasado, inesperada y repentina  mente, don Ramón Lastres -Canosa. Por sus xecelentes condiciones perdónales, por su carácter franco y bondadoso/ el ex  tinto había conquistado sólidos y merecidos afectos, razóü por la cual, su repentina muer  te, ha causado general sentimiento de pesar entre sus convecinos y relaciones. El difunto era tío de . nuestro consocio y amigo Emilio Lastres, quien, con tal infanta noticia, recibió muchas demostracionesí, de pe-, sar. Nosotros, por medio de ALBORADA, eleva  mos nuestro más sentido pésame a su hijo Alfredo, y a los demás familiares en gene  ral. • Doña Angela Bérmúdez, Vda, de Sabater — El 29 de junio del corriente año, — des  pués de las alternativas de una pertinaz do  lencia, — dejó de existir en esta capital la venerable y virtuosa señora antes nombrada. La extinta, que era oriunda del la villa de Corcubión, — de la que hablaba siempre con ca  riño — llevaba más de 50 años de residencia en esta república, én la cual formó su ho  gar en compañía del extinto señor .Sabater, siendo su principal objeto el culto a la fami  lia, para la cual tuvo en todo instante sus brazos abiertos, sin olvidar tampoco a cuan  tos llegaron a solicitar su ayuda. Gozaba la señora Angela B. de Sabater, de múltiples simpatías y afectos entre sus uu- ALBORADA ¿QUER BOA .5 PIÑA 5 ! Ora un vello, N-a bal deira boca, a risa ; A camisa, O-ós betós desatacados, Pra qu-a cito, (Meiiciñeiro e consolanza) I'biti'e o ár n-a(|iie] sen pcito Negrecido, Cal lareira, Qu-inda mostra un tizo ardido. O vélliño d-a boa fada ! A inbnteira atrás guindada: Cu cigarro, eslacoado (1) Antr-os beizos, a pregado : ( ¡allouíeiro. Com-ó sol d'unba lembranza Ó berrare, Dcnd-o altor do barrufeiro, K (•-(') garbo d-as Mariñas, Que ten sal do noso niaiv: — ¡ Quer boas ])iñas! Ben a dona do tal choyo: (S-ó patrucio vai c-6 gando, Ou se ven a facer canxes, Moi cediño, n-o mercado). As endebres pernas mouras; Baixo as sayas amostrando Dous refaixos amarelos; Un paniño que foi guapo ; Vello dengue corcosido, Que n-aperta n-os seus brazos. Mais que dura ñguranza y D ’ osamentos requeiniados : De tendós como cordellas, Qu'a es])ancirse, dan estalos. Inda leva paño mouro Sobr-os seus cábelos brancos ; B un mandil con azibeche; V dous médeos denles d'allo, Antr'a chambra e-o xustillo; B a tan choca c-un rosario. Ten o erieo (2) rento e longo: O queixelo, revirado, Aguzado : enrugadiño. Como 1 abardil la en Marzo. Iste exempro de velliños Da c-b zoco n-o arricallo ; (d) Bate as moscas c-ó chanteiro, B-a barbilla lie avalando, bl tendido-lo pescozo A semellas d-un bó galo, Cando chama á recovaxe, Po-las rúas vai herrando: —¡Quer boas pjiiiñas. . . ! (¡Non me vexa un olio falso...!) Francisca Herrera y Garrido. MadiÉ. 1931. (I) Medio deshecho. ('J) Nariz. ( ” ) Caballejo de la nariz. A. dcc** de Pv^lteAs O porto de Marsella folgaba na quente e lumiosa vibrazón da sesta. Primadeira. Silenzo nos peiraos, no mar azul, ñas oliveiras que aínda a cigarra non pulsaba a sua sáfica lira. Crebando o centileante t'ío do mar bogaba c lonxe unha trirreme, c ’ as suas patas de bkho car ’ a Hemeroscopión ou Emporiom ñas costas da Iberia. Voos de brancas pmbas viñanse pousár acarón do pequeño templo de Venus ca emoceón gosto.sa do sacrifizo agardado. “ ¡Qué puras e fermosas as brancas pombas! ’ pensaba o vello caminando mainamente pra non ’ as espantare. Un vello de ollar esculcan te, faciana labourada e na mán o bastón dos viaxeiros. Non era un filósofo afeito a semen tar na mocidade o “ sport ” das ideas, nin ur rico comerceante marsellés. A man collendc o caxato figuraba gardar o movemento ccn que se dirixe o timón d ’ unha ñau e na fondura dos olios cabalgaban lonxanas lembranzas de paisaxes