scieee Open visual document viewer

Acción hipoglucemiante de preparados fitoterápicos que contienen especies del género Salvia

Cabo, J.,Jiménez, J.,Risco, S.,Ruiz, T.,Zarzuelo Zurita, Antonio

Abstract

En este trabajo se investiga la actividad hipoglucemiante presentada por 8 preparados fitoterápicos comercializados en nuestro país, con diversos usos terapéuticos y que contienen especies de género Salvia; también se comprueba la composición cualitativa de los mismos. Se llega a la conclusión de que todos los preparados ensayados, a excepción de 1, presentaban actividad hipoglucemiante, resaltando que 2 de los mas activos no son empleados popularmente como antidiabéticos. En cuanto a la identificación de los componentes de estos preparados se han detectado diferencias cualitativas respecto a la composición dada por los expendedores en 3 de los casos.

Full text

DEPARTAMENTO DE FARMACOGNOSIA y FARMACODlNAMIA Acc ON HIPOGLUCEMIANTE DE PREPARADOS FITOTERAPICOS QUE CONTIENEN ESPECIES DEL GENERO SALVIA J. Cabo; J. Jiménez; S. Risco; T. Ruiz y A. Za zuela RESUMEN En es e abajo se in es iga la ac i idad hipoglucemian e p esen ada po 8 p e pa ados i o e ápicos come cializados en nues o país, con di e sos usos e apéu icos y que con ienen especies de géne o Sal ia; ambién se comp ueba la composi ción cuali a i a de los mismos. Se llega a la conclusión de que odos los p epa ados ensayados, a excepción de 1, p esen aban ac i idad hipoglucemian e, esal ando que 2 de los mas ac i os no son empleados popula men e como an idiabé icos. En cuan o a la iden i icación de los componen es de es os p epa ados se han de ec ado di e encias cuali a i as espec o a la composición dada po los expende do es en 3 de los casos. SUMMARY In his wo k he hypoglycemic ac i i y exe ed by 8 phy o he apy p epa a ion in.ou coun y was in es iga ed, hese p epa a ions ha e di e en he apeu ic uses and wi h di e en species o Sal ia. Then he quali a i e composi ion o he se p epa a ion was checked. The esul s o he s udy we e as he ollowing: All he es ed p epa a ion we e ound o exe hypoglucemic ac i i y wi h excep ion o one. Two o he mos ac i e a e no popula y used as an idiabe ic. Fo he iden i ica ion o he componen s o hese p epa a ion i was de ec ed ha he e a e quali a i e di e ence wi h espec o he composi ion indica ed by he selle in h ee o hese p epa a ions. INTRODUCCION En es e abajo se es udia la acción hipoglucemian e p esen ada po 8 p epa a dos i o e ápicos que con ienen especies del géne o Sal ia en su composición. A s Pha maceu ica. Tomo XXVI. Núm. 4, 1985. 240 ARS PHARMACEUTlCA Jun o a ello se comp ueba los componen es que indican los expendedo es, en di chos p epa ados. La ealización de es e abajo ha sido mo i ada po las siguien es ci cuns an cias: -El uso popula de di e sas especies del géne o Sal ia y de p epa ados i o e ápicos en cuya composición en an dichas especies, con ines hipoglucemian es y cuya ac i idad se quie e cons a a . -La p esencia de especies del géne o Sal ia en p epa ados i o e ápicos con aplicaciones di e en es a la hipoglucemian e, que en caso de mani es a la ci ada acción podía supone la apa ición de e ec os indeseables. MATERIAL Y METODOS Mues as Ensayadas Las di e sas mues as i o e ápicas ensayadas, indicando la composición acili ada po los expendedo es, así como su uso popula han sido las siguien es: -P epa ado i o e ápico 1: Sal ia (50 po cien o), Rome o (25 po cien o), Mo a (25 po cien o). Usado popula men e como an idiabé ico. -P epa ado i o e ápico 11: Cen au ea (25 po cien o), Zaha eña (25 po cien o), Rome o (25 po cien o), Sal ia (25 po cien o). Usado como an idiabé ico. -P epa ado i o e ápico III: Bayas de eneb o (50 po cien o), Sal ia (50 po cien o). Usado como an idiabé ico. -P epa ado i o e ápico IV: Foeniculum ulga e (35 po cien o), Rosma