Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI
Abstract
La tradición notarial medieval se servía de fórmulas heredadas para la redacción de sus documentos, siguiendo tradiciones jurídicas precedentes y adaptándose a las necesidades concretas para dejar constancia jurídica de los actos realizados. La propia estructura de los documentos mantiene un orden en el que se observan determinados apartados de mayor o menor importancia y, por tanto, de aparición más o menos frecuente. Por ser especialmente llamativas estudiamos la formulación que aparece en las cláusulas de imprecación o execración moral, que buscan ratificar a los interesados en la validez y firme permanencia de su contenido.
Full text
Resumen La tradición notarial medieval se servía de fórmulas heredadas para la redacción de sus documentos, siguiendo tradiciones jurídicas precedentes y adaptándose a las necesidades concretas para dejar constancia jurídica de los actos realizados. La propia estructura de los documentos mantiene un orden en el que se observan determinados apartados de mayor o menor importancia y, por tanto, de aparición más o menos frecuente. Por ser especialmente llamativas estudiamos la formulación que aparece en las cláusulas de imprecación o execración moral, que buscan ratificar a los interesados en la validez y firme permanencia de su contenido. Palabras clave: documentación notarial, fórmulas jurídicas, imprecaciones. Abstract. Formulae of Imprecation in Catalonia in the 9th-11th Centuries Medieval notarial tradition made use of inherited formulae for editing documents, following previous legal traditions and adapting itself to specific needs, so as to record judicial decisions. The structure of the documents itself includes sections of varying importance and therefore of more or less frequent inclusion. In this paper we have studied the characteristic case of the formulation which appears in clauses of imprecation or moral execration, aimed at securing the adhesion of the interested parties to the clauses recorded. Key words: Notarial documentation, Legal formulae, Imprecations. La tradición notarial medieval se servía de fórmulas heredadas para la redacción de sus documentos, aferrándose fuertemente a las tradiciones jurídicas precedentes y procurando adaptarse a las necesidades concretas de la documentación que cada situación exigía redactar para dejar constancia jurídica de los actos realizados. * Este trabajo tiene su origen en un curso de doctorado en el que participaba Jordi Fernández, al que agradecemos su colaboración. Faventia 27/1, 2005 73-96 Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI* José Martínez Gázquez Josep M. Escolà Tuset Nàdia Petrus Pons Daniel Ramón García Universitat Autònoma de Barcelona Departament de Ciències de l’Antiguitat i de l’Edat Mitjana 08193 Bellaterra (Barcelona). Spain Data de recepció: 8/9/2004 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 73
La propia estructura de los documentos mantiene un orden en el que se observan determinados apartados de mayor o menor importancia y, por tanto, de aparición más o menos frecuente. Por ser especialmente llamativos y ofrecer variedad de formulación con una cierta libertad de los escribas de incluirlas o no en el documento, hemos estudiado la formulación que aparece en las cláusulas de imprecación o execración moral. Siguen, cuando se incluyen, a las cláusulas penales, más frecuentemente presentes en los documentos notariales. De su estudio constatamos generalmente que están presentes en documentos de donación, o variantes de este concepto, como son los testamentos, las permutas, etc. Con sus sanciones morales cumplen, sin duda, una función de refuerzo de las cláusulas penales, pecuniarias en la mayor parte de las ocasiones. Todas buscan el cumplimiento exacto y seguro de los propósitos para los que ha sido redactado el documento. El castigo físico, las cláusulas penales, y también el castigo religioso y moral de las cláusulas de imprecación reaseguran a los actores del documento en las escrituras notariales sobre el cumplimiento del acto jurídico documentado o, al menos, sobre el castigo de los posibles infractores. El corpus de documentación examinada pertenece a diversos monasterios e iglesias de la Cataluña medieval y abarca el periodo de los siglos IX al XI. Sin ser exhaustiva la documentación examinada, creemos que ofrece una amplia muestra de las fórmulas usadas en esta zona y época de la España medieval y que, sin duda, sería interesante comparar con los usos de otras zonas de la latinidad cristiana. Damos en la bibliografía los datos de los cartularios examinados y de ellos hemos tomado el texto sobre el que hemos trabajado. En algunos casos las lecturas son dudosas y cabe la posibilidad de que una determinada fórmula no coincida exactamente con lo que proponemos; sería necesario un examen directo de los documentos originales. De la amplia tipología de fórmulas y sus variantes que aparecen en los documentos notariales, desde el punto de vista de su frecuencia de uso, resalta que sólo cuatro o cinco de ellas acaparan la mayor proporción de apariciones. Estos tipos además se presentan con formulaciones con variantes diversas que pueden ofrecer rasgos originales de un escriba determinado permaneciendo lo substancial de la fórmula. El resto de fórmulas tiene una presencia de uso de mucha menor importancia. El uso de tales fórmulas de imprecación tiene una amplia tradición en el mundo antiguo, especialmente en textos del Nuevo Testamento y teológico-dogmáticos de los Concilios y los Santos Padres. También aparecen en inscripciones funerarias. Desde todos ellos se introduce en la cultura cristiana. En los escritos redactados siguiendo la tradición jurídica romano-visigótica encontramos las imprecaciones ampliamente presentes. Así ocurre en los textos resolutivos dictados por los padres conciliares de los numerosos Concilios de la Iglesia hispano-romana e hispano-visigoda reunidos en diversos lugares de la Península1. 74 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón 1. Tomamos el texto de los concilios de la edición de J. Vives, Concilios Visigóticos e Hispano-romanos. Barcelona-Madrid, 1963. Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 74