misteriosos. Cruzou un loiro escravo, as pcmbas seguiron seus xogos viduales, a trirreme desapa  recerá no houiizonte. O vello sentíase illado criase estrano, c ’ un século ás costas, na sua propia patrea e á veira do mar que tanto amaba. Seu nome non era coñecido ñas ago  las, nin nos pórticos dos sofistas, nin a sua opinión era considerada no circo, orguloso dos plutócratas massaliotas. O fume da sua pira funeraria non erguía no aer gloriosa a ningunha lembranza ademirativa nin as frautas chorarían na sua morte a perda d ’ un vello ilustre. Pytheas, massoliota, estrano ó mun do helénico, gostaba sin acedume do illamen to e sentía arelas de morrer. ¿Fora un soño enganoso e poético, ou tora unha xurdia realidade? Cecais a resposta es  taba reservada pr ’ a Psique inmorrente, pra a Volvoretiña levián fuxida, leda e ceibada, das quentes Cinzas do probe corpo na pira. Py theas sentia preto de si o silandeiro bater d ’ azas do xenio da morte, e chegando á loira praia onde neno dibuxara zodiacos e rcnseles, meridianos e paralelos, o vello por derradeira ves, soñaba. Alá, alá, sempre mais alá. Ficaba atrás o redítolo modo das colunas d ’ Ercoles e a podrecemia fenicia, d ’ avarento perfil que aprixoa ra entre esmeraldas locentes i-escravas a liberdá do vencedor dos centauros. Agora, alén tase, n ’ un aer mais forte e baril. Veñen do infindo além frotas de nubens viaxieiras. Logo, sin vacilazón, proa ó norte. E van xurdindo as testas, graves, cavilosas dos promontoiros batidos d ’ escumas, coreadas de bréternas máis interrogadores e sabios que a esfinxe do vello Edipo. Amingoan, as noites e no longo poente locen illas verdecentes. As chuvias e as brétemas oebren a boca de rías socegadas como lagos das que saen peque  ñas embarcaciós de coiro tripuladas por ho mes d ’ ollos verdes como os das seréas que no balbordo das ondas pieitean seus cábelos d ’ algazos con pieites d ’ ouro virxinal desceñe cido no tesouro de 1 Jelfes. Mais alá, sempre camino do norte. Fican atrás as illas onde os bornes arrincan da ro ca o estaño bramo como iuar soterrado. No  ves cantos do vento ñas turnas, falas de ven  to, de imite e de alborada ñas xentes que voltas o poente saludan a morte do sol. Ñas tébras a estrela polar vai rubindo, chega rá a presidiré dend ’ o cume do teu o coro das costelaciós. Brila malino o Scorpio, mais naipadea o sabio Aldebarán i-é unha doce in vitaceón o locir de Musa das Pléyades. Mais alá, sempre o norte. O pai Océano xa se non pode abranguer no hexámetro. Can  ta unha sinfonía desceñecida, non se queixa co pranto do vello Glauco nin se goberna pol ’ a man senatorial de Poseidón. Seu alen  tar é tan forte que en comparanza o etereo figura un alentar de paxaro e cando ergue o peito asegún o ritmo ordeado por Hécates estranas cobre grandes larganzas de areales e cria xogando ca escuma o ámbar que ten simpatías e antipatías i é mais precioso qu ’ as pedras dos tesouros dos Persas. Alá, sempre mais alá. A comba do mar fi  gura afundirse no infinido, cair na eternidade. Aquila Thule derradeira, será verdá, se  rá engañosa fada? Pcis n ’ istas térras hai fa  cías que se compracen en bulrar os bornes con máis poder que as ninfas enganosas de Egeo. O ensono fica esebado. Mais alá can  do o gnomo sinala a meia notte hai un brilar de férola nos ceos e unha materia nin ganga, nin térra, blanca, lumiosa, arquiteiturazada en arcos i-en torres, fuxitivas en bo  gantes anacos, xiada como o puro pensamentc, absoluta como a ceibe paixón fai resinar óos mariñeiros e cobre e garda o lito desexado. ¿Foi certo ou foi ensoño? Phytheas agora veHiño e preto da morte non quer nin teimai unha resposta. A xente dille que todo foi toleiría ou engaño. A xente é demarcada e crudel. Atafegados