inus o icinalis (20 po cien o), Ma ica ia chamomilla (10 po cien o), Sal ia o icina lis (15 po cien o), Men ha pulegium (15 po cien o), Thymus ulga is (15 po cien o). Usado con a dolo es mens uales. -P epa ado i o e ápico V: Eucalip us globolus (25 po cien o), Pimpinella anisum (10 po cien o), Sal ia o icinalis (15 po cien o), Melissa o icinalis (20 po cien o), Thymus ulga is (10 po cien o), Tilia pla yphyllos (20 po cien o). Usado como an ig iposo. -P epa ado i o e ápico VI: Composición desconocida. Usado como adelga zan e. -P epa ado i o e ápico VII: Zea mays (10 po cien o), Cynodon dac ylon (10 po cien o), Pa onychia a gen ea (10 po cien o), Melissa o icinalis (10 po cien o), Be ula e ucosa (lO po cien o), Sal ia o icinalis (50 po cien o). Usa do "pa a la ci culación". -P epa ado i o e ápico VIII: Cassia angus i olia (lO po cien o), Juglans egia (10 po cien o), Melissa o icinalis (10 po cien o), Sal ia o icinalis (40 po cien o), Fucus esiculosus (10 po cien o), Cynodon dac ylon (10 po cien o). Usado como an i a icoso. ARS PHARMACEUTICA 241 Tan o la composición como el uso es el es ic amen e indicado po los expen dedo es, aunque somos conscien es del poco igo cien í ico en algunas exp esio nes así como en las composiciones po cen uales. Los p epa ados i o e ápicos 1, n y nI ue on adqui idos a endedo es ambu lan es. Los es an es lo ue on en he bo is e ía. De e minación de la Ac i idad Hipoglucemian e -Animal de expe imen ación. Conejos de 2-2,5 Kg. de peso, en lo es de 5 some idos'a ayuno p e io de 20 ho as. -Dósis adminis ada. En odos los casos ha sido de 1 g/kg de peso, eligiendo es a dósis po se la ecomendada pa a la mayo ía de los p epa ados i o e ápicos. Se ha adminis ado en in usión al 10 po cien o, p epa ada según Fa macopea Es pañola IX. -Via de adminis ación. O al median e sonda eso ágica. -De e minación de glucemia. Po la écnica de Hul man a la o- oluidina (1,2). -Tomas de sang e. Po punción en la ena ma ginal de la o eja. Es as omas se han ealizado en in e alos de 30 minu os que an desde el " iempo O" (p e io a la adminis ación) has a los 240 minu os. -Calculo de la ac i idad hipoglucemian e. Se de e mina po los descensos de glucemia en cada uno de los iempos, en elación a la basal y se exp esa en an o po cien o (i'-). Iden i icación de los di e en es Componen es en los P epa ados Fi o e ápicos Pa a la comp obación e iden i icación de los di e en es componen es de es os p epa ados i o e ápicos, sepa amos los ó ganos o pa es de plan a p esen es en los mismos y ealizamos un es udio mac o y mic oscópico (cuando ue a necesa io), pa a elaciona los con la especie bo ánica co espondien e (3, 4, 5,6, 7). RESULTADOS Y DISCUSION Ac i idad Hipoglucemian e de los di e en es P epa ados En los esul ados indicados en la Tabla I obse amos que odos los p epa ados i o e ápicos, a excepción del P.F. VI, p esen an en mayo o meno medida ac i idad hipoglucemian e (supe io al 10 po cien o). Con iene esal a que de los p epa ados i o e ápicos que p esen an mayo ac i idad, solo el P.F. n se usa popula men e como an idiabé icos, mien as que los o os dos, P.F. IV y V se usan espec i amen e con a los dolo es mens uales y como an ig iposo. ° mino 30 mino 60 mino x :'E 95,5 :,2,6 92,5 :. 3,4 84,3 :. 2,8 P.F. I b 2,6 3,1 x :'E 94,4 :. 3,1 87,8:,4,2 82,8 :. 2,7 P.F. Il 6. 7,0 12,3 x :'E 95,0 :. 1 ,3 90,2 :. 2,4 82,2 :. 1 ,3 P.F. III 6. 5,1 13,5 x : .E 103,0 :. 2,4 96,2 : .3,0 91,2 :. 2 ,4 P.F. IV b 6,6 11,5 x :. E 98,2 : . 2,1 95,6 : .2,2 83,0 :. 1 ,9 P.F. V b 2,6 15,5 x:.c. 92,0 : . 1,9 92,0 :. 1 ,9 91,3 : . 2,3 P.F. VI (). ° 0,8 x : . E 95,8 :. 1,8 92,8 : . 2,2 84,6:,3,4 P.F. VII 6.. 3,1 11,7 x : . C. 97,2 : . 3,6 92,8 : . 3,2 87,2 :. 2,0 P.F. VIII C:::. 4,5 10,3 TABLA I 90 mino 120 mino 150 mino 83,5 :. 2,3 85,0 :. 1 ,5 84,3 :. 2,0 11,8 12,6 11,0 82,8 :. 2 ,2 82,0 :. 