Tempranamente en torno al año 300, el I Concilio de Elvira presenta ya la pena de la excomunión como castigo a los que incumplen las normas de la fe cristiana, aunque aún se formula este mandato eclesiástico con expresiones más espontáneas y sin la rigidez de las fijaciones formulares. Encontramos en los diversos cánones del Concilio muy diferentes formulaciones que presentan el castigo de excomunión en respuesta a varias conductas reprobables, cánones I y II placuit nec in fine eum conmunionem accipere; el c. III placuit ulterius his non esse dandam conmunionem, ne inlusisse de dominica conmunione; en el c. VI nec in finem impertiendam esse illi conmunionem; el VII nec in finem habere eum conmunionem¸ el VIII nec in finem accipiant conmunionem; el XVIII nec in finem eos conmunionem accipere debere; el c. XX ab ecclesia esse proiciendum; el c. XXXIII arceantur ab ecclesiae conmunione; el c. XXXVII abstineantur a conmunione; el c. XLI alieni ab ecclesia habeantur; el c. XLVIII penitus ab ecclesia abiciantur. En estas y otras varias formulaciones de la misma pena en las Actas de este primer concilio del que tenemos testimonio queda patente cómo se va iniciando un proceso de fijación que concluirá en las formulaciones fijas de los documentos notariales y de Cancillería. En el III Concilio de Toledo, a. 589, importante por la amplitud y profundidad de los temas que en él se trataron y las resoluciones que decidieron los padres conciliares, se constata ya el uso de fórmulas más amplias y más cercanas a muchas de las imprecaciones que encontramos en la documentación notarial. Todas las 23 declaraciones dogmáticas del concilio, recogidas en forma de confesión, se sancionan con anathema sit para todos aquellos que no las acepten en el sentido que las proclama el Concilio: así, por ejemplo, se inicia la I: Omnis ergo, qui fidem conmunionem ab Arrio uenientem et hucusque a nobis retentam adhuc tenere desiderat et de tota cordis intentione non damnat, anathema sit. En los cánones que establecen disposiciones de gobierno y tenor de vida de los cristianos encontramos sanciones formuladas en los términos de las imprecaciones morales del tipo de la exclusión de la iglesia, c. X Si quis uero proposito castitatis uiduae uel uirginis impedierit, a sancta conmunione et a liminibus ecclesiae habeatur extraneus; c. XIII Proinde statuimus hoc de cetero non preasumi; sed si quis hoc praesumserit facere, et causam perdat et a conmunione efficiatur extraneus. También en otros concilios hallamos precedentes de las fórmulas de imprecación usadas en la documentación notarial y de Cancillería. El IV Concilio de Toledo, a. 633, en el c. LXXV, dedicado por los obispos a proclamar solemnemente las normas referidas a salvaguardar la inviolabilidad de los reyes y la estabilidad del pueblo godo contra los usurpadores del poder real, reitera imprecaciones de condena y separación de la comunidad, de las que recogemos la primera de ellas, que establece, anatema sit in conspectu Dei Patris et angelorum, atque ab ecclesia catolica quam periurio profanauerit efficiatur extraneus et ab omni coetu christianorum alienus cum omnibus impietatis suae sociis, quia oportet ut una poena teneat obnoxios quos similis error inuenerit implicatos; y finaliza la exposición aludiendo también al rey que no respete las leyes y al pueblo y se haga merecedor de condena, anathematis sententia a Christo domino conLas fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 75 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 75
demnetur, et habeat a Deo separationem atque iudicium propter quod praesumserit praua agere et in perniciem regnum conuertere. El VIII Concilio de Toledo, a. 653, validación final, si quis conuellere forsitan decreuerit … infringere quandoque uoluerit, per iudicium Dei omnipotentis anathema sit. En el XI Concilio de Toledo, c. VI, Quod si quisquam … et loco sub perpetuo damnationis teneatur religatus ergastulo. El XIII Concilio de Toledo, a. 683, c. IV, sit aeterno anathemate fultus et futuri examinis iudicio condemnatus. El XVI Concilio de Toledo, a. 693, c. X, Qui contra hanc uestram definitionem uenire praesumpserit, sit anathema Maranatha, hoc est, perditio in aduentu Domini, et cum Iuda Scarioth partem habeat ipse sociisque suis. En el último de los concilios visigóticos, el XVII Concilio de Toledo, a. 694, c. VII, Si quis … sit perpetuae anathematis ultione damnatus et a pagina caelesti abrasus, atque cum diabolo eiusque acrioribus suppliciis alligatus. También encontramos expresiones contenidas en las fórmulas de imprecación, en diversos cánones de los concilios de las diócesis visigodas catalanas. Tenemos la apelación a las normas dadas por los Santos Padres en el Concilio de Tarragona, a. 516, canon VI, Si quis episcoporum … sicut statuta patrum sancxerunt, … cunctorum episcoporum caritatis conmunione priuetur. La separación de la comunidad cristiana se sanciona en el Concilio de Lérida, a. 546, c. VI pariter a conmunione et a christianorum consortio segregentur; c. XVI Quod si quisquam clericus … reus sacrilegi prolixiori anathemate condemnetur, uix quoque peregrina ei communio animae concedatur. Aparecen igualmente las imprecaciones morales y execraciones en el ámbito de las inscripciones funerarias2. Algunas de estas imprecaciones se repiten literalmente en la documentación medieval. Ofrecemos un ejemplo conteniendo varias imprecaciones, que encontramos en una inscripción funeraria visigoda de finales del siglo VII3, hallada en Mérida. Quisquis conspicis hoc sepulture opus Eolalie clerici confessori abtus est locus. Sed si quis uero hoc monumentum meum inquietare uoluerit, sit anathema; percussus lebra Gezie perfruatur et cum Iuda 76 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón 2. M.T. Muñoz, Tradición formular y literaria en los epitafios latinos de la Hispania cristiana. Vitoria 1995, p. 334, n.º 44. 3. Inscriptiones Hispaniae Christianae. Edidit A. Hübner (1981) 1975; ICERV 47. J.L. Ramírez Sádaba y P. Mateos Cruz, Catálogo de las inscripciones cristianas de Mérida. MNAR, Mérida 2000, p. 68-70 n.º 29. Finales del siglo VII. Se halla en la Casa de Cultura de Almendralejo (Badajoz) También en la Galia se encuentran fórmulas de imprecación en inscripciones funerarias, «fórmulas de amenaza», según las llama Le Blant, Inscriptions Chrétiennes de La Gaule antérieures au VIII siècle, I París 1856-1865, p. 291 s. Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 76