no negocio e na política nin xiquer sabe qu ’ ós poneos estadios do porto massaliota, por trás dos cotos d ’ oliveiras, hai mil pobos de língoa estrana, de espranzado vivir, e os outos erguementos dos Alpes mei randes qu ’ os Olimpos. Non fica vivo ningún dos argonautas. Soilo il tratado de tolo mentirán. E Pytheas síntese prixoeiro no cárce azul e lumioso, e quer morrer aixiña para ceibar a volvoreta levián que leva en sí. 1K ^ AS. <3 O "JT ÜE ÜK O ÜE® JE ÜD H-U Ik ” O Á L H ORAD A La Gaita Gallega ¿Qué e« una. Graiía? Una gaita puede ser de tres clases: Tum  bal (s bemol), redonda (do), y grilleira (re). La evolución es así: de re, do, a si bemol. Las normas que deben seguirse para to car la gaita son las del estilo clásico, el que empleaba el famoso gaitero gallego, el más famoso, el de Penalta, cantado por el poeta Curros Enríquez. Son famosos también los gai  teros de Ventosola y el de Soutelo de Mon  tes. También lo fué el Fresco de Braño. Cuando se discutió este asunto de las gai  tas y su denominación, hubo que aclarar qué era la gaita tumbal, la gaita clásica, que es ni más ni menos que el instrumento de voz grave, baja, hueca. Una gaita se compone, además, de ronco, puntero y fol. Otras tienen también dos bor  dones o roncos, llamado uno ronquillo. El ronquillo es aditamento moderno, desco  nocido en la Edad Media en todos los países donde quedó esta herencia de la gaita que diz nos dejaron los celtas. En las provincias de Orense, Lugo y Coruña no tienen ronqui  llo, que embarulla la melodía, tocando los gai  teros clásicos sólo con ronco, como lo prue  ba la iconografía. EN EL TALLER DEL MEJOR CONSTRUC  TOR DE GAITAS GALLEGAS Es el del secretario del Gobierno Civil de Orense, don Faustino Santalices, un taller de carpintero, de organero, de ebanista. Hay maderas, marfiles, gubias, fresas, pa  trones, mil herramientas cabalísticas. Un día este curioso gaitero, que es funcio  nario, se plantea este problema: la gaita va perdiendo categoría porque no se sabe cons  truir. Y hay que construirla. Y el hombre se entrega de lleno al estudio de la cuestión cul  tural artística de que tratamos. De estos estudios surgen treinta y dos gai  tas, construidas por sus manos desde 1895 hasta 1903. El número de las que ya lleva hechas hasta ahora es cosa que puede resol  ver la imaginación del lector. Con la gaita se dedica también al cultivo y construcción de la zanfona, otro maravilloso instrumento, cuyo campestre son dos cuerdas pedales y tres cantantes y que crea un ambiente jugo  so y fresco, a un tiempo dilatado e íntimo. •El intríngulis de una buena gaita estriba en la perforación exacta del ronco y los agu  jeros del puntero. Luego hay la palleta, que, según se caliente más o menos, da sonido perfecto o desafinado. Por eso las herramientas tienen que estar calibradas músicamente, cosa que únicamente logró el Secretario del Gobierno civil, quien ha repartido entre los gaiteros de la provin  cia sus gaitas científicamente hechas y ha distribuido normas para su manejo o modo de tocarla. En nuestra visita al taller de Santalices, sorprendemos a éste construyendo una gaita para el Centro Gallego de Montevideo y en el momento de estar tallando el puntero en una veta de marfil de un colmillo de un elefante que había estado trescintos años debajo de las aguas del Atlántico... Aquello era portentoso. Para poner de relieve el mérito único de Santalices sólo diremos que su repertorio he  rramental cartecterístico reside en los juegos de brocas y mandriles, rectificados los cali  bres debidamente y a tal punto todo esto afi  nado y controlado, que llegó incluso a man  dar a la mejor fábrica de estos instrumentos de aire en Bélgica las normas para la fabri  