3,2 79,8:,2,7 12,9 13,1 15,5 81,5 :. 1 ,7 84,8 : .3,4 84,8 : . 2,6 14,2 10,7 10,7 90,0 : . 2,4 87,6: .2,2 94,6 : . 2,8 12,6 14,9 8,2 86,0 : . 3,1 84,2:,2,8 89,0 :. 3,7 12,4 14,3 9,4 91,2 :. 2,8 91 ,2 :. 3,3 95,0 :. 1 ,1 0,9 0,9 3,3 82,0 : .2,2 88,0 : . 1 ,6 92,6 : . 2,2 14,4 8,1 3,8 89,0 : . n,9 89,6 :. 1 ,1 88,4 : . 1 ,1 ,9,. 7,8 9, 180 mino 88,0 :,2,9 11,8 81,6 :. 2 ,6 13 ,4 85,2 : . 2 ,O 10,3 90,8 : . 0,7 11,8 86,6 : . 3,9 11,8 87,5 : .3,2 4,9 91,0 : . 3 ,4 5,0 87,8 :. 1 ,2 9,7 '240 mino 88,0 :. 2,9 7,8 81,0 :. 2,4 14,2 87,0 : . 2 ,3 9,5 91,4 : . 1,1 11,3 85,4 :. 3,0 13,0 89,0 :. 1 ,5 3,3 88,6 : . 2,6 7,5 86,6 : . 3,3 1E1,9 N � N � ." : � (") en c:: ::l (") » ARS PHARMACEUTICA 243 Iden i icación de los componen es de los p epa ados Fi o e ápicos Los componen es iden i icados po noso os, en cada uno de los p epa ados i o e ápicos, ienen indicados jun o a la o o co espondien e: -P.F. 1= Fo og a ía I y 11 -P.F. 11 = Fo og a ía III -P.F. III =Fo og a ía IV -P.F. IV = Fo og a ía V -P.F. V = Fo og a ía VI -P.F. VI = Fo og a ía VII -P.F. VII = Fo og a ía VIII -P.F. VIII = Fo og a ía IX En la ; abIa 11 hacemos e e encia unicamen e a los p epa ados i o e ápicos cuya composición e a desconocida y a aquellos en los que hemos encon ado algu na di e encia en elación a la composición acili ada po el expendedo . De los esul ados indicados en es a Tabla que emos esal a que independien e men e del hecho de que en algunos p epa ados i o e ápicos exis e una modi ica ción en la composición en elación con la indicada po los expendedo es, en el P epa ados i o e apicos P.F-" 1 P.F. IV P.F. V P.F. VI T A B L A 11 Componen es indica- dos no iden i icados Hojas y lo es de mo a Hojas de poleo Desconocida Componen es iden i- icados no indicados Mac oscopicamen e -Hojas y u o de esno ( o o 1-1) -Hojas y lo es de can ueso ( o o 1-3) Mic oscopicamen e -Hojas y lo es de can ueso ( o o II) Mac oscopicamen e -F u o de hinojo ( o o VI-3) Mac oscopicamen e -Tallos de a ena ( o o VII-3) -Sumidad de sal ia ( o o VII-2) -Hojas de men a ( o o VII-3) -Algas ( o o VII-4) 244 ARS PHARMACEUTlCA caso de P.F. I hay una sus i ución de las hojas y lo es de mo a po las de can ue so, es o pensamos que puede se mo i iado· po su "cie o pa ecido". En el P.F. VI, al no habe sido indicada su composición, señalamos la iden i icada po noso os. CONCLUSIONES -Todos los p epa ados i o e ápicos ensayados, con la excepción del P.F. VI p esen an ac i idad hipoglucemian e. Los p epa ados que han p esen ado mayo ac i idad han sido: P.F. 11, P.F. V y P.F. IV, de los cuales solo el p ime o se u ili za como an idiabé ico. -Al es ablece la iden idad de las d ogas, que componen los di e sos p epa a dos i o e ápicos, hemos podido es ablece en es de ellos di e encias con la ó  mula dada po el expendedo : po exceso (hojas y u o de esno y hojas y lo es de can ueso en el P.F.I. y u o de hinojo en el P.F. V), po de ec o (hojas y lo es de mo a en el P.F. I y hojas de poleo en el P.F. IV). 3 2 FOTO 1 1.- F axinus sp 2. -Sal ia la and uli olia 3.- La andula s oechas 4.- Rosma inus o icinalis ARS PHARMACEUTICA FOTO Il G anos de polen y pelos ec o es ami icados ípicos del géne o La andula. 2 245 FOTO III l.- Sal ia la anduli olia 2.- Cen au ium sp. 3. -Side i is sp. 4.- Rosma inus o icinalis 246 1 2 3 5 ARS PHARMACEUTICA FOTO IV l. - J unipe us comunis 2. -Sal ia la and u li o lia FOTO V 1.- Focniculul11 ulga c 2.- Rosma inus o icinalis 3.- Ma ica ia chal11ol11illa 4.- Sal ia o icinalis 5.- ThYl11us ulga is 1 " 3 OTO VII 1.� A ena ili olia 2. � Sal ia la anduli olia 3.� Mcn ha pipe i a ARS PHARMACEUTICA 2 4 4.� Fucus csiculosus y Chond us c isplls 247 FOTO VI 1.� Eucalip us globullls 2.� Pimpinclla anisum 3.� Foeniculum ulga e 4. � Sal ia o icinalis 5. � Melissa o icinalis 6.� Tilia pla yphyllos 7.� Thymus ulga is