traditore abeat portionem et a leminibus eclesie separetur et a communionem sanctam seclusus eternis [—-] Se inicia con dos imprecaciones de aparición menos frecuente: Si quis uero hoc monumentum meum inquietare uoluerit, sit anathema percussus; lebra Gessie perfruatur; Las que siguen y que se repiten en los documentos medievales son: et cum Iuda traditore abeat portionem et a leminibus ecclesie separetur et a communione sancta seclusus … Vemos la aparición de un personaje bíblico entre las dos primeras imprecaciones. Es verdad que, en este caso, Gessie es un personaje que no tiene apenas presencia en la documentación. Pero se trata de un elemento de notable interés en el análisis interno del contenido. Al introducir estos personajes en las fórmulas de imprecación se busca dar un rasgo de firmeza y de máxima efectividad a la execración, dado que se trata de personajes que, ya desde los primeros tiempos del cristianismo, concitan el más alto grado de repulsión y animosidad en la cultura de los cristianos. Entre los personajes bíblicos, Judas, el mayor de los traidores, es el más omnipresente, al que se han de unir los traidores que incumplan lo pactado. También se hace mención de otros nombres de la Biblia asociados a acciones o actos reprobables y que han tenido su correspondiente punición por parte divina, como son Dathan y Abirón, Ananía y Safira, etc. En todos los casos encontramos en el texto sagrado la narración de los hechos que dan apoyo a la tradición que los coloca como paradigmas del aspecto negativo que se quiere hacer recaer sobre los infractores de los documentos. En determinadas expresiones se recogen ecos de denominaciones o referencias bíblicas o literarias que presentan cierta singularidad. Es interesante el compuesto celidrodus que aparece en el doc. 217 del año 988 del escriba Bonus Homo en el Cartulario de San Cugat, in celidrodo belvalisque Baratro distragicam partem perfruat, en el que a partir de celidrus se significa el infierno donde los condenados estarán mortificados por las serpientes y otras bestias4. Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 77 4. Isidoro, Etymologiae, XII, 5 24 escribe, Chelydros serpens, qui et chersydros, quasi +cerim+, quia et in aquis et in terris moratur; nam cerson dicitur Graeci terram, udwr aquam. Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit (8): Seu terga expirant spumantia uirus, Seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus (9,711): Tractique uia fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 77
Ya escribía J. Rius que las «cláusulas imprecativas hallaron un amplio repertorio en los Salmos y Libros sagrados; y del formulario eclesiástico, principalmente de la Cancilleria papal, pasaron a los formularios de las curias laicas y a los contratos particulares»5. Los personajes históricos aparecen con mucha menor frecuencia y con un apoyo documental menos concreto, de manera que su uso se realiza de un modo menos localizado en fuentes concretas y más difuso en la tradición. En todo caso, es el emperador Nerón la figura que concita más repulsión, ya que era tenido por el perseguidor más encarnizado de los cristianos y acaso de una manera más gratuita y sin sentido. La secuencia de la documentación nos ofrece aspectos de los que podemos resaltar el interés de poder constatar su existencia. Así, por ejemplo, la influencia que ejercen en los escribas de los monasterios y grandes centros eclesiásticos las fórmulas empleadas en la cancilleria pontificia. La llegada de una bula papal a alguno de ellos produce, en los documentos que se redactan en el periodo subsecuente, una clara influencia en las fórmulas usadas por esa escribanía, o, al menos, en algún escriba en particular. Podemos notar que es en documentos de donación y sus afines, como los de testamento6, donde aparecen más frecuentemente estas imprecaciones seguramente para asegurar a los otorgantes el cumplimiento de la intencionalidad que les guía al entregar los bienes temporales o píos legados para la remisión de sus pecados y la salvación de sus almas. El corpus de imprecaciones que presentamos se ha organizado con un criterio de frecuencias de mayor a menor y dentro de cada apartado una secuencia cronológica para intentar poner de manifiesto, en la medida de lo posible, las fórmulas más usadas y el lapso de tiempo en que se emplearon. Dentro de cada apartado queremos poner de relieve también la existencia de un núcleo central con la idea fundamental de la imprecación y cómo en torno a esta idea se pueden ir añadiendo nuevos elementos que la completan. Corpus de fórmulas imprecativas Conspectum Siglorum ACB Arxiu Comtal de Barcelona CSCV Cartulari de Sant Cugat del Vallès DCMa Diplomatari de la Ciutat de Manresa DCMo Diplomatari de la Cartoixa de Montalegre DCV Diplomatari de la Catedral de Vic DSAB Diplomatari de Santa Anna de Barcelona 78 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón 5. J. Rius Serra, ed., Cartulario de «Sant Cugat» del Vallés. 3 vols. Barcelona 1945-1947, t. I, p. LIII. 6. En el formulario de documentos notariales conservado en el ms. 74 del fondo del Monasterio de Ripoll del A.C.A. en el fol. 151v se encuentra un formulario para testamento en el que, para la fórmula de imprecación, se propone Auctor uero criminis uel falsitatis iudiciaria potestate condempnetur et a liminibus sancte Dei ecclesie excomunicatus permaneat. Cfr. M. ZIMMERMANN, «Un formulaire du Xème siècle conservé à Ripoll», Faventia 4/2, 1982 p. 78. Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 78