cación. ICONOGRAFIA DE LA GAITA Hay ese gaitero, que ya es una imagen, en plena romería, rodeado de paños rameados, de mozas saltarinas, que en el rito de la muiñeira se yergue sobre el fondo verde de la carballeira gótica, como una figura tallada en un pórtico por otro maestro Mateo. Pero hay, por lo menos, esta iconografía en Galicia. En la glesia conventual de San Francisco, de Orense; en la de Santo Domin  go, en Rivadavia; en la sillería del coro del Monasterio, de Celanova; en el capitel román  tico de Mellid; en una dovela de Santa Ca  talina, de Montero, está la gaita esculpida con un sólo ronco para que la tocaran los pro  pios ángeles. En el capitel que sostiene la archivolta cen  tral de la portada de San Francisco de Orence, se nos ofrece el gaitero popular colocado entre dos personajes, y, cada uno, con un brazo levantado y en posición estática, pare  cen demostrar su asombro y su entusiasmo por la habilidad del músico. En una de las archivoltas del arco sepul  cral en el muro del Evangelio, a los pies de la Iglesia de los Dominicos, de Rivadavia, hay también un ángel gaitero vestido de ro  pa talar con largas alas. En una de las misericordias y paciencias de lós establos de la sillería del coro alto del Monasterio, de Celanova, aparece un gaitero bufón, de frente, con capuz orejudo. ÁLBORÁDÁ El erudito arqueólogo Villaruil menciona también el gaitero centuaro y otro más de la catedral de Pamplona y dos ángeles gai  teros colocados entre otros cuarenta y dos ángeles músicos de la Catedral de Orihuela, como también existe un gaitero con gaita, la única de dos roncos, en el coro de la ca  tedral de Astorga. Como se ve, la iconografía de la gaita es abundante en la región gallega en los monu  mentos de los siglos XII al XVI. y en la maravilla de arte gótico que es la cruz procesional de la catedral de Orense, eje  cutada en 1511, figuran siete gaiteros en el pedestal. He aquí, a grandes trazos, la pro  sapia de la gaita gallega. Su poesía bien puede estar en esta canción popular: “ Ehí anda o gaiteiro darredor do piñal, que hasta os pinos xa medran ao oil-o tocar ” . Se celebraba una tradicional romería en una aldea de la provincia de Orense. Y aquí el cuento. Don Faustino Santalices había ido con unos amigos a rezarle al Santo y a disfrutar de la fiesta, que le haría olvidar por unas horas aquellos líos de les papelotes del Gobierno civil de la provincia. Allá se fueron, en compañía de una gaita, que había de tocar Santalices. Después de comer y regar la romería con un buen vinillo del Ribero, el secretario se echó el ronco al hombro, sopló el fuelle y co  menzó el mago a llenar el aire de una gra  ta y leda melodía, en tal forma, que la gente le rodeó y en un instante fué el centro de la fiesta. Cuando se cansó de hacer bailar y aturaxar a toda aquella gente, abandonó la gaita para regresar a Orense. Pero aquello había salido bien, y los mozos y mozas pidieron que el gaitero continuase haciéndoles retozar los cuerpos. Se opuso don Faustino, porque dijo que tenía que marcharse. Pero ante la demanda de los jóvenes, inter  vino la comisión de festejos, en la que fi  guraba el alcalde de la villa, y comenzó por pedir, terminando por exigir de Santalices que tocase, “pagándole lo que fuera ” . Y el alcal  de quiso hacer valer su autoridad. Cuando el secretario del Gobierno civil, an  te el monterilla de aldea demostró quién era, el pobre alcalde, corrido, presentó la demi  sión en seguida, ante el temor de un castigo Desde entonces nadie quiere ser alcalde en aquel pueblo por si el día menos pensado viene otro “ gaitero desconocido ” . J. C. CONCURRIR A NUESTRAS FIESTAS, TIENE UNA VIRTUD NO COTIZABLE: "LEMBRAR A TERRA NOSA ” . EL 7 DE NOVIEMBRE PUEDE SENTIR