DSCM Diplomatari de Santa Cecília de Montserrat DSDG Diplomatari de Sant Daniel de Girona DSG Diplomatari de la Seu de Girona DT Diplomatari de Tavèrnoles DVC Diplomatari de la Vila de Cardona MSLM Diplomatari de Sant Llorenç del Munt ?Falta el nombre del escriba en el documento. I. IRA DEI 1. Iram Dei incurrat ACB 82, 925, Boso presbiter; DCV 205, 942, Daco presbiter; DCV 277, 953, ?; DCV 281, 954, Ansefredus subdiaconus; MSLM 18, 958, donación; DCV 323, 960, Isimbardus que uocant Markarone; ACB 201, 984, Gentilis presbiter; DCMa. 259, 997; CSCV 429, 1010, Gontardus; MSLM 202, 1015, Radulfus, donación; MSLM 212, 1028, Ermumirus, donación; DT 21, 1031, Emergaudus, donación; CSCV 562, 1043, Guifredus; DSG 289, 1062, Ermengaudus, donación; DVC 62, 1082; DSG 396,1086, Raimundus, donación; DVC, 81,1087. Iram Dei incurrat et sanctorum eius DT 19, 1020, Guitardus, donación; DT 25, 1039, Reimundus, donación. Ira Dei incurrat DSG 149, 947, Ato, donación; DCV 245, 948, Sulmus presbiter; ACB 141, 958, Petrus presbiter; DCMa. 61, 965; CSCV 165, 985, Iohannes; CSCV 250, 990, Audesiolus; CSCV 287, 993, Lobetus; DCMa. 236, 993; DCV 611, 997, Ennego; MSLM 155, 1015, Ansemundus, donación; DSAB 31,1019, donación. Ira Dei incurret CSCV 6, 913, Sulmus. Iram iudicii dei incurrat MSLM 148, 1013, Iohannes, donación. Iram Domini incurrat CSCV 211, 987, Bonus Homo. 1.1. Ira Dei celestis incurrat ACB 204, 987. Iram Dei celestis incurrat CSCV 32, 950, Ermemirus. Ira Dei Omnipotentis incurrat ACB 231, 992, Iohannes presbiter que vocant Hendalecus. Iram Dei Omnipotentis incurrat DSG 17, 887, donación; CSCV 130, 978, Sendredus; CSCV 355, 1001, Bonus Homo; DT 28, 1042, Miro, donación; DSG 337,1071, Berengarius, donación; CSCV 677, 1073, Remundus. 1.2. Primum/in primis ira Dei incurrat DCV 31, 902, Addanagildus presbiter; DCV 53, 911, Nectar subdiaconus; DCV 64, 915, Augualdus presbiter; DCV 69, 915, Landouarius subdiaconus; DCV 114, 925, Landoarius presbiter; DCV 124, 927, Argemundus subdiaconus; DCV 141, 929, Borrellus presbiter; DCV 214, 943, Giscafredus presbiter; DCV 221, 944, Exemenus sacer; DCV 298, 957, Ellimirus presbiter; DCV 310, 959, Gilimirus presbiter; DCV 311, 959, […]erigius sacer; DCV 326, 960, Vimara presbiter; DCV 370, 965, Teudericus presbiter; DCV 410, 971, Galyndus presbiter; DSCM 55, 971; DCMa. 140, 979; DCV 450, 979, Ermemirus presbiter; DCV 453, 979, Galindus presbiter; DCV 458, 979, Alterimus presbiter; DCV 489, 982, Galyndus presbiter; DCV 517, 985, Sonifredus sacer; CSCV 179, 986, Bulgarane; CSCV 228, 988, Bladingo; CSCV 406, 1006, Elias; DSCM 114, 1011; DSG 174, 1018, Benofilius, donación. Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 79 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 79
Primum/primo/in primis iram Dei incurrat ACB 33, 911, Audgarius leuita; DCV 55, 911, Audgarius leuita; ACB 50, 916, Gentiles presbiter; ACB 52, 917, Boso presbiter; ACB 54, 918, Fedancius presbiter; ACB 57, 918, Boso presbiter; DCV 95, 922, Borrellus leuita; ACB 80, 924, Borrellus presbiter; DCV 111, 924, Borrellus presbiter; ACB 88, 928, Petronius presbiter; DCV 142, 929, ?; DCV 154, 930, Franco presbiter; DT 6, 930, Levonius, donación; DCV 165, 934, Borrellus presbiter; DCV 166, 934, Borrellus presbiter; DCV 167, 934, Borrellus presbiter; DCV 171, 935, Ato; DCV 173, 936, Borrellus presbiter; DCV 179, 937, Benedictus leuita; DCV 181, 938, Salamon presbiter; DCV 185, 938, Borrellus presbiter; DCV 186, 939, Eudo presbiter; ACB 116, 942, Graciosus presbiter; ACB 119, 942, Atila presbiter; DCV 218, 943, Eudo presbiter; ACB 122, 944, Petrus presbiter; DCV 222, 944, Recharedus leuita; DCV 229, 945, Viscafredus presbiter; DCV 230, 945, Exemenus sacer; DCV 238, 946, Leo leuita; DCV 250, 948, Adalbertus presbiter; DCV 254, 949, Recharedus presbiter; DCV 256, 949, Ansofredus presbiter; DCV 259, 949, Goldericus presbiter; DCV 272, 952, Argemundus sacer; CSCV 33, 953, Widisclus; CSCV 41, 953, Recesindus; CSCV 35, 954, Marulfus; DCV 283, 955, Ennego presbiter; ACB 133, 956, Petrus presbiter; ACB 134, 956, Petrus presbiter; CSCV 46, 956, Onespaidus; DCV 288, 956, Laurencius presbiter; DCV 291, 956, Marulfus sacer; ACB 137, 957, Durandus presbiter; CSCV 52, 957, Petrus; DSCM 36, 959, ?; ACB 153, 961, Arebertus presbiter; ACB 156, 962, Petrus presbiter; ACB 157, 962, Durandus presbiter; DCV 403, 970, Recodmirus presbiter; DCV 432, 975, Froia presbiter; CSCV 127, 978, Placianus; DSCM 74, 981; DCMa. 162, 983; DSCM 77, 983; ACB 197, 984, Iotor presbiter; CSCV 165, 985, Seniofredus; DCV 516, 985, Samson sacer; DSG 131, 988, Iohannes, donación; DSCM 91, 995; CSCV 436, 1011, Bonus Homo; CSCV 454, 1013, Gelmirus; MSLM 188, 1020, Guillera, donación; DSCM 151, 1030; DSCM 155, 1032; DVC 15-16, 1021; DT 38, 1074, Petrus, donación; CSCV 677, 1073, Remundus; DVC 64, 1082; CSCV 721, 1085, Guillelmus. In primis iram Dei incurrat super eum DSG 147,996, Martinus, donación. In primis ira Dei inueniat ACB 210, 988, Eldefredus presbiter. Iram eveniat DT 2, 825, Benedictus, donación. Ira dei veniat super illum MSLM 152, 1014, Ermemiro, donación. In primis iram Dei inveniat CSCV 363, 1002, Guadamirus; DT 34, 1066, donación. In primis abeat iram Dei CSCV 55, 958, Petrus. In primis/imprimis iram Dei inquirat DSCM 177, 1043. Ira Dei celestis incurrat DCV 126, 927, Gallindo umilis [sic]presbiter. In primis iram Dei celestis incurrat CSCV 24, 945, Unidiselus; CSCV 25, 946, Vitalis. Sit illis primum iram Dei omnipotentis collata CSCV 223, 988, Bonus Homo. 1.2.1.Ira Dei omnipotentis incurrat DCV 528, 987; DSCM 94, 996. Inprimis ira Dei omnipotentis incurrat DSG 91, 956, Teudericus, donación; CSCV 282, 992, Baio; DSCM 220,1082. Iram Dei omnipotentis incurrat DCV 125, 927, Adulfus clericus. In primis iram Dei Omnipotentis inquirat ACB 29, 910, Gentiles presbiter; MSLM 56, 979, Ovasius, donación; DT 42, 1084, Iohannes, donación; DT 51, 1095, Guiglelmus, donación; DT 52, 1099, Guillelmus, donación. 80 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 80
In pri]mis/primo iram Dei omnipotentis incurrat DSG 62, 928, Seniofredus, donación; CSCV 28, 947, Suniarius; DCMo. 4, 961; CSCV 153, 983, Argela; CSCV 434, 1011, Argemirus; CVC 14,1019. Et inantea iram Dei omnnipotentis incurrat DCMo. 12, 985. In antea ira Dei semper incurrat CSCV 192, 986, Alaricus. In antea ira Dei incurrat super eum CSCV 332, 998, Sendredus. Insuper iram Dei omnnipotentis incurrat DSG 115, 978, Honestus iudex, donación. 1.3. Ira Dei incurrat super eum ACB 177, 974, Reifredus presbiter. 1.4. In infernum et ira Dei inueniat ACB 225, 990, Arnaldus levita qui hunc translatum; Iacobus Lupetus, notarius publicus Cardone qui hoc translatum scribi feci. 1.5. In ira furoris Domini permaneat ACB 74, 923, Malanaicus presbiter. 1.6. Ira Dei incurrat qui uenit in filios diffidenciae DSCM 211, 1077. 1.7. In super iram Dei incurrat DSG 67, 931, donación; DCMa. 186, 984; CSCV 170, 985, Audegarius; CSCV 476, 1020, Wilielmus; DVC 34, 1041; DT 29, 1043, donación; DVC 93, 1091. Super iram Dei incurrant DCMa. 195, 986. Insuper inprimis ira Dei incurrat DSCM 117, 1013. 1.8. Iram incurrat diuinam DSCM 179, 1046. 1.9. In antea ira Dei incurrat DCMa. 289, 1000. 1.10. Iram Dei prorsum incurrat DCMo 61, 1084; DCMo 71, 1094. 1.11. Perueniat ad iram Dei DSCM 149, 1029. 1.12. Postea iram Dei inueniat CSCV 216, 988, Bonus Homo. 1.13. Punitus iram Dei incurrat CSCV 486, 1023, Stephanus; CSCV 603, 1054, Gerbertus. 1.14. Primitus iram Dei incurrat CSCV 488, 1023, Erimandus; CSCV 497, 1025, Poncius; CSCV 582, 1045, Guilibertus; CSCV 636, 1063, Bernardus. 1.15. Insuper iram et excomunicationem omnipotentis Dei Patris et Filii et Spiritus Sancti incurrat CSCV 765, 1097, Arnaldus. 1.16. Iram Ihesu Christi et eius genitricis super eum ueniat DCV 49, 909, Berengarius sacerdos. 1.17. In primis iram Dei et Sancti Petri apostoli incurrat DCV 495, 982, Bellus presbiter. In primis iram Dei et Sancti Andree apostoli uel Sancti Petri et uel omnes Sancti inchurrat DCV 293, 957, Eruigius sacer. In primis incurrat iram Dei omnipotentis et de Sanctum Petrum apostolum et omnia merita sanctorum DCV 623, 998, Ermemirus presbiter. 1.18. Ira Dei accipiat DCV 318, 960, Iohannes sacer. II. IUDAS 1. • Cum Iuda Scharioth participacionem/partem/porcionem accipiat a) Participationem Cum Iuda Scariot participacionem accipiat ACB 57, 918, Boso presbiter; DCV 183, 938, Almus presbiter; ACB 119, 942, Atila levita; ACB 122, 944, Petrus presbiter; ACB 127, 947, Martinus presbiter; CSCV 26, 947, Didamus; CSCV 28, 947, Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 81 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 81
Ad liminibus sancta Dei ecclesia extraneus fiet DSCM 117, 1013. Ad liminibus sancte Dei ecclesie estraneus fiat DT 2, 825, Benedictus, donación; ACB 138, 956 (copia canónica de Vic); DSCM 177, 1043; DT 42, 1084, Iohannes, donación; DT 52, 1099, Guillelmus, donación. A liminibus sancte Dei aecclesiae extraneus fiat DSCM 220, 1082; DSG 396, 1086, Raimundus, donación. Liminibus sante Dei ecclesie extraneus fiad DSCM 160, 1036 (copia s. XVIII). Insuper a liminibus Sancta Dei Ecclesie vel a regno Dei alienus existat DT 21, 1031, Emergaudus, donación. A liminibus Sancte Dei Ecclesie separetur DT 44, 1088, Guillelmus, donación. Ad liminibus sancta Dei ecclesia extraneus stet DSG 149, 997, Ato, donación. A limitibus sancta Dei Ecclesia extraneus efficiat CSCV 41, 953, Recesindus. A limitibus sancte Dei Ecclesie, nisi resipuerit et ad satisfactionem et ad penitenciam venerit, extraneus fiat CSCV 2, 904, Taurellus. A liminibus Sancta Dei Ecclesia eficiatur exulus CSCV 216, 988, Bonus Homo. A liminibus sancte Die ecclesie extraneus abeatur CSCV 488, 1023, Erimandus; CSCV 562, 1043, Guifredus; CSCV 636, 1063, Bernardus. 1.1.2.Ad Sancta Dei Ecclesia straneus fiat Ad sanctas Dei ecclesias extraneus efficiat DCMa 236, 993; DCMa 259, 997; DCMa 289, 1000. Ad s. Dei ecclesia extraneus efficiat CSCV 363, 1002, Guadamirus. Ab omni Sancta Dei Ecclesia extraneus fiat DCV 298, 957, Ellimirus presbiter. Ab ominibus s. ecclesie extraneus efficiat CSCV 25, 946, Vitalis. Cum ss. Dei ecclesias extraneus sit CSCV 32, 950, Ermemirus. Extraneus a s. Dei eclesia sit DCV 186, 939, Eudo presbiter; CSCV 677, 1073, Remundus. Ad s. Ecclesia et ad comunione extraneos eficiat CSCV 52, 957, Petrus. 1.1.3.A lim[ina ecclesiae Dei extraneus fiat in morte et in] uite sue DCMo. 12, 985. 1.1.4.Ascendi/eri ecclesie liminibus extraneus fiat Ascenderi ecclesie liminibus extraneus fiat DCMo. 61, 1084. Ascendi ecclesie luminibus extraneus fiat DCMo. 71, 1094. a. Extraneus a comunione Extraneus sit a comunione ACB 137, 957, Durandus presbiter; ACB 157, 962, Durandus presbiter; ACB 197, 984, Iotor presbiter. Extraneus sit ad chomunione Domini DCV 293, 957, Eruigius sacer. Extraneus sit a comunione aut ex liminibus ecclesie extraneus permaneat ACB 52, 917, Boso presbiter. Et a comunionem Sanctam aut ex liminibus ecclesie extraneus permaneat ACB 57, 918, Boso presbiter. Extraneus sit a comunione et a liminibus ecclesia extraneus permaneat ACB 122, 944, Petrus presbiter; ACB 141, 958, Petrus presbiter; ACB 156, 962, Petrus presbiter. 2. A liminibus Sante Aecclesie Catholice A liminibus sancte aeclesie catholice et osculatione omnium christianorum extraneus efficiat DCV 278, 953, Giscafredus leuita; DCMa 69, 966. 88 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 88