LA GRAN SATISFACCION DE “ LEMBRARLA ” ÍÍ'ÍÍ NOTICIAS COMARCANAS ■■■■■■ ll lla ll _____ ____________ __________________________________________________________________________ ________ ■■■■■■ CORCUBIÓN Nueva maestra Ha causado satisfacción en esta villa la no  ticia de que, después de brillantes ejercicios, obtuvo el título de maestra en la Escuela Normal de La Coruña, la hermosa señorita Josefina Trapote Paz, a la que damos nues  tra más cordial enhorabuena lo mismo que a su familia. Propaganda política Llegaron en viaje de propaganda electoral los señores Abad Conde, Saralegui, Miñones y otros, siendo objeto de un grandioso recibi  miento. Seguidamente ce celebró un banquete de 50 cubiertos, limitándose el número por no haber local apropiado para más. Hizo el ofrecimiento el alcalde y luego ha  blaron los señores Miñones y Saralegui, expo  niendo los fines que se persiguen. Resumió los discursos el señor Abad Conde, que fué ovacionado y vitoreado. La Escuela del Pósito Después de laboriosísimas y tenaces gestio  nes, tanto de la Junta Directiva de este Pó  sito Marítimo, como del entusiasta Ayudante de Marina, don Santos Díaz, se consiguió del Instituto Social la autorización, necesaria para que se reanudasen las faenas en la Escuela del mismo, como así se ha verificado hace unos días, por lo que felicitamos a los cita  dos señores y lo mismo a don Alfredo Sara  legui, que intervinieron en el asunto. Temblor de tierra Entre dos y media y tres de la madrugada e sintió en este pueblo un temblor de tierra, que duró aproximadamente un minuto. El vecindario, que tranquilamente dormía, despertó sobresaltado, huyendo .de sus lechos. En Finisterre, Vimianzo, Cée y otras locali  dades se notó igualmente este fenómeno sís  mico. Afortunadamente no hubo que lamentar des  gracia alguna. Nombramiento Ha causado buen efecto el nombramiento de diputado provincial de la Comisión Gesto  ra por el distrito de Negreira-Corcubión, de don. Demetrio Vázquez Mosquera, gerente de la Compañía General de Carbones de este puerto, persona que goza aquí de generales simpatías, por su buen carácter y fino trato. A las muchas felicitaciones que, con tal mo  tivo ha recibido, unimos la nuestra muy sin  cera y muy cordial. Velada La “ Acción Catolico-Social de la Mujer ” ce  lebró en su local una atrayente velada, po  niéndose en escena la hermosa comedia "Pi  piólo ” , haciendo las delicias del público las bellas señoritas Natalia-Livia, y Sita Rey Mu  ñoz, Merceditas Castro Ballesteros y María Luisa Díaz, y los señores don Francisco Tri  llo Castiñeira, Francisco Ramón, Augusto Cé  sar, Juan González y Manuel Tello, siendo muy aplaudidos. A continuación se puso en esce  na un juguete cómico, desempeñado por los chispeantes jovenes don Daniel Garra y don Luis Vázquez, que causaron gran hilaridad de la concurrencia que llenaba de bote en bote el amplio local. Sufragios Se han celebrado en esta parroquia solem  nes funerales de cabo de año en sufragio del alma del acreditado comerciante den Basilio R. Caramés, asistiendo a ellos numerosos fie  les, como prueba evidente de lo mucho que se estimaba al finado. A su desconsolada viuda, doña Dolores Ma  to, hijos y demás estimada familia, acompa  ñamos en su justo dolor Cultos El San Antonio de Padua, tan venerado en todos los pueblos de cristiandad, se celebra aquí, sobre todo entre las doncellas, con poé  tica arrobación. Este año, siguiendo la costumbre estableci  da, hubo el novenario correspondiente, misas cantadas por el coro de Hijas de María, pro  cesión muy solemne y concurrida, música y nutridas bombas, resultando todo con gran lu  cimiento, por lo que merece muchos plácemes la celosa camarera doña Antonia Martínez, viuda de Fernández.