A liminibus sante Dei ecclesie catolice osculacione omnium christianorum extraneus eficiat DCMa 123, 977. Ad liminibus sancta ecclesia catholice et obstaculacione omnium christianorum extraneis efficiat DCMa 185, 984. Ad liminibus sancta ecclesia catholice et obsculacionem omnium christianorum extraneus efficiat DCMa 242, 995. 3. A liminibus omnium sanctorum et a consortio angelorum maneat extraneus MSLM 179, 1010-1018, donación. Ad liminibus sanctorum non accedat CSCV 429, 1010, Gontardus. 4. Et a liminibus sancte ecclesie extraneus maneat quousque ante canonicos sancte Marie ad satisfactionem ueniat DSG 289, 1062, Ermengaudus, donación. 5. A Domino Deo et ad sancta ecclesia extraneus recognoscat DCMa 201, 987. 6. A consortio fidelium christianorum uel sancte dei ecclesie alienus existat DSLM 148, 1013, Iohannes, donación. 7. Et insuper segregatus ab ecclesia Dei et a conuentu christiane religionis atque a sancta communione maneat exlusus donec canonice satisfaciat DSG 455, 1094, Poncius, donación. 8. Extraneus siad de omnia loca sanctorum, et de exercicebs christianorum CSCV 46, 956, Onespaidus. 9. A salida* mater ecclesia extraneus sit CSCV 153, 983, Argela. 10. De S. Dei mater ecclesia extaneus efficiat CSCV 355, 1001, Bonus Homo. 11. A congregacione christianorum semper efficiantur exules CSCV 223, 988, Bonus Homo. 12. Ad comunione priuetur CSCV 363, 1002, Guadamirus. 13. Ab episcopo sede s. Crucis cum eisdem canonicis excomunicatis fiat CSCV 434, 1011, Argemirus. 14. A liminibus sancte Dei ecclesie atque a cetu fidelium extraneus habeatur CSCV 486, 1023, Stephanus; CSCV 603, 1054, Gerbertus. 15. Extraneus a limina sancta Dei Ecclesia et de regno Dei CSCV 563, 1043, Escluva. 16. A liminibus Sancte Dei Ecclesie alienus permaneat DCV 238, 946, Leo leuita. A liminibus Sancte Dei Ecclesie alienus existad DCV 258, 949, Salamon presbiter; DCV 277, 953, ? 17. Ad liminibus sancte Dei Ecclesiae sit sequestratus uel anathematizati DCV 517, 985, Sonifredus sacer. 18. Exchomunicatus et a liminibus sancte Dei Ecclesie sequestratus DCV 647, 1000, Donnucius sacer. b) Excomunicatus De omnes eclesias escomunicatus permaneat DCV 154, 930, Franco presbiter. A Sanctas Dei Ecclesias excomunicatus fiat DCV 370, 965, Teudericus presbiter. Excomunicationis apostolice sententia dampnatus sit DVC 33, 1040. Tamdiu excommunicatus permaneat quousque domino Ihesu Christo et sancte iam dicte ecclesie satisfaciat DSCM 179, 1046. Sicut canones obseruant et iubent, fiant sacrilegi et excomunicati DVC 71, 1085. Insuper excomunicatus permaneat omnique tempore VC 88, 1089. Insuper excomunicationis dampno societur DT 36, 1071, donación. Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 89 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 89
Permaneant excomunicati usque ad diem iudicii de Patrem et Filium et Sipritum Sanctum DT 43, 1085-86, Oliva, donación. Excomunicatus hic et in perpetuum fiat MSLM 179, 1010-1018, donación. A liminibus sancte Dei ecclesie excomunicatus permaneat DSG 62, 928, Seniofredus; CSCV 721, 1085, Guillelmus. Et comunicus non siat nos in vita llegue post morte CSCV 153, 983, Argela. Etiam et feriatur sententiis canonum excommunicationes CSCV 317, 996, Bonus Homo. Excomunicacioni subiacebit, nisi emendauerit CSCV 614, 1058, Benedictus. Excommunicatus in perpetuum maneat CSCV 677, 1073, Remundus. A predictis pontificibus et sacerdotibus exquomunicatus fiat DCV 49, 909, Berengarius sacerdos. Sit excommunicatus et a regno Dei separatus DCV 446, 978, Bula papal. Ex parte nostra sciad se esse excomunicatum DCV 623, 998, Ermemirus presbiter. Eiectus ab omni populo christiano CSCV 677, 1073, Remundus. c) Anathema Sit anathema DT 19, 1020, Guitardus, donación. Permaneat maledictus anatema DVC 12, 1016 (copia s. XVIII). Sub anatematis uinculo in inferni claustra condemnatus permaneat DVC 19, 1026 (copia s. XVIII). Aeterno feriatur anathemate DVC 68, 1084. Semper anatematizatus permaneat DCMo 61, 1084; DCMo 71, 1094. Anathemati subiaceat DVC 110, 1096 (copia s. XVIII). Sub anathemathe maranatha innodatus in exemplum impiissimi Neronis ab hominibus deiciatur Christus Dominus ACB 138, 956 (copia canónica de Vic); DCV 302, 957, Vadamirus episcopus. Anathematis vinculo constrictus baratri manat (sic) cruciatibus subditus DT 25, 1039, Reimundus, donación. Fiant sub vinculo excomunicatione sub anathema Maranatha DT 43, 1085-86, Oliva, donación. De parte Dei omnipotentis et de omnibus sanctis anatema fiat maranata DSDG 6, 1018, donación. Ante deum anatema permaneat DSAB 31, 1019, donación. Sciat se anathematis innodatum CSCV 382, 1002, Petrus. Sciat se anathematis uinculo innodatum DCV 445, 978, Iohannes notarius regionarius; CSCV 412, 1007, ? Anathema Maranatha feriendum CSCV 476, 1020, Wilielmus. Anathematis uinculo feriatur CSCV 486, 1023, Stephanus; CSCV 603, 1054, Gerbertus. Diuino iuditio et anathematis uinculo feriatur DCV 39, 907, Stephanus clericus. Damnacionisque atque excomunicacionis sentenciam anatematizatus incurrat CSCV 488, 1023, Erimandus; CSCV 562, 1043, Guifredus; CSCV 636, 1063, Bernardus. Excomunicamus etiam et anathematizamus S[ancium] iam dictum monachum tante dissensionis auctorem, si ab eo die in illis remanserit partibus, donec humiliter nobis satisfaciat CSCV 734, 1089, ? 90 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 90
Cum diabolo et angeli eius anathema Maranata in perpetuum fiat CSCV 765, 1097, Arnaldus. Anathematis uinculo ex auctoritate Beati Petri et aliorum apostolorum DCV 624, 998, Petrus notarius et scrinarius. V. PECCATIS OBLIGATUM 1. Peccatis nostris/meis anime illius sit obligatum Peccatis meis anime ipsius sit obligatam DCMo 4, 961. Peccatis meis anime illius sit [obligatum] ACB 12, 900, Fronimius presbiter; ACB 50, 916, Gentiles presbiter; DCV 199, 942, Esmeradus subdiaconus; DCV 315, 959, Sadribertus presbiter; DCMa 69, 966; DCV 427, 974, Vuiscafredus sacer. [Peccatis] mea anime illius sit obligatum DCMa 73, 967. Peccatis meis anime illis sit obligatum DCMa 123, 977. Peccatis meis anima illius oblicatum ACB 157, 962, Durandus presbiter(abligatum); DCMa 140, 979; ACB 197, 984, Iotor presbiter. Peccatis meis anima illius sit obligatum DCMa 185, 984. Peccatum anime mee anime illius sit obligatum DSCM 77, 983; DCMa 162, 983. Peccatum meum anime ipsius sit abligatum DCV 453, 979, Galindus presbiter. Pecatis nostris anime illius sit abligatum DCV 206, 942, Ihegubaldus presbiter; DSCM 80, 984. A peccatis nostris anime ipsius sit obligatum CSCV 313, 996, Sendredus; CSCV 324, 997, Sendredus. Peccatum nostrum anime illius sit obligatum DCV 284, 955, Sadribertus presbiter; DCV 287, 955, Sadribertus presbiter; DSCM 211, 1077; DT 29, 1043, donación. Peccatis nostros anime illius sit obligatum DCV 157, 933, Beremundus presbiter. Peccatum meum anime illorum sit obligata DT 28, 1042, Miro, donación. Pechatis meis ante ipsius sit oblicatum CSCV 462, 1016, Vuifredus. Omne peccatum nostrum/meum obligatum permaneat ACB 88, 928, Petronius presbiter; ACB 180, 976, Arnulphus presbiter. 1.1. Peccatis nostris/meis anime illius sit obligatum qui [/que/qua/quod/quia/quam] pro[/per/de] hac re cupimus[/cupio/cupit] esse purgatum[/purgati/purgari] • Peccatis nostris anime illius sit obligatum qui pro hac re cupimus esse purgatum ACB 10, 898, Addanagildus presbiter; ACB 51, 916, Wansarius presbiter; ACB 52, 917, Boso presbiter; ACB 57, 918, Boso presbiter; ACB 75, 923, Boso levita; ACB 84, 927, Undisclus presbiter; ACB 86, 927, Undisclus presbiter; ACB 110, 937; ACB 119, 942, Atila presbiter; ACB 121, 942, Durandus presbiter; DCV 278, 953, Giscafredus leuita. • Peccatis meis anima illius sit obligata que pro hac re cupio esse purgatum ACB 58, 918, Gentiles presbiter; ACB 65, 920, Boso levita; ACB 137, 957, Durandus presbiter. • Peccatus anime illius sit obligatum qua pro hac recupio et epurgatum CSCV 24, 945. 1.2. Peccatum animas nostras sit animas illius obligatum DSCM 121, 1014. Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 91 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 91
1.3. Peccatum de omnibus christianis anime sue sit obligatum DSCM 74, 981. 1.4. Peccatis meis anime illius sit obligatum, quia per istam cartam donacionis uel redempcionis putabam esse peccatum meum purgatum ACB 54, 918, Fedancius presbiter. 1.5. Peccatis nostris et omnium parentorum nostrorum sit illis obligatum collibus eorum qui hoc voluerint agere nec facere DT 45, 1090, Gonter, donación. Peccatis anime Senderedus sive Elisabe sit obligatum, quia pro hac rem cupio purgatum CSCV 25, 946, Vitalis. 1.6. Postmodum pro temporali compendio vel eternali, sit illi anime et corpore meis piaculis obligatis, cunctis hisque pro hac recupio esse purgatus CSCV 246, 990, Bonus Homo. 1.7. In infemum peccatum meum anime illius sit obligatum CSCV 363, 1002, Guadamirus. VI. PERSONAJES BÍBLICOS E HISTÓRICOS 1) PERSONAJES BÍBLICOS • DATAN ET ABIRON (Deuter. 11,6; Núm.16,31) a) Dimergat Ibi illum dimergat Deus ubi dimersit Datan et Abiron DSCM 77, 983. Ibi dimergat eum Deus ubi dimersit Datam et Abiron DVMa 162, 983 = SC? Ibi demergat omnipotens Deus ubi dimersit Dathan et Abiron DSCM 114, 1011. Insuper iram Dei dimergat qui dimersit Datan et Abiron DSCM 155, 1032. Ibi dimergat eum Deus ubi dimersit Datan et Abiron qui uiuos absoruit eos terra et dimersi sunt in infernum ACB 116, 942, Graciosus presbiter. b) Absorbeat Terra eum obsorueat sicut Dathan et Abiron DCV 310, 959, Gilimirus presbiter. Absorbeat illum/illos/eum terra sicut absorbuit Datan et Abiron DSG 109, 970, Richarius, donación; DSG 115, 978, Honestus, donación; CSCV 196, 987, Vuifredus; DSG 147, 996, Martinus, donación; DSCM 94, 996; CSCV 424, 1010, Oriolus. Postea cum Satan et Abiron terra eum absorbeat DVC 64, 1082. Sicut Dathan et Abyron eos terra absorbeat DSG 62, 929, Seniofredus, donación. Cum Datan et Abiron q(uem) vivos terra obsorbuit DT 15, 1007, donación. Sit ille maledictus, que Datam et Abiron qui de terra vivos obsorbui CSCV 25, 946, Vitalis. Terra eum uiuum absorbeat sicut Datan et Abiron DCV 166, 934, Borrellus presbiter. c) Descendat Et descendat, sicut descendit super Datan et Abiron, quos uiuos terra absoruit ACB 3, 885; ACB 4, 887. Cum Datan et Abiron super se Dei iudicium sentiat, et ad instar eorum in infernum vivus descendat CSCV 2, 904, Taurellus. d) Fiat similis Fiat similis sicut Dathan et Abiron DSCM 149, 1029. 92 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 92
e) Porcionem/participationem accipiat Cum Datan et Abiron porcionem accipiat ACB 174, 974; DT 12, 978, Guisaldus presbiter, donación. Cum Dathan et Abiron et cum Iuda traditore in infernum obtineat porcionem DT 21, 1031, Emergaudus, donación. Fiant socii de Dathan et Abiron et cum Iuda traditore participationem accipiant DT 43, 1085-86, Oliva, donación. Cum Datan et Abiron participem accipiat CSCV 46, 956, Onespaidus. Cum Datan et Abiron participacionem abeat DCV 370, 965, Teudericus presbiter. Cum Datan et Abiron participacionem accipiat DCV 480, 981, Vischefredus presbiter. 2) PERSONAJES HISTÓRICOS • NERO Sub anathemathe maranatha innodatus in exemplum impiissimi Neronis ab hominibus deiciatur Christus Dominus ACB 138, 956 (copia canónica de Vic); DCV 302, 957, Vadamirus episcopus. VII. MALEDICTIONES a) Maledictio dauidica Veniat super illum maledictio dauidica ACB 204, 987; DSCM 94, 996. Insuper veniat ad eum malediccio Davitica CSCV 196, 987, Vuifredus; CSCV 424, 1010, Oriolus. Insuper ueniat super illum maledictio dauidica DCV 528, 987. Maledictio dauidica adipiscat DSCM 179, 1046. c. (maledictio dauitica?) et pone eos <in>1rotam et sicut stipulam ante faciem uenti, sicut ignis qui combunt siluam et sicut flamma comburens montes ita persequeris illos Domine in tempestate tua et in ira tua turbabis eos, inple facies eorum innominia et querent nomen tuum Domine erubescant et conturbentur in seculum seculi et confundantur et pereant et cognoscant quia nomen tibi Dominus tu solus altissimus super omnem terram. (S.G: 147, donació, 996, Martinus). DSG 115, 978, Honestus, donación. b) Maledictio Dei Maledictio Dei incurrat DVC 19, 1026. Maledictionem accipiat a domino Deo DVC 30, 1039. Sit maledictus et excomunicatus a Patre et Filio et Sipritu Sancto DT 22, 1033, Seniofredus, donación. Et sit maledictus et excomunicatus a Patri et Filio et Sipiritu Sancto et a liminibus Sancte Dei Ecclesie eiectus DT 51, 1095, Guiglelmus, donación. Maledicat illum Deus Patrem et Filium et Spiritum sanctum CSCV 22, 944. c) Maledictio Veteris ac Noui Testamentis Et ueniant super eum universe maledicciones Veteris hac Noui Testamentis ACB 138, 956 (copia canónica de Vic); DCV 302, 957, Vadamirus episcopus. Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 93 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 93
Insuper omnes maledictiones Noui et Veteri Testamenti in eis mergatur DCV 446, 978, Bula papal. Omnes maledictiones qui fuerunt tam in Veteri quam in Nouo Testamento superueniant illi CV 517, 985, Sonifredus sacer. d) Maledictio patrum Et de trescentos et de octo Patres malediccionem accipiat ACB 201, 984, Gentilis presbiter; ACB 177, 974, Reifredus presbiter. e) Maledictio S. Micahelis De s. Micahelis malediccionem accipiat CSCV 434, 1011, Argemirus. VIII. LEGES VARIORVM a) Lex Gotorum Sicut Lex Gotorum continet CSCV 496, 1025, ? Sicut Lex Gotorum CSCV 536, 1035, Senderedus; CSCV 641, 1065, Vuillelmus. IX. VARIA • Primum ab agmina sanctorum et diuino consorcio in ultimum diem leticie et amaritudinis extraneus reperiatur seu accidat ei malediccio ACB 3, 885;ACB 4, 887. • Et sicut sancta sinodus constituit, ut si quis res ecclesiasticas [uel obla]ciones sub<s>trahere uoluerit sine conscientia episcopi, cum Iuda in tremendo iudicio, in eterna dampnatione perpetualiter dampnatus existat DSG 17, 887, donación. • Et omnipotens Deus una cum sanctis suis ei resistat CSCV 2, 904, Taurellus. • Et requiem numquam inueniat DSG 62, 929, Seniofredus, donación;ACB 153, 961, Arebertus presbiter. • Requiem numquam inueniat in presenti nec in sempiternum DCV 238, 946, Leo leuita. • Ad diem iudicci uocem Domini non mereat audire nisi: ite in ignem eternum DCV 166, 934, Borrellus presbiter. • In regnum celestis non mereat introire DCV 185, 938, Borrellus presbiter. • Minime scindatur DT 8, 953, Wisadus, donación. • Vt stipula uentum rapta rothando depereat, et sic percuciatur ut curari nequeat ACB 138, 956 (copia canónica de Vic). • Et dum in hoc corpore uiuit nisi resipuerit et satisfaccionem fecerit numquam bene inueniat et quod expetit uindicare non ualeat ACB 138, 956 (copia canónica de Vic) non abebit parte mecum neque cum angeli neque cum arcangeli sui DSCM 36, 959. • Insuper sacrilegii ultione sit faciendus ACB 162, 964. • Omni emendacione congrua, secundum legem ecclesiasticam, Deo et sanctis eius ob hoc satisfaciat et ut reus maiestatis temeritatis sue penas exinde persoluat ACB 169, 968. • Dampnatione perpetua inueniat DCV 439, 977, Galindus presbiter. • In memorialem aput Deum neque in isto seculo neque in futuro non fiat CSCV 127, 978, Placianus. • In suo sancto servicio de illis qui scripti sunt in libro vite, quod in isto seculo bene numquam abeat CSCV 130, 978, Sendredus. 94 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 94
• Qui pio intuitu obseruator et in omnibus extiterit custodiens huius nostri apostolici constituti ad cultum Dei respicientibus, benedictionis gratiam a misericordissimo Domino Deo nostro multipliciter consequatur et uite eterne particips effici mereatur DCV 445, 978, Iohannes notarius regionarius. • Sanctum Petrum abeat contrarium DCV 508, 984, Miro presbiter. • Simili modo perat sicut illi qui in sedictione Chore perierunt DCV 517, 985, Sonifredus sacer. • Prout ss. Patres sanxerunt CSCV 210, 987, Wadamirus: CSCV 217, 988, Bonus Homo. • Prout s. Orthodoxi sancxerunt CSCV 211, 987, Bonus Homo. • Possideat inreuocabili ergastulo CSCV 211, 987, Bonus Homo. • Et pro temporali compendio hec omnia conlata CSCV 211, 987, Bonus Homo. • In ista vita in omni actu suo se omnimode esse senciat impeditus CSCV 216, 988, Bonus Homo. • In resurrectione secunda condempnatus resurgat CSCV 217, 988, Bonus Homo. • Vrguat super eis celestis romphea ad perdendum et ad dissipandum CSCV 223, 988, Bonus Homo. • Et a misericordia Dei viventis, semper maneant extores CSCV 223, 988, Bonus Homo. • In uitam eternam non accipiat ACB 225, 990. • In hoc seculo bene nunquam inveniat CSCV 282, 992, Baio. • At vero qui, pio intuitu, custos et observator extiterit omnimoda benedictionis gratia omniumque peccatorum suorum absolutionem, et celestis vite beatitudinem cum sanctis et aelectis a misericordissimo Domino Deo nostro consequi mereatur in secula seculorum CSCV 382, 1002, Petrus; CSCV 412, 1007, ? • Fiat sicut psalmista cecinit ex ipsis qui ereditatem sanctuarium Dei iniuste desiderat posidere vel posident, quia ut ignis comburit silva et flama comburit montes ita persequet eum Dominus ut tempesta sua, et in ira sua turbet eum vel eos (signum) cui fecerint aut consilum dederint DT 15, 1007, Ermengaudus, donación. • Primitus timor et reuerentia omnipotentis dei ei resitat, ut no presumat, et si inrumpere presumpserit. MSLM 148,1013, Iohannes, donación. • Et maledictus permaneat in saeculum. DSDG 6, 1018, donación. • Deputatus sit cum ipsis qui dixerunt domino Deo «recede a nobis» DSCM 146, 1026 • Dimergat illum […So]domam et Gomoram DSCM 149, 1029. • Nullam remissionem a Domino accipere mereatur DVC 30, 1039. • Vt sacrilegum dampnari se nouerit …nec in ipsa morte corporis et sanguinis Christi particeps sit DVC 33, 1040. • Penam inferni paciamur eternam DSG 246, 1045, Guillelmus, posiblemente falso, donación. • Et Dei genetrice aduersatricem sibi faciat DSG 337, 1071, Berengarius, donación. • Cum his qui dixerunt domino Deo «recede a nobis»sit particebs DSCM 220, 1082. • Sanctorum patrocinis perdat … diabolus sit dux eius in uita sua DVC 64, 1082 (copia s. XVIII). • Auctoritate apostolorum Petri et Pauli et nostra interdicimus tibi omne officium abbatis et sacerdotis a vigilia natalis Domini prima venientis inantea, donec humiliter satisfaciendo. Ante nostram venias presenciam. CSCV 734, 1089, ? Las fórmulas de imprecación en Cataluña en los siglos IX al XI Faventia 27/1, 2005 95 Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 95
• Interdicimus etiam ab eo die inantea omne divinum officium in monasterio s. Poncii Thmeriensis et in omnibus locis tibi sibique pertinentibus CSCV 734, 1089, ? • Et omnium christianorum sepulturam, donec humiliter satisfacias et ad dignam emendacionem venias CSCV 734, 1089, ? • Et cum his qui ad sinistris erunt audiat: item maledicti in ignem eternum DT 22, 1033, donación; DT 51, 1095, Guiglelmus, donación. • Potestatis honorisque sui dignitate careat CSCV 774, 1097, Gerardus. • Reumque se divino iuditio existere de perpetrata iniquitate cognoscat CSCV 774, 1097, Gerardus. • Et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Iesucristi aliena fiat atque in extremo examine districte ultioni subiaceat CSCV 774, 1097, Gerardus. 96 Faventia 27/1, 2005 J. Martínez; J.M. Escolà; N. Petrus; D. Ramón Faventia 27-1 001-160 7/6/06 12:22 Página 96